Accommodatiebeleid en Tarifering maatschappelijk vastgoed gemeente Maashorst

2.1.1 Bestuursakkoord

Het Bestuursakkoord van de gemeente Maashorst bevat een aantal punten die van belang zijn voor het accommodatiebeleid. Het akkoord accentueert het belang van het creëren van een levendige en betrokken gemeenschap, met een sterke nadruk op het stimuleren van lokale initiatieven, het bevorderen van sociale samenhang en het ondersteunen van het sociale en culturele leven.

Het bestuursakkoord geeft de volgende richtlijnen mee om tot een nieuw accommodatiebeleid te komen:

•Het faciliteren van ontmoetingsplekken ter bevordering van sociale interactie en gemeenschapsvorming.

•Het ondersteunen van lokale initiatieven en activiteiten door geschikte ruimtes te bieden.

•Het versterken van culturele en recreatieve mogelijkheden door behoud en ontwikkeling van passende accommodaties.

•Het aanmoedigen van de betrokkenheid van inwoners bij het gebruik en beheer van gemeentelijke faciliteiten.

•Het waarborgen van passende en toegankelijke accommodaties voor alle inwoners.

2.1.2 Beleid Sterke sociale basis

Het beleid 'Sterke Sociale Basis' van de gemeente Maashorst richt zich op het creëren van een veerkrachtige gemeenschap door de inzet op preventie en het versterken van de lokale netwerken. Het gaat over het geven en ontvangen van ondersteuning aan elkaar (‘samenredzaamheid'), in de eigen omgeving van inwoners. Het gaat over samenleven in verscheidenheid, en omzien naar elkaar waardoor ondersteuningsvragen (vroeg) opgepakt worden en erger wordt voorkomen.

Het beleid 'Sterke Sociale Basis' geeft de volgende richtlijnen mee om tot een nieuw accommodatiebeleid te komen:

•Actieve vrijwilligers en inwoners: Dit richt zich op het activeren van inwoners in Maashorst. Het stimuleert hen om deel te nemen aan vrijwilligersactiviteiten en gemeenschapsprojecten, waardoor een levendige en betrokken gemeenschap wordt gecreëerd.

•Een breed laagdrempelig vrij toegankelijk aanbod van activiteiten en voorzieningen: Hier ligt de focus op diensten en activiteiten die problemen in een vroeg stadium aanpakken. Deze voorzieningen zijn toegankelijk en gericht op het voorkomen van zwaardere zorg en ondersteuning.

•Gastvrije ontmoetingsplek: Dit benadrukt het belang van laagdrempelig toegankelijke en uitnodigende ruimtes waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten. Deze plekken zijn essentieel voor sociale interactie en ondersteuning.

•Samenwerken en netwerken in de wijk/kern: Deze bouwsteen bevordert de samenwerking tussen professionals uit verschillende sectoren. Het doel is om een samenhangende aanpak te realiseren voor sociale vraagstukken.

•Verbinder in de wijk: Binnen het lokale team in een wijk/kern is één van de professionals, naast de reguliere taken, de ‘verbinder in de wijk’. Vanuit deze rol is deze professional de verbindende schakel die coördineert dat de samenwerking lokaal op een goede manier vorm krijgt, netwerken onderhouden blijven en initiatieven worden verbonden.

2.1.3 Cultuurbeleid 2024-2030

Het cultuurbeleid wil de lokale culturele sector sterker maken en culturele activiteiten stimuleren. Het doel is dat cultuur toegankelijk is voor iedereen, ongeacht achtergrond. Cultuur speelt namelijk een belangrijke rol in het verbinden van mensen, persoonlijke groei en het versterken van gemeenschappen.

De gemeente helpt door cultuur te stimuleren, subsidies te geven en cultuurprojecten mogelijk te maken. Ook moedigt de gemeente inwoners aan om mee te doen aan cultuur en cultuureducatie

Het cultuurbeleid geeft de volgende richtlijnen mee om tot een nieuw accommodatiebeleid te komen:

•Het bieden van geschikte ruimtes voor culturele activiteiten.

•Het ondersteunen van lokale initiatieven en talenten.

•Het verbinden van cultuur met bredere maatschappelijke doelstellingen en activiteiten.

2.1.4 Sport- en beweegvisie

De Sport- en Beweegvisie richt zich op het stimuleren van sport en beweging onder de inwoners. De visie benadrukt het belang van toegankelijke en veelzijdige sport- en beweegmogelijkheden voor alle leeftijdsgroepen en zet vooral in op het stimuleren van breedtesport (in plaats van topsport).

Het beleid gaat uit van integratie van sport en bewegen in de dagelijkse leefomgeving, het stimuleren van een actieve leefstijl en het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van de gemeenschap.

Specifiek voor het accommodatiebeleid zijn de volgende zaken van belang:

•Het streven naar voldoende, kwalitatief goede en toegankelijke sportfaciliteiten die bijdragen aan de algehele gezondheid en welzijn.

•Accommodaties die aansluiten op de behoeften van de lokale gemeenschap.

•Een goede samenwerking met lokale sportverenigingen en andere maatschappelijke partners om deze doelen te bereiken.

2.1.5 Vastgoedbeleid

Het vastgoedbeleid van de gemeente Maashorst geeft richtlijnen gericht op het efficiënt en doelmatig beheren van het maatschappelijk vastgoed. Dit beleid vormt de basis voor de beslissingen over de gemeentelijke vastgoedportefeuille, waaronder het aantrekken of afstoten van vastgoed, het beheer en de exploitatie van vastgoed.

Voor het accommodatiebeleid betekent dit:

•We hanteren de systematiek verdeling eigenaars- en gebruikersverplichtingen uit het vastgoedbeleid. Deze systematiek bepaalt de verdeling van verantwoordelijkheden en kosten tussen de gemeente als eigenaar en de gebruikers/huurders van de accommodaties.

•We gebruiken de systematiek van een kostprijs dekkende huur. Deze methodiek gebruiken we enkel om de huurprijs van onze accommodaties te bepalen voor de vrijwilligersbesturen.

2.2.1 Financieel

In de basis dient actualisatie van beleid plaats te vinden binnen de huidige budgetten. Daarnaast geldt als kader voor het accommodatiebeleid dat de accommodaties en het gebruik ervan ook in de toekomst duurzaam betaalbaar moeten zijn.

2.2.2 Overheid

Vanuit de Overheid zijn er diverse kaders en richtlijnen bepaald, die aangeven hoe een gemeente om moet gaan met het verhuren (of verkopen) van vastgoed. Het gaat hier om de volgende relevante kaders en richtlijnen:

•Didam-arrest: De Hoge Raad heeft in het Didam-arrest bepaald dat de overheid bij de verkoop of verhuur van vastgoed iedereen een gelijke kans moet geven. Dit betekent dat vastgoed niet zomaar aan één partij mag worden verhuurd (of verkocht) zonder een open en eerlijke procedure. Dit is belangrijk voor het accommodatiebeleid, omdat het zorgt voor gelijke kansen en transparantie bij de uitgifte van gemeentelijk vastgoed.

•Beleidsregel uitgifte grond en vastgoed gemeente Maashorst: De gemeente Maashorst heeft regels opgesteld om vastgoed op een eerlijke manier te verhuren of verkopen (Beleidsregel uitgifte grond en vastgoed gemeente Maashorst

1Vastgesteld in de vergadering van het College van B&W d.d. 23-11-2023

). Dit gebeurt via een openbare procedure waarbij iedereen gelijke kansen krijgt. Er zijn ook uitzonderingen, bijvoorbeeld voor unieke aanbieders die maatschappelijke diensten leveren

2Eén van de uitzonderingen (nr. 9) betreft ‘Maatschappelijke voorzieningen: zorg, welzijn, sport, cultuur, recreatie en natuur’. Deze uitzondering maakt het mogelijk om maatschappelijk vastgoed direct aan één partij uit te geven zonder een openbare selectieprocedure

. Een uitzondering geldt voor voorzieningen zoals buurthuizen, sportlocaties en musea. Deze mogen direct aan één partij worden verhuurd, bijvoorbeeld aan niet-commerciële professionele organisaties, zoals verenigingen of stichtingen of waarmee de gemeente vaak al een langdurige rechtsrelatie en/of een subsidierelatie heeft.

•Besluit Algemeen Belang Mededingingswet: De Mededingingswet geeft regels voor eerlijke concurrentie. De Mededingingswet geeft de gemeenteraad de bevoegd om te kunnen besluiten dat sommige activiteiten in het algemeen belang vallen, zodat deze regels niet gelden

3Dit is nader uitgewerkt in het Besluit algemeen belang mededingingswet zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 14 december 2023.

.

•Paracommercie en regels in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV): Paracommercie betekent dat niet-commerciële organisaties, zoals sportclubs of buurthuizen, soms kunnen concurreren met horeca. Om dit te voorkomen, staan er regels in de APV betreffende het schenken van alcohol en het organiseren van evenementen. De hoofregels zijn:

•Sluitingstijden: Paracommerciële instellingen mogen maar tot een bepaald tijdstip alcohol schenken. En alcohol mag alleen geschonken worden tijdens activiteiten die bij de doelen van de organisatie passen.

•Persoonlijke bijeenkomsten: Feesten zoals bruiloften en partijen mogen meestal niet, daar ze niet vallen onder statutaire doelstelling en om concurrentie met de lokale horeca te vermijden.

Uitzonderingen m.b.t. bijeenkomsten van persoonlijke aard voor enkele kernen

In enkele kernen van de gemeente Maashorst (Reek, Volkel, Schaijk en Zeeland) mogen paracommerciële instellingen maximaal zes keer per jaar persoonlijke bijeenkomsten organiseren. De voorwaarde is dat deze bijeenkomsten door en voor de inwoners van het dorp moeten zijn. Dit mag omdat er weinig tot geen commerciële horeca is in deze kernen, waardoor er geen sprake is van oneerlijke concurrentie .

Carnaval

Tijdens carnaval mogen dorpshuizen en wijkgebouwen alcohol schenken voor activiteiten van carnavalsverenigingen. In Uden, Schaijk, Zeeland en Reek gelden tijdens carnaval ruimere openingstijden.

6.1.1 Voorzieningenniveau

Voor de cultuur- en jeugdaccommodaties zijn er geen algemene richtlijnen als het gaat om het niveau van voorzieningen dat de gemeente in stand houdt. Per situatie en per wijk/kern wordt afgewogen welke huisvesting passend is bij de inhoudelijke beleidsdoelstellingen en (financieel) verantwoord is.

Het uitgangspunt is dat de bestaande voorzieningenstructuur in stand blijft, waarbij wel (conform de uitgangspunten van het accommodatiebeleid) wordt gestreefd naar multifunctioneel en efficiënt gebruik van voorzieningen.

6.1.2 Bestuur en exploitatie

Bestuur door vrijwilligers

Voor de cultuur- en jeugdaccommodaties wordt aangesloten bij het voorstel voor de wijkaccommodaties, het bestuur en beheer van de accommodatie ligt bij de stichting/instelling omdat het bestuur hiermee goed geworteld is in de samenleving. Hierdoor weet het bestuur wat er speelt en op welke manier de accommodatie maximaal kan bijdragen aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen. Het bestuur kent verenigingen, inwoners, (professionele) partners en is goed in staat om verbanden te leggen, activiteiten aan te jagen en vrijwilligers te activeren.

Rolverdeling bestuur en gemeente

Voor het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed, waaronder de cultuur- en jeugdaccommodaties, is de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden op hoofdlijnen:

1De gemeente is verantwoordelijk de kwaliteit en de instandhouding van het maatschappelijk vastgoed in gemeentelijk eigendom (conform demarcatie eigenaars- en gebruikersverplichtingen, zie paragraaf 3.1.1).

2Het bestuur is verantwoordelijk voor het mogelijk maken van de activiteiten en het optimaliseren hiervan in relatie tot de voor de wijk/kern benoemde doelstellingen.

3Het bestuur is verantwoordelijk voor het dagelijks beheer en de exploitatie, gericht op de activiteiten.

Prestatieafspraken tussen gemeente en bestuur

Om ervoor te zorgen dat de doelen welke belangrijk zijn voor de cultuur- en jeugdaccommodaties, maken het bestuur en de gemeente samen (prestatie) afspraken.

Om deze afspraken goed te maken, werkt het bestuur in lijn met het beleid ‘sterke sociale basis’ samen met verenigingen, gebruikers en andere partners, zoals zorg- en maatschappelijke organisaties. Samen maken zij een plan (convenant) waarin staat hoe ze samenwerken en wat ieders rol is. Iedereen krijgt de kans om te doen waar ze goed in zijn.

De gemeente bepaalt de hoogte van de te verstrekken exploitatiesubsidie subsidie die het bestuur krijgt op basis van deze afspraken. Daarnaast hebben de gemeente en het bestuur regelmatig overleg. Ze bespreken daarbij ook afspraken die de stichting maakt met gebruikers van andere gebouwen, zodat de regels overal gelijk zijn.

Bij complexe zaken zoals juridische vraagstukken, personeelszaken en fondsenwerving kunnen vrijwilligersbesturen ondersteuning vragen aan de gemeente Maashorst.

6.1.3 Tarieven

Huurtarief accommodatie

De huurprijs die voor de accommodatie door de gemeente aan de stichting/instelling in rekening wordt gebracht, wordt bepaald op basis van de volgende systematiek:

1De kostprijs dekkende huur wordt bepaald.

2De (maatschappelijke) huur bedraagt 20% van de kostprijs dekkende huur.

De overgang naar een op de kostprijs gebaseerde huur is in dit voorstel budgettair neutraal. Het saldo van de huurinkomsten voor de gemeente wordt verrekend in de exploitatiesubsidie die aan de stichting of instelling wordt verstrekt.

Onderverhuur

Voor het onderverhuren van ruimten door de instelling gelden de tarieven voor zaalhuur zoals vastgesteld voor de wijkaccommodaties (zie paragraaf 4.3).

6.2.1 Eigendomssituatie

Momenteel zijn de dierenparken eigendom van de gemeente en worden om niet in gebruik gegeven aan een vrijwilligersbestuur.

De enige uitzondering is de kinderboerderij in Uden. De grond is in eigendom van de gemeente en wordt verhuurd aan de stichting. De opstallen zijn in eigendom van de stichting. Het bestuur van de kinderboerderij ervaart de eigendom van de accommodatie niet als een last en het lukt het bestuur ook goed om met vrijwilligers, giften en sponsoring de accommodatie goed in stand te houden. Er is dan ook geen aanleiding om deze (eigendoms)situatie te veranderen. Vanuit het accommodatiebeleid is het geen doelstelling dat eigendom van maatschappelijk vastgoed bij de gemeente moet liggen.

6.2.2 Bestuur en exploitatie

Bestuur door vrijwilligers

Het bestuur van de dierenparken ligt, zoals nu ook het geval is, bij vrijwilligersbesturen. Dit werkt in de praktijk goed. Er zijn echter signalen dat het bestuur en beheer van de dierenparken door vrijwilligers (nu en in de nabije toekomst) kwetsbaar is. Er is of er dreigt een tekort aan vrijwilligers. In het geval het beheer van een dierenpark vanwege een gebrek aan vrijwilligers niet goed geborgd is, wordt afgewogen óf en in welke vorm het dierenpark in stand gehouden kan worden.

Voor de kinderboerderij Uden geldt dat de gemeente vanwege de educatieve functie én het feit dat de kinderboerderij een ‘uitje’ biedt voor inwoners die weinig te besteden hebben – en de activiteiten die in dat kader georganiseerd worden – het vangnet is als de continuïteit in gevaar komt.

Rolverdeling bestuur en gemeente

In lijn met de overige onderdelen van het accommodatiebeleid is de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden op hoofdlijnen:

1De gemeente is verantwoordelijk de kwaliteit en de instandhouding van het maatschappelijk vastgoed in gemeentelijk eigendom.

2Het bestuur is verantwoordelijk voor het mogelijk maken van de activiteiten en het optimaliseren hiervan in relatie tot de voor de wijk/kern benoemde doelstellingen.

3Het bestuur is verantwoordelijk voor het dagelijks beheer en de exploitatie, gericht op de activiteiten.

De stichting kan een aantal eigenaarsverplichtingen overnemen in ruil voor een samenwerkzaamheidsvergoeding. Voor de hoogte van de vergoeding kan worden aangesloten bij de hoogte van de vergoeding per uur die wordt gehanteerd bij de buiten/binnensport.

Prestatieafspraken tussen gemeente en bestuur

Het bestuur maakt met de gemeente prestatieafspraken:

•Er worden meerjarige/structurele afspraken gemaakt, waarbij rekening wordt gehouden met de incidentele situatie

•De hoogte van de door de gemeente te verstekken exploitatiesubsidie wordt bepaald in samenhang met de prestatieafspraken.

•Er is periodiek overleg tussen gemeente en het bestuur waarin doelstellingen, actuele ontwikkelingen en financiën besproken worden. Hierdoor kan proactief en tijdig worden bijgestuurd.

•De gemeente biedt ondersteuning aan het bestuur op specifieke onderdelen zoals aanvragen subsidies, intervisie voor beheerders of financiële zaken. Per dierenpark wordt de behoefte aan ondersteuning besproken.

6.2.3 Tarieven

Huurtarief

De dierenparken worden om niet in gebruik gegeven. Er is geen sprake van huur.

Exploitatielasten

Op dit moment lopen eigenaars- en gebruikerslasten door elkaar. De gemeente (eigenaar) betaalt een aantal gebruikerslasten en de stichting betaalt een aantal eigenaarslasten. Als het accommodatiebeleid wordt geïmplementeerd, zal dit hervormd worden. Het uitgangspunt is dat verantwoordelijkheden verschuiven inclusief de bijbehorende kosten en budgetten. De implementatie op dit punt zal daarom budgettair neutraal verlopen.