Bijlage Wettelijke kaders
In deze bijlage worden de wettelijke regels genoemd die in acht moeten worden genomen bij het verlenen van garantstellingen en het verstrekken van leningen. De regelgeving hiervoor is het Burgerlijk Wetboek (BW), de Gemeentewet, de Wet financiering decentrale overheden (Fido), het treasurystatuut gemeente Lingewaard, de Financiële verordening gemeente Lingewaard, het informatieprotocol, het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU) en de Wet houdbare overheidsfinanciën (HOF).
Burgerlijk wetboek
Borgtocht is geregeld in de artikelen 7:850-870 BW. Borgtocht is “een overeenkomst waarbij de ene partij (de borg) zich jegens de andere partij (de schuldeiser) verbindt tot nakoming van een verbintenis die een derde (de hoofdschuldenaar) jegens de schuldeiser heeft of zal verkrijgen”. Formeel moet in deze nota in plaats van ‘garantie’ de terminologie van het BW worden gehanteerd, namelijk ‘borgtocht’. Een borgtocht waarbij de gemeente schuldeiser is, is geheel gebaseerd op het BW.
Gemeentewet
Het verlenen van garanties en het verstrekken van leningen zijn privaatrechtelijke rechtshandelingen. Artikel 160 lid 1 Gemeentewet wijst het college aan als het bevoegde bestuursorgaan om ‘tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de gemeente te besluiten’.
Artikel 169 lid 4 Gemeentewet bepaalt dat indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening van deze bevoegdheid ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente het college geen besluit neemt dan nadat de raad zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college heeft kunnen brengen.
Wet financiering decentrale overheden
De wet Fido regelt hoe de gemeenten hun kapitaal moeten beheren. Openbare lichamen mogen uitsluitend voor de uitoefening van de publieke taak garanties verlenen of leningen verstrekken. Er mag ook geen overmatig risico worden gelopen. Uitganspunt is een terughoudend en zo risicoloos mogelijk beheer.
In de toelichting op de wet fido, staat ‘Omdat de gemeenteraad de publieke taak bepaalt, worden leningen of garanties uitsluitend verstrekt aan door de raad goedgekeurde partijen.
Treasurystatuut gemeente Lingewaard 2014
Artikel 3 lid 1: ‘De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de Gemeenteraad goedgekeurde derde partijen, nadat vooraf informatie is ingewonnen over de financiële positie en kredietwaardigheid van de betreffende partij. Indien mogelijk worden zekerheden of garanties geëist.’
De uitgangspunten met betrekking tot het risicobeheer zoals is vastgelegd in het treasurystatuut moeten in acht worden genomen.
Financiële verordening Lingewaard:
In de financiële verordening wordt alleen in artikel 12 ingegaan op de kosten van het verstrekken van leningen of garanties.
Artikel 12. Prijzen economische activiteiten
Lid 2. Bij het verstrekken van leningen of garanties aan overheidsbedrijven en derden brengt de gemeente de geraamde integrale kosten in rekening. Bij afwijking doet het college vooraf een voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de lening of garantie wordt gemotiveerd.
Lid 4. Raadbesluiten met de motivering van het publiekbelang als bedoeld in de vorige leden zijn niet nodig als sprake is van:
a.leveringen van goederen, diensten of werken en het verstrekken van leningen, garanties en kapitaal aan andere overheden voor zover deze leveringen en verstrekkingen zijn bedoeld voor de uitoefening van de publieke taak door die andere overheid;
b.een bevoordeling van activiteiten in het kader van een bij wet opgedragen publiekrechtelijke taak;
c.een bevoordeling van activiteiten in het kader van een toegekend bijzonder of uitsluitend recht waarvoor prijsvoorschriften gelden;
d.een bevoordeling van sociale werkplaatsen;
e.een bevoordeling van onderwijsinstellingen;
f.een bevoordeling van publieke media-instellingen; en
g.een bevoordeling die valt onder de reikwijdte van de staatssteunregels van het Werkingsverdrag van de Europese Unie en daarmee verenigbaar is.
Informatieprotocol van de gemeente Lingewaard:
4Privaatrechtelijke rechtshandelingen
Het college informeert in ieder geval vooraf de raad en neemt pas een besluit nadat de raad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen voor zover het betreft het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties groter dan € 500.000, tenzij de aangelegenheid past binnen een door de raad voor dat doel vastgestelde exploitatiebegroting of een ander door de raad vastgesteld financieel kader.
6Overige besluiten met ingrijpende gevolgen voor de gemeente
Alle door burgemeester en wethouders te nemen besluiten die - de (actuele) bestuurlijke en politieke verhoudingen mede in aanmerking genomen - redelijkerwijs ingrijpende gevolgen voor de gemeente kunnen hebben, maar waarvoor onder punt 1 t/m 5 van dit protocol geen regeling is getroffen, zullen evenzeer aan de raad worden voorgelegd om zijn eventuele wensen en bedenkingen vooraf te horen.
Over de bovenstaande aangelegenheden wordt de raad als regel op hoofdlijnen geïnformeerd. Op verzoek van de raad verstrekt het college meer gedetailleerde informatie.
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
De EU wil voor alle ondernemingen gelijke concurrentievoorwaarden scheppen. Staatssteun aan ondernemingen is volgens de Europese regelgeving op een aantal uitzonderingen na niet toegestaan zonder toestemming vooraf van de Europese Commissie (EC). Het begrip staatssteun dient breed te worden opgevat. Zo wordt het verstrekken van garanties of geldleningen tegen niet markconforme voorwoorden als staatssteun aangemerkt. De vorm, de reden en het doel van de toegekende steun zijn niet van belang, alleen de uitwerking op de concurrentie.
Een belangrijke uitzondering is dat steun van maximaal € 200.000 over een periode van driebelastingjaren vrijgesteld is. Ook steun voor Diensten van Algemeen Economisch Belang is uitgezonderd. Hieronder vallen bijvoorbeeld de sociale woningbouw en het openbaar vervoer.
Overeenkomstig artikel 87 lid 1 van het EG-Verdrag is sprake van staatssteun als er aan de volgende criteria is voldaan:
•De steun wordt met overheidsmiddelen bekostigd;
•De steun verschaft een economisch voordeel aan onderneming (en) die zij niet langs de normale commerciële weg zouden hebben verkregen
•Dit voordeel is selectief, wat inhoudt dat het ten goede komt aan bepaalde ondernemingen(en);
•Het voordeel moet de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen;
•Het voordeel moet een ongunstig effect hebben op het handelsverkeer tussen de lidstaten.
Wet houdbare overheidsfinanciën
In de Wet houdbare overheidsfinanciën worden de Europese normen verankerd voor de hoogte van de overheidsschuld en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. Omdat de gemeenteschulden en financieringstekorten van gemeenten meetellen in de overheidsschuld van ons land, raken die normen ook de gemeenten. Alle gemeenten samen krijgen een plafond voor het totale EMU-tekort van gemeenten in een jaar. Iedere gemeente krijgt daarnaast een individuele referentiewaarde voor het EMU-tekort in een jaar.
Het door de wet HOF gestelde maximum EMU-saldo moet bij het verstrekken van een geldlening in de afweging worden meegenomen.