Notitie Burgerberaad Land van Cuijk 2026

De raad van de gemeente Land van Cuijk;

gelezen het initiatiefvoorstel van Thomas van der Meer (D66) van 12 december 2025;

gelet op artikel 32 Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van gemeenteraad Land van Cuijk 2024;

besluit:

1in de mogelijkheden voor participatie door inwoners het burgerberaad toe te voegen als een instrument dat door de raad kan worden ingezet;

2hiertoe de notitie Burgerberaad Land van Cuijk 2026 vast te stellen waarin de spelregels voor het houden van een beraad worden vastgelegd.

Het burgerberaad

Als gemeenteraad streven we naar vernieuwing en versterking van de burgerparticipatie en de democratie. Een burgerberaad is een nieuw instrument, dat van toegevoegde waarde kan zijn en in den lande in toenemende mate wordt ingezet. Burgers zoeken naar wegen om een actievere rol te spelen in de vormgeving van beleid en het bepalen van de koers van hun samenleving.

In dit streven naar een meer gedegen en betrokken democratie komt het Burgerberaad naar voren als een veelbelovend instrument voor gedeelde besluitvorming.

In het kort: wat is een burgerberaad?

1bron: Wat is een burgerberaad | Bureau Burgerberaad

Een burgerberaad is een manier om inwoners en politici gelijkwaardig te laten samenwerken. Een burgerberaad is een gelote groep van ongeveer 100 mensen. Samen vormen zij een afspiegeling van de samenleving (van een gemeente, regio of land), waarin iedereen zich kan herkennen.

Tijdens het burgerberaad gaan de deelnemers in een aantal bijeenkomsten (in de regel op een zaterdag) in dialoog met elkaar, begeleid door onafhankelijke gespreksbegeleiders. Deelnemers krijgen informatie aangereikt, maar ze bepalen nadrukkelijk ook zelf welke informatie en deskundigen zij willen raadplegen.

Zo komen ze als groep tot aanbevelingen, die ze overhandigen aan de politieke opdrachtgever, in dit geval de gemeenteraad. Aanbevelingen die aan vooraf gestelde voorwaarden (het mandaat) voldoen, worden overgenomen. Een monitorgroep houdt vervolgens bij in hoeverre maatregelen de beloofde politieke opvolging krijgen.

Solide kader voor aanvullend instrument

Deze notitie heeft tot doel een solide kader te bieden voor het organiseren en faciliteren van burgerberaden, waarin inwoners (‘burgers’) direct betrokken zijn bij het nemen van belangrijke beslissingen die hun leefomgeving en welzijn beïnvloeden.

De essentie van het burgerberaad ligt in het creëren van een inclusief platform waarop willekeurig geselecteerde inwoners van onze gemeente, een dwarsdoorsnede van de lokale samenleving, zich verenigen om gezamenlijk tot weloverwogen aanbevelingen te komen. Deze benadering staat haaks op het traditionele top-downmodel, waarin beslissingen vaak genomen worden door een selecte groep gekozen vertegenwoordigers. Door willekeurige selectie wordt het burgerberaad gevrijwaard van politieke beïnvloeding en worden diverse perspectieven in de besluitvorming geïntegreerd.

Een bijkomend voordeel van een burgerberaad is dat burgerberaden polarisatie tegengaan. Er is ruimte voor verschillende meningen, waarbij vervolgens gezocht wordt naar de overeenkomsten in die meningen, om uiteindelijk tot overeenstemming te komen rond concrete voorstellen en aanbevelingen. Uitwisselen is belangrijker dan overtuigen, de dialoog staat voorop in plaats van het debat.

Het burgerberaad komt vaak met voorstellen die niet gebonden zijn aan de kortere termijn van de politieke beleidscyclus van vier jaar. Deelnemers aan het burgerberaad hebben immers geen ‘last’ van de druk van herverkiezing of afspraken in het coalitieakkoord. Burgerberaden kunnen zodoende het vertrouwen in de politiek en politici versterken, zeker wanneer de politiek de aanbevelingen overneemt en in beleid omzet. Vaak krijgen deelnemers ook meer begrip voor het politieke proces en de te maken afwegingen. Burgerberaden doorbreken soms politieke impasses. Er hoeft geen rekening gehouden te worden met politieke kleuren en achterbannen, waardoor bij onderwerpen die op slot zaten, een doorbraak geforceerd wordt.

Het burgerberaad is niet bedoeld als vervanging van het bestaande democratische systeem, maar als een waardevolle aanvulling die het mogelijk maakt om het collectieve intellect van de samenleving te benutten. Het biedt een gestructureerd kader voor het oplossen van complexe vraagstukken, waarbij burgers worden ingezet naast de traditionele besluitvormingsprocessen.

Notitie stelt richtlijnen en procedures vast: de spelregels voor dit instrument

Deze notitie stelt duidelijke richtlijnen en procedures vast voor de oprichting, werking en beëindiging van burgerberaden. Ze waarborgt de transparantie, inclusiviteit en representativiteit, en biedt de nodige waarborgen om de integriteit van het proces te waarborgen. Daarnaast legt de notitie de verplichting op richting raad en college om de aanbevelingen van het burgerberaad serieus te overwegen bij het nemen van beleidsbeslissingen, waardoor de impact ervan wordt gemaximaliseerd.

In de komende hoofdstukken worden de specifieke bepalingen nader toegelicht, met het uiteindelijke doel dat inwoners actief kunnen participeren in het vormgeven van de eigen leefomgeving en hun gezamenlijke toekomst.