Beleidsplan Sociaal Domein 2023-2026

1.3.1. Wet- en regelgeving

De volgende wet- en regelgeving vormt de basis voor het Sociaal Domein: Jeugdwet, Wet inburgering 2021, Leerplichtwet 1969, Participatiewet, Wet educatie en beroepsonderwijs, Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen, Omgevingswet, Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet passend onderwijs, Wet op het primair onderwijs, Wet op de expertisecentra, Wet voortgezet onderwijs 2020, Wet publieke gezondheid, Wet maatschappelijke ondersteuning en het VN-Verdrag rechten voor mensen met een handicap.

1.3.2 Maatschappelijke ontwikkelingen

Terugblik

De afgelopen jaren zijn er veel maatschappelijke ontwikkelingen geweest die impact hebben (gehad) op het Sociaal Domein. Denk hierbij aan de coronacrisis, de oorlog in Oekraïne, energiearmoede en de krapte op de arbeidsmarkt. De maatschappelijke effecten zijn nog steeds zichtbaar en zijn meegenomen in de totstandkoming van dit beleidsplan.

Vooruitblik

De komende jaren blijft het Sociaal Domein zich verder ontwikkelen. De samenleving verandert snel. Maatschappelijke opgaven worden omvangrijker en complexer. En de zorgvraag blijft toenemen. Dat vraagt een andere houding van het lokaal bestuur, inwoners en partners. We zetten onder andere meer in op inwonerparticipatie en nemen meer regievoering op samenwerking. Daarnaast heeft de gemeente sinds de transitie van het Sociaal Domein een prominentere rol gekregen en deze rol is groeiende. Dit vraagt een andere rol van het lokaal bestuur, maar ook van inwoners en partners.

Input vanuit verschillende hoeken

Daarnaast zijn de partners in het Sociaal Domein van de gemeente Laarbeek gevraagd om input te geven voor dit beleidsplan. Ook speelt inwonerparticipatie een belangrijke rol. Daarom hebben de adviesraden (Adviesraad Sociaal Domein en de Cliëntenraad Participatiewet) advies uitgebracht over dit beleidsplan en hebben inwoners via een enquête aangegeven wat zij belangrijk vinden in het Sociaal Domein.

Leeswijzer

Dit beleidsplan is opgebouwd uit 4 thema’s: Bevlogen samenwerking/integraliteit, normaliseren, inclusiviteit en zakelijke samenwerking rondom de inwoner. Bij ieder thema zijn ontwikkellijnen opgesteld. Per ontwikkellijn wordt beschreven wat we willen bereiken, wat we nu al doen en wat we de komende tijd gaan doen.

Thema 1. Bevlogen samenwerking/integraliteit

We streven ernaar dat inwoners goed afgestemde zorg en ondersteuning ontvangen: zoveel als nodig en niet meer dan noodzakelijk.

Ontwikkellijnen

Centrale toegang

We realiseren een centrale toegang voor het Sociaal Domein. Dit houdt in dat alle vragen op het gebied van het Sociaal Domein op één plek binnenkomen. Vanuit hier worden ze doorgezet naar de juiste persoon of instantie.

Wat willen we bereiken?

•Het is voor inwoners duidelijk waar zij terecht kunnen voor informatie, advies en vraagverheldering.

•Inwoners worden zo goed en snel mogelijk en met zo min mogelijk doorverwijzingen gehoord en waar nodig geholpen.

•Vragen worden (waar mogelijk) eerst vanuit welzijn opgepakt in plaats van meteen vanuit zorg.

•Alle partners in het Sociaal Domein benaderen vragen van inwoners op dezelfde manier.

•We werken toe naar een Sociaal Domein zonder schotten en met minder regels.

Wat willen we doen?

•We ontwikkelen een centrale toegang voor het Sociaal Domein.

•We pakken vragen (waar mogelijk) eerst vanuit welzijn op (preventief) in plaats van meteen vanuit zorg.

•We monitoren en evalueren het.

Verbeteren samenwerking

Door beter samen te werken (zowel binnen het Sociaal Team Laarbeek, als daarbuiten met partners, tussen uitvoering en beleid, tussen lokaal en regionaal) weten professionals elkaar beter te vinden en worden inwoners beter geholpen.

Wat willen we bereiken?

•Men weet elkaar beter te vinden.

•Een gezamenlijke visie op wat casusregie is.

Wat doen we al?

•We werken samen met GR Peelgemeenten via de Koersagenda ‘Samenwerken door Samen werken’.

•We overleggen met collega’s van verschillende beleidsterreinen en met de partners binnen het Sociaal Domein

•We voeren regie op het integraal werken vanuit het Sociaal Domein en het Veiligheidsdomein.

Wat willen we (nog meer) doen?

•De partners in het Sociaal Domein weten elkaar beter te vinden.

•Een goede verbinding in de ondersteuning van de overgang van jongeren naar volwassenen.

•Nog meer toewerken naar één gezin, één plan, één regisseur.

Vroegsignalering

We signaleren in een zo vroegtijdig mogelijk stadium problemen van inwoners die daar zelf, of met behulp van hun omgeving, niet toe in staat zijn.

Wat willen we bereiken?

•Ergere problemen van inwoners voorkomen.

•Complexere ondersteuningsvragen/onderliggende problemen sneller in beeld krijgen.

Wat doen we al?

•We zetten in op vroegsignalering financiële problemen/schulden.

•We creëren voorzieningen in de maatschappelijke context.

Wat willen we (nog meer) doen?

•Vroegsignalering uitrollen Sociaal Domein breed.

•Vroegsignalering uitrollen richting werkgevers en andere partners.

Thema 2. Normaliseren

Normaliseren gaat om het realiseren van een duurzaam zorgstelsel, waarbij eigen kracht belangrijk is en we meer naar elkaar omkijken.

Ontwikkellijnen

Inwoners kijken naar elkaar om

Inwoners voelen zich prettig in hun eigen leefomgeving, waarbij ze een fijn netwerk om zich heen hebben en deel kunnen nemen aan activiteiten.

Wat willen we bereiken?

•Sterke buurten.

•Sterk verenigingsleven.

•Mantelzorgers ondersteunen.

•Voldoende inwoners zetten zich actief in als vrijwilliger.

Wat doen we al?

•Dorpsraden organiseren bijeenkomsten om buurten te versterken.

•We verstrekken subsidies aan verenigingen.

Wat willen we (nog meer) doen?

•We creëren een omgeving die uitnodigt om te bewegen.

•We kijken hoe het fysieke domein kan bijdragen aan een

•fijne en gezonde leefomgeving*.

•Initiatieven aanjagen die de gemeenschapskracht versterken.

•Samenwerking tussen verenigingen stimuleren.

Inwoners benutten eigen kracht, regie en verantwoordelijkheid

Inwoners zijn zelf in staat om te beoordelen wat ze wel en niet kunnen en waar ze hun netwerk kunnen inzetten. Dit betekent ook dat omgaan met tegenslagen bij het leven hoort.

Wat willen we bereiken?

•Inwoners zijn sterk in het behouden van regie over hun leven.

•Inwoners nemen hun eigen verantwoordelijkheid.

•Inwoners staan in hun kracht.

•Bewustwording van wat normaliseren betekent, wat leidt tot een cultuurverandering.

•Inwoners kunnen zo lang en zo thuis mogelijk (blijven) wonen*.

Wat doen we al?

•Informatievoorziening over regelingen en voorzieningen die worden aangeboden.

•We creëren bewustwording bij partners.

•We creëren bewustwording bij inwoners.

•We leveren maatwerk.

Wat willen we (nog meer) doen?

Iedereen die in het Sociaal Domein actief is kijkt op dezelfde manier naar de eigen kracht van inwoners. Zo krijgt iedereen dezelfde boodschap. Alleen op deze manier kunnen we inwoners bewegen meer zelfredzaam te worden. We zorgen er uiteindelijk voor dat inwoners zelf voor eigen oplossingen gaan zorgen en de lat weer wat lager gaan leggen als dat nodig is. De gemeente is niet alleen verantwoordelijk voor het welzijn van onze inwoners. Een bewustwordingsstrategie met communicatiemiddelen hoort daarbij.

*Uit een enquete onder de inwoners van Laarbeek is gebleken dat zij dit een belangrijk onderwerpvinden op het gebied van welbevinden en gezondheid. Bron: Rapportage raadpleging sociaal domein gemeente Laarbeek, februari 2023.

Preventie: een duurzaam zorgstelsel

Het zoveel mogelijk voorkomen dat inwoners te maken krijgen met zorg en ondersteuning.

Wat willen we bereiken?

•Een vitale samenleving.

•Voldoende voorliggende voorzieningen ter voorkoming van zorg.

Wat doen we al?

•We hebben een preventie- en sportakkoord.

•We hebben voorzieningen om eenzaamheid tegen te gaan.

Wat gaan we (nog meer) doen?

•We zetten extra in op een gezonde leefstijl, waaronder sport en bewegen.

•We besteden extra aandacht aan de mentale gezondheid.

•Eigenaarschap en bewustzijn bij inwoners creëren.

•We zetten nog meer in op preventie (en waar nodig werken we regionaal samen).

Thema 3. Inclusiviteit

De Laarbeekse samenleving is inclusief en iedereen doet zoveel als mogelijk mee op zijn of haar eigen manier.

Ontwikkellijnen

3.1 Iedereen doet mee

Alle inwoners doen zoveel als mogelijk mee, ongeacht leeftijd, inkomen of beperking. De nadruk ligt op de sociale verbinding in de buurten en het voorkomen van sociale uitsluiting.

Wat willen we bereiken?

•Alle inwoners krijgen gelijke kansen om mee te doen*.

•Het verkleinen van de kloof tussen arm en rijk.

•Verenigingen en organisaties versterken elkaar.

Wat doen we al?

•We bieden voorzieningen op het gebied van welzijn, sport en cultuur.

•We bieden overzicht in de beschikbare voorzieningen.

•We bieden maatwerk daar waar nodig.

•We nemen de schaamte weg en maken het bespreekbaar.

•We richten alle gemeentelijke gebouwen zo in dat ze voor iedereen toegankelijk zijn.

Wat willen we (nog meer) doen?

Bij nieuwe initiatieven en ontwikkelingen wordt deze ontwikkellijn als uitgangspunt meegenomen.

*Uit een enquete onder de inwoners van Laarbeek is gebleken dat zij dit een belangrijk onderwerp vinden op het gebied van welbevinden en gezondheid. Bron: Rapportage raadpleging sociaal domein gemeente Laarbeek, februari 2023.

3.2 Iedereen is welkom

Statushouders, vluchtelingen en andere nieuwe inwoners maken actief deel uit en zijn onderdeel van de maatschappij. Zij kunnen deelnemen aan activiteiten buiten de deur en/of met andere inwoners.

Wat willen we bereiken?

•Inwoners voelen zich thuis.

•Er zijn voldoende opvangmogelijkheden voor statushouders en vluchtelingen.

•Er zijn voldoende en passende voorzieningen voor verschillende doelgroepen.

•Er zijn voldoende voorzieningen in de buurt, passend bij de opgave die er ligt.

•Inburgeringstrajecten verlopen zo voorspoedig mogelijk.

Wat doen we al?

•We hebben in drie kernen een Huiskamer gecreëerd waar mensen terecht kunnen.

•We ondersteunen middels trajectregie inwoners in hun inburgeringstraject.

Wat willen we (nog meer) doen?

•We ontwikkelen beleid op het gebied van maatschappelijke opvang voor statushouders en vluchtelingen.

•We breiden laagdrempelige voorliggende voorzieningen uit.

Thema 4. Zakelijke samenwerking rondom de inwoner

We kunnen onze partners aansturen waardoor we meer grip krijgen op de zorginzet, de kwaliteit hiervan en de bijbehorende kosten.

Ontwikkellijnen

4.1 Datagedreven werken

We gaan datagedreven werken gebruiken als middel om beschikbare informatie inzichtelijk te maken. Zo krijgen we meer grip op de zorginzet, de kwaliteit ervan en de bijbehorende kosten. Dit helpt ons beleid te ontwikkelen en beleid te toetsen aan de hand van data-analyse. Ook gebruiken we data-analyse om meer verantwoordelijkheid en bewustzijn te creëren bij onszelf, inwoners en partners. Om onze doelen te bereiken werken we nauw samen met de GR Peelgemeenten.

Wat willen we bereiken?

Inzicht in data wat ons helpt bij het maken van beleidskeuzes.

Wat doen we al?

•Verzamelen van gegevens zoals in de kwartaalrapportages en begrotingen van partners.

•Verwerken van gegevens in een monitor Sociaal Domein.

Wat willen we (nog meer) doen?

Een beweging maken van data gebruiken om achteraf inzicht te hebben naar het inzetten van data om tot overwogen beleidskeuzes te komen.

4.2 Regieschap

De gemeente neemt de rol van regievoerder op zich waarbij zij stuurt op kwaliteit, resultaten en kosten.

Wat willen we bereiken?

De gemeente treedt op als regisseur om maatschappelijke actoren bij elkaar te brengen (aan-jagen/faciliteren) om via subsidierelaties te sturen op resultaatafspraken die gemaakt zijn. Op het moment dat zaken lopen gaan we ervan uit dat de aanjagende rol van de gemeente niet meer nodig is.

Wat doen we al?

•We werken met eenduidige formats.

•We houden kwartaalgesprekken met subsidiepartners.

4.3 Inwonerparticipatie

We hechten veel waarde aan inwonerparticipatie. Bij (nieuwe) ontwikkelingen zoeken we altijd de samenwerking op met partners die betrokken zijn bij het onderwerp. De manier waarop we de samenwerking opzoeken en aangaan is altijd anders, omdat het maatwerk is.

Wat willen we bereiken?

•We betrekken inwoners/partijen zoveel als mogelijk bij de totstandkoming van beleid.

•We vragen inwoners/partijen waar prioriteiten liggen.

•We zoeken naar manieren om de stem van jongeren een plek te geven bij onderwerpen.

Wat doen we al?

•We passen binnen de gemeente Laarbeek op diverse

•terreinen al inwonerparticipatie toe.

Wat willen we (nog meer) doen?

•We zoeken naar en experimenteren met nieuwe

•vormen van inwonerparticipatie.

4.4 Financiën

De gemeente neemt in de begroting budget op voor het Sociaal Domein. Financieel uitgangspunt is dat het Sociaal Domein de taken binnen de kaders van de begroting uitvoert.

We willen toewerken naar een duurzaam en toekomstbestendig Sociaal Domein waarin we soms afwegingen zullen moeten maken en prioriteiten moeten stellen. Het doel is om in het Sociaal Domein voor nu en in de toekomst een goede kwaliteit van zorg en ondersteuning te (kunnen blijven) bieden die toegankelijk is en betaalbaar.