Aanhef
Managementsamenvatting
De gemeente Kerkrade staat voor de uitdaging om haar informatievoorziening voor de periode 2026 tot en met 2029 toekomstbestendig, betrouwbaar en mensgericht in te richten. Een goede, actuele en veilige informatievoorziening is de basis waarop wij goede dienstverlening en bedrijfsvoering bouwen en dus essentieel om inwoners optimaal te bedienen en de organisatie wendbaar te houden.
Dit informatiebeleidsplan biedt richting en houvast voor iedereen die met informatie werkt, van medewerker tot ketenpartner. Het plan is opgebouwd rond vijf strategische sporen:
•Regievoering (‘basis op orde’): Focus op versterking van IT-architectuur, samenwerking met ketenpartners, digitale duurzaamheid en naleving van wetgeving. Grip op leveranciers is hierbij cruciaal. Daarnaast is er oog voor de bedrijfscontinuïteit en de geopolitieke situatie. Tenslotte professionaliseert de afdeling Informatie en Facility Management verder naar een centrale afdeling die steeds beter tegemoetkomt aan de wensen van de organisatie.
•Versterking procesmatig werken: Procesmatig en zaakgericht werken zorgen voor gestructureerde, efficiënte en klantgerichte bedrijfsvoering en dienstverlening. Een cultuurverandering en goede procesmonitoring zijn noodzakelijk om dit te doen slagen.
•Datagedreven en informatiegestuurd werken: Data vormen de basis voor beleid, monitoring en evaluatie. De centrale regie op data en het gebruik van interne en externe databronnen versterken de kwaliteit van besluitvorming en dienstverlening. De afdeling Informatie en Facility Management adviseert ook bij de interpretatie van deze data.
•Digitale volwassenheid en werkplekmodernisering:
De digitale werkplek wordt verder gemoderniseerd, met nadruk op veiligheid, toekomstbestendigheid en gebruiksgemak. ‘SaaS tenzij’ blijft leidend, digitale samenwerking wordt versterkt en digitale ondertekening breder toegepast. Medewerkers worden daarbij ondersteund in digitaal vaardig en veilig handelen.
•Innovatie en ontwikkeling: Door in te spelen op technologische en maatschappelijke trends, zoals Common Ground, robotisering en AI, blijft de gemeente wendbaar en efficiënt. Adoptie en organisatieontwikkeling zijn randvoorwaarden voor succes.
Het plan sluit aan bij landelijke en Europese wet- en regelgeving, zoals de AVG, Archiefwet, Woo, BIO, AI Act en Data Governance Act. Gemeentelijke beleidskaders, zoals de visies op dienstverlening en bedrijfsvoering, het Lokale Uitvoeringsprogramma Vie, het weerbaarheidsprogramma en het privacy- en informatiebeveiligingsbeleid, vormen de lokale basis.
Monitoring en evaluatie vinden plaats op basis van jaarlijkse evaluaties, zodat het beleid flexibel kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Met dit informatiebeleidsplan zetten we een stap richting een moderne, betrouwbare digitale werkomgeving. Zo versterken we onze dienstverlening, maken we besluitvorming transparanter en blijft de organisatie wendbaar.
Bijlage 1 - Verklarende begrippenlijst
Deze begrippenlijst bevat kernbegrippen uit dit informatiebeleidsplan. De lijst helpt bij het begrijpen van gebruikte termen en afkortingen, en biedt een compacte uitleg per begrip. Afkortingen zijn waar mogelijk uitgeschreven tussen haakjes.
Wetgeving en intern beleid zijn uitgewerkt in het hoofdstuk Beleidskaders en wet- en regelgeving en zodoende niet opnieuw opgenomen in deze begrippenlijst.
Begrip
Uitleg
AI (Kunstmatige Intelligentie)
Technologie die taken uitvoert waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is, zoals besluitvorming of analyse.
API (Application Programming Interface)
Een API is een set afspraken waarmee softwarecomponenten met elkaar communiceren, vaak via gestandaardiseerde koppelingen.
Azure Active Directory (Azure AD)
Dienst van Microsoft waarmee organisaties veilig regelen wie toegang heeft tot hun systemen en toepassingen, en waarmee gebruikers bij verschillende applicaties kunnen inloggen met één account.
Business Intelligence (BI)
Het verzamelen, analyseren en presenteren van gegevens om beleid en bedrijfsvoering te ondersteunen.
Business Continuity Management (BCM)
Het systematisch plannen en organiseren van maatregelen om de continuïteit van essentiële processen en diensten te waarborgen bij verstoringen of calamiteiten.
Cloud
Netwerk van externe servers waarop gegevens en software worden opgeslagen en via internet toegankelijk zijn, zodat er geen lokale opslag of installatie nodig is.
Common Ground
Gemeentelijke visie op informatievoorziening waarbij data losgekoppeld worden van applicaties en via open standaarden ontsloten worden.
Data governance
Beleid en processen rondom het beheer, gebruik en bescherming van data.
Datasoevereiniteit
Het principe dat organisaties zelf zeggenschap houden over hun data, inclusief waar en hoe deze worden opgeslagen en verwerkt.
Digitale autonomie
Het vermogen van een organisatie om zelf regie te voeren over haar digitale infrastructuur en data.
Digitale duurzaamheid
Het duurzaam bewaren en toegankelijk houden van digitale informatie over de lange termijn.
Digitale ondertekening
Juridisch geldige elektronische handtekening onder documenten.
Digitale volwassenheid
Digitale voorzieningen niet alleen aansluiten laten bij gebruikerswensen en ICT-ontwikkelingen, maar vanaf het begin ontwerpen met aandacht voor privacy, informatiebeveiliging en toekomstbestendigheid.
EUDI Wallet
Een door de EU gestandaardiseerde digitale identiteitsapp waarmee burgers en bedrijven veilig hun identiteit en persoonlijke attributen kunnen opslaan en gecontroleerd delen voor online diensten.
Functioneel applicatiebeheer
Beheer van de werking en inrichting van applicaties zodat ze aansluiten op de bedrijfsprocessen.
GEMMA-architectuur (GEMeentelijke Model Architectuur)
Landelijke referentiearchitectuur voor gemeenten, bedoeld om informatiesystemen gestandaardiseerd en samenhangend in te richten. Gebaseerd op de NORA-architectuur.
Geo-applicatie
Softwaretoepassing die zich richt op het verzamelen, beheren, analyseren en presenteren van geografische (ruimtelijke) informatie.
Geo-informatie
Informatie over objecten met een plaatsgebonden kenmerk. Een ruimtelijk (of locatie-)kenmerk verwijst naar een plek op de aarde. Geeft daarmee ruimtelijk inzicht en verrijkt en ondersteunt daarmee beleid en uitvoering.
MijnOverheid
Landelijk platform waar burgers digitale berichten van overheidsinstanties kunnen ontvangen en beheren.
NORA-architectuur (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur)
Een afsprakenstelsel voor het ontwerpen van digitale overheidsdienstverlening, bedoeld om samenhangende, betrouwbare en toegankelijke diensten te realiseren binnen de publieke sector. Vormt de basis voor de GEMMA-architectuur.
Open source
Software waarvan de broncode vrij beschikbaar is en door iedereen aangepast en hergebruikt mag worden.
Open standaard
Een publiek beschikbare afspraak over de uitwisseling van gegevens, die vrij toepasbaar is zonder beperkingen. Zorgt ervoor systemen makkelijk gegevens met elkaar kunnen uitwisselen.
Power BI
Microsoft-tool voor het maken van interactieve dashboards en rapportages.
RPA-scripts
Korte digitale instructies waarmee een software‑robot eenvoudige, herhalende taken automatisch kan uitvoeren.
Regievoering
Het sturen en coördineren van ICT-dienstverlening en informatievoorziening, vaak via externe partners.
SaaS (Software as a Service)
Softwaremodel waarbij applicaties via de cloud worden aangeboden en beheerd door de leverancier.
SLA (Service Level Agreement)
Contractuele afspraken over de kwaliteit en beschikbaarheid van geleverde diensten.
Zaakgericht werken
Vorm van procesgericht werken waarbij informatie die tijdens een proces wordt ontvangen of gecreëerd, samen met de informatie over dat proces, wordt geregistreerd als zaak en deze uniform kan worden ontsloten naar alle betrokkenen.
Bijlage 2 - SWOT-analyse Common Ground
Sterktes (S)
Zwaktes (W)
Meer regie op data en ITinfrastructuur: Gemeenten bepalen zelf hoe gegevens worden opgeslagen en gebruikt, waardoor afhankelijkheid van leveranciers afneemt en marktwerking gezonder wordt.
Onvoldoende functionaliteit in bronapplicaties: Veel bestaande applicaties kunnen nog niet goed omgaan met moderne gegevensuitwisseling of duurzame archivering.
Betere informatie voor beleid en uitvoering: Actuele gegevens zijn sneller beschikbaar, waardoor beleid sneller kan worden ontwikkeld en uitgevoerd.
Afbouw van centrale systemen is ingrijpend: Het loslaten van centrale documentenkluizen en gegevensmagazijnen vraagt om een zorgvuldig transitieplan en duidelijke besluitvorming.
Efficiënter en goedkoper werken: Door het gebruik van modulaire componenten en open standaarden kan de gemeente sneller en goedkoper nieuwe functionaliteit realiseren.
Afhankelijkheid van draagvlak en betrokkenheid: Common Ground werkt alleen als medewerkers, proceseigenaren en management actief meedoen en veranderingen ondersteunen.
Betere dienstverlening: Inwoners en ondernemers krijgen snellere, veiligere en betrouwbaardere digitale toegang tot gemeentelijke diensten.
Flexibiliteit en wendbaarheid: Systemen kunnen eenvoudiger worden vervangen of aangepast aan veranderende behoeften.
Sterker informatiebeheer: Kwaliteit en vindbaarheid van informatie worden verbeterd doordat gegevens dichter bij het werkproces worden beheerd.
Kansen (O)
Bedreigingen (T)
Strategische samenwerking en standaardisatie: Gemeenten kunnen gezamenlijk standaarden en digitale bouwblokken ontwikkelen, waardoor innovatie wordt versneld en kosten op landelijk niveau worden gedeeld.
Technologische en organisatorische complexiteit: De overgang naar een nieuwe manier van werken vraagt om aanpassingen in systemen, processen en organisatie.
Versterking van publieke waarde en transparantie: Betere gegevenskwaliteit en dienstverlening vergroten het vertrouwen van inwoners en bedrijven.
Risico op fragmentatie: Zonder goede governance kunnen gegevens en processen versnipperd raken wanneer centrale systemen worden afgebouwd.
Sterkere naleving van wet- en regelgeving (compliance): Door gegevensbeheer en archivering beter te organiseren, sluit de informatievoorziening structureel aan op bestaande en toekomstige wet- en regelgeving.
Samenwerking en betrokkenheid: Common Ground werkt alleen als gemeenten, leveranciers en ketenpartners dezelfde standaarden toepassen en actief samenwerken.
Bijlage 3 - Geraadpleegde bronnen, anders dan eerder genoemde wetgeving en beleidskaders
•AI Act – Shaping Europe’s Digital Future
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai
•Common European Data Spaces – Shaping Europe’s Digital Future
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/data-spaces
•Data Act – Shaping Europe’s Digital Future
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/data-act
•eIDAS 2.0 – Raad keurt rechtskader goed (Europa Decentraal)
https://europadecentraal.nl/nieuws/raad-keurt-rechtskader-eidas-2-0-goed/
•Europese AI Act goedgekeurd – Digitale Overheid
https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/europese-ai-act-goedgekeurd/
•Meerjarenvisie Zicht op Nederland – Ruimtelijke Ordening Nederland
https://www.ruimtelijkeordening.nl/documenten/2024/02/12/meerjarenvisie-zicht-op-nederland
•Overheidsbreed standpunt generatieve AI – Rijksoverheid
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2025/04/16/het-overheidsbrede-standpunt-voor-de-inzet-van-generatieve-ai
•Regulation (EU) 2024/1183 – EURLex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32024R1183
•Signalenkaart Betrouwbare Overheid – Rijksrecherche
https://www.rijksrecherche.nl/documenten/2024/12/10/signalenkaart-betrouwbare-overheid
•Solido: Begroting 2026
•Voorstel voor een eprivacyverordening – Shaping Europe’s Digital Future
https://digital-strategy.ec.europa.eu/nl/policies/eprivacy-regulation
•VNG – Wetgevingscluster dataregelgeving
https://vng.nl/artikelen/wetgevingscluster-dataregelgeving