BIJLAGE 1 Openbaar Lichaam Eurode
Gemeente Kerkrade en de Stadt Herzogenrath hebben al lang een hechte band, die teruggaat tot ver in het verleden, toen beide steden deel uit maakten van het historische Land van Rode. Deze verbondenheid kreeg in de moderne tijd een nieuwe impuls met de oprichting van het Openbaar Lichaam Eurode op 1 januari 1998, op basis van het Verdrag van Anholt.
Dit orgaan is sindsdien uitgegroeid tot een uniek bestuurlijk model voor grensoverstijgende samenwerking. Het beschikt over een eigen dagelijks bestuur en een algemene raad, de Euroderaad. waarin raadsleden van beide gemeenten zitting hebben en waarmee formele besluitvorming over landsgrenzen heen mogelijk wordt gemaakt. Het voorzitterschap rouleert tweejaarlijks tussen de burgemeesters van beide gemeenten. Eurode werd hiermee het eerste publiekrechtelijke samenwerkingsverband tussen twee gemeenten uit verschillende landen in Europa.
In de loop der jaren is de structuur van Eurode verder geprofessionaliseerd. Tegenwoordig beschikt het Openbaar Lichaam Eurode over een Dagelijks Bestuur (DB), een Algemene Raad en een secretariaat dat de coördinatie en uitvoering van projecten ondersteunt. Deze organen maken het mogelijk om gezamenlijke beleidsdoelen te formuleren en uit te voeren op terreinen als economie, infrastructuur, onderwijs, veiligheid en cultuur. Dit bestuursmodel is bijzonder in Europa omdat het formele besluitvorming over nationale grenzen heen mogelijk maakt.
Hoewel de besluiten van de Euroderaad nog niet juridisch bindend zijn voor burgers, vormt Eurode een krachtig platform voor experimentele samenwerking en beleidsvernieuwing. De ambitie blijft om als grensregio een voortrekkersrol te vervullen binnen Europa en zo bij te dragen aan een beter functionerende grensoverstijgende regio.
BIJLAGE 2 Hoogtepunten en jaarverslagen 2020-2024
Samenvatting van de hoogtepunten (2020–2024)
Tussen 2020 en 2024 heeft de grensoverstijgende samenwerking binnen Eurode geleid tot een reeks betekenisvolle initiatieven die de verbondenheid tussen Kerkrade en Herzogenrath versterken. Culturele evenementen zoals de Eurode Muziekdag en het Eurodefeest brachten inwoners letterlijk samen op de grens, terwijl projecten als de Eurode-geschiedenismijl en de Eurode-wandelbrochure de natuur en geschiedenis van de regio op een toegankelijke manier onder de aandacht brachten.
Ook op maatschappelijk vlak werd de samenwerking verdiept, onder andere via de jaarlijkse Euregionale Veteranendag en de uitreiking van de Eurode-Vredesprijs. De World Cleanup Day kreeg in 2024 voor het eerst een grensoverstijgend karakter, met deelname van Duitse en Nederlandse partners.
Daarnaast werd in 2024 de merknaam ‘Eurode’ officieel Europees geregistreerd, waarmee de samenwerking ook juridisch en strategisch werd versterkt. Op het gebied van dienstverlening en arbeidsmobiliteit bleven het GrensInfoPunt (GIP) en het Team Grensarbeid zich ontwikkelen als belangrijke schakels in het ondersteunen van grensgangers en werkgevers in de euregio.
Onderstaande hoogtepunten illustreren hoe Eurode zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld tot een levendig voorbeeld van grensoverstijgende samenwerking in de praktijk.
Overzicht hoogtepunten en projecten binnen Eurode (2020-2024)
In deze terugblik worden de belangrijkste grensoverstijgende projecten, evenementen en initiatieven van de afgelopen jaren in chronologische volgorde uitgebreider toegelicht. Van culturele uitwisselingen tot gezamenlijke natuurprojecten en feestelijke ontmoetingen: elk initiatief draagt bij aan het versterken van de onderlinge band tussen beide steden en hun inwoners.
Eurode Muziekdag
Deze dag werd voor het eerst georganiseerd in 2017 en is sindsdien een jaarlijks terugkerend evenement in Eurode. Het betreft een grensoverstijgend muziekprogramma waarbij Duitse en Nederlandse muzikanten van diverse muziekscholen uit Herzogenrath en Kerkrade elkaar vinden in de meest universele taal die er bestaat: die van de muziek.
Veteranendag Kerkrade
Sinds 2018 organiseert de werkgroep Veteranendag Kerkrade van Stichting G.O.C. Parkstad de jaarlijkse Euregionale Veteranendag in Kerkrade. Deze staat in het teken van (h)erkenning en waardering voor alle veteranen die zich hebben ingezet voor vrede en veiligheid overal ter wereld.
Vriendschapsweide
De vriendschapsweide of Freundschaftswiese werd in 2021 geopend. De groene ruimte naast het Eurode Business Center (EBC) Business Center werd daarvoor getransformeerd in een bloemen- en fruitweide waar basisschoolleerlingen uit Herzogenrath en Kerkrade samen de natuur kunnen beleven. In 2023 werd de vriendschapsweide verder uitgebreid met installaties om insecten te beschermen.
Eurodefeest 2022
De laatste editie van het Eurodefeest vond plaats in 2022 onder het motto: ‘EU-Rode grenzeloze buurt’. Hierbij namen inwoners uit Kerkrade en onze buurgemeente Herzogenrath plaats aan de langste ontbijttafel van Eurode en wel op de Nieuwstraat, midden op de grens van deze gemeenten. Het Eurodefeest vindt eenmaal in de drie jaar plaats, afwisselend in Kerkrade en Herzogenrath.
FOTO ontbijttafel Eurodefeest
Eurode-geschiedenismijl
Op 13 januari 2023 ging het Eurode project ‘Eurode Geschiedenismijl’ van start, bedoeld om de veelzijdige geschiedenis en de huidige betekenis van de Nieuwstraat/Neustraβe tastbaar te maken. Het is een doorlopend grensoverstijgend project waaraan veel Nederlandse en Duitse burgers hebben deelgenomen door verhalen, foto’s en herinneringen aan te dragen. Dit resulteerde in een brochure en een eigen homepage/website rond de geschiedenis van de Nieuwstraat/Neustraβe. Voor de tweede fase is het in de bedoeling de geschiedenis tastbaar te maken door de zogenaamde ‘stations’ op de Nieuwstraat/Neustraβe te voorzien van (digitale) informatiezuilen.
Eurode-wandelbrochure
Een aantal jaren geleden bracht Eurode haar eerste echte wandelbrochure uit onder de noemer ’elf Wandelingen in Eurode’. Met deze wandelroutes kunnen wandelaars meegenieten van de pracht en rijke historie van het ‘Land van Rode’, de tastbare overblijfselen hiervan, zijnde de Historische Driehoek Burg Rode, Abdij Rolduc en de Baalsbruggermolen, en al het moois dat het huidige Eurode te bieden heeft! In 2024 werd de laatste papieren oplage gedrukt. Sindsdien zijn alle elf wandelroutes gemakkelijk en gratis te downloaden via de website van Eurode – zo blijven ze voor iedereen toegankelijk, altijd en overal.
Eurode-Vredesprijs
Sinds september 2023 wordt deze prijs op initiatief van de Oranjevereniging jaarlijks uitgereikt tijdens de Vredeswake. In 2024 werd de Vredesprijs uitgereikt aan Beate Kuhn en jongerenorganisatie SJD Die Falken Ortsverein Merkstein.
World Cleanup Day
Het Openbaar Lichaam Eurode nam in 2020 samen met Stichting Eurode 2000+ voor het eerst deel aan de World Clean Up Day. Hierbij verzamelen burgers (jong en oud) zich om samen de buurt te verlossen van zwerfvuil en een schonere, groenere toekomst te creëren. In 2024 was de World Clean up Day een gezamenlijk initiatief van “Kirchroa ruumt óp”, IVN Kerkrade, “Festival ‘t Kirchroa va Mörje” en het Openbaar Lichaam Eurode. In dat jaar werd ook opnieuw de samenwerking met de Duitse buren uit Herzogenrath gezocht.
‘Eurode’ merkregistratie
‘Eurode’ is sinds 2 september 2024 als merknaam Europees geregistreerd. Deze registratie biedt de mogelijkheid om het gebruik van een overeenstemmend merk voor soortgelijke waren en diensten door derden te verbieden. Omdat de naam zowel in Duitsland als in Nederland wordt gebruikt, lag een Europese merkregistratie voor de hand. De reikwijdte van Eurode gaat immers verder dan het lokale, regionale en euregionale niveau.
Grensarbeid en GrensInfoPunt (GIP)
Grensarbeid en het GrensInfoPunt (GIP) vormen twee essentiële pijlers van de grensoverstijgende samenwerking binnen Eurode. Als arbeidsmarktdiensten bieden zij praktische ondersteuning aan burgers en werkgevers die over de grens wonen, werken of ondernemen. In dit onderdeel wordt ingegaan op hun ontstaan, ontwikkeling en betekenis voor de regio.
GrensInfoPunt (GIP)
Het sinds september 2012 in het Eurode Business Center (EBC) gevestigde GrensInfoPunt (GIP) was het eerste in zijn soort. Inmiddels zijn langs de gehele Nederlands-Duitse én Nederlands-Belgische grens meerdere GIP’s ingericht, waarbij diverse Euregio’s intensief samenwerken.
Naast het ‘GIP Aachen-Eurode’, dat twee locaties kent (één in het EBC en één in het centrum van Aachen, geopend in 2013), zijn er inmiddels ook GIP’s in onder andere Mönchengladbach, Terneuzen, Enschede en sinds 2018 in Maastricht. GIP Aachen-Eurode onderhoudt een nauwe samenwerking met GIP Maastricht.
GIP staat voor Grensinformatiepunt. Vanuit het GIP wordt persoonlijk advies en informatie verstrekt over grensoverstijgende vragen en knelpunten. Indien nodig wordt doorverwezen naar de bevoegde instanties. Het GIP organiseert spreekdagen en -uren, en verzorgt presentaties en voorlichtingsbijeenkomsten – zowel zelfstandig als in samenwerking met partnerorganisaties binnen euregionale en Europese netwerken.
Hier is een visuele weergave van de klantencontacten bij het GrensInfoPunt Aachen-Eurode van 2020 tot en met 2024, inclusief een vermelding van het aantal spreekuren in 2024:
Grensarbeid (voorheen Service Grensoverstijgende Arbeidsbemiddeling/SGA)
Deze vorm van grensoverstijgende arbeidsbemiddeling als complementaire functie op het GIP is door Eurode als speerpunt in zijn toekomstvisie aangemerkt en is -in beginsel- vanuit Eurode aangezet. Momenteel wordt Grensarbeid volledig gefinancierd door de gemeenten Kerkrade, Heerlen, Sittard-Geleen en Maastricht. De andere vijf Parkstadgemeenten zijn gevraagd om ook een financiële bijdrage te leveren.
Voor de gemeente Kerkrade geldt dat zij reeds structureel bijdraagt aan Grensarbeid via de inzet van een beleidsmedewerker Grensarbeid. Deze personeelskosten worden in de toekomst verrekend met de financiële bijdrage die Kerkrade als Parkstadgemeente verschuldigd is. Hiermee wordt dubbel financieringsbeslag voorkomen en wordt recht gedaan aan de bestaande inzet van Kerkrade binnen deze dienstverlening.
Grensarbeid heeft als doel:
•het realiseren van een gecoördineerde en adequate invulling van openstaande vacatures in de Euregio;
•het ontzorgen van zowel werknemers als werkgevers bij grensoverstijgende tewerkstelling;
•het bieden van laagdrempelige ondersteuning bij sollicitaties en bemiddeling voor werkzoekenden in de Euregio;
•het verstrekken van informatie en advies aan werkgevers over het werven van personeel over de grens.
Hier is een visuele weergave van de jaarlijkse en cumulatieve plaatsingen via Grensarbeid van 2021 tot en met 2024 (van 2020 geen cijfers voorhanden):
Jaarverslagen Eurode (2020–2024)
De jaarverslagen van Eurode geven inzicht in de voortgang en resultaten van de samenwerking tussen Kerkrade en Herzogenrath. Deze documenten vormen een waardevolle bron voor wie de ontwikkelingen binnen Eurode in detail wil volgen.