Aanhef
De gemeenteraad van Kapelle;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 maart 2023, nummer D23.281072;
b e s l u i t:
1in te stemmen met de doelstellingen en methode van het risicomanagement;
2in te stemmen met de methode van het berekenen weerstandscapaciteit;
3in te stemmen om risico’s met een risicoscore van € 100.000,- of hoger op te nemen in de benodigde weerstandscapaciteit;
4in te stemmen met de streefwaarde van het weerstandsvermogen ‘uitmuntend’ te houden (>2), in overeenstemming met onze ambitie waarbij we streven naar een uitstekende financiële positie.
Inleiding
Risico’s nemen hoort bij een gemeente. Vooruitgang, innovatie, en ambitie bestaan niet zonder risico’s. Vaak wordt over risico’s gedacht in termen van voorkomen of elimineren. Tot elke prijs risico’s uitsluiten is niet het doel van risicomanagement. Integraal risicomanagement is de nieuwe manier van denken over risico’s, kansen en onzekerheden. Het doel van deze integrale aanpak is het vergroten van het risicobewustzijn van organisatie en bestuur, zodat een goede en verantwoorde balans ontstaat tussen risico’s nemen en risico’s beheersen. Het continue organiseren van aandacht voor en het gesprek over risico’s vormt de basis van deze aanpak.
Door regelmatig het gesprek te voeren, ontstaat een gezamenlijk beeld. Door te delen, te bespreken, en de dialoog aan te gaan. De risicodialoog is een open gesprek met als doel het gezamenlijk bepalen van een bruikbare risico-aanpak. Het gesprek en de communicatie over risico’s is een heel belangrijk onderdeel van risicomanagement. Transparantie is hierbij het uitgangspunt.
Deze nota beperkt zich niet tot financiële risico’s, zoals in het voorgaande beleidsstuk. Maar gaat ook over bestuurlijke, juridische risico’s, imago en frauderisico’s. Deze hebben niet altijd direct een financiële impact, maar kunnen wel grote gevolgen hebben voor de gemeente. Naast risicomanagement zijn in deze nota ook de kaders opgenomen over het weerstandsvermogen.
Met deze nota zetten we een belangrijke stap in het versterken van risicomanagement. Met als doel het bewust en verantwoord omgaan met risico’s door een open en transparante manier van samenwerken.
Bijlage 1 - Begrippenlijst
Artikel 12 norm
Het minimale niveau van de opbrengst van gemeentelijke belastingen waar een gemeente aan moet voldoen, voordat ze in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering uit het Gemeentefonds op grond van artikel 12 Financiële Verhoudingswet.
Beheersmaatregelen
De maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te voorkomen. Of om de opkomende risico’s te zien en het effect te verkleinen.
Benodigde weerstandscapaciteit
De verwachte financiële capaciteit die nodig is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen als deze voorkomen.
Beschikbare weerstandscapaciteit
De middelen die de gemeente beschikbaar heeft om niet begrote, substantiële kosten financieel op korte termijn af te kunnen dekken.
Bruto kans & gevolg
De kans en het gevolg van het optreden van risico’s die horen bij het uitoefenen van de bedrijfsvoering.
Het COSO-model
Dit risicomodel legt de nadruk op de wisselwerking tussen risico, prestatie, strategie en waarde. Ze is opgebouwd uit vijf onderling verbonden thema’s (uitgewerkt in principes) die noodzakelijk zijn voor modern enterprise risk management (is kader voor het beheren van risico’s).
Externe risico’s
Niet beïnvloedbare en van buiten de organisatie komende risico’s.
Gevolg
Een gebeurtenis die optreedt als resultaat van feiten en/of gebeurtenissen.
Incidentele weerstandscapaciteit
Dát deel van de reservepositie dat als reserve vrij besteedbaar is en de algemene reserve.
Integraal risicomanagement
Het breed invullen van risicomanagement. Waarbij niet alleen de (wettelijke) kaders worden gevolgd, maar ook het risicobewustzijn wordt gestimuleerd.
Kans
De waarschijnlijkheid dat een gebeurtenis zich voor doet.
Monte Carlo-analyse
Simulatietechniek waarbij het optreden van de verschillende risico’s in diverse scenario’s vele malen worden gesimuleerd. Door deze methode heeft de gemeente een beeld van het benodigde weerstandsvermogen in vrijwel alle denkbare scenario’s.
Naris
Softwaresysteem waar risico’s en beheersmaatregelen worden vastgelegd.
Netto kans & gevolg
De kans en het gevolg van het optreden van risico’s dat overblijft nadat er effectieve maatregelen zijn genomen.
Onbenutte belastingcapaciteit
Het verschil tussen de werkelijke hoogte van de lokale belastingen en de hoogte van de artikel 12 norm.
Operationele risico’s
Risico’s gericht op de uitvoering van de kernprocessen. Deze doen zich voor op operationeel niveau.
Ratio weerstandsvermogen
Ratio waarmee de gemeente aantoont dat zij in staat is de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt.
Reputatieschade
Schade die wordt opgelopen in de reputatie, ook wel imagoschade genoemd.
Risico
De kans op optreden van een gebeurtenis met negatieve gevolgen voor de gemeente.
Risicokaart
Grafische weergave van de risico’s, ingedeeld in significantie klassen.
Risicomanagement
Het beheren van risico’s, waarbij de risico’s in kaart worden gebracht, zodat de juiste beheersmaatregel kan worden genomen of er bewust voor kan worden gekozen het risico te accepteren.
Significantie
We delen risico’s in significantie klassen. Op deze manier is zichtbaar welke risico’s de gemeente het meest kunnen beïnvloeden.
Strategische risico’s
Risico’s die te maken hebben met de strategie.
Structurele weerstandscapaciteit
Het vermogen om onverwachte tegenvallers blijvend in de lopende begroting op te vangen.
Verwachtingswaarde
Geeft inzicht in de mogelijk te verwachten financiële schade (kans maal gevolg).
Weerstandscapaciteit
De middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft om onverwachte, niet-begrote kosten of tegenvallende inkomsten te dekken.
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (de benodigde weerstandscapaciteit) en de middelen die de gemeente beschikbaar heeft om de risico’s financieel af te kunnen dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit).