Jeugdnota IJsselstein 2023-2026

Gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de toegang.

Voor algemene vragen over jeugdhulp of opvoeding kan contact opgenomen worden met de gemeente. Als het nodig is kan het jeugdteam jeugdhulp inzetten waar een verwijzing voor nodig is. Andere belangrijke verwijzers zijn de huisartsen en de gecertificeerde instellingen. We willen vanuit een gezamenlijke visie samenwerken.

Bij de toegang werken we vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid wat ook gericht is op zelfredzaamheid en normaliseren. Daarnaast kijken we wat de behoefte is van alle gezinsleden.

De transformatie

De zorgstelsels waren versnipperd en verkokerd in uiteenlopende sectoren, financieringsstromen, en wettelijke kaders. Er werd steeds meer en vaker een beroep gedaan op zorg. Daardoor stegen de kosten de afgelopen decennia enorm.

Het transformatieproces is gericht op het realiseren van snellere, betere, effectievere en integrale hulp. Dit vraagt een andere manier van denken en handelen. Er is een andere werkwijze en houding van professionals en inwoners nodig. De verantwoordelijkheid voor de transformatie ligt voornamelijk bij de gemeente, instellingen en uitvoerende professionals. Met de transformatie is het de bedoeling dat het jeugdbeleid van de gemeente en maatschappelijke organisaties op elkaar aansluit. Hierdoor moet er een beter en meer geschikt hulpaanbod komen met meer grip op de kosten. We willen samenwerken met organisaties die onze inhoudelijke ambitie en doelen delen. In 2023 wordt opnieuw bepaald welke organisaties dit gaan zijn. Dit doen we in samenwerking met de gemeenten Houten, Lopik, Nieuwegein en Vijfheerenlanden.

Hervormingsagenda Jeugd

Naast regionale ontwikkelingen zijn er ook landelijke ontwikkelingen die invloed hebben op de jeugdhulp. Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG hebben samen de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 opgesteld. Dit heeft als doel de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beter beheersbaar te maken.

De Hervormingsagenda Jeugd komt voort uit de bestuurlijke afspraken die de VNG en het rijk op 2 juni 2021 over de jeugdhulp hebben gemaakt.

De Hervormingsagenda bevat de volgende aanbevelingen: Begrens de jeugdhulpplicht en zet in op normaliseren. Versterk de beleidsvrijheid van de gemeenten. Benut beter het potentieel om van elkaar te leren. Versterk de sturing op kwaliteit. Overweeg uitbreiding landelijke inkoop specialistische jeugdzorg.

Wat is hiervoor nodig?

Vanuit de regiovisie is er door het Rijk een norm van opdrachtgeverschap opgesteld. Dit zijn de thema’s voor de jeugdteams:

Preventie lokaal op orde: versterken van het opvoedkundig klimaat: normaliseren en ouders in hun opvoeding versterken vanuit het gedachtegoed van de ‘pedagogische civil society’ (zorgzame maatschappij).

Signaleren van problemen: door in een vroeg stadium (lichte) problematiek te herkennen en dit bespreekbaar te maken, willen we erger voorkomen. Met elkaar gebruiken we de meldcode en de verwijsindex.

Basisfuncties lokale teams hanteren: we hanteren de basisfuncties vanuit de Norm van opdrachtgeverschap (NvO) voor de doorontwikkeling van de lokale teams.

Vindbare en toegankelijke hulp: wees toegankelijk en vindbaar en voer een goede triage uit.

Veilige leefomgeving: houd altijd oog voor een veilige leefomgeving van de inwoner.

Op tijd signaleren van de vraag: investeer in preventie; wees aanwezig waar de doelgroep is, zodat vragen gehoord worden. Maak verbinding met de wijk en werk ‘outreachend’.

Handelen met een brede blik: verhelder de vraag, plan van en met het huishouden en verleen ondersteuning, beleg de regie, maak duidelijke afspraken en houd een vinger aan de pols.

Leren en verbeteren: verzamel inzichten, ga erover in gesprek en durf te veranderen.

Sport en beweging

Er worden veel verschillende activiteiten georganiseerd in IJsselstein op het gebied van gezondheid en sport. Er is aanbod voor gezond gewicht, bewegen, gezond omgaan met genotmiddelen en mentale gezondheid. De buurtsportcoach is iemand die dit aanbod goed in kaart brengt. Een belangrijk doel waar de buurtsportcoach komende jaren voor wordt ingezet, is meer kinderen aan het sporten krijgen en vaardig leren bewegen. Het is dan ook wel belangrijk dat de buitenlocaties uitnodigend zijn om te gaan bewegen. Hiermee stimuleren we een gezonde levensstijl en het samen spelen en samen sporten in de wijk. We moedigen lokale initiatieven aan. Inwoners kunnen met hun ideeën terecht bij FIT IJsselstein voor ondersteuning van de gemeente. De buurtsportcoach is hier een belangrijke aanjager en contactpersoon in.

Toegankelijkheid verbeteren en Kansrijke start

Ouders en jongeren vragen aandacht voor de toegankelijkheid van deze voorzieningen. Er gebeurt gelukkig al heel veel om ervoor te zorgen dat alle kinderen deel kunnen nemen aan sport- of culturele activiteiten. Er is bijvoorbeeld zwemmen voor kinderen met autisme. Maar we willen nóg meer doen omdat er veel verschillende redenen zijn waardoor het moeilijk is om mee te doen. Bijvoorbeeld doordat gezinnen niet weten hoe ze moeten beginnen of vanwege financiële problemen.

De basis voor een gezond en gelukkig leven wordt al gelegd voor de geboorte. De gezondheid en levensstijl van de ouders is van grote invloed. Na de geboorte zijn de eerste 1.000 dagen heel belangrijk voor een gezonde ontwikkeling. Het landelijk actieprogramma ‘Kansrijke Start’ wil (aanstaande) ouders helpen. Hiervoor richten we een coalitie op met gemeente Lopik en lokale partijen. De coalitieleden maken gezamenlijk afspraken om gezinnen in kwetsbare situaties te ondersteunen en de verschillende activiteiten uit het programma in IJsselstein uit te voeren.

Nieuwe trends

Naast de landelijke cijfers maken mensen zich in IJsselstein zorgen over een toename van het aantal eenzame jongeren. Volgens de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 voelt 15,5% van de 2de en 4de klassers zich matig tot ernstig eenzaam. We willen dit verminderen voor deze groep en de rest van de jongeren. Onder andere corona heeft als gevolg gehad dat jongeren steeds meer online zijn en minder echte contacten en hechte vriendschappen hebben. We willen lokale initiatieven ondersteunen die jongeren helpen om anderen te ontmoeten en zo hun netwerk uitbreiden.

Sinds corona zien we meer jongeren die veel alcohol drinken en die lachgas gebruiken. Dat willen we terugdringen door de oorzaken, zoals eenzaamheid, aan te pakken en goede hulp en voorlichting te bieden. Verder willen we aanbod bieden voor het gezond omgaan met social media en technologie. Ook neemt het aantal jongeren met psychische problemen toe. We willen uitdragen dat het normaal is om psychische problemen te bespreken en dat er dicht bij je woonplek hulp beschikbaar is als dat nodig is.

Meedoen

We willen kinderen en jongeren laten meedenken en meepraten om onze plannen beter te laten aansluiten bij wat zij nodig hebben. Via school, de jongerenwerkers, social media en makkelijk te gebruiken digitale tools willen we ze in staat stellen om hun mening te geven. We hebben extra aandacht voor jongeren die een praktische opleiding volgen zoals het praktijkonderwijs of het (V)MBO omdat bekend is dat deze groep lastiger te bereiken is. We doen extra moeite om jongeren te bereiken die bijvoorbeeld laaggeletterd zijn of een beperking hebben. Een aanjager (beleidsadviseur jeugd) binnen de gemeente zorgt ervoor dat ‘de stem van het kind’ wordt meegewogen in de plannen en dat de lokale partijen dit ook doen.

Gelijke kansen

Er zijn verschillende behoeftes per wijk en ook verschil in hoeveel jongeren er wonen en in welke leeftijd. Over het geheel genomen is er behoefte aan meer (sociale) activiteiten voor jongeren in de leeftijd van 12 tot 23. Om aan te sluiten bij die behoefte werken we wijkbewust.

Armoede of geldproblemen kunnen een obstakel vormen om deel te nemen aan activiteiten op school of op sociaal of cultureel gebied. De gemeente wil in 2023 met de ‘Aanpak negatieve impact energiecrisis door (inkomens) ondersteunende maatregelen’ ervoor zorgen dat alle kinderen en jongeren mee kunnen blijven doen. Zo krijgen bijvoorbeeld Stichting Leergeld en de U-pas via deze regeling meer ruimte om te ondersteunen.

Tot slot ondersteunen we lokale initiatieven die erin slagen om jongeren te bereiken die een afstand ervaren tot het aanbod in IJsselstein.

Acceptatie

We vinden het belangrijk dat alle jongeren zich welkom voelen in IJsselstein. De meeste jongeren zijn zeer gelukkig en over het algemeen voelen zij zich geaccepteerd door hun omgeving. Op het voortgezet onderwijs worden er verschillende onderbouwde interventies ingezet. Buiten school zijn er in IJsselstein lokale initiatieven die zich inzetten voor inclusie van alle inwoners zoals het Enik Recovery college (gericht op herstel na psychische problemen). Maar deze zijn vooral gericht op volwassenen. We willen dat er ook voor jongeren voldoende aanbod is en ze ook zelf een rol te geven bij initiatieven die erbij horen bevorderen.

Statushouders

We vinden het belangrijk statushouders uit IJsselstein goed in beeld te hebben en indien nodig hulp te bieden. Statushouders hebben vaak hulpvragen die specifiek is voor hun situatie dit geldt ook voor de jongere statushouders. Door in te zetten op de samenwerking met de organisaties die statushouders begeleiden kunnen we hulpverlening goed en tijdig inzetten.

Verbinding maken met (passend) onderwijs

Samen met het onderwijs en de lokale organisaties pakken we de verantwoordelijkheid op voor optimale ontwikkeling van leerlingen en jongeren. Dit vanuit het motto ‘regulier waar het kan, speciaal waar het nodig is’. Daarnaast willen we samen met de gemeente Houten, Lopik, Nieuwegein en Vijfheerenlanden naar inclusiever onderwijs toewerken. Dat betekent dat steeds meer leerlingen in het reguliere onderwijs kunnen worden opgevangen. Bijvoorbeeld door waar mogelijk kinderen uit speciaal en regulier onderwijs in hetzelfde gebouw les te geven. Maar ook dat de visie en plannen voor preventie en jeugdhulp, leerlingenvervoer, schoolverzuim, voortijdige schoolverlaters en toeleiding naar de arbeidsmarkt voor speciaal en regulier onderwijs op elkaar worden afgestemd.

Onderwijsachterstanden

Samen met het onderwijs en de voorscholen wordt gewerkt aan het Nationaal Programma Onderwijs. Hierin worden in ieder geval tot aan 2024 verschillende acties uitgevoerd en maatregelen genomen om de door corona opgelopen achterstanden in te halen. Zo werken we aan het versterken van de zorgstructuur in en om de (voor) school. We zetten extra in op de taalontwikkeling op de voorschool en het primair onderwijs. Daarnaast op de brede ontwikkeling in deze periodes en het voortgezet onderwijs.

In 2023 stelt de gemeente een nieuw beleidsplan op voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) voor de jaren 2023-2026. Dit doen we in samenwerking met de partners uit het onderwijs, de kinderopvang, de jeugdgezondheidszorg en de bibliotheek. In het onderwijsachterstandenbeleid komen thema’s zoals taalonderwijs en voor- en vroegschoolse educatie (VVE) aan de orde.

Strategische Agenda LEA

In 2022 heeft de gemeente samen met de schoolbesturen een strategische agenda opgesteld voor het overleg Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Daarin zijn de volgende thema’s benoemd:

Het voorkomen van segregatie; Het bevorderen van integratie;

Het bestrijden van onderwijsachterstanden; Onderwijshuisvesting;

Aansluiting onderwijs-Jeugdhulp; Leerlingenvervoer;

Samenwerking voorschoolse partners en primair onderwijs/doorgaande leerlijn voorscholen naar primair onderwijs;

Samenwerking primair onderwijs en voortgezet onderwijs/ doorgaande leerlijn po en vo.

Voorschoolse educatie (VVE)

We willen de uitvoering van voorschoolse educatie nog meer verbeteren. Vanaf 2023 willen we in ieder geval:

Alle peuters – met en zonder een doelgroep indicatie VVE- beter in beeld hebben;

De samenwerking rondom het jonge kind met de scholen en het samenwerkingsverband versterken; De regie op de uitvoering en de bekostiging van de vroegschoolse educatie verstevigen.

Een impuls geven aan de kwaliteit van uitvoering voorschoolse educatie

Een impuls geven aan de samenwerking met ouders.

Door in te zetten op betere registratie krijgen we een beter beeld van hoe de jeugd zich ontwikkelt. Om deze ontwikkeling op niveau te houden maken we (resultaat)afspraken met scholen over de doorgaande lijn en kwaliteit van VVE. Ook komt er een nieuwe subsidieregeling en zetten we in op meer betrokkenheid van de ouders.

In 2023 stellen wij in een nieuw beleidsplan op voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) voor de jaren 2023-2026. Dit doen we in samenwerking met de partners uit het onderwijs, de kinderopvang, de jeugdgezondheidszorg en de bibliotheek. De VVE wordt onderdeel van dit ‘bredere’ beleidsplan.

Primair Onderwijs (PO)

De gemeenten en scholen gaan (resultaat)afspraken maken over de doorgaande lijn tussen de voorschoolse periode en het primair onderwijs.

Ook is er aandacht voor de overgang en de doorgaande lijn van primair naar voortgezet onderwijs. Binnen het jeugdteam zijn vaste contactpersonen die aansluiten bij een multidisciplinair overleg op school en bij zorgteams. Om thema’s zoals mentale gezondheid, beweging, gezonde voeding en seksualiteit onder de aandacht te brengen is er vanuit De Gezonde School van de GGD ook een gezonde school adviseur actief.

Voortgezet Onderwijs (VO)

Jeugdigen kunnen in IJsselstein alle vormen van voortgezet onderwijs volgen, van praktijkonderwijs tot VWO. De gemeente vindt het belangrijk om dit aanbod te behouden.

De gemeente zet in op een goede zorgstructuur binnen het onderwijs, zo subsidieert de gemeente bijvoorbeeld het schoolmaatschappelijk werk op het voortgezet onderwijs. Ook bij de regionale inkoop van jeugdhulp wordt ingezet op de inkoop van jeugdhulp in onderwijstijd. Net zoals in het PO is ook op het VO een gezonde school adviseur actief.

MBO

In de regio Utrecht wordt een onderzoek uitgevoerd naar mbo en zorg. Het doel hiervan is om MBO- studenten laagdrempelige toegang te geven tot ondersteuning.

Die ondersteuning moet bovendien gericht zijn op normaliseren in plaats van problematiseren. De gemeenten in Lekstroom zijn vertegenwoordigd in de werkgroep MBO en Zorg

Schoolverzuim voorkomen en werk vinden

We willen dat ieder kind onderwijs krijgt. In IJsselstein werken we samen met voorschoolse voorzieningen en de scholen om te zorgen voor een succesvolle schoolloopbaan voor de Jeugd in IJsselstein. Met de inzet van Leerplicht en RMC (regionaal meld- en coördinatiepunt Voortijdig Schoolverlaten) werken we aan het voorkomen van Voortijdig Schoolverlaten. Zo halen zoveel mogelijk jongeren een diploma en vinden ze de weg naar werk.

Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) en het RMC werken samen in het Jongerenloket. Inwoners uit IJsselstein tussen de 16 en 27 jaar oud kunnen daar advies en begeleiding krijgen om (weer) naar school of (weer) aan het werk te gaan.

Talent ontwikkelen

Naast onderwijs willen we dat ieder kind de kans krijgt om hun talenten te ontwikkelen. Vanuit de NPO middelen is er tijdelijk ‘Talent For You’, een talentenprogramma dat wordt aangeboden door Stichting Pulse. Hierin kunnen jongeren hun sport-, schrijf of muzikale talent laten zien en ontwikkelen. Samen met de scholen onderzoeken we de mogelijkheden om deze of een ander een lokaal talentenprogramma naast het reguliere onderwijsprogramma voort te zetten.

Wonen

Naast onderwijs en werk is voor jongeren en jongvolwassenen het perspectief op zelfstandig wonen erg belangrijk. Vooral jonge starters kunnen moeilijk een woning vinden. In de Woonvisie IJsselstein 2019-2030 staan verschillende acties beschreven die ervoor moeten zorgen dat meer woningen beschikbaar komen voor deze doelgroep. Er worden bijvoorbeeld nieuwe woningen gebouwd en er wordt gewerkt aan betere doorstroming op de woningmarkt.

Beschermd Thuis

Een kleine groep jongvolwassenen heeft bepaalde problemen waardoor er (tijdelijk) begeleid of beschermd wonen nodig is. Het uitgangspunt is dat de hulp zoveel mogelijk in de eigen thuissituatie wordt geboden. Maar in sommige gevallen is dat niet haalbaar. Jongeren uit IJsselstein kunnen via het project ‘Kamers met aandacht’ zelfstandig wonen, met begeleiding.

Wanneer intensieve begeleiding nodig is kunnen jongeren terecht bij organisaties zoals Reinaerde die Beschermd Wonen bieden in IJsselstein of bij andere aanbieders van Beschermd Wonen in de regio. Ze wonen dan in een kamer van de zorgaanbieder. Beschermd Wonen is nu nog regionaal georganiseerd. Vanaf 2024 komt de toegang voor Beschermd Wonen bij de gemeente te liggen. Voor IJsselstein ondersteunt ‘de Sleutelplaats’ jongeren die Jeugdhulp krijgen en tijdelijk op een locatie van een instelling wonen om weer zoveel mogelijk thuis te gaan wonen. Of juist een stap tussen thuis wonen en zelfstandig wonen aan te bieden. Daarnaast helpen zij jongeren met een hoog risico is op dak- en thuisloosheid om thuis te kunnen blijven wonen.

Preventie

De aanwezigheid van beschermende factoren, en afwezigheid van stressoren in een gezin, zoals relatieproblemen en geldzorgen verkleinen de kans op een onveilige thuissituatie. Daarom kijken we naar alle levensgebieden en ondersteunen waar nodig. Zo pakken we het probleem aan bij de bron en voorkomen we (grotere) problemen op de lange termijn.

Signaleren

‘It takes a village to raise a child’. We willen dat de mensen uit de leefomgeving van een kind zich bereid voelen om hun zorgen bespreekbaar te maken en ouders naar passende hulp te begeleiden als dat nodig is.

Scholen, kinderdagverblijven, consultatiebureaus en de huisarts zijn allemaal partijen die kinderen ‘in beeld’ hebben en problemen in een vroeg stadium kunnen signaleren. Alle professionele organisaties die met kinderen werken hebben de wettelijke verplichting om bij ernstige zorgen af te wegen of een melding bij Veilig Thuis noodzakelijk is. De bedoeling is altijd om eerst de zorgen met het gezin te bespreken en deze proberen op te lossen. Als het nodig is wordt in samenwerking gekeken of hulpverlening nodig is om de zorgen weg te nemen.

Deze verantwoordelijkheid kan complex zijn voor de partijen en we willen dat iedereen beschikt over de benodigde informatie en de ondersteuning om deze verantwoordelijkheid te dragen.

Er is per school een vaste contactpersoon binnen het jeugdteam waarmee de school kan overleggen bij het doorlopen van de meldcode (MC). De school zelf heeft een aandachtsfunctionaris (in de regel de Intern Begeleider) in huis. Het monitoren van de meldingen en registraties in de verwijsindex (VWI) in de gemeente IJsselstein is intern belegd bij de beleidsadviseur Jeugd. Het doel is dat we kindermishandeling herkennen, weten hoe we moeten handelen als we dit signaleren en samen met het gezin (weer) een veilige situatie voor het kind kunnen realiseren.

Toekomstscenario Kinder- en Jeugdbescherming 2023 en verder

Het zogeheten toekomstscenario heeft als doel dat alle betrokkenen beter samenwerken om het kind te beschermen, waarbij er rekening wordt gehouden met de rechten van het kind en de gezinsleden.

Het uitgangspunt is dat het gezin centraal staat. Sterke jeugdteams zijn betrokken en werken vanuit brede expertise met gezinnen. Ze blijven letterlijk en figuurlijk in de buurt. Zij halen aanvullende expertise erbij als het nodig is. Daarnaast komt er een hoog specialistische regionaal veiligheidsteam met expertise om gezinnen te ondersteunen. Er zijn nog meer veel verschillende netwerken, samenwerkingsverbanden en verenigingen die om een kind heen staan en een positieve invloed kunnen hebben op de veiligheid en het welzijn. Familie, vrienden, buren, (sport) verenigingen, vrijwilligers, etc. We willen dat ook die partijen weten hoe ze hun zorgen bespreekbaar kunnen maken en zich gesteund voelen door de professionele instanties.

Regionale Omdenk en Experttafel Lekstroom (ROEL)

Het jeugdteam pakt het grootste gedeelte van de complexe zaken op. Vanuit de regio is de ROEL ingericht om te ondersteunen bij deze zaken. De ondersteuning is gericht op het vinden van passend hulpaanbod, voorkomen van uithuisplaatsingen en het bevorderen van uitstroom uit jeugdzorg met verblijf. Het is de bedoeling om tot een passend hulpaanbod te komen voor jongeren en jongvolwassenen met meervoudige problematiek.

Je veilig gedragen richting anderen

We hanteren een wijkbewuste aanpak en willen voorkomen dat jongeren in aanraking komen met criminaliteit. We gebruiken een groepsaanpak bij jongeren die overlast veroorzaken of strafbare feiten begaan. We hebben verschillende groepen in beeld en bieden een Persoonsgebonden Aanpak (PGA) voor individuele situaties. We willen problemen zo veel mogelijk voorkomen. Dat doen we met verschillende samenwerkingsverbanden en door projecten die zijn gericht op preventie. Bijvoorbeeld de BOA is een vertrouwd gezicht op de scholen. Zij geven voorlichtingen vanaf de groep 7/8 leeftijd en zijn ook een schakel bij de verwijzing naar hulpverlening.