Bijlage A
Infographic
Toelichting cijfers UWV Spanningsindicator Arbeidsmarkt
UWV berekent de Spanningsindicator Arbeidsmarkt door het aantal openstaande vacatures te delen door het aantal personen met een WW-uitkering met een verstreken WW-duur van minder dan een half jaar. Deze grootheden worden gebruikt als benadering van de openstaande vraag en direct beschikbaar aanbod. De Spanningsindicator Arbeidsmarkt kan een getal opleveren tussen 0 en oneindig.
Hoe hoger het getal, hoe hoger de spanning op de arbeidsmarkt voor werkgevers. Bij een indicator van 0 is de arbeidsmarkt zeer ruim, want er zijn geen openstaande vacatures en wel kortdurend werklozen. Bij veel openstaande vacatures ten opzichte van het aantal kortdurend werklozen is de arbeidsmarkt zeer krap. Er wordt uitgegaan van een indeling in vijf categorieën: zeer ruim, ruim, gemiddeld, krap en zeer krap. De indeling en typeringen zijn als volgt: 0 tot 0,25: zeer ruim; 0,25 tot 0,67: ruim; 0,67 tot 1,5: gemiddeld; 1,5 tot 4,0: krap; 4,0 of meer: zeer krap. Deze grenzen zijn bepaald door een tijdreeksanalyse uit te voeren.
Bijlage B
Verklarende begrippenlijst
Aanpasbaar bouwen/aanpasbare woningen
Bij aanpasbaar bouwen wordt zowel bij de indeling van de woning als bij het ontwerp van de omgeving rekening gehouden met mensen met een beperking. De woning en de woonomgeving moeten daarbij toegankelijk zijn voor mensen met een rollator of rolstoel, de kamers in de woning zijn groot genoeg en de inrichting van de keuken en badkamer maken het mogelijk dat aanpassingen kunnen worden aangebracht op het moment dat de bewoner met een beperking zoals bijvoorbeeld het gebruik van een rolstoel geconfronteerd wordt. De woning is niet op voorhand aangepast, wat betekent dat iedereen in een aanpasbare woning kan wonen, zonder dat daarbij afbreuk wordt gedaan aan het woongenot.
Begeleid wonen
Begeleid wonen is voor mensen die zelfstandig wonen, maar behoefte hebben aan ondersteuning aan huis.
Beschermd wonen
Beschermd wonen is voor mensen die niet zelfstandig kunnen wonen vanwege psychische en/of psychosociale problematiek. Wanneer begeleid wonen niet voldoende is, kan iemand terecht bij een zorginstelling die vierentwintig uur per dag ondersteuning biedt.
Beschut wonen
Beschut wonen is voor mensen die gebruik maken van zorg of binnenkort zorg nodig hebben. Deze mensen wonen zelfstandig, in de buurt van zorglocaties of in een (senioren)complex.
Collectief of geclusterd wonen
Onder geclusterde of collectieve woonvormen valt een uiteenlopend palet aan woonvormen: van verzorgingshuizen en verpleeghuizen tot aan aanleunwoningen en serviceflats, hofjes of woonzorgboerderijen. Het gezamenlijke kenmerk van de woningen is dat ze een zekere mate van beschutting en gemeenschap bieden4.
Domotica
Domotica is de naam voor slimme apparaten die met internet zijn verbonden en die zijn bedoeld om mensen te helpen of ontlasten. Domotica in de zorg is bedoeld om patiënten en zorgverleners te helpen. Deze apparaten monitoren bijvoorbeeld lichaamswaardes en analyseren dat. Zo kunnen ze bijvoorbeeld sneller aan de bel trekken als er iets verandert. Domotica in de zorg is er om zorg te verbeteren en personeel te ontlasten.
E-health
Met E-health worden technologische innovaties bedoeld die de effectiviteit en productiviteit van zorgprofessionals vergroten5. E-health draagt daarnaast bij aan het behoud van de eigen regie en de mogelijkheid om zelfstandig te blijven wonen.
Extramuralisering
Extramuralisering duidt op de verschuiving in het zorgaanbod van intramurale instellingen naar zorg en begeleiding aan huis. Zorgvragers blijven zo lang mogelijk thuis wonen en zorgorganisaties passen hun diensten hierop aan.
Intramuraal wonen
Intramuraal wonen is voor mensen die niet (meer) zelfstandig kunnen wonen, maar verzorgd moeten worden in een zorginstelling.
Levensloopbestendige woning
Een levensloopbestendige woning is een woning die geschikt blijft om in te wonen, ook wanneer de levensomstandigheden van de bewoners veranderen door ziekte, handicap of ouderdom. Zowel nieuwbouwwoningen als bestaande woningen kunnen levensloopbestendig worden gemaakt. Deze woningen worden ook wel toekomstbestendig genoemd. Hierdoor kunnen zorgvragers langer zelfstandig thuis wonen.
Maatschappelijke partners
Maatschappelijke partners zijn onder andere woningcorporaties, gebiedsontwikkelaars, verenigingen, kerken of particuliere initiatiefnemers.
Nultredenwoning
Een nultredenwoning is een woning die van buitenaf zonder trappen bereikbaar is en waarbij de primaire woonruimtes (sanitair, keuken, woonkamer en minimaal één slaapkamer) zich op dezelfde woonlaag bevinden.
Participatiesamenleving
Een participatiesamenleving is een samenleving waarbij iedereen die dat kan, zelfbewust de regie voert over zijn of haar eigen leven en omgeving, en hiervoor de verantwoordelijkheid neemt.
Logeer- en respijtzorg
Bij logeer- en respijtzorg kunnen mantelzorgers de dagelijkse zorg tijdelijk overdragen aan een zorginstelling. Hierdoor krijgen de mantelzorgers de ruimte voor een adempauze.
Zelfredzaamheid
Het vermogen om dagelijkse activiteiten zelfstandig te kunnen doen (ook wel eigen regie). Denk aan daginvulling, administratie of relaties onderhouden.
Zorginfrastructuur
Met zorginfrastructuur wordt het netwerk bedoeld tussen zorgaanbieders, die wordt gebruikt om onderling medicatieoverzichten van zorgvragers uit te wisselen. 35
Bijlage C
Uitkomsten enquête visie Wonen, Welzijn & Zorg Hoeksche Waard
Als onderdeel van het visietraject Wonen, Welzijn en Zorg van de gemeente Hoeksche Waard zijn in november en december 2020 bewoners benaderd met een vragenlijst over hun ervaringen met de drie genoemde domeinen. De vragenlijst is opgesteld door de gemeente in samenwerking met onderzoeks- en adviesbureau RIGO. Op deze manier is getracht bewoners optimaal te betrekken bij het visieproces.
De vragenlijst is door 236 respondenten ingevuld. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is 64,5 jaar. Van de 236 respondenten is 86% vijftig jaar of ouder.
Uitkomsten vragenlijst
Visie Wonen, Welzijn en Zorg
Het maatschappelijk uitgangspunt van de visie Wonen, Welzijn en Zorg is: ‘zorgen dat ouderen en andere kwetsbare groepen in onze gemeente zo lang mogelijk zelfstandig (in hun eigen omgeving) kunnen blijven wonen. Dat betekent dat zij de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben, dat ze kunnen wonen in een voor hen geschikte woning in een geschikte omgeving en dat zij volwaardig deel uitmaken van de lokale samenleving.’
Uit de antwoorden op de vraag wat volgens bewoners gedaan moet worden om dit uitgangspunt te verwezenlijken, en wat zij daaraan kunnen doen, blijkt dat het voor veel respondenten niet duidelijk is wie waar verantwoordelijk voor is. Respondenten geven aan dat een betere communicatie en samenwerking gewenst is tussen de gemeente, zorgverleners en zijzelf, zodat er zorg op maat geleverd kan worden, ook op de lange termijn. Veel respondenten geven aan dat er voor hen niet genoeg (divers) woonaanbod is om naartoe te verhuizen en vragen de gemeente dat aanbod te creëren. Daarbij is het van belang dat ouderen bijtijds worden verleidt om te verhuizen naar dit aanbod. Ook de instandhouding van voorzieningen is een terugkerend onderwerp.
Zorg en ondersteuning
Het gros van de respondenten ontvangt op het moment geen hulp of zorg, maar verwacht dit in de komende tien jaar wel nodig te hebben. Deze respondenten weten nog niet wat voor hulp dit zal zijn.
Volgens de respondenten kunnen mantelzorgers het best door de gemeente worden ondersteund als de volgende voorzieningen worden ingezet: dagbesteding/activiteiten in een buurthuis, een informatiepunt waar mantelzorgers terecht kunnen met vragen en het aanbieden van maaltijdvoorzieningen. Respondenten geven daarnaast aan dat zij graag zien dat er meer communicatie en samenwerking plaatsvindt tussen hulppartijen, zodat mantelzorgers kunnen worden begeleid en de taak van de mantelzorger kan worden verlicht.
Woningen
Voor ouderen in de Hoeksche Waard die moeten of willen verhuizen, is volgens de respondenten vooral behoefte aan hofjeswoningen, aanleunwoningen bij zorglocaties en appartementen. Een paar respondenten geven aan interesse te hebben in meergeneratiewoningen, het Knarrenhof concept of generieke senioren- of 55+ woningen, bijvoorbeeld zonder tuin of in een gestapeld complex.
Woonomgeving
Om zo lang mogelijk in de eigen omgeving te kunnen blijven wonen, hebben de respondenten vooral een organisatie nodig die zorg kan leveren zodra dit nodig is. Ook is behoefte aan voorzieningen in de buurt en een gelijkvloerse woning/een appartement. Een paar respondenten geven aan dat ze een kleiner huis zouden willen, een klusjesman, een pinautomaat in de buurt, een traplift of ontmoetingsmogelijkheden om eenzaamheid tegen te gaan. Veel respondenten geven aan zelf stappen te willen ondernemen om zo lang mogelijk in de eigen omgeving te kunnen blijven wonen, bijvoorbeeld door hun huidige woning aan te passen. Daarbij zou het fijn zijn om advies te kunnen krijgen van de gemeente. Ook wordt genoemd dat passende woonruimte schaars is.
Om mee te kunnen (blijven) doen in de samenleving, geven respondenten aan dat ze in hun dorp (meer) behoefte hebben aan goed vervoer, voorzieningen (m.n. winkels) en activiteiten (bv. in een buurthuis). Veel respondenten geven aan weinig mogelijkheden te zien om hier zelf een bijdrage aan te leveren. Sommigen zijn al op leeftijd, werken nog en hebben daardoor weinig vrije tijd of mantelzorgen al. Anderen proberen vooral contacten te onderhouden, al is het maar een kort praatje op straat. Een deel doet al vrijwilligerswerk en/of is betrokken bij het organiseren van activiteiten.36
Toekomst
Respondenten is gevraagd hoe de gemeente het ontstaan van nieuwe initiatieven met betrekking tot wonen, welzijn en zorg kan stimuleren en ondersteunen in de uitvoering. Sommige respondenten geven aan dat ze graag zien dat zorgpersoneel meer financiële waardering krijgt, waardoor de zorg aantrekkelijker wordt. Het belang van communicatie en samenwerking tussen de gemeente, zorgpartijen en bewoners wordt vaak genoemd, bijvoorbeeld doormiddel van een wijkcoördinator. Respondenten geven ook aan dat de gemeente kan faciliteren door bijvoorbeeld genoeg ruimtes aan te bieden voor activiteiten, of dat processen rondom vrijwilligersactiviteiten beter kunnen worden ingericht, zoals een website waar je kunt opzoeken wat het aanbod is in elk dorp, of een loket waar de organisatoren terecht kunnen voor hulp.
Overig
Uit de overige opmerkingen en tips komt naar voren dat sommige respondenten het gevoel hebben dat de gemeente ver van ze af staat. Ze vinden dat de gemeente meer in gesprek moet gaan met bewoners of meer met hen moet samenwerken.
In grote lijnen
De analyse hierboven betreft een kort overzicht van zaken die we door de oogharen zien. We zien dat respondenten vaak gesproken hebben over het bejaardenhuis, de wens om te verhuizen naar een levensloopbestendige woning (en dat die moeilijk te vinden is) en collectieve woonvormen. Respondenten hebben vaak gesproken over zoeken naar de juiste informatie, bijvoorbeeld hoe vind ik een klusjesman, huishoudelijke hulp of een vrijwilliger, maar ook hoe zij hun huidige woning levensloopbestendig kunnen maken. Het belang van communicatie en samenwerking tussen de gemeente, zorgpartijen (waaronder mantelzorgers) en bewoners komt vaak naar voren. Sommigen hebben het idee dat de gemeente ver van hen af staat. Bij de meerkeuzevragen is het vaakst ingevuld dat zorg (en respijtzorg) een prioriteit is, dat er behoefte is aan gelijkvloerse woningen, en dat er behoefte is aan meer informatie.37
Bijlage D
Geraadpleegde partijen
Interview op 15 oktober 2020 met Mevr. S. Orgers, directeur-bestuurder Cavent (sector Verstandelijk Gehandicaptenzorg) en Dhr. N. de Pijper, directeur-bestuurder Zorgwaard.
Interview op 20 oktober 2020 met Dhr. D. Lausberg, directeur-bestuurder, en Mevr. M. Moret-Roekx, adviseur Markt & Strategie, van Woningcorporatie HW Wonen.
Interview op 22 oktober 2020 met Mevr. V. Hersbach, directeur-bestuurder van Welzijn Hoeksche Waard.
Interview op 26 oktober 2020 met Mevr. D. den Tuinder, coördinator Huiskamer van de Wijk, onderdeel van Thuis in de Kern. Thuis in de Kern is een samenwerkingsverband tussen de zorgorganisaties Zorgwaard, Alerimus en Heemzicht.
Interview op 27 oktober 2020 met Dhr. D. Leurink, Secretaris overkoepelend bestuur en Ouderenorganisatie ‘s-Gravendeel en Dhr. A. van der Waal, Voorzitter Seniorenvereniging Puttershoek/Maasdam.
Overige bijeenkomsten
Groepssessie Denktank WWZ op 2 november 2020
Gesprek met Adviesraad Sociaal Domein op 25 mei 2021
Groepssessie met Denktank WWZ op 27 mei 2021