Nota Publieke Gezondheid 2025 – 2028

2.3.1 Jongeren en jongvolwassenen

Risico op angst en depressie bij jongvolwassenen.

Een hoog risico op een angststoornis of depressie is het hoogste bij 18- tot en met 24-jarigen en bij jongvolwassenen met een VMBO-opleiding, een laag inkomen of moeite met rondkomen. De afname van mentaal welzijn onder jongeren kan mogelijk worden verklaard door veel smartphonegebruik (social media), slaapgebrek en prestatiedruk. We zien ook dat steeds meer jongeren last hebben van stress, vooral de meisjes. Langdurige stress is een belangrijke risicofactor voor mentale problemen.

Met het versterken van de weerbaarheid van jongeren wordt in brede zin gewerkt aan gezondheid. Weerbare jongeren kunnen beter ‘nee’ zeggen tegen verleidingen als roken, drinken en ongezond eten, zitten beter in hun vel, kunnen beter omgaan met keuzes rondom seksualiteit en zijn minder vaak slachtoffer van pesten. De kans op psychische problemen is bovendien kleiner.

Per 2025 is het wettelijk verplicht suïcidepreventie te verankeren in beleid. In de regio zijn wij hier al mee begonnen. Belangrijk is de integrale samenwerking en lokale inzet om inwoners te bereiken. In Zuid Holland Zuid starten we met de doelgroep 12 – 27 jaar.

Uitgangspunten zijn:

•Brede mentale weerbaarheid versterken, durven en leren praten over mentale problemen.

•Bij risicogroepen doorvragen over suïcidale gedachten en helpen om hulp te zoeken.

•Effectieve zorg bieden bij suïcidaliteit

Ambitie

Minder jongeren en jongvolwassenen ervaren stress en belasting. Hierbij geven wij extra aandacht aan jonge migranten.

Operationeel doel

•Het percentage jongeren, met name meisjes, dat (zeer) vaak gestrest is, daalt.

•50% van de kinderdagverblijven/ scholen heeft in 2028 beleid gericht op het voorkomen van mentale druk en het vergroten van mentale gezondheidsvaardigheden.

•Gezinnen ondersteunen en versterken om hobbels en problemen op te lossen vanuit eigen verantwoordelijkheid (normaliseren).

•Scholen versterken en ondersteunen in het bieden van een beschermende omgeving.

•Aanpak suïcidepreventie (regionaal en lokaal).

Inspanningen

•Inzetten op onderdelen programma ‘Kansrijke start’(zie verder paragraaf 4.2.3);

•We faciliteren en stimuleren de Gezonde schoolaanpak op het basis- en voortgezet onderwijs;

•Wij faciliteren een samenhangend en vraaggericht aanbod voor jongeren en jongvolwassenen dat bijdraagt aan mentale gezondheid en weerbaarheid .

•We zetten extra in op kwetsbare groepen, zoals kinderen in echtscheidingssituaties en kwetsbare kinderen in de overgang naar het basisonderwijs.

•We vergroten de kennis en vaardigheden van ouders en professionals over (omgaan met) emoties en de ondersteuning van kinderen door verschillende workshops en webinars, het Veerkrachtfestival en het inzetten van het Platform voor ouders en professionals.

•Samenwerking stimuleren tussen het onderwijs, het jongerenwerk en het Jeugdteam, zodat tijdig gesignaleerd, aangepakt en zo nodig doorverwezen kan worden naar passende hulp of ondersteuning bij psychische klachten.

•Keten aanpak op PO en VO door Young Minds Matter pilot, depressie preventie voorlichting en deskundigheidsbevordering middels Youth Mental Health First Aid continueren.

•Samen met de GGD en andere instanties werken aan de ontwikkeling van een regionaal effectief mentaal gezondheidsbeleid en effectief suïcidepreventiebeleid met aandacht voor lokale initiatieven.

•Jongeren van 12-27 betrekken bij de ontwikkeling van mentaal gezondheidsbeleid. Koppeling van het regionaal jongerenplatform aan lokale initiatieven en jongeren uit de Hoeksche Waard.

2.3.2 Inwoners met een migratieachtergrond

Stand van zaken

Het grootste gedeelte van de statushouders die zich in de Hoeksche Waard hebben gevestigd, is van Syrische afkomst, gevolgd door Eritreeërs. Problemen op het gebied van een zinvolle dagbesteding (arbeid) en taalvaardigheid hebben een negatief effect op de gezondheid van statushouders.

Door de GGD Zuid Holland Zuid is 3,5 jaar onderzoek gedaan naar de gezondheid van 15 Syrische en Eritrese gezinnen. Uit dit onderzoek blijkt dat veel gezinnen na afronding van het inburgeringstraject moeite hebben om goed mee te doen in de samenleving. Dit komt met name door onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal, beperkte mobiliteit, moeite om duurzaam betaald werk te vinden en kwetsbare financiële positie. Daarnaast zijn in veel gezinnen zorgen over de veiligheid van achtergebleven familie en gezinshereniging. De verbinding met landgenoten gaat redelijk goed, maar het is moeilijk om betekenisvolle relaties met Nederlanders te krijgen. Hierdoor blijft het sociale netwerk relatief klein en kwetsbaar.

Tot slot spelen in de meeste gezinnen veel klachten zoals hoofdpijn en vermoeidheid. Eenzaamheid en piekeren komen ook veel voor. In alle levensfasen spelen zorgen en stress over veiligheid van familie in het thuisland. Hierdoor is er nooit echt sprake van een stabiel leven. Deelnemers gaan met hun medische klachten vooral naar de huisarts, maar zoeken over het algemeen geen gespecialiseerde hulp om hun mentale gezondheid te verbeteren. Veel statushouders hebben nabije familieleden die in het thuisland overlijden en waar zij geen afscheid van kunnen nemen. Dit levert schuldgevoelens, verdriet en stress op en kan ongunstig zijn voor het rouwproces. Ook het niet hebben van werk om het eigen gezin te kunnen onderhouden levert schaamt en stress op.

Op basis van onder meer deze resultaten, willen we verder werken aan de mentale gezondheid van statushouders en dan specifiek de kinderen.

Ambitie

Kinderen van statushouders kunnen zich mentaal gezond ontwikkelen.

Operationeel doel

Er is een proactieve aanpak gericht op het versterken van opvoedvaardigheden en het opvoeden in twee culturen. Vooral inzetten op normaliseren.

Inspanningen

•Het integraal ketenoverleg gezondheid statushouders continueren.

•Deskundigheidsbevordering voor professionals om signalen van psychische problemen bij migranten te herkennen en vroegtijdig te signaleren en met hen bespreekbaar te kunnen maken.

•Continueren Preventieve Ouderschapsondersteuning voor statushouders en actief signalen hieruit mee nemen in de inzet van preventie activiteiten en versterken van het netwerk.

•Preventieve inzet van tolkendienst continueren bij de Jeugdgezondheidszorg, kinderopvang en peuterspeelzaal en bij de taalklas en overgang naar regulier onderwijs.

•Extra aandacht voor jongeren met een migratie achtergrond tot 27 jaar, bijvoorbeeld op zinvolle dagbesteding, mentale gezondheid, enzovoorts.

2.4.1 Roken

Stand van zaken

In het Nationaal Preventieakkoord is afgesproken om in 2040 een rookvrije generatie te realiseren. Dat betekent dat op dat moment geen kind meer rookt of ooit nog zal gaan roken. Roken is een ernstige verslaving die veel persoonlijk en maatschappelijk leed veroorzaakt. Nog altijd sterven in Nederland ieder jaar meer dan 20.000 mensen aan de gevolgen van (mee)roken. Roken is daarmee de nummer één te voorkomen doodsoorzaak. Bovendien wordt in totaal 9,4% van de ziektelast in Nederland veroorzaakt door roken, wat jaarlijks tot € 2,4 miljard aan zorgkosten leidt. Tegelijkertijd raken iedere week honderden kinderen verslaafd aan roken. Als zij blijven roken, is de kans meer dan 50% dat zij aan de gevolgen daarvan zullen komen te overlijden.

Ondanks de dalende trend die eerder was ingezet zien we in de jeugdmonitor 2022 sprake van een toename van jongeren roken. Het percentage steeg van 4% in 2019 tot 11% in 2022.

Ambitie

•Minder jongeren starten met roken / vapen en meer kinderen groeien op in een rookvrije omgeving.

Operationele doelen

-Kinderen en jongeren stellen roken / vapen zo lang mogelijk uit.

-Het aantal landelijk geregistreerde rookvrije speel- en sportplaatsen in de Hoeksche Waard is gestegen van 13 naar 20.

-Door goede gesprekken en regels kunnen ouders helpen het gebruik van tabak en vapen zo lang mogelijk uit te stellen

Inspanningen

-Het organiseren en faciliteren van rookvrije speel- en sportplaatsen (sportverenigingen, speeltuinen en parken);

-Sportverenigingen worden ondersteund door de inzet van social nudging.

-Bij de te ontwikkelen omgevingsplannen is een rookvrije omgeving een aandachtpunt.

-We sluiten aan bij www.goedgespreknix18.nl om ouders informatie en hulpmiddelen te geven om met hun kinderen te praten over de gevaren van roken en vapen.

2.4.2 Alcohol

Stand van zaken

Alcoholgebruik kan allerlei negatieve gevolgen hebben voor jongeren. Op korte termijn gaat het dan over gezondheidsproblemen zoals black-outs, onveilig seksueel gedrag of verkeersongevallen. Op lange termijn kunnen kanker, hart- en vaatziekten, diabetes type-2 en neurologische schade optreden. Bovendien kan alcoholgebruik psychische problemen zoals depressie of angst veroorzaken, verergeren of in stand houden of een adequate aanpak van problemen verhinderen. Slecht slapen, somberheid en depressie zijn gerelateerd aan alcoholgebruik. Ook sociale relaties kunnen onder druk komen te staan.

Ook voor de maatschappij brengt overmatig alcoholgebruik door jongeren negatieve gevolgen met zich mee. Het kan leiden tot hoge zorgkosten, verkeersongevallen, verminderde schoolprestaties, problemen in sociale relaties en bedoeld of onbedoeld letsel door (seksueel) geweld en rijden onder invloed.

Ruim 80% van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder drinkt alcohol. De Gezondheidsraad adviseert mensen om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan 1 glas per dag. Bijna 40% houdt zich daaraan. Bijna 9% van de volwassenen drinkt echter overmatig: 10% van de mannen drinkt meer dan 21 glazen per week en bijna 7,5% van de vrouwen meer dan 14. De overmatige drinkers zitten vooral in de leeftijdsgroep van 20 tot 30 jaar. Van de scholieren tot 16 jaar drinkt een kwart regelmatig en bijna 20% drinkt veel: meer dan 5 glazen per gelegenheid. Dit zijn vaker VMBO scholieren dan leerlingen van het VWO.

Alcoholgebruik onder jongeren in de Hoeksche Waard ligt hoger dan in de regio Zuid-Holland Zuid. Dit geldt zowel voor ooit alcohol gebruikt als bingedrinken. Ook verbieden ouders van klas 4 minder vaak alcohol dan in Zuid-Holland Zuid. Deze cijfers zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 en 2023.

Hoeksche Waard 2021

Hoeksche Waard 2023

ZHZ 2023

Ooit alcohol gedronken (alleen slokjes, heel glas of meer), Klas 2 VO

46%

39%

42%

Ooit alcohol gedronken (alleen slokjes of heel glas of meer), Klas 4 VO

66%

68%

63%

Bingegedronken in de afgelopen vier weken, Klas 2 VO

10%

5%

5%

Bingegedronken in de afgelopen vier weken, klas 4 VO

28%

30%

26%

Ouders verbieden alle alcohol onder de 18 jaar, klas 2 VO

72%

75%

76%

Ouders verbieden alle alcohol onder de 18 jaar, klas 4 VO

44%

51%

56%

Opvattingen over alcohol en het gebruik ervan veranderen we niet van vandaag op morgen.

Een succesvolle aanpak vraagt niet alleen om langdurige inzet, maar ook om een aanpak waarbij diverse maatregelen vanuit verschillende taakvelden en verschillende bevoegde instanties, samenhangend worden ingezet op het terrein van regelgeving, handhaving en voorlichting. Dat beschrijven we in het Preventie & Handhavingsplan Alcohol (P&H Plan). Deze is ook geactualiseerd. Vanuit gezondheidsbeleid besteden we aandacht aan het (verder) terugdringen van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap, om ieder kind een gezonde en veilige start te bieden.

Ambitie

Minder jongeren onder de 18 jaar beginnen met drinken en minder zwangere vrouwen drinken alcohol.

Operationele doelen

-Het percentage van de 14- en 15-jarigen dat wel eens een glas alcohol heeft gedronken is verlaagd met 4% ten opzichte van 2023

-Meer ouders verbieden alcohol voor kinderen onder de 18 jaar.

-In 2026 hebben relevante partijen een gezamenlijke aanpak ontwikkeld om alcoholgebruik bespreekbaar te maken bij zwangere vrouwen.

Inspanningen

-Uitvoeren van het integrale preventie- en handhavingsplan 2025-2028 waarbij de focus ligt op jongeren van 12 – 18 jaar.

-We faciliteren en stimuleren van de Gezonde schoolaanpak op scholen.

-Gezamenlijke aanpak met ketenpartners om alcoholgebruik bij zwangere vrouwen bespreekbaar te maken en te verminderen. Dit verbinden met Inzet "kansrijke Start”.

-Het voortzetten van het creëren van een gezonde omgeving die uitnodigt tot een ‘bewust’ gezond gedrag. Hierbij actief koppelen van preventie activiteiten gekoppeld aan vergunning verlening bij evenementen.

2.4.3. Drugs

In de Hoeksche Waard is een kleine groep jongeren die ooit of regelmatig drugs (heeft) gebruikt. De Hoeksche waard wijkt hierin niet af van de regio Zuid-Holland Zuid. Dat neemt niet weg dat er bezorgdheid is. Vanuit volksgezondheid zetten wij met name in op collectieve verslavingspreventie: het voorkomen dat jongeren beginnen met drugsgebruik. Dit doen we door het bevorderen van de mentale gezondheid en gerichte voorlichting, bijvoorbeeld bij evenementen. De GGD heeft drugs, behalve in de campagne goed gesprek, bewust niet in haar aanpak. Een collectieve aanpak op drugs werkt namelijk niet. Beleid gericht op drugs vraagt om een lokale aanpak met professionals op plekken waar drugs gebruikt wordt. Wanneer een vraagstuk rondom drugs de preventie overstijgt, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van overlast, is het meer een veiligheidsvraagstuk dan een gezondheidsvraagstuk. Het is in dat geval niet zinvol om een collectieve preventieve aanpak op drugs in te zetten. Dan is het effectiever om samen met jongerenwerk, politie en handhaving om tafel te gaan en samen afspraken te maken, ook over eventuele hulpverlening wanneer een jongere (overmatig) drugs gebruikt. Daarom hebben wij in deze nota geen ambitie op het verminderen van drugsgebruik maar blijven we wel inzetten op collectieve verslavingspreventie. Ook denken we vanuit gezondheid mee met team Integrale Veiligheid over een onderzoek naar drugsgebruik en mogelijke acties gericht op bestrijding hiervan (zoals bv rioolwateronderzoek) met als doel het voorkomen en terugdringen van problematisch drugsgebruik en de gevolgen daarvan.

Ambitie

Het aantal jongeren dat weleens drugs gebruikt neemt af.

Operationeel doel

Het aantal jongeren dat weleens drugs heeft gebruikt is gelijk aan het regionaal gemiddelde.

Inspanningen

•Regionale campagne Goed Gesprek, waaronder de regionale ouderavond Goed Gesprek NIX 18.

•We zetten in op voorlichting bij jongeren (preventie) in combinatie met toezicht en handhaving. Bijvoorbeeld bij evenementen en op school.

•We faciliteren en stimuleren de ‘Gezonde school-aanpak’ op scholen: de interventie ‘Heldere School’.

•We faciliteren regionale trainingen voor professionals in samenwerking met Youz. Bijvoorbeeld voor jongerenwerk en de Jeugdgezondheidszorg.

•Het voortzetten van het creëren van een gezonde omgeving die uitnodigt tot een ‘bewust’ gezond gedrag.

•Met team Integrale Veiligheid meedenken over onderzoek naar drugsgebruik en acties gericht op bestrijding hiervan (zoals bijvoorbeeld een rioolwateronderzoek).

2.4.4 Gezond Gewicht

Stand van zaken

Overgewicht en daaraan gerelateerde ziekten veroorzaken na roken de meeste ziektelast en het grootste verlies in gezonde jaren. In de Hoeksche Waard had in 2022 zo’n 54% van de volwassen inwoners overgewicht. Dit percentage is hetzelfde in de regio Zuid Holland Zuid en is met 3% gestegen ten opzichte van 2020. Op basis van de prognoses, de ouder wordende bevolking in de Hoeksche Waard en huidige trendlijnen zal dit percentage naar verwachting de komende jaren verder toenemen.

Overgewicht begint vaak al op jongere leeftijd. In 2022 had 8% van de 5-jarigen matig tot ernstig overgewicht. Bij de 12- en13-jarigen was dit al 13%. Met name bij de jongere kinderen lijkt echter wel een stabilisatie zichtbaar van de trend.

Een gezond gewicht is veelal het resultaat van een gezond voedingspatroon in combinatie met een actief beweegpatroon. Om preventief te werken aan een gezond gewicht bij kinderen en jongeren moeten we daarom de wereld waarin kinderen en jongeren leven gezonder maken.

Wat willen we bereiken?

In de Hoeksche Waard werken we met het programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). JOGG stimuleert dat alle kinderen en jongeren in de Hoeksche Waard opgroeien in een gezonde leefomgeving met aandacht voor gezonde voeding, voldoende bewegen, ontspanning en slaap. Dit zorgt voor betere leerprestaties, een betere mentale gezondheid en uiteindelijk ook voor minder overgewicht. Dit is een bewustwordingsproces wat zowel bij de scholen, opvang, verengingen als ouders moet ontstaan. Een gezonde keuze moet een gemakkelijke keuze zijn voor de kinderen en jongeren, zonder dat ze zich daarvan bewust zijn en de nadruk op het overgewicht ligt.

Ambitie Hoeksche Waard

De leefomgeving (buurt, school/opvang, verenigingen) van de inwoners van de Hoeksche Waard gezonder maken met als doel de trend van het overgewicht te remmen en gezond gedrag te stimuleren.

Operationele doelen HW:

-Het stimuleren van beweging in de vrije tijd.

-Op alle scholen wordt water gedronken.

Inspanningen HW:

-We continueren en borgen de collectieve JOGG aanpak door scholen, sportverenigingen (verbinding Sportakkoord) en JOGG partners (maatschappelijke organisaties en lokale bedrijven) te stimuleren de gezonde leefstijl uit te dragen. Stimuleren van bewegen in de vrije tijd: het gezond dagje uit, samen speeldag, avondvierdaagse, watertappunten, buitenspeelkaart en de gezonde kantine bij verenigingen.

-De ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KNGG) gestart in 2024 (GALA), onderdeel van JOGG. Biedt breed passende zorg en ondersteuning voor kinderen en het gezin met overgewicht.

-Implementatie van de gezonde school aanpak (water drinken op scholen, gezonde voeding, traktatiebeleid, bewegen, welbevinden, mediawijsheid), de sterrenmeter en de gezonde kantine bij verenigingen.

-Jong leren eten (educatie) in samenwerking met de lokale boeren.

-Stimuleren van scholen om mee te doen aan EU schoolfruit en onderzoeken van mogelijkheden om structureel lokaal schoolfruit aan te bieden.

-GLI volwassenen, ketenaanpak overgewicht volwassen (GALA), is zowel in de pilot fase in de regio GGDZHZ als lokaal.

-Bijdragen aan de doelstellingen die genoemd staan in de nota Sport- en beweegbeleid Hoeksche Waard 2024-2026.

3.2.1 De omgevingswet

Met de Omgevingswet worden de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigd en samengevoegd. Daarbij worden fysieke beleidsthema's als ruimte, water, milieu, natuur en landschap gekoppeld aan maatschappelijke opgaven zoals een gezonde en veilige leefomgeving. De wet en veranderingen rondom (burger-)participatie vragen om ander beleid en een andere manier van werken door gemeenten, waarbij het meewegen van gezondheid in het omgevingsbeleid een belangrijk punt van aandacht is.

Ambitie

•Bij ruimtelijke initiatieven inzetten op het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving.

Operationeel doel

•Gezondheid is onderdeel van de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

•Kennisproducten van de GGD zijn beschikbaar voor de gemeente.

Inspanningen

•Bevorderen en in stand houden van een omgeving waarin vanuit verschillende gemeentelijke domeinen integraal aan gezondheid gewerkt wordt;

•Blijvend aansluiten bij de Intaketafel vanuit Gezondheid.

•Vanuit Gezondheid meewerken aan doorontwikkeling van de Woonbalans.

•GGD Zuid-Holland Zuid wordt betrokken als adviseur en onderzoeker bij het ontwikkelen van:

a.De Herziening van de Omgevingsvisie en Omgevingsplannen;

b.Digitaal Stelsel Omgevingswet/omgevingsloket;

c.Ondersteuning van gemeenten bij hun verantwoordelijkheden op o.a. de beleidsthema's licht, lucht, geluid, geur, trillingen, externe veiligheid en bodem.

d.Participatie van inwoners, bedrijven en verenigingen.

e.Implementeren van een afwegingskader gezondheid in omgevingsbeleid en bijdragen aan beleidsvorming.

3.2.2 De gevolgen van klimaatverandering en de energietransitie

Klimaatadaptatie is een urgent beleidsonderwerp dat invloed heeft op gezondheid. Extreem weer heeft zowel op de korte als middellange termijn gezondheidseffecten tot gevolg. Daar moeten we beter mee leren omgaan. Korte termijn effecten treden op als gevolg van aanhoudende hitte, droogte, extreme regenval en overstroming. Bij langdurige wateroverlast of water op straat waarbij sprake is van vermenging van rioolwater kan verontreiniging met ziekteverwekkers ontstaan. Op (middel)lange termijn treden er veranderingen op in de flora en fauna (bijv. introductie van invasieve exoten zoals de eikenprocessierups, verlies aan biodiversiteit) die vervolgens van invloed zijn op de gezondheid. Om de gezondheidseffecten van aanhoudende hitte zoveel mogelijk te beperken, wordt vanuit de Nationale klimaatadaptatiestrategie geadviseerd om een lokale hitteplan te maken. Daarnaast wordt in het kader van het landelijk Deltaplan ruimtelijke adaptatie geanticipeerd op de (middel)lange gevolgen van klimaatverandering.

Ambitie

Wij willen schadelijke gezondheidseffecten als gevolg van klimaatverandering en de energietransitie voor onze inwoners beperken.

Operationeel doel

•Gezondheid is een belangrijk onderdeel van planvorming rond klimaatadaptatie en de energietransitie.

•De gemeente heeft een lokaal hitteplan.

Inspanningen

•We inventariseren de lokale volksgezondheidsrisico's van klimaatverandering en de energietransitie en formuleren specifieke aandachtspunten en oplossingsrichtingen

•We werken aan een integraal lokaal hitteplan en implementeren de maatregelen.

3.2.3 Vervuiling van lucht, water en bodem

Gezond en veilig kunnen wonen is voor iedereen belangrijk. Het gaat hierbij om veilige en gezonde woningen, maar ook om bedreigingen in het milieu, zoals vervuiling van lucht, water en bodem. Blootstelling aan fijnstof is verantwoordelijk voor zo’n 4% van de ziektelast in Nederland en is daarmee net zo risicovol als overgewicht en te weinig beweging.

Hoog risicogroepen zijn kinderen onder de 18 jaar, ouderen van 65 jaar en ouder, mensen met hart-, vaat- of longaandoeningen. In het zogenoemde 'Schone Lucht Akkoord' wil het Rijk samen met provincies en gemeenten afspraken maken om toe te werken naar een gezondere lucht.

Er zijn ook toenemende zorgen van omwonenden van industrie over gezondheid en veiligheid. In 2023 constateerde de onderzoeksraad van gezondheid en veiligheid dan ook dat de gezondheid van omwonenden van industrie betere bescherming verdient. Eén van de aspecten is participatie van inwoners. Er is meer aandacht voor inwoners die kunnen meedenken in het ‘omgevingsbeleid.’

Bij milieu incidenten ondersteunt de GGD de gemeenten met medische milieukundige nazorg (wettelijke taak). Vanuit de GGD wordt in 2024 en 2025 ingezet op intensivering van de gezondheidskundige inbreng op het PFAS dossier.

Ambitie

•Er zijn adequate maatregelen om gezondheidsbedreigingen te verminderen.

•Er is expliciet aandacht voor gezondheidsthema's zoals lucht, water en bodem kwaliteit.

•We werken samen met andere gemeenten in de regio toe naar een luchtkwaliteit die voldoet aan de gezondheidskundige streefwaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Operationeel doel

•De lokale uitstoot van fijnstof, stikstofdioxine, ammoniak en ozon is verminderd;

•Er is structureel aandacht voor participatie van inwoners.

•Intensivering van de gezondheidskundige inbreng op het PFAS Chemours dossier.

Inspanningen

•Bij activiteiten in de openbare ruimte die het milieu belasten, worden de gezondheidsbelangen meegewogen.

•Bij planvorming rondom het milieu sluit de GGD aan met medisch-milieukundige kennis.

•De gemeente Hoeksche Waard is aangesloten bij het Schone Lucht Akkoord.

•De luchtkwaliteit wordt jaarlijks in kaart gebracht.

•We zorgen ervoor dat inwoners voorbereid zijn bij calamiteiten op het industrieterrein Moerdijk.

•Vanuit het gezondheidsperspectief sluiten we aan op het lokale PFAS dossier.

3.3.1 Vaccinatiegraad

We zien landelijk, regionaal en lokaal een dalende vaccinatiegraad.

Bron: Cijfers RIVM, GGD ZHZ, www.hoegezondiszhz.nl

Jong JGZ en GGD Zuid-Holland Zuid maken zich ernstig zorgen om de vaccinatiegraad. Een hoge vaccinatiegraad (95%WHO norm ) is belangrijk om inwoners te beschermen tegen ernstige ziekten. Helaas wordt in onze regio de gewenste vaccinatiegraad voor de meeste vaccinaties niet gehaald. We zien dat landelijk de mazelen, bof en kinkhoest vaker voorkomen. Dat vergroot de kans dat ongevaccineerde en onvolledig gevaccineerde kinderen hiermee in aanraking komen en ziek worden.

Het Rijksvaccinatieprogramma bestaat sinds 1957 en is een van de meest effectieve interventies die Nederland kent als het gaat om de volksgezondheid. Het eerste doel van het programma is het beschermen van individuele kinderen tegen ernstige infectieziekten. Daarnaast leidt het vaccineren van een groot gedeelte van de bevolking tot groepsimmuniteit; als een groot gedeelte van de bevolking is gevaccineerd krijgen besmettelijke bacteriën en virussen weinig kans zich verder te verspreiden. Hierdoor zijn dus ook kinderen beschermd die nog te jong zijn om gevaccineerd te worden of door een ziekte niet gevaccineerd kunnen worden. Om de vaccinatiegraad in Zuid-Holland Zuid te verhogen is in 2019 een Public Health strategie gestart in samenwerking met de Jeugdgezondheidszorg en alle gemeenten uit Zuid-Holland Zuid.

Verhogen vaccinatiebereidheid

De dalende trend is deels te verklaren door een nieuwe registratiewijze en de ‘informed consent’ waardoor niet alle vaccinaties zichtbaar zijn in het systeem. Maar ook zijn steeds meer ouders kritisch op het Rijksvaccinatieprogramma en hebben twijfels over vaccineren.

GGD en Jong JGZ werken aan het verhogen van de vaccinatiebereidheid. In 2024 is daarom een bovenregionaal actieplan gemaakt. Het doel is om de vaccinatiebereidheid te vergroten door inwoners al eerder, namelijk tijdens de zwangerschap, te bereiken en beter te onderzoeken welke twijfels en zorgen en bij hen leven. Zo hopen we in aanvulling op wat we al doen een aanpak te ontwikkelen die aansluit bij de behoeften van ouders en hen te motiveren om deel te nemen aan het vaccinatieprogramma. De aanpak is aanvullend op de acties die al zijn ingezet door de jeugdgezondheidszorg, denk daarbij onder andere aan extra vaccinatieconsulten en webinars. Voor gemeenten is een menukaart ontwikkeld met handvatten voor het opstellen van een lokale aanpak, die past bij het bovenregionale actieplan.

Ambitie

•Ouders/opvoeders helpen om een voor hen goede keuze te maken over wel/ niet vaccineren en om professionals en beleidsmakers nieuwe mogelijkheden aan te reiken om vaccineren positief onder de aandacht te brengen;

•Het draagvlak in onze gemeente voor vaccinaties behouden en versterken .

Operationeel doel

De vaccinatiegraad laat in 2028 een verhoging van 2% zien.

Inspanningen

Opstellen van een lokale aanpak/menukaart om de vaccinatiebereid te verhogen die past bij het bovenregionale actieplan. Het gaat om:

1Flexibilisering en modernisering van het aanbod

2Informeren van ouders

3Benutten van de sociale omgeving.

3.3.2. Preventie van gehoorschade bij jeugd tijdens evenementen

In Nederland lopen ieder jaar ruim 21.500 jongeren gehoorschade op door blootstelling aan te harde muziek. Het bezoeken van een evenement met harde muziek is een van de voornaamste oorzaken. Gehoorschade wordt vaak pas na jaren opgemerkt. Hierdoor worden te laat beschermende maatregelen genomen. De afgelopen jaren is steeds meer aandacht gekomen voor gehoorklachten. In onderstaande grafiek is te zien dat het aantal jongeren met gehoorschade stabiliseert. Aandacht voor gehoorschade blijft belangrijk en daarom blijven we aansluiten op landelijke en regionale activiteiten en passen dit ook toe op onze evenementen.

Ambitie

•Minder jongeren hebben last van gehoorklachten als gevolg van blootstelling aan te hard geluid.

Operationeel doel

•Het percentage van jongeren van 13 en 15 jaar dat weleens gehoorklachten heeft, is afgenomen.

Inspanningen

•We blijven preventieve bepalingen opnemen in evenementenvergunningen, zoals bijvoorbeeld het verstrekken van oordoppen en voorschrijven van maximaal toegestane decibels.

3.3.3 Seksuele gezondheid en veiligheid

Conform het programma seksuele gezondheid en veiligheid ZHZ vinden we het belangrijk dat jongeren voldoende kennis krijgen aangereikt over seksuele gezondheid en een concreet handelingsperspectief krijgen waarmee zij seksueel gezonde keuzes kunnen maken. Het landelijk onderzoek Seks onder je 25e laat zien dat jongeren niet tevreden zijn over seksuele voorlichting die zij op school krijgen (cijfer 5,8 in 2017 en in 5,6 in 2023). School besteedt vooral aandacht biologische aspecten van seksuele gezondheid. Jongeren wensen meer aandacht voor wensen en grenzen, sociale media en seksuele diversiteit.

Ambitie

Jongeren hebben voldoende kennis en een concreet handelingsperspectief als het gaat om hun seksuele gezondheid.

Operationeel doel

Zoveel mogelijk voorkomen van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s), onbedoelde zwangerschappen, seksueel overschrijdend gedrag en seksueel geweld.

Inspanningen

-Uitvoeren/ondersteunen van het programma ‘seksuele gezondheid en Veiligheid ZHZ'.

-Via de Gezonde school adviseurs scholen actief benaderen over het thema seksuele gezondheid met name naar aanleiding van incidenten.

-Samenwerken op dit thema met JGZ, Jongerenwerk, jeugdhulp op school en leerplicht in combinatie met mentale gezondheid en verslavingspreventie.

-Regionale sexting campagne gericht op alle jongeren.

-Ondersteunen van kwetsbare (potentiële) ouders bij het nemen van de regie over hun kinderwens door middel van preventieve zorg.

3.3.6 Hartveilig Wonen

Gemeente Hoeksche Waard is aangesloten bij HartslagNu. Dit is geen wettelijke taak maar wel van levensbelang als het gaat om een gezonde en veilige leefomgeving. HartslagNu is een landelijk systeem waarbij geschoolde burgerhulpverleners worden ingezet bij een 112-melding van een hartstilstand. Hierbij worden beschikbare AED’s uit de nabije omgeving ingezet. Door burgerhulpverlening kan gestart worden met reanimeren nog voordat de ambulance er is. Dit kan een leven redden. Na een reanimatie biedt HartslagNu nazorg aan de betrokken burgerhulpverleners.

Als gemeente vervullen we een faciliterende en stimulerende rol. We stimuleren inwoners om zich aan te sluiten als vrijwilliger en AED-eigenaren om hun AED aan te melden bij HartslagNu. Zo werken we toe naar een (dichter) dekkend netwerk van burgerhulpverleners en AED's.

Operationele doelen:

•Stimuleren van een dekkend netwerk van AED’s in gemeente Hoeksche Waard door het financieren van buitenkasten en onderhoud;

•Behouden van voldoende burgerhulpverleners in de Hoeksche Waard.

4.2.1 Basispakket

Allereerst worden binnen dit pakket de wettelijke taken uitgevoerd:

•De contactmomenten volgens het Landelijk Professioneel Kader;

•De uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma;

•Het beheer en de doorontwikkeling van het Digitaal Dossier Jeugdgezondheidszorg.

Ambitie

•Aansluiting op lokaal uitvoeringsplan Aanpak Huiselijk Geweld en kindermishandeling 2025-2027 ‘Samen de cirkel van geweld doorbreken '.

•Eerder signaleren en ingrijpen en daarmee verminderen van kosten van zwaardere zorg;

•Stijgende tevredenheid onder ouders/ opvoeders die minder beroep op voorzieningen omdat zij zelfredzamer zijn geworden (positieve gezondheid);

Inspanningen

•Medio 2025 een lokale aanpak opstellen om draagvlak voor vaccinaties te behouden en te versterken op basis van de regionale menukaart voor vaccinaties.

•Aansluiten op de Gezonde school aanpak.

•Aansluiten bij de Transformatie agenda Jeugd 2023.

•Verder professionaliseren JGZ om signalen eerder waar te nemen en beter op te volgen;

•Samen met de ouder/ opvoeder oplossingen kiezen die voor hem/haar relevant zijn (positieve gezondheid en normaliseren)

•Uitgangspunten Natuurlijk Consultatiebureau in de Hoeksche Waard en de regio breed uitrollen.

4.2.2 Lokaal maatwerk

Naast de uitvoering van het regionaal basispakket JGZ voor alle gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid is er ook behoefte aan lokaal maatwerk. Vanuit de landelijke preventieagenda zijn hiervoor vier pijlers geformuleerd: ouderschap, hechting, gezondheid en weerbaarheid.

De JGZ geeft hier lokaal invulling aan vanuit het perspectief van positieve gezondheid en in samenhang met lokale (en regionale) gezondheidsbevorderende projecten. Elke gemeente vult in afstemming met de JGZ organisatie het maatwerk in. Lokale vragen en wensen zijn hierbij leidend. We maken een koppeling tussen de diensten uit het basispakket en we zoeken de verbinding met partijen en aanbod binnen de brede zorg voor jeugd.

Ambitie

In de Hoeksche Waard draagt het maatwerk bij aan het veilig en gezond opgroeien van kinderen.

Operationeel doel

•Jaarlijks stelt de JGZ een werkplan op in samenspraak met de gemeente.

Inspanningen

•De JGZ organisatie biedt zorg en ondersteuning lokaal op maat. Nieuwe ontwikkelingen waaronder Kind naar Gezond Gewicht (KNGG) en MAZL kunnen tot aanpassingen in het maatwerk leiden.

•JGZ is netwerkpartner in het lokale veld waarin professionals worden gestimuleerd op casuïstiek niveau samen te werken, door te geleiden en op- en af te schalen over eigen organisatiegrenzen heen. Zo wordt ook de maatschappelijke meerwaarde van de JGZ benut in de verbinding met onderwijs, leerplicht en jeugdveld.

•Voortzetten van de volgende maatwerkonderdelen

o Netwerksamenwerking voorschoolse voorzieningen, onderwijs en jeugdteam

o pedagogische ondersteuning

o Voorzorg en Prézorg

•De thema’s ouderschap en gezondheid koppelen aan inzet op mentale weerbaarheid.

•Onderzoeken of ingezette inspanningen Omtrent KNNG en MAZL onderdeel wordt van het Maatwerk of basispakket.

4.2.3 Kansrijke start

Kansrijke Start is een landelijk programma dat als doel heeft elk kind een goede start te geven. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor het gezond en veilig opgroeien. Kansrijke Start en het maatwerk jgz overlappen elkaar via Voorzorg en Prézorg dat door de jeugdgezondheidszorg wordt aangeboden. Binnen Kansrijke Start is er sprake van een bredere samenwerking met partners uit (geboorte)zorg en sociaal domein.

In Nederland krijgt nog steeds één op de zes kinderen geen kansrijke start bij de geboorte. Oorzaken hiervoor zijn een te laag geboortegewicht, vroeggeboorte en/of een combinatie met medische, psychische of sociale risicofactoren bij de ouders (stress, geweld, alcohol, ongezonde voeding of een gebrek aan liefdevolle aandacht). Deze kinderen hebben later een grotere kans op fysieke en mentale gezondheidsproblemen.

Kansrijke Start is een prominent thema in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Gemeente Hoeksche Waard zet SPUK-middelen in voor het vormen, versterken en behouden van de lokale coalitie en het uitvoeren van de werkagenda Kansrijke Start Hoeksche Waard. In de Hoeksche Waard is in 2023 de lokale coalitie Kansrijke Start gestart. Er is een werkagenda opgesteld voor de jaren 2023 en 2024. De Regionale Coalitie Kansrijke Start ZHZ is op 13 april 2023 gestart. In de coalitie werken partners uit (geboorte)zorg, sociaal domein en ouders samen voor een regionale preventie-infrastructuur. De focus ligt op kennisuitwisseling, monitoring en evaluatie en deskundigheidsbevordering. De meerwaarde van de Regionale Coalitie voor de Hoeksche Waard moet zich nog gaan bewijzen en zal onder andere liggen op het aanbod deskundigheidsbevordering, de samenwerking met bovenregionale partners en de inzet van de ervaringsdeskundigheid van ouders.

Ambitie

Ouders en professionals dragen samen bij aan een kansrijke start van kinderen

Operationele doelen

-Professionals herkennen kwetsbare situaties en spelen hierop in

-Ouders en hun netwerk ondervinden steun bij ouderschap en opvoeden

-Professionals en ouders verstevigen de samenwerking

-Professionals maken gebruik maken van elkaars expertise

Inspanningen

-Opstellen en uitvoeren van het vervolg op de Werkagenda Kansrijke Start Hoeksche Waard 2023 2024

-Invulling geven aan Nu Niet Zwanger

-Voortzetten deelname aan de Regionale Coalitie Kansrijke Start met als doel de lokale coalitie te versterken

-Monitoren van de voortgang van de lokale samenwerking