Visie Sport en Bewegen

In januari 2021 telt de nieuwe gemeente Het Hogeland 50 dorpen en bijna 48.000 inwoners. Kijkend naar de oppervlakte van de gemeente is Het Hogeland op-één-na grootste gemeente van Nederland.

Als we kijken naar de uitdagingen in gemeente Het Hogeland dan zien we dat er in 2017 11.000 65-plussers woonden in Het Hogeland en de huidige prognose is dat het aantal 65-plussers in 2040 is gestegen tot 15.000 inwoners.

Tegelijkertijd daalt het aantal jeugdigen tot 19 jaar in het Hogeland van 11.000 in 2017 naar 9.800 in 2040. De jeugdwerkloosheid in de provincie Groningen was in 2017 10,7 procent. Dat is hoger dan het landelijk gemiddelde (8,9 procent).

Meer dan de helft van de volwassenen (54 procent) in Het Hogeland heeft overgewicht. Dat is iets meer dan het provinciaal gemiddelde (50 procent). Kijken we naar obesitas dan zien we dat vooral in Uithuizen, Uithuizermeeden en Leens bijna een op de vijf volwassenen zwaar overgewicht heeft.

Opvallend is dat het percentage kinderen met overgewicht op basisscholen in Het Hogeland gunstiger is dan het provinciaal gemiddelde. In Het Hogeland heeft 14 procent van de leerlingen van groep 8 overgewicht.

Momenteel hebben ongeveer 4.600 inwoners een inkomen onder de grens van 120 procent van de bijstandsnorm. En van de 4.600 inwoners zijn er 1.000 personen 18 jaar of jonger. Zij kunnen gebruik maken van regelingen van het gemeentelijk minimabeleid om te kunnen sporten en bewegen.

Deelname inwoners aan sport en bewegen in Het Hogeland

Uit cijfers blijft dat in het Hogeland slechts 42,1 procent van de mensen 19 jaar en ouder) wekelijks aan sport doet, tegenover 51,3 procent van het landelijke gemiddelde. Inwoners van Het Hogeland blijven wat betreft lidmaatschap van een sportvereniging niet heel erg achter bij het landelijk gemiddelde. 24,8 procent van de volwassenen is lid van een sportvereniging, ten opzichte van 24,9 procent gemiddeld in Nederland.

Percentage ongeorganiseerde sporters in 2016 in de gezondheidsmonitor ouderen en volwassenen (GGD, CBS en RIVM) in de voormalige gemeenten:

Fitness

Hardlopen

Wandelen

Fietsen

Bedum

15

8

3

2

Winsum

16

9

2

2

De Marne

15

8

2

2

Eemsmond

13

10

2

1

Sportdeelname gemeenten, verschillen en invloedsfeer

Onderzoek naar verschillen in sportdeelname tussen de gemeenten geeft de volgende verklaring. De focus ligt daarbij op de samenstelling van de bevolking en de deelname aan sporttakken waar de gemeenten zich met hun beleid doorgaans op richten. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de uitgaven aan sport in een gemeente. Enkele bevindingen zijn:

•In de meeste Nederlandse gemeenten sport iets meer dan de helft van de inwoners elke week, maar bij sommige gemeenten is dat een stuk minder.

•De bevolkingssamenstelling bepaalt hoe sportief een gemeente is: in gemeenten met hoog opgeleide, jonge en gezonde inwoners is de sportdeelname het hoogst.

•In het algemeen sporten meer kinderen dan volwassenen. De leeftijdsopbouw van een gemeente is daarom bepalend voor de sportdeelname.

•Nog belangrijker is het opleidingsniveau in een gemeente: waar het opleidingsniveau hoog is, neemt het aantal sporters in een gemeente toe.

•Als een gemeente relatief veel inwoners heeft met een beperking en een niet-westerse achtergrond, dan blijft de sportdeelname achter.

De dominantie van deze kenmerken beperkt in sterke mate de mogelijkheden voor de gemeenten om de sportdeelname te beïnvloeden. Een groot deel van de wekelijkse sportdeelname, zoals fitness, wandelen, fietsen en hardlopen, vindt daarbij niet in door gemeenten gesubsidieerde voorzieningen plaats. Gemeenten kunnen de sportdeelname wel bijsturen door het sportaanbod af te stemmen op de bevolkingssamenstelling of de behoefte, en door gerichte stimulering van specifieke groepen, zoals kinderen die in armoede opgroeien.

Rapport: Verschillen in sportdeelname tussen gemeenten. auteur: Dool, R. van den; plaats: Utrecht. Uitgever: Mulier Instituut 2018

Nederlandse Norm Gezond Bewegen inHet Hogeland

Introductie

De naam ‘30 minuten bewegen’ is gebaseerd op de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB), de internationale norm voor gezond bewegen.

Er zijn twee gangbare normen voor de gewenste hoeveelheid beweging. Allereerst de Nederlandse Norm Gezond Bewegen, die de gewenste hoeveelheid lichaamsbeweging normeert vanuit een gezondheidskundig oogpunt en de Fitnorm, die de gewenste hoeveelheid lichaamsbeweging normeert die nodig is voor een goede conditie van het hartvaatstelsel. Personen voldoen aan de zogenaamde Combinorm indien zij minimaal één van de genoemde normen halen (bron: NISB).

Nederlandse Norm Gezond Bewegen

•Voor jeugd 4-18 jaar: 1 uur per dag matig en intensief bewegen, 3x per week spier en botversterkende activiteiten.

•Volwassenen en ouderen: 2,5 uur per week matig intensief bewegen en 2x per week spier- botversterkende activiteiten.

Om een goede gezondheid te behouden is het gewenst tenminste vijf dagen per week 30 minuten matig intensieve lichaamsbeweging te hebben. Voor kinderen, jongeren en mensen met overgewicht is het gewenste aantal minuten per dag tenminste 60.

Of aan de norm wordt voldaan hangt af van de duur (totaal 30 of 60 minuten in blokjes van minimaal 10 minuten), de frequentie (minimaal vijf dagen per week) en de intensiteit (iets hogere hartslag en ademhaling. dus stevig doorwandelen, iets harder op de pedalen trappen, eens flink achter de hond aanrennen).

Drie groepen worden onderscheiden: inactieven halen geen enkele dag per week 30 minuten matig intensieve beweging; normactieven zijn vijf dagen of vaker actief per week en de groep daartussen wordt gevormd door de mensen die onvoldoende actief zijn, de semi-actieven

Het Hogeland en de provincie Groningen (2021)

Welk percentage jongeren voldoet aan de NNBG in Het Hogeland en in de provincie Groningen?

Vmbo

Havo/vwo

Het Hogeland

17

20

Provincie Groningen

16

19

Welk percentage volwassenen voldoen aan de NNBG in Het Hogeland en in de provincie Groningen?

2012

2016

Het Hogeland

67

63

Provincie Groningen

66

63

Fitnorm

Om aan een andere norm die wordt gebruikt te voldoen om een goede conditie van het hartvaatstelsel te bewerkstelligen is drie maal per week tenminste 20 minuten intensieve lichaamsbeweging nodig (door bijvoorbeeld te sporten).

Onderscheid wordt gemaakt tussen niet-fit (niet of enkele keren per jaar zwaar inspannend actief), semi-fit (wel regelmatig zwaar inspannend actief, maar minder dan drie maal per week) en normfit (3 of meer keren per week tenminste 20 minuten intensieve lichamelijke activiteiten).

Fietsgebruik bij afstand van < 7,5 km (2017)

Opvallend is dat het fietsgebruik van inwoners een ander beeld geeft als resultaten uit andere monitoren over gezondheid.

•Voormalige gemeente Eemsmond: 51 procent

•Voormalige gemeente De Marne: 41 procent

•Voormalige gemeente Winsum: 34 procent

•Voormalige gemeente Bedum: 30 procent

(Bron CBS – Onderzoek verplaatsingen in Nederland (OViN))

Beweegrichtlijnen 2016 volwassenen van 19 jaar en ouder

•Voormalige gemeente Bedum: 51 procent

•Voormalige gemeente Winsum: 50 procent

•Voormalige gemeente De Marne: 45 procent

•Voormalige gemeente Eemsmond: 45 procent

(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016)

Sport en bewegen in Het Hogeland

Wekelijks zijn duizenden inwoners van jong tot oud in Het Hogeland aan het sporten en bewegen als deelnemer, publiek, vrijwilliger of aanbieder. Niet alleen op, in of rond sportaccommodaties maar ook in de eigen omgeving en de natuur. In Het Hogeland willen we dat iedereen kan sporten en bewegen en het wordt bijna als vanzelfsprekend gezien dat het er is. Hoe zorgen we hiervoor de komende jaren in een wereld die continu in beweging is?

1) Sporten en bewegen met vitale sport- en beweegaanbieders

•Samenwerking sport- en beweegaanbieders

•Demografische ontwikkelingen

•Trends en ontwikkelingen binnen sport- en bewegen

•Gezonde leefstijl / van 0 -100 jaar

•Trends en ontwikkelingen

•Wat willen inwoners en wat doen en kunnen ze zelf / samen

•Aandacht voor jeugd en jongvolwassenen

•Demografische ontwikkelingen

•Jeugd: huidige situatie en uitvragen wat ze willen.

•Jong volwassenen: huidige situatie en wat zijn hun wensen

•De gemeente

•Visie en beleid (uitgangspunten, kaders, randvoorwaarden (niet alleen financieel)

•Regie, verbinden / ondersteunen / faciliteren

•Informatie en advies

2) Sport en bewegen voor jeugd

•Vanaf jongs af aan is sporten en bewegen vanzelfsprekend

•Ouders betrekken; al vanaf 0 jaar beginnen

•Laagdrempelige en toegankelijk / obstakels wegnemen:

•in de buurt

•ongeacht achtergrond / financiële situatie

•kennisoverdracht, bewustwording,

•wat willen kinderen en jongeren zelf

•Basis leggen op scholen (of eerder) maar ook daar buiten met sportaanbieders

•De omgeving veilig en uitnodigend inrichten. Scholen, kinderopvang, buitenschoolse opvang, sportverenigingen en andere (commerciële sport en beweegaanbieders kunnen samenwerken.

•Voor scholen waarvoor in de nabije omgeving (dorp) geen sportaccommodatie aanwezig is, meedenken over hoe het beweegaanbod van school kan voldoen aan de kerndoelen bewegingsonderwijs.

3) Inclusief sporten en bewegen

•Samenwerking tussen partijen stimuleren.

•Inwoners van dorpen en woonkernen bepalen gezamenlijk wat ze mogelijk willen maken voor ‘iedereen’. Het hangt o.a. af van omgeving en bevolking.

•Draagvlak en duurzaam!

•Sport- en beweegaanbod maar ook wandel- fiets- enandere routes (beter) toegankelijk maken

•Informatie bereikbaar en toegankelijk maken over huidige sport- en beweegmogelijkheden

•Iedereen gelegenheid geven om kennis te maken met een aantal sporten. Dit regelmatig herhalen.

•Motivatie om te sporten en bewegen verschillen.

•Sport als middel voor en het onderhouden van je sociale netwerk.

•Houd het aanbod divers.

•Bewegen gekoppeld aan gezondheid;

•Sporten is onderdeel van het leven.

•Iedereen kan meedoen

•Drempelloos kunnen bewegen

•Toegankelijk en divers aanbod ook voor ouderen.

•Hindernissen wegnemen:

•Mogelijkheden voor financiële ondersteuning inzichtelijk maken. Vb Sportfonds 18+.

4) Sport en bewegen in een uitnodigendeen veilige omgeving

•Voor iedereen!

•Rekening houden met een steeds oudere wordende populatie in de gemeente.

•Ondersteuning en begeleiding aanwezig op momenten.

•Inrichting omgeving

•Dichtbij huis / in de natuur

•Variërende, uitnodigende omgeving voor jong en oud.

•Beweegparken / speelplekken en openbare ruimte in de dorpen die flexibel zijn

•Goede verlichting voor ’s avonds sporten buiten.

•Sportaccommodaties / Sport- en beweegaanbieders

•Basisvoorziening op orde houden.

•Niet alleen investeren in grote sportparken

•Samenwerking stimuleren.

•Sportruimte bij scholen.

•Betaalbaar

•Veilige omgeving voor vrijwilligers.

•Gedegen opleiding voor jeugdtrainers en vertrouwenspersoon binnen de vereniging.

•http://www.waarstaatjegemeente.nl

•https://socaalplanbureaugroningen.nl

•https://sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/clublidmaatschap

•https://volksgezondheidenzorg.info/sport/sportopdekaart/openbaar-sport-en-beweegaanbod#node-beweegvriendelijke-omgeving-gemeente

•https://mulierinstituut.nl/publicaties/25492/verenigingsmonitor

•https://mulierinstituut.nl/publicaties/websheet-sportverenigingen-in-nederland

•www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/waarde-van-sport

•www.ggdgroningen.incijfers.nl

•Rapport: Verschillen in sportdeelname tussen gemeenten. auteur: Dool, R. van den; plaats: Utrecht. Uitgever: Mulier Instituut 2018

•Onderzoek verplaatsingen in Nederland (OViN)) Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek.

•Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016. Bron: Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

•Nederlandse Norm Gezond Bewegen in Het Hogeland. Bron: Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen.

Desk research: mondeling en schriftelijk (digitaal) onderzoek

Field research: individuele en groepsgesprekken in o.a. (digitale) Sportcafés

Mei 2020

•De raad stelt de Startnotitie vast;

Juni 2020

•Eerste van 3 bijeenkomsten begeleidingsgroep. Deelnemers zijn collega’s andere beleidsterreinen gelieerd aan sport, Huis voor de Sport en Mensenwerk Het Hogeland;

•Eerste online Sportcafé met sportverenigingen; Deelname: 5 organisaties en 5 personen;

Zomer 2020

•Vakantieactiviteiten beweegteam in gesprek met 8 jongeren (PO);

•Schriftelijk onderzoek sportverenigingen. Respons 49 verenigingen;

September 2020

•Twee fysieke Sportcafés georganiseerd. I.v.m. minimaal aantal aanmeldingen niet door laten gaan;

Oktober 2020

•Tweede bijeenkomst begeleidingscommissie; Fysieke bijeenkomst met de interim wethouder en namens de 15 voetbalverenigingen een delegatie van 5 verenigingen;

November 2020

•Schriftelijke consultatie begeleidingscommissie;

•Drie Sportcafés met totaal 34 sportverenigingen en 39 deelnemers;

•Eén Sportcafé voor alle inwoners, verenigingen, organisaties. 17 verschillende organisaties en 25 deelnemers;

Januari 2021

•Online bijeenkomst met de 5 besturen van zwembaden;

•Vier online bijeenkomsten over vier verschillende aandachtsgebieden waar ‘iedereen’ voor was uitgenodigd met totaal 18 organisaties 19 deelnemers;

31januari 2021

•Verkorte versie visie sport en bewegen gereed (1e bespreekversie);

Februari 2021

•Resultaat onderzoek 10 jongeren eind januari 2021 Winsum (VO leeftijd, uitgevoerd via de jeugdsoos).

Februari/Maart 2021

•Wethouder Theo de Vries (regelmatig terugkerend)

•Collega’s Sport en Bewegen en Huis voor de Sport

•Collega’s andere beleidsterreinen, begeleidingscommissie en de

•Deelnemers Sportcafés (en overige geïnteresseerden)

17februari en 10 maart 2021

•Directieoverleg;

16maart 2021

•College Thema uur;

15april – 20 mei 2021

•Conceptversie uitwerken, afstemmen met Theo de Vries en collega’s, redigeren en vormgeven;

Begin juni 2021

•Informeren raad via een Raadsmemo;

•Collega’s die akkoord moeten geven bij de besluitvorming.

Planning i.v.m. besluitvorming:

29juni (en 6 juli) 2021

•Collegevoorstel bespreken

1september 2021

•Raadsoverleg

Lange termijn agenda Raad:

15september 2021

•Ter besluitvorming op de agenda in de Gemeenteraad