3.1 Algemene criteria
Bij de feitelijke naamgeving zal in ieder geval aandacht besteed moeten worden aan enkele algemene aspecten en criteria (deze worden niet expliciet herhaald bij de ruimtelijke elementen):
-beheer
-bereikbaarheid
-breed gedragen maatschappelijke wens
-afstemming met gebruiker/beheerder
-invloed van en afstemming met omwonenden
-advies van stadsarchivaris (verplicht bij gebuik van persoonsnamen en historische benamingen).
3.2 Uitwerking per ruimtelijk element
Pleinen, parkeerterreinen
Vaak zijn pleinen al benoemd omdat er adressen aan gelegen zijn. Parkeerlocaties van enige omvang krijgen soms een eigen naam, hoewel als regel wordt aangesloten bij de naam van de naastgelegen straat of bijbehorende voorziening.
(fiets-)Paden
In de achterliggende periode zijn meerdere fietspaden alsnog benoemd. Dit is gebeurd vanuit beheersoverwegingen. Het gaat daarbij voornamelijk om vrij liggende fietspaden, welke ver afliggen van bestaande straten. Het aanduiden van objecten en het navigeren voor hulpverlening worden hierdoor sterk verbeterd. Naamgeving is in voorkomende gevallen wenselijk, waarbij de functie fietspad niet per se maatgevend hoeft te zijn: ook wandelpaden en bospaden kunnen in principe in aanmerking komen. Criteria voor benoemen zijn:
-verkeersruimte welke duidelijk vrij liggend is;
-doorgaand karakter;
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving;
-bij voorkeur krijgt het object de uitgang ’pad’.
Beken/waterlopen
Een beek is een “smalle, op natuurlijke wijze ontstane stroom tussen twee oevers, die nog overal doorwaadbaar is” (definitie van Dale). Vanuit deze definitie en de geschiedenis van waterbeheer in Nederland is er amper sprake van nieuwe beken. Alle bestaande beken zijn in beheer bij het Waterschap Vechtstromen. Naamgeving ervan is echter geen taak van het Waterschap: zij werken met nummeraanduidingen. Volgens ambtelijke afspraken met het Waterschap zal zij de gemeente benaderen als er nieuwe waterlopen bij komen of waterlopen gewijzigd worden. Het plaatsen van naambordjes geschiedt door het waterschap, na infomeren van de gemeente (dit alles gebeurt door de accountmanager bij het Waterschap). Criteria voor benoemen zijn:
-alle beken bij het Waterschap in beheer krijgen een naam;
-andere waterlopen ontvangen een naam als ze duidelijk vrij liggend zijn;
-naamgeving wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen;
-overleg met het Waterschap is vereist.
Parken
Hengelo kent een aantal gebieden welke als ‘park’ zijn benoemd (o.a. Stadspark Weusthag, als buurtnaam, Prins Bernhard Plantsoen, als straatnaam vastgesteld, Bataafse Kamp). In 2004 is van 8 parkgebieden de naam formeel vastgesteld. Er zijn echter ook gebieden van vergelijkbare omvang zonder naamaanduiding. Criteria voor benoemen zijn:
-groengebied dat als geheel is ontworpen of ingericht
-beeldbepalend voor het omringende gebied
-van enige omvang (als richtlijn: minimaal 1 ha)
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving of wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen.
Vijvers/waterpartijen
Net als bij parken geldt dat enkele vijvers en waterpartijen een naam dragen (Castorbad, Koningskleigat, Broekvijver). De status van zes namen is bekend (besluit uit 2004). Van enkele andere bekende namen (Houtmaatvijver, Tuindorpbad) is geen brondocument bekend. Criteria voor benoemen zijn:
-vijvers als onderdeel van groengebied dragen in principe dezelfde naam als het groengebied (zie Waterpark Genseler);
-beeldbepalend voor het omringende gebied
-van enige omvang (als richtlijn: minimaal 1 ha)
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving of wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen.
Gebouwen
Benoemen van gebouwen kan gebeuren door de eigenaar, de gebruiker of de beheerder. De gemeente heeft daarin alleen een taak, als het gaat om gemeentelijke, beeldbepalende gebouwen.
Voorbeelden zijn: Stadhuis, Metropool, Twentebad, enkele schoolgebouwen. De status van deze namen is niet bekend. Criteria voor benoemen zijn:
-gebouw is eigendom van de gemeente of wordt gesticht met overheidsgeld;
-gebouw krijgt een blijvend openbare functie;
-het is beeldbepalend in het omringende gebied;
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving of wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen;
-overleg met gebruiker is vereist;
Tunnels, bruggen, viaducten
Er is geen eenduidigheid in het benoemen van tunnels, bruggen en viaducten. Deels heeft dit te maken met de eigendom- en beheersituatie (Rijkswaterstaat, Prorail). Formeel is naamgeving door de gemeente mogelijk onder twee noemers:
-als het bouwwerk gemeentelijk eigendom is;
-als het bouwwerk deel uitmaakt van de openbare ruimte (en als zodanig door het college is benoemd).
De gemeente Hengelo beschikt over 27 tunnels, 14 viaducten en 3 bruggen; een onbekend deel daarvan draagt een naam of is benoemd. Er zijn geen brondocumenten bekend. Criteria voor benoemen zijn:
-alle tunnels, bruggen, viaducten welke deel uitmaken van de openbare weg/ruimte worden voorzien van een naam;
-als de eigenaar een naam voorstelt wordt deze getoetst aan de criteria;
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving of wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen;
-overleg met eigenaar / beheerder is vereist;
Wijken en buurten
Naamgeving van wijken en buurten is een taak van de gemeente (voorheen was deze taak belegd bij de afdeling Onderzoek en Statistiek). Het ligt in de lijn van deze nota om de naamgeving van wijken en buurten ook via de commissie VNOR te laten verlopen. De feitelijke indeling en begrenzing kan onderdeel blijven van de ambtelijke taak
Overige elementen
Een restcategorie, variërend van kunstobjecten tot bomen, van begraafplaatsen tot natuurgebieden blijft over. De overheid zal terughoudend moeten zijn in het toekennen van namen aan allerlei functionele gebieden en objecten. Vaak zijn namen historisch bepaald (begraafplaatsen, natuurgebieden), soms zijn er procedures voor (kunstobjecten) en soms ontstaan namen in het gebruik. In deze gevallen is een formele naamtoekenning ongewenst. Bij uitzondering kan er toch behoefte bestaan aan een naamaanduiding.
Criteria voor benoemen zijn:
-eigenaar kent zelf geen namen toe;
-het onderwerp is beeldbepalend;
-naamgeving sluit aan op het thema in de omgeving of wordt bij voorkeur gebaseerd op historische aanduidingen;
-overleg met eigenaar/beheerder is vereist.