Aanhef
Deel I: Gebiedsanalyse verstevigen sociale basis gemeente Heiloo 2026-2027
Leeswijzer
Voor u ligt de gebiedsanalyse 2026-2027 voor het verstevigen van de sociale basis van de gemeente Heiloo. Het document “Gebiedsanalyse & focus 2026-2027 verstevigen sociale basis Heiloo” bestaat uit twee delen. Voorliggend eerste deel schetst de beleidsmatige kaders, doelen en opgaven én presenteert een cijfermatige analyse op de belangrijkste opgaven, thema’s en ontwikkelingen met betrekking tot de sociale basis in de gemeente Heiloo. Het document bestaat uit verschillende hoofdstukken die elk een specifiek onderwerp behandelen. In deel 2 worden de opgaven en thema’s, op basis van de analyse in deel I concreet vertaald naar beoogde resultaten voor de jaren 2026 en 2027.
Deel I is als volgt opgebouwd:
Het begint met een inleiding met daarin de bestuurlijke kaders: het integraal beleidskader, evenals de lokale doelstellingen en wettelijke taken van de gemeente Heiloo. Vervolgens wordt een overzicht gegeven van de opgaven, thema’s en focuspunten, gevolgd door een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en trends die betrekking hebben op de sociale basis in de gemeente Heiloo. Daarna volgt een analyse van (nieuwe) cijfers, een verdieping op basis van actuele cijfers over verschillende opgaven zoals Gezond en kansrijk opgroeien, Bestaanszekerheid en Gezond en vitaal ouder worden. Tot slot bevat deel I een bijlage met een vergelijking van de huidige analyse met het gebiedsplan van 2025, inclusief een overzicht van veranderingen en trends.
Het doel van deze gebiedsanalyse is om zowel beleidsmatig als operationeel inzicht te bieden in de sociale basis van de gemeente Heiloo en om richting te geven aan de inzet op de belangrijkste thema’s die bijdragen/bij dienen te dragen aan het verstevigen van de sociale basis. De gebiedsanalyse 2026-2027 bevat cijfers uit de volgende bronnen: Dashboard Zaffier, Veiligheidsmonitor, Woonmonitor, Monitor Jeugd en WMO, GGD gezondheidsatlas en (prognose-) cijfers van CBS.
Opbouw deel II:
Voorliggende gebiedsanalyse is gevoed met de input van de gebiedstafel met ruim 40 maatschappelijke partners op 10 april 2025. De opgaven: Gezond en kansrijk opgroeien, Bestaanszekerheid en Gezond en vitaal ouder worden en de bijbehorende thema’s zijn getoetst bij de partners. De huidige focuspunten voor 2025 zijn besproken en voor 2026 en 2027 aangescherpt waar nodig. In de bijlage van het tweede deel staat ook een ‘was-wordt’-tabel waarin de bestuurlijke prioriteiten van het Integraal Beleidskader “Iedereen doet mee” zijn vertaald naar de drie opgaven en de thema’s die daaronder vallen.
Bijlage 1: analyse verschillen gebiedsplan 2025
Op onderdelen lopen we met u door het gebiedsplan 2025 om aan te kaarten waar zich mogelijk veranderingen hebben voorgedaan. De Bevolkingssamenstelling is nagenoeg gelijk gebleven. De vergrijzing zet door binnen Heiloo
■Gezond en KansrijK opgroeien – KansrijKe start
1De meeste ouders hebben de zwangerschap positief ervaren (75,4%). In Heiloo heeft geen van de moeders tijdens de zwangerschap gerookt. Dit is lager ten opzichte van 2021 (was toen 1,9%). Daarentegen is het aantal moeder dat aangeeft (af en toe) alcohol te hebben gedronken tijdens de zwangerschap gestegen van 0 naar 0,6%.
2Een kind dat te vroeg geboren wordt of een te laag geboortegewicht heeft, heeft meer kans op gezondheidsproblemen. Cijfers:
•6,7% werd te vroeg geboren;
•6,8% heeft in een couveuse gelegen;
•12,4% had een laag geboortegewicht (tot 2500 gram)
3Wanneer een baby minstens drie dagen per week, meer dan 3,5 per dag huilt en niet te troosten is wordt er over een huilbaby gesproken. Volgens 9,8% van de ouders is hun kind een huilbaby geweest.
4Meer ouders geven aan dat ze Informatie hebben gemist tijdens zwangerschap (38,1%). Het vaakst wordt informatie gemist over het zorgen voor de baby, de kraamtijd en over het geven van borstvoeding.
Gezond en Kansrijk Opgroeien (0 t/m 11 jaar)
1De meerderheid van de kinderen is gelukkig. 96,1% van de ouders beoordeelt de gezondheid van hun kind als (zeer) goed. Vergeleken met regio NHN zijn minder kinderen volledig gevaccineerd. 39,8% van de kinderen heeft een ziekte of aandoening. Opvallend is de bijna halvering van het percentage gaatjes in tanden naar 11,6%.
2Een kwart heeft problemen op het gebied van emoties, gedrag of sociale contacten. Het percentage ouders dat hun kind niet weerbaar vindt is gestegen. Het regelmatig pesten op school is toegenomen.
3Meer gezinnen hebben moeite met rondkomen, het in Heiloo om één op de tien gezinnen.
4Demeestekinderenwonenbijbeideouders(89,6%)en2,8%groeitopineeneenoudergezin.Ditpercentageislagerdan inderegioNHN(6,7%).9,7%vandeouderservaartdeopvoedingals(heel)moeilijk.7,5%vandeoudersheeftbehoefte aan deskundige hulp/advies in verband met opvoeding. 64,5% krijgt hierbij sociale steun van familie en vrienden.
5Het beeldschermgebruik onder 4- tot en met 11-jarigen neemt af; minder kinderen hebben een smartphone en het gebruik van sociale media is afgenomen.
Gezond en Kansrijk Opgroeien (12 t/m 15 jaar)
1De inzichten in de mentale en fysieke gezondheid van jongeren (tot 16 jaar) in Heiloo blijft in de analyse onveranderd. Dit komt omdat hier geen nieuwe cijfers van zijn (de gezondheidsmonitors van de GGD worden niet jaarlijks uitgevoerd).
Gezond en Kansrijk Opgroeien (16 t/m 25 jaar)
1Rondom de psychosociale problematiek (van jongvolwassenen ervaart 20% geen gevolgen (meer) van de coronaperiode. 30,1% ervaart nu nog positieve én negatieve gevolgen, 19,7% uitsluitend positieve gevolgen van de coronaperiode.
2De mentale en fysieke gezondheid van jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar):
a.De mentale gezondheid van jongvolwassenen blijft aandacht nodig hebben. Deze is verslechterd over de periode van 2017-2024. Slechts de 57,5% van de jongvolwassenen ervaart een goede mentale gezondheid. 18,1% voelt zich sterk eenzaam. Ruim 1 op de 5 jongvolwassenen had in het afgelopen jaar serieuze gedachten over zelfdoding. Een groot deel (34,6%) is vaak gestrest. De meerderheid (62%) herstelt na een moeilijke periode meestal weer snel.
b.Vertrouwen in eigen toekomst is de afgelopen jaren gedaald. 49,4% heeft vertrouwen in de toekomst. Zij hebben de meeste zorgen over de woningmarkt (68%) en stijgende prijzen(60%).
c.Eén op de 7 jongvolwassenen heeft overgewicht. Vrouwen hebben vaker overgewicht dan mannen en overgewicht neemt toe naarmate de leeftijd stijgt. Slechts een kwart van de jongvolwassenen beweegt voldoende volgens de beweegnorm voor volwassenen.
d.Alcoholgebruik is licht gedaald en nu vergelijkbaar met Nederland. Bijna 1 op de 5 is een zware drinker. Jongvolwassenen gokken in Heiloo relatief veel online (bijna 22%), 2,6 gokt minstens 1 keer per week online. 4,8% heeft afgelopen jaar geldproblemen gehad door online gokken. Het roken daalt niet, vapen is de afgelopen jaren toegenomen. Ten slotte heeft meer dan de helft heeft ooit hasj of wiet gebruikt, een derde gebruikte wel eens harddrugs of partydrugs.
■Bestaanszekerheid
1Voor de inkomens tot 120% is 3,7% (412) van de minimahuishoudens in beeld. Ongeveer 300 huishoudens zijn nog niet in beeld bij Zaffier. 191 huishoudens ontvangen een bijstandsuitkering. 85% van de minimahuishoudens heeft langdurig (3 jaar of langer) een minimum inkomen. Kinderen in een eenoudergezin groeien 6 keer vaker op in een minima gezin dan een gezin met twee ouders. Eenoudergezinnen zijn oververtegenwoordigd (13%) in de minimapopulatie.
2Minimaproblematiek: 34% maakt gebruik van WMO-voorzieningen, 6% zit in de schuldhulpverlening, 39% jeugdwet op huishoudniveau.
3Bereik van de regelingen ligt lager dan het landelijke gemiddelde, behalve bij individuele inkomenstoeslag en collectieve zorgverzekering.
4Het aantal Jongvolwassenen met schulden (excl. studieschuld en hypotheek) lijkt ten opzichte van het gebiedsplan 2025 afgenomen te zijn. 30,1 % van de jongvolwassenen heeft moeite met rondkomen.
5Over de taalvaardigheid van inwoners van Heiloo zijn geen nieuwe cijfers bekend ten opzichte van het gebiedsplan 2024.
■Gezond en vitaal ouder worden
1Voor volwassenen is er geen nieuwe gezondheidsmonitor uitgevoerd.
a.In de editie van 2022 werd geconstateerd dat het overmatig alcoholgebruik in Heiloo verder is toegenomen. Overgewicht is het hoogst in Heiloo-Oost (49%), daarna Ypestein en Heiloo-West (45%).
b.Onder inwoners was flinke toename aan eenzaamheid te zien. 12% van de inwoners in Heiloo voelt zich ernstig eenzaam. Het percentage eenzaamheid ligt het hoogst in Heiloo-West(46%), Stationsomgeving (46%) en Ypestein (45%).
c.12,6% heeft weleens serieus gedacht aan zelfdoding in het afgelopen jaar. Voor 18-34 jarige inwoners is dit 34% (ten opzichte van 17,5% in heel Noord-Holland Noord. Dit wordt met name verklaard door de aanwezigheid van de GGZ-instelling in Heiloo.
d.Tussen 2020 en 2022 is het aantal inwoners van Heiloo wat vrijwilligerswerk doet iets toegenomen (met name onder 65-plussers). Het aantal inwoners wat in Heiloo vrijwilligerswerk uitvoert is met een kwart ongeveer gelijk aan het landelijke gemiddelde. Inwoners uit de wijken Blockhovepark (31%), Heiloo Zuid-West (29%) en Heiloo Noord-West (28%) doen het meeste vrijwilligerswerk.
e.Het alcoholgebruik in Heiloo is met 86,5% nog steeds bovengemiddeld ten opzichte van het landelijke gemiddelde. 65-plussers drinken wel significant minder dan twee jaar geleden. Ongeveer 75% van de ouderen drinkt.
f.Qua beweging zijn geen significante verschillen te melden. In Heiloo wordt bovengemiddeld bewogen door volwassenen. De 3 wijken met de meeste die overgewicht hebben zijn: Heiloo-Oost, Ypestein en Heiloo-West.
2In vergelijking met Noord-Holland-Noord vallen er in Heiloo relatief veel ouderen. 36% is het afgelopen jaar gevallen. In 2022 waren er 118 valongevallen 65-plus met ziekenhuisopname, dat is een toename van ruim 63% vergeleken met 2022.
3Het aantal unieke WMO-cliënten is nagenoeg gelijk gebleven. Volgens het WMO voorspelmodel wordt er in 2027 een toename 9%. De top 3 wijken waar de meeste WMO-gebruikers wonen: Stationsomgeving, Heiloo- Midden en Heiloo-West. Het aantal vrijwilligers is tussen 2020 en 2022 iets toegenomen, met name onder 65-plussers. Inwoners uit de wijken Blockhovepark (31%), Heiloo Zuid-West (29%) en Heiloo Noord-West (28%) doen het meeste vrijwilligerswerk.
4Er is geen nieuwe veiligheidsmonitor gepubliceerd. Ruim een op de drie Nederlanders voelt zich weleens onveilig in het algemeen. Ten opzichte van 2021 zie je in 2023 een beperkte toename van inwoners die zich wel eens onveilig voelen in de regio Alkmaar. Cijfers rondom leefbaarheid (fysieke voorzieningen, Verkennende analyse: gebiedsanalyse & focus verstevigen sociale basis Heiloo 2025 sociale cohesie en rapportcijfer leefbaarheid) liggen in Heiloo hoger dan landelijk. De cijfers over sociale overlast is voor verwarde personen hoger dan landelijk.