Uitvoeringsplan aanpak mensenhandel Heemstede 2024-2026

3.1 Huidige beeld

In de afgelopen jaren (januari 2022 tot op heden) is bij de gemeente Heemstede slechts één signaal binnengekomen van illegale prostitutie, waarbij vermoedens bestonden van mensenhandel. Dit signaal is gemeld bij Team Mensenhandel van de politie en is verder behandeld als RIEC casus. Uit het Integraal informatiebeeld mensenhandel Noord-Holland

4Dit informatiebeeld is in augustus 2023 opgemaakt door het RIEC Noord-Holland. Het doel hiervan was een integraal regionaal beeld te krijgen van mensenhandel in de eenheid Noord-Holland. Het informatiebeeld is gevuld met monobeelden van verschillende partners, onder andere door middel van interviews, maar ook met informatie uit landelijke wetenschappelijke onderzoeken.

blijkt dat verschillende partners signalen van mensenhandel registreren: politie, zorgcoördinatoren van HVO Querido

5HVO Querido biedt namens gemeente Heemstede hulp en begeleiding aan (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel. Zij doen dit ook voor de andere gemeenten van politie-eenheid Noord-Holland.

en de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA). Hieronder worden de cijfers van signalen over Heemstede en omliggende gemeenten schematisch weergegeven.

Politie 2022

Seksuele uitbuiting

Criminele uitbuiting

Arbeidsuitbuiting

Heemstede

1

0

0

Zandvoort

0

0

0

Bloemendaal

0

0

0

IJmond

4

1

1

Haarlem

5

0

3

Haarlemmermeer

1

3

1

Zorg coördinatoren 2022

Seksuele uitbuiting

Criminele uitbuiting

Arbeidsuitbuiting

Heemstede

4

0

0

Zandvoort

0

0

2

Bloemendaal

0

0

0

IJmond

9

1

0

Haarlem

18

1

1

Haarlemmermeer

4

0

2

NLA 2021*

Arbeidsuitbuiting

Heemstede

1

Zandvoort

0

Bloemendaal

0

IJmond

2

Haarlem

4

Haarlemmermeer

3

* Er waren bij de NLA geen cijfers bekend over 2022.

Het is lastig om cijfers die wel bekend zijn goed te interpreteren. Het verschilt namelijk per partner hoe meldingen en/of signalen worden geregistreerd:

•De ene partner verstaat iets anders onder ‘melding’ of ‘signaal’ dan de andere partner. Zo registreert HVO Querido alle signalen die zij ontvangen van ‘mogelijke’ mensenhandel. Na interventie kan blijken dat er (nog) geen sprake was van mensenhandel in strafrechtelijke zin

6Zoals vermeld in Artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht.

. Hetzelfde geldt voor de NLA. Politie registreert juist geen ruwe meldingen, maar alleen vormen van mensenhandel waarbij bekend is van welke vorm van uitbuiting sprake is;

•Partners hebben verschillende taakaccenten, waardoor niet iedere partner cijfers registreert van alle vormen van mensenhandel. Zo ligt het taakaccent binnen de politie bij seksuele uitbuiting en bij de NLA bij arbeidsuitbuiting;

•In cijfermateriaal kan sprake zijn van dubbeltellingen of herhaald slachtofferschap. Meerdere partners kunnen dezelfde melding in hun systeem hebben staan;

•Er zijn verschillende oorzaken en verklaringen die meespelen bij het interpreteren van een laag of juist een hoog aantal meldingen en/of signalen in een bepaald jaar of een bepaalde regio.

Dit alles maakt het lastig om conclusies te verbinden aan de cijfers en uitspraken te kunnen doen over de daadwerkelijke omvang van de problematiek van mensenhandel in Heemstede, ook in vergelijking met andere gemeenten in de regio Noord-Holland. Wat wel duidelijk wordt, is dat er op dit moment weinig signalen van mensenhandel binnenkomen bij de gemeente of voornoemde partijen. Dat komt mogelijk doordat deze signalen op dit moment onvoldoende herkend worden door inwoners, ondernemers en professionals in het veld. Uit bovenstaande cijfers blijkt dat seksuele uitbuiting wel voorkomt in omliggende gemeenten. Het lijkt dan ook onwaarschijnlijk dat dit in Heemstede helemaal niet speelt. De verwachting is dat de cijfers van signalen in Heemstede toe gaan nemen naarmate signalen beter herkend worden en we een steeds completer beeld krijgen van de aard en omvang van mensenhandel in de gemeente.

3.3.1 Samenwerking

We werken waar mogelijk zoveel mogelijk samen met andere gemeenten. Hieronder hebben we deze samenwerkingen op een rij gezet:

•Regionaal zijn we aangesloten bij het IMV en de daaruit ontstane regionale werkgroep voor mensenhandel/uitbuiting. Hierbij hebben we de mogelijkheid om kennis en expertise uit te wisselen met 31 andere gemeenten in Noord-Holland.

•We werken gedeeltelijk ambtelijk samen met de gemeente Bloemendaal. Hierdoor wordt de kennis en expertise van elkaar ook benut. Een training hoeft daarom bijvoorbeeld maar één keer aangeboden te worden aan de medewerkers.

•In het driehoeksoverleg Basisteam Kennemer Kust werken we samen met gemeenten Heemstede en Bloemendaal. Er is onder meer samen opgetrokken in het opstellen van het informatiedocument Samen voor een aanpak tegen mensenhandel 2023-2026 en bij het schrijven van de lokale uitvoeringsplannen op het gebied van mensenhandel.

3.3.2 Subsidie relatie zorgpartijen

Vanuit centrumgemeente Haarlem worden voor Heemstede HVO-Querido en Scharlaken Koord gesubsidieerd voor ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel in de regio Kennemerland.

HVO-Querido

HVO-Querido biedt sinds 2020 zorgcoördinatie aan slachtoffers van mensenhandel in Kennemerland, gesubsidieerd vanuit de middelen van de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang (Duvo). De taken bestaan uit het regelen van opvang en ondersteuning aan slachtoffers van mensenhandel, het bieden van informatie en advies over mensenhandel en versterken van de samenwerking met andere partijen op dit gebied. Een belangrijk speerpunt van HVO-Querido is het creëren van bewustwording onder professionals in de zorg- en veiligheidsketen. Hiermee willen ze ervoor zorgen dat professionals eerder signalen van mensenhandel herkennen, waardoor zij slachtoffers eerder in beeld krijgen en tijdig de juiste zorg en ondersteuning geboden kan worden. Zij bieden deze trainingen ook aan gemeenten.

Scharlaken Koord

Scharlaken Koord biedt maatschappelijk werk aan sekswerkers. Dit kan bijvoorbeeld gaan om hulp en advies bij schulden, problemen met alcohol en drugs, het oriënteren op en toe leiden naar ander werk of een opleiding en hulp bij het verwerken van het prostitutieverleden. Er is ook maatschappelijk werk bij (zorgen rondom) loverboy problematiek en wanneer er sprake is van een vermoeden van mensenhandel. Naast sekswerkers kunnen ouders, docenten, hulpverleners en anderen die vragen hebben rondom prostitutie, loverboys of mensenhandel terecht voor advies over een situatie of voor het volgen van een training of workshop.

3.3.3 Meldroute

Burgers kunnen melding maken via de bestaande mogelijkheden om vermoedens van mensenhandel te melden: via politie, gemeente of Meld Misdaad Anoniem (MMA). Hier wordt op dit moment ook gebruik van gemaakt. We maken bewust de keuze om geen extra meldpunt voor mensenhandel of ondermijning op te zetten, zodat het duidelijk blijft voor burgers waar zij een melding kunnen maken.

De meldroute voor signalen van ondermijning, waar ‘mensenhandel’ onderdeel van is, ziet er op dit moment als volgt uit:

1Vermoedens van mensenhandel komen binnen: door een (anonieme) melding van een burger, door het Bestuurlijk Team Prostitutie, door zorgpartijen (HVO Querido, GGD of Scharlaken Koord) door handhavers of andere gemeenteambtenaren die dit melden;

2Signaal wordt gemeld bij het meldpunt: postbus-veiligheid@heemstede.nl;

3Signaal wordt verrijkt: om te bepalen of sprake is van mensenhandel wordt het signaal verrijkt met systeeminformatie van zowel in- als externe bronnen;

4Signaal wordt besproken op het wekelijks signalenoverleg: hier wordt bepaald of meer informatie nodig is (zoals waarnemingen van een wijkhandhaver), een (integrale) controle uitgevoerd wordt (als het signaal dusdanig concreet is), of het signaal thuishoort bij een andere afdeling of dat het signaal niet bevestigd wordt;

5Signaal wordt ingebracht bij het Lokaal Overleg Ondermijning (LOO): als het signaal sterk genoeg is en er een integraal belang is, wordt het vervolgens ingebracht in het LOO, waar o.a. politie en RIEC aan tafel zitten. Daar wordt bepaald of een interventie ingezet wordt, of het een RIEC-casus wordt of dat het signaal niet wordt bevestigd.

6Er vindt een terugkoppeling plaats richting de ketenpartner die de melding heeft gemaakt wat er met het signaal gedaan is.

3.3.4 Bestuurlijke aandacht

Zoals in paragraaf 3.3.3 staat aangegeven, wordt in de reguliere ondermijningsoverleggen aandacht besteed aan het thema mensenhandel. Om dit thema ook bestuurlijk onder de aandacht te houden, is afgesproken dat het één keer per half jaar specifiek aan de orde komt in de staf veiligheid. Indien nodig wordt het onderwerp ook besproken in het driehoeksoverleg Basisteam Kennemer Kust