Strategisch Gemeentelijk Informatiebeveiligingsbeleid gemeente Halderberge 2024 t/m 2028

1.4.1 Zorgplicht

De NIS2-richtlijn vereist dat organisaties een zorgplicht hebben om hun netwerk- en informatiesystemen te beveiligen. Dit betekent dat je beleid moet aangeven hoe je organisatie deze verantwoordelijkheid zal nakomen.

1.4.2 Meldplicht

De NIS2-richtlijn introduceert een meldplicht voor incidenten met aanzienlijke impact op de dienstverlening. Je beleid moet dus procedures bevatten voor het identificeren, rapporteren en opvolgen van dergelijke incidenten.

1.4.3 Beheer van beveiligingsrisico’s

De NIS2-richtlijn vereist dat organisaties maatregelen nemen om beveiligingsrisico’s te beheren. Dit omvat het maken van back-ups, het uitvoeren van risicoanalyses en het nemen van passende beveiligingsmaatregelen. Het beleid moet dus aangeven hoe de organisatie deze taken zal uitvoeren.

1.4.4 Verantwoordelijkheid van het management

Om de administratieve druk laag te houden, zal het management van een organisatie verantwoordelijk worden voor de naleving van de bepalingen uit de NIS2-richtlijn. Het beleid moet dus duidelijk maken wie binnen de organisatie verantwoordelijk is voor welke aspecten van de naleving van de NIS2-richtlijn.

2.2.1 DE WBNI/ NIB2

Voor deze nieuwe wet is onder andere essentieel om ‘opzet, bestaan en werking’ goed aantoonbaar te maken, omdat wij aan dit strengere regime moeten gaan voldoen. Omdat deze nieuwe wet de verantwoording expliciet legt bij bestuur, directie en management is het van belang dat hier eisen aan worden gesteld en dat er controle op wordt uitgevoerd.

2.2.2 De BIO

De BIO2 is het nieuwe (verplichte) normenkader voor de gehele overheid. De werkwijze van deze BIO is gericht op risicomanagement. Dat wil zeggen dat de teammanagers nu meer dan vroeger moeten werken volgens de aanpak van de ISO 27001 en daarbij is risicomanagement van belang. Dit houdt voor het management in, dat men op voorhand keuzes maakt en continu afwegingen maakt of informatie in bestaande en nieuwe processen adequaat beveiligd zijn in termen van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Vervolgens moeten deze keuzes goed worden vastgelegd.

2.2.3 DigiD normen

Elke organisatie welke één of meerdere DigiD aansluitingen heeft, dient te voldoen aan de DigiD normen. Sinds 2022 is hier een nieuwe norm, de norm B.01, aan toegevoegd waaraan gemeentes dienen te voldoen. De norm stelt het volgende:

“De organisatie formuleert een informatiebeveiligingsbeleid en besteedt hierin specifiek aandacht aan webapplicatie gerelateerde onderwerpen zoals dataclassificatie, toegangsvoorziening en kwetsbaarhedenbeheer”

2.2.4 Forum voor standaardisatie

De normen ISO 27001 en ISO 27002 zijn opgenomen in de lijst van het forum voor standaardisatie waardoor het ‘Pas toe of leg uit’ principe geldt.

2.2.5 De 10 principes voor informatiebeveiliging (zie bijlage 4)

De 10 principes voor informatiebeveiliging zijn een bestuurlijke aanvulling op het normenkader BIO en gaan over de waarden die de bestuurder zichzelf oplegt. De principes zijn als volgt:

1Bestuurders bevorderen een veilige cultuur;

2Informatiebeveiliging is van iedereen;

3Informatiebeveiliging is risicomanagement;

4Risicomanagement is onderdeel van de besluitvorming;

5Informatiebeveiliging behoeft ook aandacht in (keten)samenwerking;

6Informatiebeveiliging is een proces;

7Informatiebeveiliging kost geld;

8Onzekerheid dient te worden ingecalculeerd;

9Verbetering komt voort uit leren en ervaring;

10Het bestuur controleert en evalueert.

De principes gaan vooral over de rol van het bestuur bij het borgen van informatiebeveiliging in de gemeentelijke organisatie. Deze principes ondersteunen de bestuurder bij het uitvoeren van goed risicomanagement. Als er iets verkeerd gaat met betrekking tot het beveiligen van de informatie binnen de gemeentelijke processen, dan kan dit directe gevolgen hebben voor inwoners, ondernemers en partners van de gemeente. Daarmee is het onderwerp informatiebeveiliging nadrukkelijk gewenst op de bestuurstafel.

2.2.6 Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten

Het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten geeft een actueel zicht op incidenten en factoren uit het verleden, aangevuld met een verwachting voor het heden en de nabije toekomst. Dit dreigingsbeeld is daarmee het ideale document om focus aan te brengen in het actualiseren van beleid en plannen voor informatiebeveiliging.

2.2.7 Informatie uit incidenten en inbreuken op de beveiliging

De gemeente kent naast het hierboven genoemde dreigingsbeeld natuurlijk een eigen systeem waarin incidenten worden vastgelegd. Dit systeem geeft ook waardevolle informatie om van te leren en dus zijn incidenten uit het verleden ook nadrukkelijk input bij het actualiseren van het beleid.

2.6.1 Strategische doelen

De strategische doelen van het informatiebeveiligingsbeleid zijn:

•Het managen van de informatiebeveiliging;

•Adequate bescherming van bedrijfsmiddelen;

•Het minimaliseren van risico’s van menselijk gedrag;

•Het voorkomen van ongeautoriseerde toegang;

•Het garanderen van correcte en veilige informatievoorzieningen;

•Het beheersen van de toegang tot informatiesystemen;

•Het waarborgen van veilige informatiesystemen;

•Het adequaat reageren op incidenten;

•Het beschermen van kritieke bedrijfsprocessen;

•Het beschermen en correct verwerken van persoonsgegevens van burgers en medewerkers;

•Het waarborgen van de naleving van dit beleid.

2.6.2 Belangrijkste uitgangspunten

De belangrijkste uitgangspunten van het beleid zijn:

•Alle informatie en informatiesystemen zijn van belang voor de gemeente, bepaalde informatie is van vitaal en kritiek belang. Het college van B en W is eindverantwoordelijke voor de informatiebeveiliging;

•De uitvoering van de informatiebeveiliging is een verantwoordelijkheid van het management. Alle informatiebronnen en -systemen die gebruikt worden door de gemeente Halderberge hebben een interne eigenaar die de vertrouwelijkheid en/of waarde bepaalt van de informatie die ze bevatten. De primaire verantwoordelijkheid voor de bescherming van informatie ligt dan ook bij de eigenaar van de informatie;

•Door periodieke controle, organisatie brede planning én coördinatie wordt de kwaliteit van de informatievoorziening verankerd binnen de organisatie. Het informatiebeveiligingsbeleid vormt samen met het informatiebeveiligingsplan het fundament onder een betrouwbare informatievoorziening. In het informatiebeveiligingsplan wordt de betrouwbaarheid van de informatievoorziening organisatiebreed benaderd. Het plan wordt periodiek bijgesteld op basis van nieuwe ontwikkelingen, registraties in het incidentenregister en bestaande risicoanalyses;

•Informatiebeveiliging is een continu verbeterproces. ‘Plan, do, check en act’ vormen samen het managementsysteem van informatiebeveiliging;

•De gemeente stelt de benodigde mensen en middelen beschikbaar om haar eigendommen en werkprocessen te kunnen beveiligen volgens de wijze zoals gesteld in dit beleid;

•Regels en verantwoordelijkheden voor het beveiligingsbeleid dienen te worden vastgesteld en vastgelegd;

•Iedere medewerker, zowel vast als tijdelijk, intern of extern, is verplicht waar nodig gegevens en informatiesystemen te beschermen tegen ongeautoriseerde toegang, gebruik, verandering, openbaring, vernietiging, verlies of overdracht en bij vermeende inbreuken hiervan melding te maken.

2.6.3 Invulling van de uitgangspunten

Op operationeel niveau wordt als volgt invulling gegeven aan de uitgangspunten:

•Het college van B en W stelt als eindverantwoordelijke het strategisch informatiebeveiligingsbeleid vast;

•De directie stelt jaarlijks het informatiebeveiligingsplan vast;

•De directie is verantwoordelijk voor het (laten) uitwerken en uitvoeren van onderwerp specifieke tactische beleidsregels die aanvullend zijn op dit strategisch beleid;

•De directie is verantwoordelijk voor het vragen om informatie aan de teammanagers en ziet erop toe dat de teammanagers adequate maatregelen genomen hebben voor de bescherming van de informatie die onder hun verantwoordelijkheid valt;

•De CISO ondersteunt vanuit een onafhankelijke positie de organisatie bij het bewaken en verhogen van de betrouwbaarheid van de informatievoorziening en rapporteert hierover rechtstreeks aan de directie, voorafgaand aan de P&C-gesprekken;

•Tijdens P&C-gesprekken dient er aandacht te zijn voor de informatiebeveiliging n.a.v. de rapportage van de CISO. De onderwerpen, die als risicovol worden gezien, moeten ook worden opgenomen in de auditplannen;

•De teammanagers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de informatiebeveiliging voor de processen waarvoor zij verantwoordelijk zijn. Het aantoonbaar maken van ‘Opzet, bestaan en werking’ is hierbij een essentieel onderdeel van deze verantwoordelijkheid;

•Hoewel de basiskernregistraties (zoals BRP, PUN, SUWI, BAG, BGT en BRO) en toekomstige basisregistraties belangrijk zijn in het kader van informatiebeveiliging, krijgen zij niet meer of minder voorrang dan andere (primaire) processen binnen de gemeente. Het samenspel van alle processen binnen de bedrijfsvoering is belangrijk voor de missie en de visie van de gemeente en het behalen van de doelen die zijn gesteld;

•Alle medewerkers van de gemeente worden getraind in het gebruik van beveiligingsprocedures;

•Medewerkers dienen verantwoord om te gaan met persoonsgegevens en andere informatie;

•Teammanagers dienen erop toe te zien dat de controle op het verwerken van persoonsgegevens regelmatig wordt uitgevoerd, zodat zij kunnen vaststellen dat alleen rechthebbende ambtenaren de juiste persoonsgegevens ingezien en verwerkt hebben;

•De beveiligingsmaatregelen worden bepaald op basis van risicomanagement. Teammanagers voeren quickscans informatiebeveiliging uit op basis van de BIO om deze risico-afwegingen te kunnen maken.

2.6.4 Randvoorwaarden

Belangrijke randvoorwaarden zijn:

•Kennis en bewustzijn van informatiebeveiliging en omgaan met persoonsgegevens binnen de organisatie dienen actief bevorderd en geborgd te worden;

•Jaarlijks wordt een informatiebeveiligingsplan opgesteld onder leiding van de CISO, gebaseerd op:

•De uitkomsten van de jaarlijkse Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA);

•Het dreigingsbeeld gemeenten van de IBD;

•De door de teammanagers ingebrachte onderwerpen voor de informatievoorziening waarvoor zij verantwoordelijk zijn.

3.4.1 Controle door de raad

De raad controleert het college, dus ook op het gebied van de informatiebeveiliging. Jaarlijks zal hiervoor het college van B en W een collegeverklaring samen met een rapportage informatiebeveiliging aan de raad aanbieden. Door uitvoering te geven aan dit beleid is de raad in de gelegenheid gebracht om het college te kunnen controleren.

3.4.2 ENSIA

De gemeente verantwoordt zich over informatiebeveiliging via de ENSIA-systematiek. Dat betekent dat jaarlijks een ENSIA-coördinator wordt aangewezen. Deze zorgt ervoor dat de informatie die nodig is voor het beantwoorden van vragen binnen ENSIA wordt opgehaald bij de verantwoordelijke teammanagers. De teammanagers leveren alle informatie die nodig is voor het invullen van de jaarlijkse ENSIA-vragenlijsten.

De verantwoording over de informatiebeveiliging komt in het jaarverslag tot uitdrukking in de collegeverklaring Informatiebeveiliging. Met deze verklaring geeft het college van B en W aan in hoeverre de gemeente voldoet aan de afspraken die gemaakt zijn voor de ENSIA-verantwoording Informatiebeveiliging. Ook worden de eventuele verbetermaatregelen vermeld die de gemeente gaat treffen. De ingevulde zelfevaluatievragenlijst vormt de basis voor het opstellen van de collegeverklaring aan de raad.

Via deze verantwoording worden het bestuur van de gemeente Halderberge en de raad geïnformeerd. De betrokkenheid van het bestuur is essentieel, en laat zien dat de gemeente Halderberge informatiebeveiliging serieus neemt en het een onderdeel laat zijn van de ambities om informatie van haar inwoners adequaat te beschermen.

3.4.3 I.S.M.S.

In het I.S.M.S. (Information Security Management System) worden alle werkzaamheden, besluiten, risico’s en maatregelen beschreven. Als dit niet mogelijk is wordt er verwezen naar de bron waarin dit wordt bijgehouden.

Het I.S.M.S. is dus niet alleen een middel om de stand van zaken in bij te houden maar ook het proces dat jaarlijks wordt doorlopen om de informatieveiligheid binnen de gemeente te verbeteren.

Het I.S.M.S. wordt door iedereen gevoed die werkt aan de informatiebeveiliging en voor de CISO en management is het ook een middel om sturing te geven aan het continue verbeteren van de informatiebeveiliging.