Beleidsregels demonstraties

1U en uw mededemonstranten mogen alleen demonstreren op het (locatie invullen, in beginsel niet binnen indien de demonstratie op Schiphol is). Ik verbind dit voorschrift ter bestrijding of voorkoming van (de vrees voor) wanordelijkheden, ter bescherming van de gezondheid en in het belang van het (vlieg-)verkeer;

2Het is verboden om te slapen/overnachten in de openbare ruimte, aanwezig te zijn op het terrein tussen 22:00 uur en 06:00 uur en een kampement aanwezig te hebben. Ik verbind dit voorschrift ter bestrijding of voorkoming van (de vrees voor) wanordelijkheden, ter bescherming van de gezondheid en in het belang van het (vlieg-)verkeer;

3U dient er zorg voor te dragen dat de bedrijfsprocessen van de ondernemers niet worden verstoord en de toegang tot het bedrijf en de in- en uitritten van de parkeerplaatsen niet worden geblokkeerd door de betogers en/of objecten. Ik verbind dit voorschrift ter bestrijding of voorkoming van (de vrees voor) wanordelijkheden, ter bescherming van de gezondheid en in het belang van het (vlieg-)verkeer;

4U en uw mededemonstranten mogen geen gebruik maken van ballonnen, vliegers of ander materiaal dat een gevaar kan opleveren voor het vliegverkeer (indien de demonstratie op Schiphol is). Ik verbind dit voorschrift in het belang van het (vlieg-)verkeer;

5Er worden geen alcoholhoudende consumpties verstrekt door u of uw mededemonstranten. Ik verbind dit voorschrift ter bestrijding of voorkoming van (de vrees voor) wanordelijkheden.

Als dat nodig is, kan ik tijdens een demonstratie (nadere) aanwijzingen geven. Iemand die een verbod, voorschrift of aanwijzing negeert, kan strafrechtelijk vervolgd worden.

Wat verwacht ik verder van u?

In de eerste plaats zijn u en uw mededemonstranten zelf verantwoordelijk voor een ordelijke en veilige demonstratie. Ik ga ervan uit dat u ook uw verantwoordelijkheid neemt. Respecteer de rechten van anderen. De politie/Koninklijke Marechaussee zal, indien nodig, optreden als u of uw mededemonstranten de wet overtreden. Houd er bijvoorbeeld rekening mee dat:

•Andere aanwezigen niet ernstig gehinderd worden;

•U het volume van het geluid aanpast aan de omstandigheden zodat andere mensen hier geen ernstige hinder van ondervinden;

•Het verkeer niet wordt gehinderd en de verkeersveiligheid niet in het geding komt;

•Er geen geweld wordt gebruikt en niet wordt gediscrimineerd, beledigd of opgeruid;

•U en uw mededemonstranten geen voorwerpen bij zich dragen of vervoeren die de openbare orde of veiligheid (kunnen) verstoren, zoals bivakmutsen en stokken;

•De eigendommen van anderen worden gerespecteerd. Pleeg geen vernielingen en zorg ervoor dat het terrein schoon blijft en na afloop van de demonstratie netjes wordt achtergelaten;

•De demonstratie in goede banen wordt geleid en er voldoende begeleiding aanwezig is;

•De aanwijzingen van de Koninklijke Marechaussee, de Politie en gemeentelijk toezichthouders worden opgevolgd.

Schiphol

1Het grondgebied en de gebouwen van de luchthaven Schiphol kennen een paar openbare plaatsen, zoals bedoeld in de Wom. Die openbare plaatsen, in eigendom bij Schiphol, betreffen onder meer het Jan Dellaertplein en (een deel van) Plaza. Op het volledige luchtvaartterrein (inclusief genoemde openbare gebieden) zijn de Schipholregels (https://www.schiphol.nl/nl/schiphol-regulations/) van toepassing. Plaza is binnen gelegen. Plaza is voorts tussen 00.00 uur en 04.00 uur niet openbaar in de zin van de Wom: alleen met een geldige reden (er wordt gecontroleerd op vliegticket of OV-bewijs) kan men gedurende die uren op Plaza verblijven. Bezoekers zonder vliegticket of andere goede reden om op Plaza te verblijven, worden gedurende die uren verzocht het gebied te verlaten: via het Jan Dellaertplein, of het treinstation.

2De vrijheid van betoging op openbare plaatsen staat voorop; uiteraard behoudens ieders verantwoordelijkheid voor de wet. De burgemeester wil de voorgenomen betoging zoveel mogelijk faciliteren, zodat de mening in het openbaar kan worden geuit, en de daarbij gewenste publieks- en media-aandacht kan worden gegenereerd; overigens eveneens binnen de mogelijkheden van de wet. De burgemeester kan op basis van de Wom in het belang van de gezondheid, het verkeer, en/of de vrees voor wanordelijkheden beperkingen opleggen of aanwijzingen geven, die het recht op betoging kunnen inperken.

3Het gebied binnen en rondom Schiphol is aangewezen als veiligheidsrisicogebied. Dat is niet voor niets: een luchthaven als Schiphol is (mogelijk) doelwit voor aanslagen, en dient om die reden te voldoen aan strenge veiligheidseisen. Voor de luchtvaartsector geldt dreigingsniveau “substantieel”. De burgemeester dient om die reden extra alert te zijn op de belangen van gezondheid, verkeer en de vrees voor wanordelijkheden. Dit kan ertoe leiden dat eerder beperkingen voor betogingen worden opgelegd, dan bij betogingen in een ander gebied binnen de gemeente.

4In de terminals, op Plaza en op het Jan Dellaertplein is altijd sprake van grote drukte. Effectief crowd management is in het kader van beheersing van de bezoekersstromen (in, op en uit de luchthaven) zowel in het kader van crisisbestrijding (zie het Crisisbestrijdingsplan Schiphol, Veiligheidsregio), toegankelijkheid voor hulpdiensten, als in het kader van criminaliteitspreventie en terrorismebestrijding essentieel. Dit is een volcontinu proces, waarbij onder supervisie van de KMar strakke protocollen gelden. De veiligheid en gezondheid van alle gebruikers van de luchthaven staan daarbij voorop.

Plaza

5Plaza is een deel van de luchthaven dat kan worden gekwalificeerd als een openbare plaats in de zin van de Wom. Omdat Plaza in eigendom is bij de exploitant van de luchthaven, gelden op Plaza de Schipholregels.

6Betogen op Plaza is op voorhand niet verboden op grond van de Schipholregels. De exploitant kan eisen stellen aan een mogelijke toestemming. Die eisen of voorwaarden kunnen zien op de veiligheid in algemene zin en bescherming van de eigendomsrechten van de exploitant.

7De burgemeester is bevoegd gezag in het kader van de Wom. De burgemeester kan bij een aangekondigde betoging op een openbare plaats beperkingen opleggen indien dat in het belang van de gezondheid, het verkeer of het bestrijden of voorkomen van wanordelijkheden noodzakelijk is. Beperkingen ter zake dienen proportioneel te zijn en mogen het recht op betoging niet onnodig beperken.

8Plaza is op bijna ieder moment van de dag (en nacht) vol en druk met bezoekers uit verschillende stromen:

a.Vanuit het treinstation, onder Plaza, naar het Jan Dellaertplein (busstation en taxi standplaatsen) naar de vertrekhallen, naar arrivals, naar de winkels op Plaza en naar de verschillende werkplekken, kantoren en bedrijven op Schiphol.

b.Vanuit arrivals (1, 2 en 3), naar het treinstation en naar het Jan Dellaertplein.

c.Vanuit het Jan Dellaertplein, naar het treinstation, naar arrivals, naar de vertrekhallen, naar de winkels op Plaza en naar de verschillende werkplekken, kantoren en bedrijven op Schiphol.

9Plaza is zo ingericht dat al deze bezoekersstromen een plek hebben en de ruimte steeds zo vrij en overzichtelijk mogelijk blijft. Daarbij dienen uit oogpunt van veiligheid zichtlijnen vrij te blijven. De indeling van Plaza maakt dat de bezoekersstromen goed over het gebouw en de ruimtes naar de uitgangen worden geleid. Ook bij calamiteiten is van belang dat de stromen met aanwezigen steeds goed kunnen worden geleid en naar een veilige plek kunnen worden afgevoerd. Er is geen “plein” of af te schermen ruimte op Plaza en/of in de terminal waar een betoging veilig kan worden geaccommodeerd, zonder deze mensenstromen in gevaar te brengen. Grote groepen stilstaande mensen in Plaza verstoren zichtlijnen van surveillanten en geven schuilmogelijkheden aan eventuele terroristen.

10De burgemeester dient om die reden extra alert te zijn op de belangen van gezondheid, verkeer en de vrees voor wanordelijkheden.

Jan Dellaertplein en Mercuriusplein (tegenover het Sheraton hotel)

11Het Jan Dellaertplein is een openbare plaats als bedoeld in de Wom en de primaire aangewezen locatie voor betogingen op Schiphol. Het plein bestaat uit een aantal verkeersstroken (rijbanen), waar ook de bussen halteren, en waar ook de taxibanen zijn gelegen. Vlak voor de ingangen naar Plaza is weinig ruimte beschikbaar voor een betoging. Alleen op een specifiek deel van het Jan Dellaertplein (als aangeduid in bijlage 3) is ruimte om een betoging van enige omvang te faciliteren, maar wel onder voorwaarden.

12De kapingsmelding van 6 november 2019 heeft laten zien hoe belangrijk het is dat er ruimte blijft op de voorrijwegen, Jan Dellaertplein en Plaza om hulpdiensten ter plaatse te laten komen en ruimte voor handelen van die diensten te organiseren. Gezien de security status van de luchthaven moeten de KMar, DSI en andere hulpdiensten van alle kanten kunnen aanrijden om zodoende op geweldsacties te kunnen anticiperen en reageren.

13De grootte van het aangewezen deel van het Jan Dellaertplein is geschikt voor maximaal 200 betogers. De burgemeester legt om die reden, en gelet op de hiervoor benoemde belangen, derhalve op voorhand de beperking op dat met maximaal 200 betogers het aangewezen gebied mag worden gebruikt.

14Als uitwijklocatie kan het Mercuriusplein voor het Sheraton hotel worden gebruikt (als aangeduid in bijlage 3). De grootte van dit aangewezen gebied is geschikt voor maximaal 700 betogers. De burgemeester legt om die reden, en gelet op de hiervoor benoemde belangen, derhalve op voorhand de beperking op dat met maximaal 700 betogers het aangewezen gebied mag worden gebruikt.

15De maximale aantallen betogers per aangewezen locatie zijn gebaseerd op onder andere het minimale benodigde oppervlak per betoger, het openhouden of kunnen creëren van vluchtroutes voor de betogers zelf en voor andere personen (uit bijvoorbeeld Plaza) in geval een ontruiming en het feit dat het Jan Dellaertplein dient als verzamellocatie in geval een ontruiming. Verder lopen er andere stromen van mensen over het Jan Dellaertplein (passagiers, medewerkers) naar bijvoorbeeld de F-doorgang richting taxi- en bus-standplaats en de G-doorgang en daarvoor dient een deel van het plein vrijgehouden te worden. Ook heeft het Jan Dellaertplein een operationele functie als opstellocatie voor hulpdiensten in geval van calamiteiten. Hiervoor is ruimte nodig.

16Voorafgaand aan de betoging dient een inrichtingsplan voorgelegd te worden om aan te geven waar eventuele attributen staan (zoals podium, tafels, (open) partytenten, etc.)

17Op twee plaatsen (Jan Dellaertplein en voor het Sheraton hotel) gelijktijdig demonstreren leidt tot veel voetgangersverkeer over zebrapaden bij het Jan Dellaertplein, wat tot grote verkeersopstoppingen kan leiden. Oversteken moet dan gereguleerd worden om files te voorkomen. Daarvoor zijn extra mensen nodig. Voorkomen moet worden dat het verkeer zodanig vastloopt dat passagiers op de snelweg uit hun auto gaan stappen om lopend de terminal te bereiken, zoals gebeurde ten tijde van de stroomstoring van april 2018.

Overnachten

18Met name gelet op de terreurprotocollen is toezicht op grote groepen op Schiphol niet gedurende langere tijd goed uit te voeren. De KMar moet de groepsdynamiek, en de bewegingen en het aansluiten van kwaadwillende niet-betogers daarbij, goed monitoren, om de gebruikers van de luchthaven (inclusief de betogers) te kunnen beschermen tegen mogelijke terreurdreigingen. Een betoging van beperkte duur is een uitdaging op zich; een betoging gedurende de nachtelijke uren, levert een gevaar op voor de veiligheid en gezondheid op de luchthaven. Zeker in de nachtperiode is er onvoldoende zicht op eventuele voorbereidingen op een aanslag. Te allen tijde moet er overzicht zijn om de risico’s te beheersen.

19Het gebruiken van de aangewezen locatie om (dichte) tenten op te zetten is verboden, omdat daarmee de goede doorstroming van de luchthaven naar het Jan Dellaertplein, alsmede (op alle locaties) het zicht op de bezoekers- en betogersstromen wordt belemmerd. In geval van een incident of crisis wordt de situatie levensgevaarlijk ter plaatse indien voorwerpen, waaronder tenten inpandig buiten geplaatst worden. Daarmee komt de gezondheid van de gebruikers van de luchthaven, waaronder de betogers, te veel in gevaar. Tevens is de luchthaven daardoor minder goed bereikbaar voor de hulpdiensten, hetgeen tevens een verkeersbelang en volksgezondheidsbelang met zich brengt. Daarbij komt dat het plaatsen van objecten niet kan worden toegestaan vanwege volksgezondheids- en verkeersredenen. Het plaatsen van objecten belemmert zichtlijnen en geeft terroristen plekken om bijvoorbeeld bommen te verbergen. Binnen Schiphol gelden strenge protocollen voor onbeheerd achtergelaten bagage en voorwerpen. Er wordt tot op 100 meter ontruimd, zowel horizontaal als verticaal. Een dergelijke ontruiming verstoort het vliegverkeer en mogelijk het treinverkeer enorm. Tijdens demonstraties zijn die protocollen ook van toepassing en zullen aanwezige objecten de operatie disproportioneel verstoren, waarmee verkeerstromen en volksgezondheid in gevaar komen.

20De burgemeester legt om die reden in beginsel de beperking op dat een betoging niet tussen 22.00 uur en 06.00 uur mag plaatsvinden, er niet overnacht mag worden en dat er geen dichte tenten mogen worden opgezet op de aangewezen terreindelen noch elders op het luchthaventerrein.

Gevaar luchtverkeer

21Onder geen beding mag het vliegverkeer in gevaar komen. Een mogelijke storing van het vliegverkeer brengt dusdanig grote gezondheidsrisico’s met zich mee, dat de burgemeester hier op geen enkele wijze enige coulance in zal betrachten.

22Heel specifiek is het gebruiken van drones in en rond de luchthaven verboden. Datzelfde geldt voor het oplaten van vliegers, ballonnen, of andere voorwerpen die van invloed kunnen zijn op de veiligheid van het luchtverkeer.

Mogelijk maken spoedige ontruiming

23Indien zich een situatie voordoet, waarin de noodzaak tot ontruiming van de luchthaven, en/of om een ander belang de betoging met spoed dient te worden beëindigd, dienen betogers en de meegenomen voorwerpen zonder vertraging de locatie te kunnen verlaten c.q. te worden verwijderd. In het belang van de veiligheid en gezondheid van alle gebruikers van de luchthaven, inclusief de betogers, is het daarom verboden om betogers te laten vastketenen of vastlijmen aan/op de locatie. Om diezelfde redenen geldt er een beperking in het kunnen plaatsen van voorwerpen als tafels en partytenten; een inrichtingsplan ter zake dient op voorhand te worden goedgekeurd. Op piekmomenten kunnen er veel personen in de Terminal aanwezig zijn en dat legt een grote druk op de beheersbaarheid van de bezoekersstromen bij een incident of calamiteit; alles wat een snelle ontruiming in de weg staat is een veiligheidsrisico.

Safety en security op Schiphol

24De burgemeester heeft zich goed laten voorlichten over de specifieke situatie op Schiphol en de daaruit voortvloeiende belangen zijn meegewogen in de afweging die gemaakt wordt bij het al dan niet opleggen van beperkingen en/of het geven van aanwijzingen. Uit die voorlichting is het volgende opgetekend:

25Voor een totaalanalyse van de risico’s dienen de verschillende sub-risico’s in zijn geheel en in samenhang te worden beschouwd. Ongevallen ontstaan namelijk niet altijd door één rootcause, maar veelal door een serie sub optimale situaties. Gezien de toenemende drukte en de complexiteit van het multimodaal verkeersknooppunt dat Schiphol centrum is, zijn verstoringen een escalatiefactor die het bestaande veiligheidsmanagement onder druk zet en daarmee een gevaar voor de gezondheid en het verkeer opleveren.

Safety

26Er mogen niet meer mensen in de Terminal dan de brandveiligheid voor ontvluchting toestaat. Uit het protocol Topdrukte komen de volgende getallen: Vertrek 1 en Vertrek 2 samen 5000, Aankomst en Vertrek 3 samen 9500 en Plaza 7500. Dat is inclusief medewerkers, winkelpersoneel, security, passagiers, wegbrengers, etc. Deze getallen worden al behaald bij een normale bedrijfsvoering. In geval van een betoging kunnen deze aantallen snel worden overschreden en dat is te gevaarlijk en levert een risico volksgezondheidsrisico en verkeersveiligheidsrisico op (vluchtwegen).

27Ontvluchting vanuit het ondergrondse treinstation mag niet belemmerd worden door grote mensenmassa’s op Plaza of voor de uitgangen en anderszins aan de voorzijde van het Jan Dellaertplein. In het station kunnen op piekmomenten enkele duizenden mensen aanwezig zijn.

28Te grote groepen mensen die niet meebewegen vormen obstakels, waardoor er crowd issues ontstaan, te weten: opstoppingen die weer tot nieuwe opstoppingen leiden.

29Rondom het Jan Dellaertplein is er bijzonder veel verkeer, van zowel taxi’s, bussen als vrachtverkeer. Opstoppingen op het Jan Dellaertplein zorgen voor verkeersrisico’s omdat mensen in de weg staan en passagiers gaan oversteken op gevaarlijke plaatsen. Dat risico wordt vergroot omdat op sommige plekken bussen zowel van links als van rechts komen op dezelfde rijbaan.

Security

30Sinds de bomaanslag op Zaventem in 2016 is het duidelijk dat ook luchthavens in West-Europa een doelwit zijn voor terroristische aanslagen. Dus ook Schiphol. Elke actie die de security status omlaag brengt dient daarom voorkomen te worden.

31Grote groepen mensen trekken mogelijke plegers van aanslagen aan. Mede om die reden moet Schiphol op gezag van de KMar ingrijpen bij lange wachtrijen conform het protocol Topdrukte. Dat protocol geldt dus ook bij betogingen.

32Grote groepen stilstaande mensen in Plaza verstoren zichtlijnen van surveillanten en geven schuilmogelijkheden aan eventuele terroristen.

33Om security redenen zijn overnachtingen op de aangewezen terreindelen noch elders op het luchthaventerrein niet toegestaan. Als gevolg van overnachtingen ter plaatse kan er onvoldoende zicht gehouden worden op de aanwezigen en bestaat er onvoldoende zicht op eventuele voorbereidingen op een aanslag. Te allen tijde moet er overzicht over het gehele gebied zijn om de risico’s te beheersen.

34De aandacht van de pers is een extra aantrekkingskracht op terroristen; dan kan een aanslag live worden vastgelegd.

Locatie Jan Dellaertplein – Schiphol

Locatie Mercuriusplein (tegenover Sheraton hotel) – Schiphol