Aanhef
Voorwoord
In Gulpen-Wittem hebben wij een samenleving voor ogen waar iedereen wil, kan en mag meedoen. Een samenleving met mensen die respectvol met elkaar omgaan, elkaar (leren en willen) begrijpen en naar elkaar omkijken. Iedereen moet gelijke kansen krijgen om zich te ontwikkelen.
Wij willen een samenleving waarin mensen met verschillende achtergronden, ideeën, culturen en waarden elkaar ontmoeten en inspireren. Een toegankelijk cultureel veld is als bindmiddel onmisbaar. De ontmoeting met kunst en cultuur, hoe klein of bescheiden ook, zet mensen aan tot denken, tot samen zijn, tot onderling respect, tot plezier.
Daarom ondersteunen en stimuleren wij kunst en cultuur in onze gemeente. Ondanks het gegeven dat wij als gemeente momenteel het budget voor kunst en cultuur niet kunnen opplussen, willen wij er met dit beleidskader meer aandacht op vestigen. Door onze ambities kenbaar te maken en goede voorwaarden te scheppen met de bestaande middelen, zijn wij positief voorbereid op nieuwe kansen. Het kader geeft ons ook betere handvaten om subsidieaanvragen te beoordelen en nieuwe initiatieven kansen te bieden door gelden anders in te zetten.
Hetgeen er is willen wij behouden, maar wij willen ook vernieuwing stimuleren zodat wellicht nieuwe tradities ontstaan. Als gemeente willen wij met de tijd mee gaan en culturele initiatieven enthousiasmeren om nieuwe wegen in te slaan. Interdisciplinariteit en samenwerking zijn daarbij belangrijk. Samen ontwikkelen, samen doen en samen genieten!
Frans Derksen, wethouder cultuur Gulpen-Wittem
2. Uitgangspunten voor het cultuurbeleid
2.4. Integraal beleid: haakjes
2.4.1.
Gulpen-Wittem wil jeugd betere kansen bieden om veilig, gezond en kansrijk op te groeien. Extra aandacht voor sport, cultuur en natuur op school wordt gestimuleerd. Dat gebeurt door het creëren van gezonde scholen van de toekomst en het stimuleren van talentontwikkeling in het onderwijs. Daarnaast worden sport- en culturele activiteiten buiten school gestimuleerd.
2.4.2.
Cultuur en toerisme worden vaak in één zin genoemd. Het toerisme is, naast de agrarische sector, de economische motor van de gemeente en vraagt de komende periode om een duurzame en toekomstbestendige aanpak. Doordat er in Gulpen-Wittem zelf weinig grote trekkers of attracties zijn, maar fietsen en wandelen de belangrijkste activiteiten vormen, is het toerisme grotendeels omgeving-gebonden. Niet alleen natuurlijke waarden (rust, ruimte etc.) zijn aanwezig, er is ook sprake van dynamiek. Deze dynamiek zit met name besloten in de sportieve mogelijkheden die het landschap biedt (fietsen, mountainbiken, wandelen, etc.) en de Limburgse cultuur van Bourgondisch leven en gezelligheid.
Toerisme is niet alleen een inkomstenbron; het draagt ook bij aan de leefbaarheid. Denk hierbij aan de bakker in kleine dorpskernen die dankzij het toerisme kan blijven bestaan. Toch is er ook een spanningsveld; meer toerisme betekent meer bezoekers en wellicht meer overlast. Er wordt dan ook ingezet op kwaliteitsverbetering en het stimuleren van verblijfstoerisme in plaats van dagtoerisme. Cultuur kan bijdragen aan de kwaliteitsslag die wordt gemaakt.
2.4.3.
De komende jaren wordt ingezet op armoedebestrijding, het voorkómen van
armoede en het terugdringen van armoede door het bevorderen van financiële zelfredzaamheid. Binnen het zogenaamde kindpakket wordt kinderen de mogelijkheid geboden om mee te doen aan sport- en culturele activiteiten, activiteiten op school en om zich creatief te ontwikkelen.
2.4.4.
Gulpen-Wittem biedt laagdrempelige voorzieningen aan haar inwoners. Hiermee wordt ontmoeting gestimuleerd en bijvoorbeeld eenzaamheid aangepakt.
De gemeente kent veel burgerinitiatieven en een bloeiend verenigingsleven. Voorbeelden van burgerinitiatieven zijn het Alzheimer café, Repaircafé, Taalcafé en de Hoeskamers. Daarnaast zijn er ook professionele initiatieven zoals de seniorenprojecten. Ze dragen stuk voor stuk bij aan de leefbaarheid, sociale cohesie en maatschappelijke participatie in de kernen. Zo kan een Hoeskamer voor een bezoeker bijvoorbeeld iets betekenen op het gebied van een zinvolle dagbesteding en het vergroten van zijn netwerk.
4. Aanpak
4.2. Cultuurparticipatie - meedoen
4.2.1. Verenigingen:
Landelijk blijkt dat liefst 77% van de mensen lid worden van een vereniging vanwege de sociale contacten en niet zozeer vanwege de persoonlijke kunstzinnige ontwikkeling. Verenigingen hebben ook een grote betekenis in het leven van alle dag.
Tegenwoordig zijn mensen steeds vaker op andere manieren actief bezig met kunst en cultuur dan lange tijd gebruikelijk was. Dat doen ze minder in vaste, georganiseerde verbanden en meer individueel en thuis, door incidentele cursussen, via online platforms of in losse gelegenheidscollectieven.
Het netwerk van amateurkunsten vormt de brede basis voor de actieve cultuurparticipatie. Het culturele amateur aanbod is, gezien het inwoneraantal van Gulpen-Wittem, goed aan de maat. Verschillende verengingen - toneel, heemkunde, carnaval, schutterijen, harmonieën en fanfares, koren, creativiteitscentra, etc., vervullen een belangrijke rol in het stimuleren van sociale verbindingen. Door vergrijzing en door de vestiging van grote, professionele publieksvoorzieningen in de steden komt de levendigheid van dorpen in gevaar. Lokale initiatieven reiken vaak niet verder dan de eigen woonomgeving of kern; er is weinig draagvlak voor een gezamenlijk belang. Dit heeft tot gevolg dat de lokale voorzieningen steeds minder in aantal en kwaliteit worden en dat terwijl inwoners net in hun directe omgeving betrokken zijn en willen zijn bij cultuur. De verenigingen die dit belang inzien, zijn dan ook meer zichtbaar, hebben (meestal) een groter ledenbestand en zijn dus meer levensvatbaar.
Om met name de verenigingen te ondersteunen in hun doorontwikkeling zal de cultuurcoach een samenwerking met Het Huis voor de Kunsten aangaan. Het Huis voor de Kunsten Limburg begeleidt culturele verenigingen bij het vinden van een oplossing voor de uitdagingen die de huidige tijd met zich meebrengt. Culturele verenigingen kunnen bij het Huis voor de Kunsten terecht voor advies en ondersteuning. Als provinciaal loket Verenigingsondersteuning heeft het Huis goed zicht op de uitdagingen en kansen voor culturele verenigingen.