Nota dierenwelzijn

B1.1 Europese wetgeving

EU-verordening ‘Invasieve Uitheemse soorten’

Een verordening met als doel de introductie, verspreiding, en impact van invasieve exoten in Europa te beperken. Er geldt een verbod op bezit, handel, kweek, transport en import van een aantal schadelijke exotische planten en dieren. EU-landen zijn bovendien verplicht om de aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen, of in ieder geval te beheren om verspreiding en schade te beperken.

B1.2 Landelijke wetgeving

Wet dieren

De Wet dieren bepaalt dat de houder van dieren verantwoordelijk is voor het welzijn en de gezondheid van de dieren die worden gehouden. De Wet dieren beschermt ook dieren die niet worden gehouden, bijvoorbeeld door het verbod op dierenmishandeling en de plicht om zorg te verlenen aan hulpbehoevende dieren. Niet alleen houders van dieren maar alle burgers moeten zich hieraan houden. De inbreuk op de integriteit of het welzijn van een dier moet, verder dan redelijkerwijs noodzakelijk, worden voorkomen. Ook moet het dier verzekerd zijn van zorg die het redelijkerwijs behoeft. De zorg voor dieren houdt volgens de wet in dat een gehouden dier niet te maken krijgt met honger, dorst, pijn, angst, stress of beperking van natuurlijk gedrag.

Het grootste gedeelte van de regels wordt behandeld in de onderliggende besluiten en regelingen: het Besluit houders van dieren, de Regeling houders van dieren en de Regeling diergeneeskundigen. Recent heeft de minister een aanvulling aangekondigd gericht op het verplicht chippen en registreren van katten, en is ook de huis- en hobbydierenlijst bekend gemaakt waarin staat welke dieren iemand mag houden.

Burgerlijk Wetboek Boek 5, artikel 8:3

Gemeentes moeten zwervend aangetroffen dieren met een vermoedelijke eigenaar opvangen en verzorgen voor twee weken.

Algemene wet bestuursrecht Artikel 5:29 en 5:30

Gemeentes zijn verplicht om alle zaken (waaronder dieren) die bij een huisontruiming worden achtergelaten voor maximaal dertien weken te bewaren.

Wet veiligheidsregio’sArtikel 2, 3 & 25

Het college van Burgemeesters en Wethouders is belast met het organiseren van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. Tot de taken van de brandweerzorg behoort het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, en het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand.

Wetboek van strafrecht

Een dier kan in beslag worden genomen. Personen bij het OM mogen hierover beslissen. De NVWA, LID, politie of douane kan een dier vervolgens in beslag nemen. De eigenaar betaalt de kosten van vervoer, opvang en dierenarts. Bij gedwongen huisontruimingen is de gemeente de eerste verantwoordelijke, bij andere situaties is het minder duidelijk was de verplichtingen en bevoegdheden zijn. In het Wetboek van strafrecht staan ook een aantal artikelen over agressieve honden.

Wet natuurbescherming (nu Omgevingswet)

Iedere voorbijganger heeft een zorgplicht voor wilde dieren, en moet redelijkerwijs de dingen beperken die schade aan hen kunnen toebrengen. De Wet Natuurbescherming bepaalt wanneer bestrijding van dieren mag plaatsvinden in het belang van volksgezondheid, veiligheid, het voorkomen van schade of ter bescherming van flora en fauna. Dit kan met een ontheffing.

Visserijwet

Deze wet bevat regels voor het verpachten van viswater door gemeenten.

Convenant samenwerking dierenhandhaving

In het Convenant samenwerking dierenhandhaving zijn de afspraken over de taakafbakening, samenwerking en informatie-uitwisseling met betrekking tot dieren en dierenwelzijn vastgelegd. Het toezicht door de NVWA richt zich primair op het welzijn van landbouwhuisdieren. De LID ziet primair toe op het welzijn van gezelschapsdieren. Meldingen over hobbymatig gehouden landbouwhuisdieren als schapen, geiten, varkens (inclusief hangbuikzwijnen) of runderen worden in beginsel door de NVWA afgehandeld. Indien het gaat over meldingen van enkele hobbymatig gehouden landbouwhuisdieren als paarden, pony’s, ezels en kippen of ander pluimvee kunnen deze door de LID worden afgehandeld. Meldingen over noodhulp voor dieren worden in de eerste instantie door de politie opgevolgd.

B1.3 Provinciale regelgeving

Faunabeheerplan provincie Zuid-Holland

In het faunabeheerplan worden de maatregelen beschreven voor het beheer van populaties in de provincie, zoals afschot, eieren schudden, en het plaatsen van rasters. Ontheffingen kunnen worden verleend om dit soort maatregelen uit te voeren. Het plan wordt vastgesteld door het bestuur van de Faunabeheereenheid Zuid-Holland (FBE) op basis van het beleid van de provincie Zuid-Holland.

B1.4 Gemeentelijke wetgeving

Algemene plaatselijke verordening (APV) Gouda

In Gouda zijn enkele artikelen opgenomen in de APV die het samenleven van mensen en dieren reguleren:

•aanlijnplicht 2:29

•opruimplicht 2.30

•aanlijngebod en/of muilkorfgebod 2:31-2.32

•voederverbod vogels 2:34

•woonoverlast 2:46

•destructie dode gezelschapsdieren 4:3-4:6

Eindnoten

i RDA (2024) Staat van het Dier 2024: beschouwingen en opinies over de verschuivende relatie tussen mens en dier in Nederland. https://www.rda.nl/publicaties/publicaties/2024/06/21/staat-van-het-dier-2024

ii RDA (2019) Staat van het Dier 2019: beschouwingen en opinies over de verschuivende relatie tussen mens en dier in Nederland. https://www.rda.nl/publicaties/publicaties/2019/10/04/de-staat-van-het-dier

iii Stichting dieren in rampen (2024) Stichting dieren in rampen. https://diereninrampen.nl/

iv LICG (g.d.) De sociale rol van huisdieren. https://www.licg.nl/de-sociale-rol-van-huisdieren/#het-effect-van-huisdieren-op-de-fysieke-gezondheid-van-mensen

v Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (g.d.). Dieren op de huis- en hobbydierenlijst. https://www.rvo.nl/onderwerpen/dieren-houden-verkopen-verzorgen/huis-en-hobbydierenlijst

vi Gemeente Gouda (g.d.) Uw hond. https://www.gouda.nl/direct-regelen/stad-en-projecten/groen-water-en-dieren/uw-hond/

vii Van Wayenburg (2023) Katten zijn ware slachters: ‘Ook in Amsterdam hebben katten zeldzame dieren op het menu staan, zoals groene spechten’ Het parool. https://www.parool.nl/nederland/katten-zijn-ware-slachters-ook-in-amsterdam-hebben-katten-zeldzame-dieren-op-het-menu-staan-zoals-groene-spechten~b4338936/

viii Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2023) Loslopende katten. Bijlage bij Verzamelbrief dierenwelzijn van minister Adema (LNV). https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/01/16/lnv-verkenning-loslopende-katten

ix Wespenstichting (g.d.) Werkwijze duurzame oplossingen. https://wespenstichting.nl/over/werkwijze/

x Enders-Slegers & Janssen (2009) Cirkel van geweld. Verbanden tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld. https://www.huiselijkgeweld.nl/publicaties/rapporten/2009/01/09/cirkel-van-geweld---verbanden-tussen-dierenmishandeling-en-huiselijk-geweld

xi De Bruin (2024) Zelf voor huiselijk geweld vluchten, maar de katten achterlaten? Dat nooit. NRC. https://www.nrc.nl/nieuws/2024/04/15/zelf-voor-huiselijk-geweld-vluchten-maar-de-katten-achterlaten-dat-nooit-a4196111

xii Mendoo (g.d.) Landelijk draagvlak voor de aanpak van huiselijk geweld en dierenmishandeling! https://mendoo.nl/landelijk-draagvlak-voor-de-aanpak-van-huiselijk-geweld-en-dierenmishandeling/