Kadernota Integraal veiligheidsbeleid 2019 - 2022

Informatiegestuurd en datagedreven

Voor een goede aanpak moeten de veiligheidspartners weten wat er speelt in de stad. Die kennis is aanwezig bij de professionals op straat, vanuit hun contact met bewoners en ondernemers. Daarnaast geven cijfers inzicht in de aard en omvang van problemen. Door actuele monitoring van de cijfers, aangevuld met verhalen en ervaringen van bewoners en professionals die werken in onze stad, kan iedereen goed geïnformeerd zijn werk doen. In de komende periode versterkt de gemeente deze werkwijze bij alle prioriteiten en worden best practices uit het land toegepast in Gouda.

De burger heeft een eigen verantwoordelijkheid

De veiligheid in Gouda is een gedeelde verantwoordelijkheid. Alle partijen in de veiligheidsketen hebben hun eigen expertise en verantwoordelijkheid. Zij krijgen de ruimte en de juiste stimulans om deze in te zetten. Naast de professionele partners betreft dit ook de inwoners van Gouda. De meeste inwoners en ondernemers zijn uitstekend in staat binnen hun eigen netwerk problemen op te lossen. Met name als het gaat om het nemen van voorzorgsmaatregelen zoals op het terrein van woninginbraken zijn burgers als eerste zelf aan zet. Met elkaar de ogen en oren van de buurt vormen, verdachte situaties melden, het huis goed beveiligen en afsluiten en elkaar aanspreken; het draagt allemaal bij aan het versterken van de veiligheidssituatie en bewonersbetrokkenheid in de stad, in de wijk en in de buurt.

Bewonersparticipatie

Bewoners en ondernemers worden actief betrokken bij het veiligheidsbeleid. Bijvoorbeeld door de inzet van Buurt Bestuurt, spreken bewoners in specifieke eke buurten direct met de betrokken partners over de aanpak van lokale problemen en nemen bewoners daar ook zelf hun verantwoordelijkheid in. Met de (nog in te stellen) jaarlijkse veiligheidsprijs wordt eigen initiatief van bewoners op het gebied van veiligheid beloond. De wijkagent en de gebiedsregisseur zijn aanspreekpunten voor bewoners.

Integrale samenwerking

De nadruk lag in de afgelopen periode al op een mix van preventie en repressie, maar zal in de komende periode nog nadrukkelijker komen te liggen op de samenwerking met de zorgpartners. Zowel in de praktijk, beleidsmatig, als bestuurlijk wordt de afstemming gezocht tussen zorg en veiligheid en kijken alle partijen over de grenzen van het veiligheidsdomein heen. Naast het zorgdomein raakt veiligheid ook aan de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte, aan verkeersveiligheid, het afvalbeleid, het onderwijs, het economisch klimaat, toeleiding naar arbeid en diverse andere terreinen. Het tegengaan van onveiligheid is daarom bij uitstek een integrale opgave.

Communicatie

Voorlichten en informeren over leefbaarheid en veiligheid is een taak van de gemeente. De veiligheidsbeleving loopt soms niet parallel met de daadwerkelijke gebeurtenissen en ontwikkelingen. Het college wil transparant zijn over de veiligheidssituatie in de stad. Onder andere via social media laat de gemeente meer zien en horen over wat er speelt en gebeurt.

Prioriteiten uit het Regionaal beleidsplan 2019-2022 van de Eenheid Den Haag:

•Aanpak van (contra)-terrorisme, extremisme en radicalisering (CTER)

•Aanpak van cybercrime/gedigitaliseerde criminaliteit

•Aanpak van (huiselijk) geweld

•Aanpak van High Impact Crimes

•Aanpak van overlast en criminaliteit door problematische jeugdgroepen/netwerken

•Aanpak van ondermijning

•Aanpak van overlast en/of criminaliteit door personen met verward gedrag

De landelijke Veiligheidsagenda 2019-2022 van het Ministerie van Justitie en Veiligheid:

•Aanpak ondermijnende criminaliteit

•Aanpak mensenhandel

•Bestrijding cybercriminaliteit, incl. online seksueel kindermisbruik

Zorg en veiligheid m.b.t. jeugdcriminaliteit

Binnen dit thema is de samenwerking tussen zorg en veiligheid van groot belang. Vanuit veiligheid wordt de noodzaak gezien meer aan de voorkant (lees: preventief) op te treden bij risicojongeren of risicogezinnen en zo veiligheidsproblemen te voorkomen. De pilot met het Preventief Interventie Team (PIT) illustreert deze behoefte. Er zijn ook zorgen over kwetsbare jongeren, bijvoorbeeld jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB). Dit zijn jongeren die mogelijk in het veiligheidsdomein voor problemen zorgen, maar de aanpak ligt grotendeels in het zorgdomein. Nauwe samenwerking is dus van belang.

→ Wij adviseren jeugdcriminaliteit als prioritair thema te benoemen en daarbij extra aandacht te geven aan Marokkaans-Nederlandse risicojongeren. We raden hierbij aan het begrip ‘jeugd’ breder te trekken naar in ieder geval 23 jaar. Binnen dit thema zien wij drie prioriteiten: woninginbraken, drugscriminaliteit en radicalisering/polarisatie.

Zorg en veiligheid i.r.t. ondermijning

Er bestaan veel verhalen over criminele netwerken die (kwetsbare) groepen in de samenleving beïnvloeden, mede door in ‘het gat’ te springen dat de terugtrekkende verzorgingsstaat achterlaat. Burgers voelen zich in de steek gelaten en zijn vatbaar voor de invloed van criminele netwerken. Het sociaal domein heeft op verschillende manieren te maken met ondermijning, bijvoorbeeld met fraude, maar ook ligt er een rol bij het voorkomen dat mensen zich door de overheid in de steek gelaten voelen.

→ Ondermijning blijft prioriteit. De vier sporen geven focus aan de aanpak en worden behouden. Daarbij wordt expliciet de relatie gelegd met jeugdcriminaliteit.

Zorg en veiligheid i.r.t. sociale overlast

Ook in dit thema komen het veiligheidsdomein en het sociaal domein samen. Gevaarlijke situaties en andere incidenten worden door de afdeling veiligheid opgepakt, hierdoor heeft de afdeling een actieve signaalfunctie richting de rest van de organisatie. Door het thema sociale overlast ook in het veiligheidsdomein tot prioriteit te benoemen moet er ruimte ontstaan om de samenwerking tussen zorg en veiligheid zowel op wijk- als op stedelijk niveau te intensiveren.

→ Ons advies is sociale overlast tot prioriteit te benoemen.

Schematische weergave van de Goudse veiligheidsprioriteiten

Woninginbraken

Een beperkt aantal jongeren is verantwoordelijk voor een groot deel van de woninginbraken in de stad. Hierbij is de groep van Marokkaans-Nederlandse jongeren oververtegenwoordigd. In de komende jaren wordt de focus op de daders geïntensiveerd om zo de criminaliteit verder terug te dringen. In de Top60 staan tussen de 60-70 jongeren waarvan de grootste groep tussen de 21-25 jaar is. De Top60 jongeren zijn zowel actief in het plegen van woninginbraken als in de drugshandel. Woninginbraak wordt door de politie gezien als instap in een criminele carrière.

Naast de bovengenoemde aanpak van daders zetten gemeente, politie en andere partners ook in op het voorkomen van inbraak door het subsidiëren van inbraakwerende maatregelen (m.n. hang- en sluitwerk), het stimuleren van privaat cameratoezicht en het verstrekken van gericht preventieadvies aan bewoners. De meldingsbereidheid wordt op diverse manieren gestimuleerd, ook het melden bij Meld Misdaad Anoniem en bewoners worden op hun eigen verantwoordelijkheid gewezen in bijv. het goed afsluiten van de woning. De fysieke omgeving wordt daarbij niet uit het oog verloren: met het snoeien van groen, verlichting en het afsluiten van achterpaden worden hotspots veiliger gemaakt. Iedere afdeling binnen de gemeente die zich bezighoudt met de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte wordt nadrukkelijk gevraagd hier een bijdrage aan te leveren. De beoogde, ambitieuze daling van het aantal woninginbraken met 10% per jaar wordt ook in de komende jaren gehandhaafd.

Drugsproblematiek

De aanpak op jeugdcriminaliteit bestaat uit een mix van maatregelen op het individu (begeleiding, inzet stadsmarinier, Top60) en op de groep (groepsscan, meidengroepen, toezicht door stadstoezicht en politie), en is zowel preventief (jongerenwerk, risicojongerenoverleg, contact met het onderwijs) als repressief (bestuurlijke maatregelen, aanpak heling). Uit twee recente groepsscans die door politie en gemeente gehouden zijn in Goverwelle en Korte Akkeren komt het beeld naar voren van een netwerk van harde kern jongeren met daaromheen een schil van overlastgevende jongeren. Een deel van dit netwerk heeft inkomsten uit drugshandel. Om goed zicht te krijgen op de omvang van de drugshandel door Goudse jongeren wordt in 2019 een verdiepend onderzoek uitgevoerd en op basis daarvan wordt de aanpak doorontwikkeld. Naast drugshandel gaat het hierbij ook om drugverslaving onder deze jongeren. Door communicatie met de buurt, nadat een hennepkwekerij in een woning of bedrijfspand is aangetroffen, worden bewoners bewust gemaakt van de problematiek.

Radicalisering

De gemeente blijft zich inzetten op voorlichting aan en bewustwording van haar inwoners als het gaat om de gevaren van radicalisering en extremisme. Dit gebeurt op verschillende niveaus. Zo zijn er allerlei samenwerkingen met invloedrijke en betrokken bewoners en organisaties in de stad en vindt er een structureel overleg plaats tussen de drie moskeeën van Gouda en de burgemeester. Vanuit het netwerk worden verschillende activiteiten in de stad georganiseerd. Via de persoonsgerichte aanpak wordt het bestaande netwerk in beeld gebracht en gehouden, maar wordt ook ingezet op het voorkomen van nieuwe aanwas. Hierbij geldt een integrale benadering en wordt samengewerkt met diverse organisaties in het sociaal domein en het veiligheidsdomein. Naast het voorbereid zijn op mogelijke terugkeerders wordt de komende periode ook breder ingezet op het voorkomen en tegengaan van problematisch gedrag dat ondermijnend kan zijn voor de democratische rechtsstaat.

Polarisatie

Lokale en (inter)nationale spanningen tussen bevolkingsgroepen geven een toenemende kans op polarisatie in de samenleving. Ook in sommige Goudse buurten worden deze signalen gehoord. Er is dan met name sprake van onbegrip tussen bewoners in een straat of spanningen rondom gebruik van de openbare ruimte of speelplekken. Momenteel worden op pilot-basis diverse maatregelen genomen om op buurtniveau polarisatie te voorkomen en tegen te gaan. De activiteiten van Goudse aanhangers van extreem-links of extreemrechts gedachtengoed worden gemonitord door politie en jongerenwerk. In 2019 wordt de omvang nader geanalyseerd en geduid. Op dit moment is er een zeer gering aantal personen in beeld bij politie.

Doelen Aanpak Jeugdcriminaliteit: focus op woninginbraken, drugscriminaliteit, radicalisering:

•Dalende lijn van het aantal woninginbraken behouden: streven naar daling van 10% per jaar

•Ontwikkelen plan van aanpak op drugshandel na uitvoeren verdiepend onderzoek in 2019

•Voorbereid zijn op terugkeerders uit strijdgebieden

•Monitoren extremistische netwerken middels persoonsgerichte aanpak

•Tegengaan van polarisatie tussen diverse bevolkingsgroepen en individuen

•Preventieve inzet op risicojongeren door inzet PIT

•Veiligheidsdomein en zorgdomein werken samen waar nodig volgens het principe 1g1p1r (1 gezin, 1 plan, 1 regisseur)

•Informatiedeling over signaleren risicogedrag jeugd is op orde.

Doelen tegengaan ondermijning:

•Meer barrières opwerpen ter voorkoming van ondermijning door aanpak van knooppunten en inzet Bibob

•Het schakelteam duidt op effectieve wijze de binnenkomende signalen

•Het beperken van instroom en het bevorderen van uitstroom van leden van criminele netwerken

•Weerbaarheid van bestuur en organisatie tegen ondermijning versterken door o.a. training

Doelen aanpak sociale overlast:

•Er is een door alle ketenpartners afgestemde aanpak bij alle voorkomende extreme woonoverlast-situaties

•Het verminderen van recidive van overlastgevers door het bieden van de juiste zorg en begeleiding

•De gemeente benut de maatregelen ter handhaving van de openbare orde en de APV

6. Basisaanpak

Er zijn op het gebied van veiligheid veel meer onderwerpen van belang die in deze Kadernota niet tot prioriteit zijn benoemd. Deze onderwerpen worden regulier uitgevoerd, zij krijgen alleen geen extra aandacht in de komende jaren. Op deze onderwerpen wordt een basisaanpak ingezet, die recht doet aan de taak of opgave die er op dat terrein ligt.