Aanhef
INLEIDING
AANLEIDING
De huidige retailvisie voor de regio Gooi en Vechtstreek is verouderd, en voldoet niet meer aan de provinciale eisen. Sinds 2012 zijn er daarnaast diverse ontwikkelingen geweest die van invloed zijn op het (functioneren van het) detailhandelsaanbod. Zo nemen de online detailhandelsbestedingen toe en ligt de leegstand nog steeds relatief hoog. Met name verschillende centrumgebieden staan onder druk. Daarnaast is de gemeente Gooise Meren ontstaan uit drie gemeenten, is de herontwikkeling van de Hilvertshof in het centrum van Hilversum afgerond en vindt omvangrijke woningbouw plaats in Weesp en directe omgeving.
FIGUUR 1 VERSCHILLENDE CENTRUMGEBIEDEN IN DE REGIO (V.L.N.R.): HILVERSUM. LAREN EN NIEUW-LOOSDRECHT
Bron: Bureau Stedelijke Planning
De provincie Noord-Holland vraagt bovendien om een regionale visie. Een visie waarin wordt voldaan de eisen die de provincie stelt aan een regionale detailhandelsvisie. Een visie waarin binnen de regio een gelijk speelveld wordt gecreëerd voor initiatiefnemers en waarin richting wordt gegeven in bovengemeentelijke kwesties. Een visie die duidelijkheid schept over de positionering van verschillende winkelgebieden. En een visie die ingaat op de manier waarop de gemeenten in de regio samen moeten werken als het gaat om initiatieven, wegbestemmen van plancapaciteit en leegstand.
DE NIEUWE VISIE IN EEN NOTENDOP
De Gooi en Vechtstreek is een welvarende regio die in zijn geheel licht zal groeien. Er is een relatief platte hiërarchie in de winkelstructuur, met een relatief klein hoofdwinkelcentrum (Centrum Hilversum), verschillende middelgrote centrumgebieden (Huizen, Bussum, Laren) en een aantal grote ondersteunende winkelgebieden. Daarnaast is Maxis Muiden als GDV-cluster een unicum in de regio en het hele land en telt de regio drie clusters met PDV.
Niet al het aanbod en alle winkelgebieden presteren optimaal. Met name branche Mode & Luxe en de middelgrote centra staan (aan de randen) onder druk. De regio is het meest gebaat bij een goed functionerende en aantrekkelijke detailhandelsstructuur. Om deze te bewerkstelligen c.q. te behouden moeten er keuzes gemaakt worden. In de regionale visie ligt het accent op een sterke, meer hiërarchische hoofdstructuur. Die is als volgt:
FIGUUR 2 DE GEWENSTE HOOFDWINKELSTRUCTUUR IN DE GOOI EN VECHTSTREEK
Bron: Bureau Stedelijke Planning
Voor de overige clusters, veelal ondersteunende wijk- en buurtcentra, geldt dat deze zich moeten focussen op de dagelijkse verzorging van de inwoners in de gemeenten. Voor een deel van deze ondersteunende centra is het op den duur vragelijk of ze voldoende kritische massa hebben om toekomstbestendig te zijn. Verdere clustering is dan nodig om perspectiefrijk te blijven.
De visie en beleidslijn die voor de hoofdstructuur wordt gevolgd is:
•Het centrum van Hilversum vormt het recreatieve winkelhart van de regio met de (inter)nationale ketens. Die positie dient te worden versterkt, ook door gedoseerd ruimte te maken voor leisure (o.a. horeca en cultuur) en andere functies met een regionale reikwijdte. Nieuwe initiatieven die bijdragen aan de versterking van centrum Hilversum als het regionale centrum kunnen dan ook worden gehonoreerd, mits ze geen afbreuk doen aan de opgave het centrum niet alleen sterker, maar ook compacter te maken
•De bovenlokale centra, het bijzondere centrum van Laren, de dorpscentra en de grote ondersteunende clusters hebben een beperkter bereik. De clusters voorzien dan ook in grotere mate in de dagelijkse boodschappen en andere frequente aankopen. Voor de bovenlokale centra is een uitgebreider aanbod mogelijk dan de dorpscentra. Echter al deze centra zullen primair moeten inzetten op een kwalitatieve, ruimtelijk-functionele versterking. Dit betekent enerzijds het compacter maken van het winkelgebied en anderzijds het diversifiëren van het type aanbod (niet enkel detailhandel, maar ook horeca en maatschappelijke voorzieningen.
•Concentratie van winkels in volumineus aanbod zo veel als mogelijk in de drie bestaande PDV-clusters. Brancheverruiming in deze clusters dient te worden voorkomen.
•Grootschalige initiatieven in de reguliere detailhandel die niet passen binnen het regionale hoofdcentrum of de bovenlokale centra en grote ondersteunende centra kunnen een plaats krijgen in Maxis Muiden. De al dan niet wenselijkheid van een functiesprong van dit winkelcentrum dient op bovenregionaal niveau te worden afgewogen.
•Er wordt geen medewerking verleend aan initiatieven tot nieuwe clusters van detailhandel buiten de hoofdstructuur. Een uitzondering wordt gemaakt voor initiatieven voor clusters van dagelijkse verzorging voor de nieuwe bewoners in uitleggebieden, zoals de Bloemendalerpolder bij Weesp of de Krijgsman bij Muiden. Wanneer de ontwikkeling past bij de omvang van de wijk en geen afbreuk doet aan de hoofdstructuur, staat niets een dergelijke ontwikkeling in de weg.
•Nieuwe solitaire ontwikkelingen zijn in de regio niet gewenst. Winkelontwikkelingen dienen immers bij te dragen aan (een versterking van) de gewenste structuur.
Samengevat kent het nieuwe regionale beleid de volgende lijn:
1Initiatieven dienen bij te dragen aan de versterking van de gewenste hoofdstructuur in de Gooi en Vechtstreek.
2Nieuwe clusters van detailhandel buiten de genoemde hoofdstructuur zijn niet gewenst.
3Initiatieven die voorzien in de realisering of uitbreiding van verspreid (of solitair) gevestigde detailhandel zijn niet mogelijk.
Samenwerking en (boven)regionale afstemming is gewenst bij initiatieven die een bovengemeentelijke functie kunnen krijgen of die andere clusters in de hoofdstructuur kunnen schaden. Die samenwerking is niet alleen van belang bij het toetsen van initiatieven, maar ook bij het monitoren van die plannen, en bij het monitoren van de leegstand in de regio. Door zowel planvoorraad als leegstand op een continue basis te monitoren kan het evenwicht tussen vraag en aanbod in de regio ook op een continue wijze in de gaten worden gehouden zodat er geen ongewenste initiatieven met negatieve invloed op de regio gerealiseerd worden.
BIJLAGE 1 BEGRIPPENLIJST
Bedrijfsvloeroppervlakte (BVO)
De bedrijfsvloeroppervlakte (BVO) is de totale vloeroppervlakte van een kantoor, winkel, bedrijf of voorziening met inbegrip van de daartoe behorende magazijnen en overige dienstruimten.
Dagelijkse sector
Winkels in Levensmiddelen en Persoonlijke Verzorging. Dit betreffen onder meer supermarkten, versspeciaalzaken, drogisterijen, parfumeries en apotheken.
Koopkrachtafvloeiing
Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij gevestigde winkels buiten dat gebied of naar online kanalen.
Koopkrachtbinding
Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij winkels die in dat gebied gevestigd zijn.
Koopkrachttoevloeiing
Aandeel van de omzet die van bewoners komt die buiten een bepaald gebied wonen.
Leegstand
Een unit/verkooppunt/pand met een commerciële bestemming, zonder dat daar een functie is gevestigd. Een leegstaand pand kan in het verleden een winkel zijn geweest, maar ook een andere functie hebben gehad (zoals bijvoorbeeld een ambacht, horeca of dienstverlening). Ook bij eventuele invulling van het pand kunnen naast een winkel ook andere functies gevestigd worden.
Leisure
Leisure is een brede term voor verschillende commerciële functies. Door Locatus is de groep uitgesplitst naar drie branches: Horeca, Cultuur en Vermaak. Onder Cultuur valt o.a. de bibliotheek. bioscoop, museum en theater. Vermaak betreffen functies als een pretpark. Bowlingbaan, sauna en zwembad.
Marktruimte (o.b.v. distributieve berekening)
Een veelgebruikt rekeninstrument om het huidige functioneren en eventuele indicatieve markt voor detailhandel in de toekomst te kunnen duiden is de distributieve berekening. Hierin wordt het huidige gevestigde aanbod in een specifieke branche (bijvoorbeeld dagelijkse detailhandel) in een afgebakend gebied vergeleken met het landelijke gemiddelde. Daarbij wordt de gemiddelde vloerproductiviteit berekend van het in het gebied gevestigde aanbod. Het verschil tussen de gerealiseerde vloerproductiviteit en de landelijke gemiddelde vloerproductiviteit bepaalt of de desbetreffende branche boven- of ondergemiddeld functioneert. Het verschil tussen de gerealiseerde en gemiddelde vloerproductiviteit kan worden opgevat als indicatieve uitbreidingsruimte, dan wel overaanbod.
Niet-dagelijkse Sector (regulier)
Winkels in Mode & Luxe, Vrije Tijd en Elektronica. Dit betreffen de branches warenhuizen, kleding & mode, schoenen & lederwaren, huishoudelijke & luxe artikelen, juwelier & optiek, antiek & kunst, sport & spel, hobby, media en bruin & witgoed. Deze branches treffen we gewoonlijk aan in de centrale en ondersteunende winkelgebieden.
PDV (perifere detailhandelsvestigingen)
Perifere detailhandelsvestigingen zijn winkels die vanwege hun aard en omvang over het algemeen niet in de traditionele winkelcentra (binnenstad, buurt- en wijkcentra) gevestigd kunnen worden. Het gaat hierbij vooral (en niet uitsluitend) over de volumineuze aard van de goederen. Deze benadering van perifere winkels is vanuit het voormalige rijksbeleid ingestoken en dus met name branchegericht. Veelvoorkomende branches zijn: auto’s, boten en caravans (ABC), bouwmarkten, tuincentra en detailhandel in woninginrichting.
Vloerproductiviteit
De vloerproductiviteit (omzet (in €) per m² wvo) is een veelgebruikt kengetal om het functioneren van een winkel inzichtelijk te maken.
Winkelvloeroppervlakte (WVO)
De winkelvloeroppervlakte betreft de winkeloppervlakte die in gebruik is voor de directe verkoop van goederen. Het betreft de voor de klant toegankelijke verkoopruimte van de winkel, oftewel de totale bedrijfsvloeroppervlakte minus eventueel kantoor-, personeels- en magazijnruimte, toiletten etc.
BIJLAGE 2 DEMOGRAFISCHE KENMERKEN REGIO
inw.
% 0-15
% 15-25
% 25-45
% 45-65
% 65%
gem. hhh. grootte
% niet-west. allocht.
Inkomen per inw.
Blaricum
10.795
17
9
20
28
26
2,3
8
€ 43.500
Gooise Meren
57.337
19
10
20
29
21
2,2
9
€ 36.100
Hilversum
89.521
17
11
26
27
19
2,1
14
€ 29.500
Huizen
41.369
16
11
20
31
22
2,2
11
€ 28.900
Laren
11.146
16
9
15
29
31
2,2
5
€ 43.300
Weesp
19.147
16
10
25
29
20
2,1
16
€ 28.100
Wijdemeren
23.659
15
10
18
32
24
2,3
5
€ 31.200
Regio
252.974
17
10
22
29
21
2,2
11
€ 32.200
Nederland
16
12
25
28
19
2,2
13
€ 25.600
TABEL 4 DEMOGRAFISCHE KENMERKEN REGIO GOOI EN VECHTSTREEK
Bron: CBS Statline 2018, inkomen betreft 2017
BIJLAGE 3 DETAILHANDELSAANBOD PER WINKELGEBIED PER GEMEENTE
Onderstaand is per gemeente het detailhandelsaanbod naar winkelgebied opgenomen. De winkelgebieden waar een sterretje (*) achterstaat betreffen Grootschalige concentraties die Bureau Stedelijke Planning heeft gefilterd uit het verspreide aanbod. Dit omdat Locatus de clusters niet als zodanig herkend, maar wij achten dat ze wel tot het type winkelgebied behoren.
Blaricum
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Centrum
10
1.738
5
624
1
115
7
560
-
-
23
3.037
-
-
Bijvanck
5
1.079
-
-
-
-
-
-
-
-
5
1.079
2
150
Verspreid
4
210
-
-
-
-
3
975
-
-
7
1.185
3
440
Totaal
19
3.027
5
624
1
115
10
1.535
-
-
35
5.301
5
590
TABEL 5 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE BLARICUM PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
Gooise meren
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Kern
Winkelgebied
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Bussum
Centrum Bussum
31
5.637
89
12.725
18
3.525
30
5.241
7
707
175
27.128
26
4.284
H Kamerlingh Onnesweg
2
195
1
105
-
-
1
105
-
-
4
405
-
-
Huizerweg
11
1.100
6
345
3
640
8
1.490
1
85
29
3.575
4
1.491
Bisonstraat
4
355
1
120
1
165
1
65
-
-
7
705
1
40
Koekoeklaan
5
1.550
-
-
-
-
1
45
-
-
6
1.595
1
70
Laarderweg
4
630
1
35
2
260
6
820
3
255
16
1.745
4
356
Spiegelstraat
2
180
10
735
1
80
7
1.180
-
-
20
2.175
2
65
Stationsweg-Vlietl.
1
128
1
35
1
50
4
435
2
385
9
648
1
100
T B Huurmanlaan
1
80
-
-
1
40
2
223
-
-
4
343
1
70
Muiden
Centum
6
365
1
35
-
-
2
195
-
-
9
595
-
-
Maxis
6
5.250
9
4.415
3
3.050
3
1.700
-
-
21
14.415
1
590
Muiderberg
Centrum
4
505
1
45
1
70
-
-
6
620
1
40
Naarden
Centrum Naarden
6
320
19
1.270
1
30
13
3.412
-
-
39
5.032
2
165
Amersfoortsestrwg
4
1.796
1
72
-
-
5
1.868
-
-
Energiestraat
1
730
1
255
3
1.055
-
-
5
2.040
-
-
Evert de Bruijnstraat
6
1.540
-
-
-
-
1
65
-
-
7
1.605
-
-
Lamb. Hortensiusl.
1
195
-
-
-
-
4
681
1
25
6
876
-
-
Mackaylaan
4
770
-
-
-
-
1
60
5
830
-
-
Energiestraat PDV*
-
-
1
730
1
255
11
4.545
3
4.060
16
9.590
1
1.705
Verspreid
Verspreid
11
3.885
2
300
4
270
12
10.386
5
1.580
34
10.781
1
100
Totaal
109
24.481
142
21.580
39
8.737
111
31.773
22
7.097
423
86.571
46
9.076
TABEL 6 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE GOOISE MEREN PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
Hilversum
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Centrum
55
10.718
123
32.954
34
6.688
57
14.145
17
2.386
286
64.505
77
16.762
Adm. de Ruyterlaan
2
775
-
-
-
-
1
20
-
-
3
795
2
268
De Gijsbrecht
22
2.073
28
2.639
5
575
17
2.003
7
685
79
7.290
12
1.167
Heigalerij
5
1.185
-
-
-
-
2
60
-
-
7
1.245
1
60
Kerkelanden
13
5.244
5
1.095
-
-
2
270
1
50
21
6.609
Larenseweg
7
320
-
-
3
180
2
250
12
500
1
65
Larenseweg-van der Heijdenstr.
3
2.340
1
25
-
-
1
50
-
-
5
2.415
-
-
Meenterf
7
1.286
-
-
-
-
1
55
-
-
8
1.341
1
165
Riebeeck Galerij
4
1.110
-
-
-
-
-
-
4
1.110
3
125
Seinhorst
12
3.191
3
707
1
130
4
442
20
4.470
-
-
Noord
3
1.150
-
-
-
-
-
-
1
100
4
1.150
-
-
Havenstraat*
-
-
-
-
1
276
28
21.674
-
-
29
21.950
1
200
Verspreid
26
3.289
1
45
5
440
27
6.258
8
1.768
67
10.032
7
532
Totaal
159
32.681
161
37.465
46
8.109
143
45.157
36
5.239
545
123.412
105
19.344
TABEL 7 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE HILVERSUM PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
Huizen
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Centrum
23
3.304
35
6.856
9
1.239
17
2.090
2
486
86
13.489
17
3.679
Kostmand
3
1.025
-
-
-
-
-
-
-
-
3
1.025
-
-
Holleblok
8
1.380
-
-
-
-
3
240
-
-
11
1.620
-
-
Oostermeent
19
4.614
10
1.224
2
205
3
369
-
-
34
6.412
7
621
Phohi
3
1.448
-
-
-
-
1
115
-
-
4
1.563
-
-
Plein 2000
1
96
-
-
-
-
7
7.296
1
145
9
7.392
3
580
Plaveen*
1
1.235
-
-
-
-
5
4.283
1
455
7
5.973
-
-
Verspreid
5
363
1
50
1
25
10
6.780
1
155
18
6.763
-
-
Totaal
63
13.465
46
8.130
12
1.469
46
21.173
5
1.241
172
44.237
27
4.880
TABEL 8 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE HUIZEN PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
Laren
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Centrum
22
4.141
78
7.547
4
630
22
4.614
1
50
127
16.932
12
1.087
Schapendrift
3
107
-
-
-
-
1
155
-
-
4
262
1
30
Verspreid
6
465
-
-
-
-
2
105
2
125
10
570
-
-
Totaal
31
4.713
78
7.547
4
630
25
4.874
3
175
141
17.764
13
1.117
Tabel 9 Detailhandelsaanbod gemeente laren per winkelgebied
Bron: Locatus februari 2019
Weesp
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Centrum Weesp
19
2.586
27
2.821
2
350
10
1.325
3
490
61
7.082
6
845
Hogewey
8
2.435
1
80
-
-
1
85
-
-
10
2.600
-
-
Verspreid
3
575
1
85
-
-
8
4.520
-
-
12
5.180
1
265
Totaal
30
5.596
29
2.986
2
350
19
5.930
3
490
83
14.862
7
1.110
TABEL 10 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE WEESP PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
Wijdemeren
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In en om het huis
Overig
Totaal
Leegstand
Kern
Winkelgebied
Vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
vkp
m² wvo
Kortenhoef
Centrum
8
2.889
5
1.037
1
70
3
249
1
100
18
4.245
1
80
Loosdrecht
Centrum
4
1.538
3
471
1
138
6
783
2
349
16
2.930
2
410
Rading
2
835
-
-
-
-
1
693
-
-
3
1.528
1
60
Nederhorst den Berg
Centrum
4
1.024
1
307
-
-
3
241
-
-
8
1.572
1
60
Verspreid
Verspreid
10
487
4
255
4
450
20
10.808
4
320
42
12.000
5
770
Totaal
28
6.773
13
2.070
6
658
33
12.774
7
769
87
22.275
10
1.380
TABEL 11 DETAILHANDELSAANBOD GEMEENTE WIJDEMEREN PER WINKELGEBIED
Bron: Locatus februari 2019
BIJLAGE 4 OVERZICHT PLANVOORRAAD
GEMEENTE
NAAM PLAN
TYPERING
M² WVO
HARD/ZACHT PLAN
OPMERKINGEN
Weesp
Bloemendalerpolder
Regulier
3.450
Hard
Binnen nieuwbouwwijk
Weesp
Achtergracht
Regulier
1.800
Hard
Supermarktontwikkeling in centrum (naast Albert Heijn).
Gooise Meren
Krijgsman
Regulier
1.600
Hard
Binnen nieuwbouwwijk
Gooise Meren
Bussum Centrum
Regulier
3.000
Hard
Betreft nieuwe Albert Heijn, wordt onderzocht of planvoorraad kan worden ingeperkt
Huizen
Lucent
PDV
10.700
Hard
Huizen
Centrumplan Huizen
Regulier
5.300
Zacht
O.a. nieuwe supermarkt
Wijdemeren
Meenthof
Regulier
1.850
Zacht
Verbeteren winkelcentrum
Wijdemeren
Centrum Oud-Loosdrecht
Regulier
700
Hard
O.a. kleine supermarkt
Wijdemeren
Rading
Regulier / PDV
500/ 1.000
Hard
Uitbreiding bestaand
Hilversum
Mediapark
Regulier
1.500
Zacht
Ondersteunend aan campus
Hilversum
Stationsgebied
Regulier
Onbekend
Zacht
To go en horeca, wordt onderzocht of planvoorraad kan worden ingeperkt
Hilversum
Riebeeck galerij
Regulier
350
Hard
Uitbreiding supermarkt
Hilversum
Arenapark
Regulier
Onbekend
Zacht
Ondergeschikte detailhandel Nike
TABEL 12 PLANVOORRAAD BINNEN DE GOOI EN VECHTSTREEK (ZOWEL HARDE ALS ZACHTE PLANNEN)
Bron: Inventarisatie Bureau Stedelijke Planning bij gemeenten Gooi en Vechtstreek
BIJLAGE 5 KOOPSTROMEN
KOOPKRACHTBINDING
TOEVLOEIING
SALDO
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In Om Huis
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In Om Huis
Dagelijks
Mode & Luxe
Vrije Tijd
In Om Huis
Blaricum
52%
1%
12%
7%
22%
32%
20%
34%
74%
33%
32%
41%
Gooise Meren
91%
34%
59%
43%
19%
37%
38%
31%
110%
71%
97%
74%
Hilversum
90%
54%
53%
49%
11%
48%
31%
31%
101%
102%
84%
80%
Huizen
91%
28%
43%
56%
14%
31%
17%
29%
105%
59%
60%
85%
Laren
69%
34%
35%
26%
20%
54%
26%
40%
89%
88%
61%
66%
Weesp
78%
21%
35%
33%
22%
21%
27%
29%
100%
42%
62%
62%
Wijdemeren
70%
6%
19%
19%
20%
81%
67%
70%
90%
87%
86%
89%
Regio
93%
50%
58%
55%
6%
19%
15%
12%
99%
69%
73%
67%
TABEL 13 KOOPSTROMEN OP GEMEENTENIVEAU
Bron: Koopstromenonderzoek Randstad 2018, verdieping I&O