Groenbeleidsplan 2014-2024 – module Bescherming

1.1 Aanleiding

In februari 2014 is de module Kaders van het Groenbeleidsplan 2014-2024 door de raad vastgesteld. Hiermee is een begin gemaakt met een nieuw plan voor de hele gemeente. De module Kaders vormt de basis voor de overige modules van het Groenbeleidsplan.

1.2 Opbouw groenbeleidsplan

Het groenbeleidsplan is opgebouwd uit verschillende modules. Het is een leidraad voor het ontwerpen, aanleggen, beheren en onderhouden van de groene openbare ruimte. Elke module behandelt een specifiek onderwerp.

In de module Kaders zijn de doelen en uitgangspunten gesteld waarbinnen de inrichting en het beheer van het (openbaar) groen in de gemeente Geldrop-Mierlo verder ontwikkeld worden. De voorliggende module Bescherming is de enige module die ook particulier groen raakt; hierin is namelijk het waardevolle bomenbeleid opgenomen. Daarnaast wordt beschreven hoe we omgaan met doorsnijding van groenstroken; het voorkomen van schades aan bomen en beplanting en afhandeling van schades die toch zijn ontstaan. Delen van de Bomenverordening worden in deze module verder uitgewerkt in beleidsregels.

De modulaire opbouw van het groenbeleidsplan maakt het gemakkelijk om modules in de toekomst afzonderlijk aan te passen en vast te stellen. Bovendien kan het groenbeleidsplan ook eenvoudig worden aangevuld met nieuwe modules.

1.3 Doelstelling

Met het groenbeleid willen we een aantrekkelijke en duurzame groene woon- en leefomgeving realiseren. Hiervoor is het nodig het groen en de bomen te beschermen bijvoorbeeld bij ontwikkelingen in de openbare ruimte of door compensatie op te leggen als kap van bomen of het verdwijnen van groen onvermijdelijk is. De module Bescherming heeft als doel de bomen en het groen te beschermen.

Naast de doelen duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid, cultuurhistorie en recreatie is ook een aantal uitgangspunten uit de module Kaders hierbij van toepassing. Hieronder staan ze beschreven.

Aantallen loslaten

Dit lijkt in tegenspraak met bescherming van ons groen. Hiermee wordt echter bedoeld dat de kwaliteit van ons bomenbestand van belang is en niet de kwantiteit. Liever minder bomen in een straat maar wel met een geschikte groeiplaats, dan meer bomen met nauwelijks groeiruimte. Dit betekent niet dat er makkelijk wordt omgegaan met het kappen van bomen. Behoud van (gezonde) bomen blijft het uitgangspunt. Als toch gekapt moet worden, wordt altijd bekeken of herplant mogelijk is.

Biodiversiteit

Groenvlakken en bomenstructuren vormen verbindingen voor allerlei dieren, groot en klein. Variatie in soorten binnen bomenrijen zorgt voor grotere biodiversiteit. Het voorkomt echter ook dat bomenlanen door monocultuur een snelweg vormen voor plaagdieren, ziektes en aantastingen. Bescherming van groen is geen garantie voor biodiversiteit, maar omgekeerd heeft de afwezigheid van groen wel degelijk de afwezigheid van biodiversiteit tot gevolg.

Klimaat

Groen kan onderdeel zijn van oplossingen voor problemen die samenhangen met het klimaat en de veranderingen die hierin worden verwacht. Bij beslissingen die de hoeveelheid groen (binnen een gebied) raken, moet de invloed van groen op (de gevolgen van) het klimaat altijd als afweging worden meegenomen. Dit geldt voor nieuwe ontwikkelingen maar ook voor inrichting en beheer van groen en afhandeling van overlastmeldingen.

Cultuurhistorisch waardevolle groenelementen

Cultuurhistorie is de verbinding tussen het verleden en de toekomst. Naast het belang voor de identiteit van onze dorpen heeft cultuurhistorisch groen vaak een hoge (recreatieve) gebruikswaarde. Het behouden en versterken van cultuurhistorisch waardevolle groenelementen sluit goed aan bij het thema Verweven - Verleden (ver)weven in heden - dat ons rijke textielverleden weer zichtbaar maakt.

1.4 Leeswijzer

Hoofdstuk 2 beschrijft de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. In hoofdstuk 3 is te lezen hoe we omgaan met waardevolle bomen en aan welke criteria deze moeten voldoen om te worden opgenomen op de lijst waardevolle bomen. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op herplant en compensatie, waarbij regels zijn gesteld voor zowel fysieke als financiële compensatie. Hoofdstuk 5 tot slot, beschrijft hoe de bescherming van met name bomen geregeld moet zijn als werkzaamheden in de nabijheid worden uitgevoerd.

2.1 Wet Natuurbescherming

Sinds 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming van kracht. Deze vervangt drie wetten; de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet.

Bescherming van dieren en planten

De aanwezigheid van veel verschillende planten- en dierensoorten zorgt ervoor dat de natuur tegen een stootje kan. Sommige soorten, zoals vleermuizen, gierzwaluwen en steenuilen zijn kwetsbaar. In een dichtbevolkte samenleving als Nederland is daarom goede natuurbescherming belangrijk. Wanneer het met de natuur goed gaat, is er ook meer ruimte voor economische en andere maatschappelijke activiteiten.

Instandhouding houtopstanden

Het doel is het handhaven en uitbreiden van het oppervlak aan bosareaal, zowel uit het oogpunt van economische waarde als ter wille van het natuurschoon. Buiten de bebouwde kom wet Natuurbescherming kan de wet Natuurbescherming ook regels stellen om houtopstanden in stand te houden.

2.2 Bomenverordening Geldrop-Mierlo 2019

In de Bomenverordening worden de bescherming en instandhouding van de bomen in de gemeente geregeld. Tegelijkertijd biedt de verordening voldoende ruimte voor de uitwerking van het groenbeleidsplan als het gaat om beheer en onderhoud van gemeentelijke bomen. In de verordening is opgenomen in welke gevallen wel en wanneer geen vergunning nodig is om bomen te kappen.

Bepaalde onderdelen van de Bomenverordening vragen om een nadere uitwerking. Dit is soms noodzakelijk en in andere gevallen nuttig om als onderbouwing te dienen. Het zorgt er ook voor dat in dezelfde situaties ook dezelfde uitgangspunten worden gehanteerd, bijvoorbeeld bij de beslissing om wel of geen herplant te koppelen aan een omgevingsvergunning. In de verschillende hoofdstukken van deze module worden de nadere beleidsregels beschreven.

3.1 Criteria

Een boom wordt als waardevol bestempeld als deze voldoet aan de volgende criteria:

•Leeftijd: minimaal 40 jaar oud

•Duurzame soort: geen snelgroeiende soorten zoals populier of wilg, behalve geknotte bomen

•Zichtbaar vanaf de openbare weg: meer dan 50% van de kroon dient zichtbaar te zijn

•Levensverwachting: meer dan 10 jaar

•Soorteigen habitus: Dit betekent normale kroonvorm (al dan niet opgekroond) of een bijzondere leivorm (zoals leilindes, etagebomen, leiperen en berceaus).

En aan minimaal één van onderstaande criteria.

•Dendrologische waarden:

Soorten die in Geldrop-Mierlo zeer beperkt aanwezig zijn, hebben vanwege hun zeldzaamheid een extra betekenis.

•Cultuurhistorische waarden:

Naast streekeigen soorten hebben sommige bomen extra betekenis vanwege het feit dat de vorm en soort van oudsher zijn toegepast in Geldrop of Mierlo.

•Knot- en leibomen:

Geknotte essen, wilgen, populieren, eiken, elzen en natuurlijk leilinden zijn markante boomvormen in het landschap, binnen de bebouwde kom en in de stads- en dorpskern.

•Kersen en notenbomen:

Het gebied kent streekeigen beplanting. In de kern Mierlo zijn dat bijvoorbeeld kersen (Mierlose Zwarte).

•Bijzondere betekenis:

Bomen kunnen vanwege hun geschiedenis, locatie of aanleiding tot het planten van de betreffende boom een bijzondere betekenis hebben. Voorbeelden zijn grensbomen (op vroegere gemeentegrenzen), herdenkingsbomen (aangeplant bij een speciale gebeurtenis) en bomen waaronder recht werd gesproken.

•Natuurwaarden:

Een boom heeft waarde voor de natuur als deze deel uit maakt van een ecologische verbindingszone of foerageerroute voor vleermuizen. Ook wanneer de boom huisvesting biedt aan zeldzame en/of beschermde flora en fauna heeft deze natuurwaarde.

•Belevingswaarde:

Bomen met een hoge esthetische en belevingswaarde voor een straat, plein of wijk. De bomen zijn door hun leeftijd, omvang of verschijningsvorm onvervangbaar, geven karakter aan de omgeving en vormen bovendien een buitengewoon structurerend element in de openbare ruimte.

Uitzondering op bovenstaande zijn herdenkingsbomen. Deze bomen hebben al direct bij aanplant een bijzondere betekenis. Om die reden kunnen herdenkingsbomen direct na aanplant worden opgenomen op de lijst Waardevolle bomen zonder te hoeven voldoen aan de overige criteria.

Het college kan besluiten om in afwijking van bovenstaande criteria bomen op te nemen op de lijst Waardevolle bomen.

3.2 Registratie

De basisgegevens plus de specifieke criteria waaraan de particuliere bomen voldoen, worden geregistreerd. Deze registratie vindt plaats in het beheerprogramma van de gemeente.

3.3 Procedure

3.4 Bijdrage particuliere waardevolle bomen

Stimuleren om bomen uit te laten groeien tot waardevol groen heeft meer effect dan alleen het opleggen van een kapverbod. Omdat behouden en ontwikkelen van waardevol groen voor de hele gemeenschap belangrijk is, wil gemeente Geldrop-Mierlo de eigenaren van waardevolle bomen ondersteunen.

De gemeente organiseert en bekostigt boomveiligheidscontroles voor de particuliere bomen op de lijst Waardevolle bomen, voor die eigenaren die hiervan gebruik wensen te maken. De resultaten van de controle worden in rapportvorm aangeboden aan de eigenaren. In deze rapportage zal ook een onderhoudsadvies worden gegeven, indien van toepassing.

4.1 Bomen

4.2 Groen

4.3 Gemeentelijk groenfonds

De middelen die in het groenfonds worden gestort, worden ingezet voor aanplant van nieuwe (niet geplande) houtopstanden. Daarnaast kunnen de middelen worden gebruikt voor het verbeteren van de kwaliteit van het groen bijvoorbeeld door groeiplaatsverbetering of door het aanbrengen van groen dat bijdraagt aan de biodiversiteit. De middelen zijn niet bedoeld voor aanplant of maatregelen voortkomend uit beheer- of inrichtingsplannen of aanplant ter vervanging.

4.4 Verkoop snippergroen

Voor de verkoop van snippergroen en de voorwaarden waarop dit kan plaatsvinden, wordt apart beleid opgesteld.

In de module Structuren van dit Groenbeleidsplan is opgenomen dat grond gelegen in de bomen- of groenstructuur in ieder geval niet in aanmerking komt voor verkoop.

In het beleid voor verkoop van groen wordt ook vastgelegd wanneer en op welke wijze gehandhaafd wordt bij onrechtmatig in gebruik genomen grond.