Beleidsplan openbare verlichting voor de periode 2021 t/m 2024

De raad van de gemeente Geldrop-Mierlo;

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van Geldrop-Mierlo d.d. 9 maart 2021;

gehoord de commissie Ruimte d.d. 7 april 2021;

besluit:

1vast te stellen het Beleidsplan openbare verlichting voor de periode 2021-2024

2vast te stellen scenario 2

3in te stemmen met de financiële gevolgen van de begroting en dit te verwerken in de 2de begrotingswijziging van 2021

Samenvatting en advies

Doel van openbare verlichting

Verlichting helpt het menselijk oog om de omgeving waar te nemen. Openbare verlichting (hierna te noemen OVL) moet zaken bij donkerte zichtbaar maken die voor een veilig en doelmatig gebruik van de openbare ruimte van belang zijn. Het doel van de OVL is om optimaal bij te dragen aan de verkeersveiligheid, de sociale veiligheid en de leefbaarheid van de openbare ruimte.

Belangrijke randvoorwaarden daarbij zijn; een zo laag mogelijk energieverbruik, het toepassen van duurzame oplossingen en borging van een veilige en goed functionerende installatie. Dit alles tegen verantwoorde kosten.

Visie gemeente Geldrop-Mierlo

Gemeente Geldrop-Mierlo investeert in betrouwbare, veilige, innovatieve en duurzame openbare verlichting. Hierbij wordt de gewenste verlichtingskwaliteit gerealiseerd tegen economische en maatschappelijke verantwoorde kosten.

Met deze visie zijn de doelstellingen van het beleidsplan (veilig, duurzaam, kostenefficiënt en kwaliteit) voor de periode 2021 t/m 2024 bepaald.

Wettelijke kaders en richtlijnen

De gemeente is als eigenaar verantwoordelijk voor de verlichting van de openbare ruimten die in eigendom en in beheer zijn. De gemeente kan in het kader van het Burgerlijk Wetboek aansprakelijk gesteld worden voor het niet naar behoren functioneren van de OVL.

De OVL moet voldoen aan de wettelijke kaders die daarvoor zijn gesteld. Relevant zijn de Elektriciteitswet, de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), installatie-verantwoordelijkheid (IV), regelgeving met betrekking tot werken in vervuilde grond en Europese regelgeving aangaande te gebruiken producten. Aanvullend op de wettelijke kaders zijn er nog richtlijnen en aanbevelingen die het merendeel van de gemeenten als uitgangspunt voor hun (OVL)-beleid hanteren, zoals de Nederlandse praktijk richtlijn voor de kwaliteitscriteria openbare verlichting (NPR 13201, hierna te noemen NPR), het politiekeurmerk veilig wonen (PKVW) en richtlijnen voor donkertebescherming en lichtvervuiling.

Energiebesparing

Nationaal zijn er afspraken gemaakt met betrekking tot energiebesparingsdoelstellingen die voornamelijk gevolgen hebben op het terugdringen van het energieverbruik van de OVL.

Deze energiebesparingsdoelen zijn vastgelegd in het Energieakkoord

1Sinds 2020 integraal onderdeel van het Klimaatakkoord; https://www.klimaatakkoord.nl/

. Hierin staan de volgende doelstellingen genoemd voor OVL:

•20% energiebesparing bij OVL in 2020 ten opzichte van 2013;

•50% energiebesparing bij OVL in 2030 ten opzichte van 2013;

•40% van de OVL is voorzien van slim energiemanagement

2Anders schakelen dan het standaard zonnewende- of nachtschakelen zoals door de netbeheerder wordt aangeboden of het regelen van het lichtniveau d.m.v. dimmen.

in 2020;

•40% van de OVL is energiezuinig in 2020.

Gemeente Geldrop-Mierlo heeft zich geconformeerd aan de doelstellingen van het Energieakkoord

3Bron: https://vng.nl/artikelen/lokale-plannen-uitvoering-energieakkoord-in-kaart-gebracht

.

Basisbeleid en doelstellingen

Aan de hand van de beschreven gewenste situatie, visie en beleidskeuzes is een basisbeleid geformuleerd. Het basisbeleid kent de volgende hoofduitgangspunten:

•Bij nieuw te plaatsen OVL (uitbreiding en vervanging) wordt standaard dimbare led-verlichting toegepast;

•Nieuwe OVL wordt op basis van de NPR ontworpen. In bestaande situaties en bij vervanging kan de gemeente maximaal 20% afwijken van de NPR;

•De gemeentelijke wegcategorisering conform het verkeersstructuurplan en de functies van de weg (verkeer of verblijf), zijn leidend voor de verlichtingsklasse van de OVL;

•De gemeente kiest ervoor om achterpaden en brandgangen (in eigendom van de gemeente) niet te verlichten. Indien de bewoner of ontwikkelaar wil voldoen aan het PKVW dan zal zij deze verlichting zelf moeten plaatsen en aansluiten op een eigen aansluiting

•De gemeente streeft energiebesparing na. In het beleidsplan zijn de doelstellingen vanuit het Energieakkoord (integraal onderdeel van het Klimaatakkoord) als ambitie opgenomen;

•De gemeente verlicht alleen waar en wanneer dat nodig is. De gemeente probeert lichtvervuiling, strooilicht en lichthinder te voorkomen;

•De gemeente verlicht vrij liggende voetpaden alléén indien er geen verlichte alternatieve route beschikbaar is;

•De armaturen hebben een economische afschrijvingstermijn van 20 jaar, de masten 40 jaar;

•Nieuw toe te passen producten (lichtmasten en armaturen) voldoen aan het landelijk criterium voor duurzaam inkopen

4Via PIANOo (www.pianoo.nl), het expertisecentrum voor aanbesteden, worden deze criteria kenbaar gemaakt aan de gemeenten en periodiek bijgesteld.

en hebben een CE-keurmerk.

Scenario’s

Hoe de gemeente de OVL de komende beleidsperiode kan verduurzamen, is uitgewerkt in drie scenario’s. Deze drie scenario’s geven inzicht in de investering en de gevolgen die deze investeringen hebben. Investeringen hebben impact op het energieverbruik en op de exploitatiekosten. Deze exploitatiekosten bestaan uit energiekosten en onderhoudskosten. De impact van elk scenario op de exploitatiekosten zijn voor de korte en lange termijn bepaald.

De scenario’s zijn uitgewerkt op basis van het huidige prijspeil (2020) en zijn niet geïndexeerd.

De drie scenario’s bevatten een oplopend ambitieniveau:

1Het eerste scenario gaat ervan uit dat de materialen die nu en in de komende vier jaar (beleidsperiode) de economische levensduur overschrijden, of reeds verstreken is, worden vervangen.

2Het tweede scenario heeft, als aanvulling op het eerste scenario, de ambitie van vanuit het Energieakkoord voor 50% energiebesparing in 2030 ten opzichte van 2013, als punt op de horizon. Voor de vervanging van materialen wordt voldoende budget vrijgemaakt om energiebesparing te realiseren.

3Het derde scenario gaat uit van dezelfde ambitie als scenario 2, maar voegt daaraan toe dat de installatie dynamisch wordt gedimd. De gemeente legt met deze investering tevens een basis voor een slimme infrastructuur.

Voor alle scenario’s geldt dat de doelstellingen van het Energieakkoord voor 2020 zijn bereikt.

(20% energiebesparing, 40% slim energiemanagement en 40% energiezuinig OVL in 2020)

Financiën

In tabel 1 is een samenvatting gemaakt van de kosten en energiebesparing van de drie scenario’s voor de beleidsperiode.

Tabel 1: samenvatting kosten scenario’s.

Daarnaast hebben de investeringen impact op meer kwalitatieve aspecten, die lastiger uit te drukken zijn in een exact cijfer. Denk aan gevoel van veiligheid of beleving van de kwaliteit van de openbare ruimte. Voor elk scenario zijn de gevolgen aangegeven en gewogen op basis van de doelstellingen van het beleidsplan (veilig, duurzaam, kostenefficiënt en kwaliteit). In tabel 2 is per scenario is aangeven wat een inwoner waarschijnlijk ervaart bij deze kwalitatieve aspecten.

Tabel 2: Ervaring kwalitatieve aspecten.

Advies

Op basis van de beleidsuitgangspunten voldoen scenario 2 en 3 het best aan de doelstellingen van gemeente Geldrop-Mierlo, zoals te zien is in tabel 2. Scenario 2 voldoet op alle onderdelen aan de doelstellingen.

Scenario 2 heeft de voorkeur op basis van de laagste beheer- en onderhoudskosten van de installatie.

Leeswijzer

In dit beleidsplan openbare verlichting wordt het beleid op het gebied van openbare verlichting (hierna: OVL) in gemeente Geldrop-Mierlo voor de periode 2021 tot en met 2024 beschreven. In dit beleidsplan komen alle relevante onderwerpen aan de orde die van invloed zijn op het beleid, beheer en onderhoud van de OVL.

Het proces om te komen tot dit plan is gestart met een vragenlijst met betrekking tot de visie op openbare verlichting. In de antwoorden hebben vertegenwoordigers van de gemeentelijke clusters Ontwerp, Beleid, Beheer en de Buitendienst als ook de afdeling Financiën van de Dienst Dommelvallei op basis van hun vakdisciplines (o.a. Verkeer, Duurzaamheid, Veiligheid, Beheer & Onderhoud en Financiën) hun visie kunnen gegeven wat heeft bijgedragen aan de keuzes die in dit beleidsplan worden voorgesteld.

Dit beleidsplan bestaat uit vijf delen en geeft antwoord op de volgende vragen:

•Deel 1: Inleiding – Wat is het doel van openbare verlichting?

In deel één wordt het doel en de doelstellingen (missie en visie) van de OVL in gemeente Geldrop-Mierlo beschreven.

•Deel 2: Huidige situatie– Wat is er gerealiseerd en wat is de stand van zaken?

Het tweede deel beschrijft wat er tot heden gerealiseerd is. De huidige situatie wordt in kwantiteit en kwaliteit met aandachtspunten beschreven aan de hand van de beheerdata.

•Deel 3: Financiën – Wat zijn de huidige kosten van OVL?

Dit deel beschrijft de huidige kosten van de openbare verlichting. Er wordt inzicht gegeven in de gerealiseerde kosten en de te verwachten kosten. Ook wordt een kostenvergelijking gemaakt op basis van kengetallen.

•Deel 4: Beleidskeuze – Welke beleidskeuzes heeft de gemeente gemaakt?

Deel vier geeft een beschrijving van de beleidskeuzes die de gemeente heeft gemaakt en de ambities die de gemeente heeft op het gebied van veiligheid, duurzaamheid, esthetiek, en het (kosten)efficiënt in stand houden van de installatie. Tevens worden innovaties die gekoppeld zijn aan openbare verlichting en de keuzes die de gemeente daarin nu maakt, beschreven.

•Deel 5: Basisbeleid en scenario’s– Wat is het basisbeleid en welke scenariokeuze heeft de gemeente?

In deel vijf zijn de scenariokeuzes uitgewerkt. Aan de hand van nieuwe (technische) ontwikkelingen en wensen zijn drie scenario’s samengesteld, ieder met een ander ambitieniveau. De gevolgen voor de financiën en kwaliteit van deze keuzes worden inzichtelijk gemaakt. In dit deel is ook het ambtelijk advies opgenomen.