Aanhef
De raad van de gemeente Geertruidenberg;
Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van Geertruidenberg.
Gelet op:
Besluit:
1De looptijd van beheerplan openbare verlichting te verlengen tot 1 januari 2023;
Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 8 april 2021,
Geertruidenberg,
de raad voornoemd,
de griffier, de voorzitter,
drs. K.M.C. Millenaar-Rammelaere, M. Witte
Beheerplan Openbare Verlichting
Periode 2016 t/m 2023
Versie 2.0
11augustus 2015
Inhoudsopgave
1INLEIDING 4
1.1 Doelen 4
1.2 Definitie 4
1.3 Na het beheerplan 4
2SAMENVATTING 5
2.1 Wat moet ik? 5
2.2 Wat heb ik? 5
2.3 Wat wil ik? 6
2.4 Wat kost het? 6
2.5 Keuze voor de komende beleidsperiode 7
3WAT MOET IK? 9
3.1 Functie van openbare verlichting 9
3.2 Wettelijke kaders 9
3.2.1 Aansprakelijkheid wegbeheerder 9
3.2.2 Installatieverantwoordelijkheid en aansprakelijkheid 10
3.2.3 Elektriciteitswet 10
3.2.4 Omgevingsbescherming 10
3.2.5 Europese regelgeving 10
3.2.6 Aanbestedingswetgeving 11
3.3 Niet-wettelijke adviezen en aanbevelingen 11
3.3.1 NSVV richtlijnen 11
3.3.2 Politiekeurmerk Veilig Wonen 11
3.3.3 Criteria Duurzaam inkopen 12
3.3.4 Energieakkoord / Monitoring 12
3.3.5 Kengetallen 12
3.3.6 BGT 13
4WAT HEB IK? 14
4.1 Beleidsuitgangspunten Openbare Verlichting 2012-2015 14
4.1.1 Doel 14
4.1.2 Eisen en richtlijnen 14
4.1.3 Wat verlicht de gemeente buiten de openbare wegen 14
4.1.4 Verlichtingsmaterialen 15
4.1.5 Financiën 15
4.1.6 Beheer 15
4.1.7 Aanbevelingen 16
4.1.8 Conclusie / belangrijkste uitgangspunten 17
4.2 Wegencategoriseringsplan 17
4.3 Organisatie 17
4.4 Resultaat in kengetallen 17
4.5 Het OVL-areaal 20
4.6 Evaluatie Beleidsuitgangspunten Openbare Verlichting 22
4.7 Vervangingsplannen Openbare Verlichting 23
4.7.1 Investeringen lichtmasten 23
4.7.2 Investeringen armaturen 25
5WAT WIL IK? 27
5.1 Beleidskeuzes voor de periode 2016-2020 27
5.1.0 Visie 27
5.1.1 Aansprakelijkheid als wegbeheerder 27
5.1.2 Verlichtingskwaliteit en verbeterplan 27
5.1.3 Energiebesparing 28
5.1.4 Donkertegebieden, strooilicht en lichtvervuiling 29
5.1.5 Lichtkleur 29
5.1.6 Keuze lichtmasten, staal of aluminium 30
5.1.7 Keuze armaturen en lampen, conventioneel of led 31
5.1.8 Overige verlichting 32
5.1.9 Kengetallen 32
5.1.10 Duurzaam inkopen - Energielabel 33
5.1.11 Energie akkoord 33
5.1.12 Onderhoud, preventief en correctief 34
6WAT KOST HET? 36
6.1 Huidige kosten OVL 36
6.2 Kosten voor de komende beleidsperiode 37
6.2.1 Kwaliteitskeuze 37
6.3 Financiële consequenties 37
6.4 Kwalitatieve aspecten 38
7BIJLAGEN 40
Bijlage 1 Verlichtingstabellen 40
Bijlage 2 Info lichtkleur en kleurtemperatuur 41
Bijlage 3 Begrippenlijst 42
Bijlage 1 Verlichtingstabellen
Tabel 1: Toe te passen materialen per wegcategorie
Functie
l.p.h. lichtmast
type armatuur
type lamp
Buiten de kom
Gebiedsontsluitingsweg
(GOW 80 km/u)
8– 10 mtr
Philips Iridium3 BGP381
Philips Arc BGP619
led
led
Erftoegangsweg I
(ETW I 60 km/u)
8– 10 mtr
Philips Iridium3 BGP381
Philips Libra BGP635
led
led
Erftoegangsweg II
(ETW II 60 km/u)
6mtr
Philips Libra BGP630
led
Donkertegebieden
6mtr
Nader te bepalen
led
Binnen de kom
Gebiedsontsluitingsweg I
(GOW I 50 km/u)
8mtr
Philips Arc BGP618
Philips Iridium3 BGP381
led
led
Gebiedsontsluitingsweg II
(GOW II 50 km/u)
8mtr
Philips Arc BGP618 Philips
Iridium3 BGP381
led
led
Erftoegangsweg
(ETW 30 km/u)
4mtr
6mtr
Philips Kegel BDS711
Schréder Alura
Philips Libra BGP630
Philips Iridium3 BGP381
Led
led
led
led
Industrie- en Bedrijventerrein
8– 10 mtr
Iguzinni WOW BH33
Iguzinni WOW BH36
Iguzinni WOW BH38
led
led
led
Winkelgebied
4- 7 mtr
Karels Vondel
Schréder Alura Schréder
Valentino
Philips Harmony 1 Philips
Harmony S
led
led
led
led
led
Semi-openbare ruimten*
4mtr
Philips Padvinder 2400
PLL
(Brom)fietspad
5mtr
Innolumis mini Nicole
led
* Toepassing van PLL in verband met het beperkte aantal, het lage wattage (18W) en momenteel nog geen geschikte vervanger
Bijlage 2 Info lichtkleur en kleurtemperatuur
De kleur die een lichtbron uitstraalt wordt ook wel kleurtemperatuur genoemd, en wordt uitgedrukt in graden Kelvin (0 graden Celsius is 273 graden Kelvin). Dit mag vreemd klinken (een kleur uitdrukken als temperatuur), het is ook logisch: fel, helder wit licht wordt ervaren als koel, terwijl warm of geel licht ervaren wordt als ‘warm’.
Of we licht prettig vinden of niet, wordt niet alleen bepaald door de taak die we uitvoeren maar ook waar we (mee) opgevoed zijn: mensen in Afrika vinden koel licht prettiger, terwijl mensen in Noord Europa meer van warm wit licht houden.
Temperatuur (graden Kelvin)
Omschrijving
1200
kaarslicht
2000
zonsopkomst en zonsondergang
3200
halogeenlamp
3500
één uur na zonsopkomst
5000
fototoestel flitser
5600
standaard daglicht
6000
middagzon
6500
wit
Bij de keuze van een lichtbron moeten we rekening houden met de kleur: dit heeft niet alleen te maken met de functie of taak, maar ook met onze (gewenste) emotionele toestand. Als je uit bed komt is fel wit licht niet fijn, maar als je een precisie taak te doen hebt juist weer wel.
Gevoelsindicatie
Kleurtemperatuur (graden Kelvin)
Extra warmwit
< 2700 K
Warmwit
2900 - 3000 K
Neutraal wit
4000 K
Koelwit
> 5000 K
Lampen met dezelfde lichtkleur kunnen echter zeer verschillende kleurweergave- eigenschappen hebben. Dit komt doordat de spectrale samenstelling (welke frequenties licht, oftewel welke kleuren zitten er in het licht) die een lichtbron uitzendt verschilt.
De kleurweergave van een lichtbron (worden alle kleuren wel of niet weergegeven) wordt uitgedrukt in Ra op basis van de kleurweergave-index. Een lichtbron met Ra=100 geeft alle kleuren optimaal weer. Hoe lager de Ra-waarde, hoe slechter de kleuren worden weergegeven. De kleurweergave index geeft echter niet aan welke kleuren niet goed worden weergegeven.
Soort lamp
Kleurtemperatuur (graden Kelvin)
Kleurweergave index (Ra of Cr)
Gloeilamp (standaard, mat glas)
2600 K
95- 100
Halogeen
3200 K
95- 100
Spaarlamp
2800 - 4000 K
80
TL kleur 33
4100 K
80- 90
Led-lamp (traditionele led's)
3100 K
70- 90
Power led's (Cree of Nichia)
> 6000 K
80
Opmerking(en):
•dit zijn gemiddelde waarden, er bestaan van elk soort lamp modellen die een afwijkende waarde hebben.
•Led-lampen kruipen wat betreft kleurtemperatuur steeds meer naar de gloeilamp toe; bij TL-lampen en spaarlampen is dit bereikt door het poeder aan de binnenkant aan te passen, bij led-lampen wordt dit bereikt door een folie om de led-lamp aan te brengen.
Kleurtemperatuur (getal) en fysieke kleurwaarneming door mensen hebben niet veel met elkaar te maken. Beleving van licht is persoonlijk en de getallen geven wel iets aan, maar nog steeds zult u moeten bepalen welk licht u onder welke omstandigheden het meest prettig vindt. (bron: www.batterijlicht.nl)
Bijlage 3 Begrippenlijst
Begrippenlijst
CROW
Het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.
Dynamische verlichting
Afhankelijk van actuele en/of lokale omstandigheden, zoals weer, verkeer en tijdstip, wordt de intensiteit van de verlichting aangepast.
Economisch Beheer
Economisch beheer ondersteunt de meerjarige kostenoptimalisatie van rationeel beheer. Economisch beheer betrekt ook het energieverbruik in de kostenoptimalisatie. Verder wordt er in de aanpak van beheer ruimte geboden voor innovatie en wordt met een bredere blik naar maatschappelijke kosten gekeken dan in alleen rationeel beheer.
Kengetal
De omschrijving van ‘ingedikte’ informatie, die zich leent om de gevolgen van het gemeentelijk beleid op het gebied van openbare verlichting inzichtelijk te maken voor management en bestuur. De belangrijkste vormen van toepassing zijn monitoring en Benchmarking.
Led
Light Emitting Diode (led). Moderne elektronische lichtbron met laag energieverbruik en lange levensduur.
Lichthinder
De last die mens, dier en natuur ondervinden van het licht van de openbare verlichting.
Lichtvervuiling
Licht dat op plaatsen schijnt waar het niet de bedoeling is.
Lichtstroomproductie
Is de hoeveel licht uitgedrukt in Lumen, die op jaarbasis wordt geproduceerd in een gemeente. Wordt gehanteerd als product van de openbare verlichting in relatie tot de kosten.
Lampsysteemrendement
Verhouding tussen de totale hoeveelheid licht die het openbare verlichtingssysteem kan produceren en de totale energieopname van het systeem (Lumen/Watt). Geeft de mate van energie-efficiëntie van het OVL-
systeem weer.
NSVV
Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde
OVL
Afkorting voor Openbare Verlichting
RA waarde
Kleurweergave van een lichtbron uitgedrukt in een index (Ra). Dit is een gestandaardiseerde schaal met 100 als hoogste waarde. Kleuren worden het beste weergegeven bij een lichtbron met de hoogste kleurweergave index. Ra tussen 90 en 100. Zeer goede kleurweergave-eigenschappen.
Ra tussen 80 en 90. Goede kleurweergave-eigenschappen.
Ra minder dan 80. Matige tot slechte kleurweergave-eigenschappen.
Richtlijnen ROVL 2011
Deze richtlijn is bedoeld voor beheerders (eigenaren), zoals Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten, waterschappen en overige beheerders van openbare terreinen en wegen, dan wel personen en organisaties die deze beheerders ondersteunen. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel is een beleidsafweging. Deze richtlijn geeft handreikingen voor het maken van een dergelijke beleidskeuze. Dit onderdeel is nieuw ten opzichte van de voorganger van deze richtlijn, de NPR13201-1, die standaard uitgaat van het verlichten van een situatie. De
ROVL-2011 is ter vervanging van de NPR13201-1.
PIANOo
PIANOo, Expertisecentrum Aanbesteden heeft als taak het inkopen en aanbesteden bij alle overheden te professionaliseren. Met oog voor
rechtmatigheid én doelmatigheid. Professionele inkoop draagt bij aan het beleid van de organisatie en biedt value for tax payers' money.
Programma van Eisen
Document met daarin beschreven de standaard toe te passen materialen zoals masten, armaturen en lichtbronnen in diverse situaties.
Rationeel beheer
Rationeel beheer legt er de nadruk op dat over een meerjarige periode (10 jaar) de kapitalisatie van investeringen, restwaarden en onderhoudskosten zo laag mogelijk is onder gelijkblijvende randvoorwaarden en doelen. Rationeel vereist een planmatige aanpak van onderhoud en vervanging, dit betekent dat er een grote nadruk ligt op preventief onderhoud. De budgetbewaking is meerjarig van karakter.
IGOV
Inter Gemeentelijk overleg Openbare Verlichting
Lampsoorten:
CDMT CDOTT CPO
Hogedruk Metaalhalogeenlamp. Lamp met een witte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst en goede kleurherkenning. Wordt toegepast in winkel- en stadscentra.
HPLN
Hogedruk kwikdamplamp
SOX
Lagedruk Natriumlamp. Heeft een zeer hoge lichtopbrengst, is geel van lichtkleur met een slechte kleurherkenning. Kan overal worden toegepast waar de leefbaarheid geen hoge prioriteit heeft.
SON (T)
Hogedruk Natriumlamp. Lichtkleur witgeel, heeft een hoge lichtopbrengst en een redelijke kleurherkenning. Wordt toegepast in winkel- en stadscentra.
PLL
Lagedruk Kwikdamplamp. Lamp met een wit/warmwitte lichtkleur, een hoge lichtopbrengst, lange levensduur en een goede kleurherkenning. Wordt toegepast in verblijfsgebieden.
Led
Lamp leverbaar in verschillende lichtkleuren. Over het algemeen een goede kleurherkenning. Heeft een lange levensduur en op dit moment nog een hoge aanschafprijs. Wordt toegepast in het buitengebied en verblijfsgebieden.