Aanhef
Participatie: dat doen we!
Wij geloven in een goede samenwerking tussen gemeente en inwoners. We bieden ruimte aan goede en haalbare initiatieven en ideeën. Participatie: dat doen we met elkaar in Ermelo!
We leven in een veranderende samenleving waarin we goed op de hoogte gehouden willen worden en vooral ook eigen kennis en ervaring willen inbrengen in ontwikkelingen. We willen meedenken, meekijken en invloed uitoefenen. Vooral als het gaat om zaken die dichtbij spelen. We willen hier graag persoonlijk bij betrokken worden. In het coalitieakkoord “Dichterbij 2018-2022” staat: “De samenleving verandert snel: van verticaal naar horizontaal, van een klassieke zuilensamenleving naar een netwerksamenleving. Lokale ontwikkelingen ontstaan niet meer op basis van centraal gezag, maar door verbindingen van mensen (in organisaties)”.
Door inbreng en betrokkenheid ontstaan slimme en goede oplossingen voor gezamenlijke problemen. Op basis van verbinding wil de gemeente verder bouwen aan een leefbare en duurzame woonplaats. Samenwerking en kennis delen met elkaar, zorgt voor draagvlak, plezier, energie, betrokkenheid en inspiratie. Zo weten we samen wat er speelt in de gemeente. Dit vraagt om verandering in de werkwijze voor gemeente en initiatiefnemers. Dit beleidsplan geeft meer duidelijkheid over participatie in de gemeente Ermelo en leidt tot een structurele participatie aanpak voor inwoners, bestuurders, initiatiefnemers en medewerkers van de gemeente zelf.
Participatie is al jarenlang een veel gehoord en gehanteerd begrip en is zeker niet nieuw
1Zie ook “Burgerparticipatie en communicatie” uit 2009 (nr. 09025426), “notitie Samen leven in Ermelo; een wijkgerichte aanpak” uit 2012 (nr. 12080841), “Right to Challenge” uit 2019 (e190007254)
voor de gemeente Ermelo. Door de veranderende samenleving en door veranderingen in wet- en regelgeving zien we dat participatie steeds belangrijker wordt.
Op 14 december 2017 is de visie op netwerkgemeente
2De visie is gebaseerd op onderzoek door Gerda van Dijk & Vinitha Siebers van VU Amsterdam/Het Zijlstra Center for Public Control, Governance & Leadership.
door de gemeenteraad vastgesteld, waarin participatie een belangrijke rol speelt. Woorden die opvallen in de visie zijn voorwaardenscheppend, faciliterend, stimulerend, partnerschap, innovatie en ruimte creëren. Vanuit daar is verder gewerkt aan een dynamische ontwikkelagenda voor de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie (vastgesteld op 28 juni 2018). Daarnaast is bijvoorbeeld het maatschappelijk raadsprogramma opgezet. Dit wordt sinds 2019 door de gemeenteraad ingezet om verschillende thema’s te bespreken met inwoners, ondernemers en organisaties. Verder is in september 2020 het voorstel “Right to Challenge”
3Right to Challenge”-het Recht- om Uit te dagen-biedt inwoners de mogelijkheid taken van de gemeente over te nemen als zij denken het slimmer, goedkoper of anders te kunnen doen.Is in september 2020 vastgesteld (e190007254) door de gemeenteraad.
(R2C) door de raad vastgesteld: “Bij Right to Challenge kunnen bewoners taken van gemeenten overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Bewoners krijgen met R2C daadwerkelijk de mogelijkheid om hun idee te gaan uitvoeren.” (www.righttochallenge.nl). Ook is er participatie op het gebied van leefbaarheid. Zo is de wijkgerichte aanpak
4“Notitie samenleven in Ermelo; een wijkgerichte aanpak” uit 2012 (nr. 12080841) en de actualisatie “Doorontwikkeling wijkgericht werken” uit 2020 (e200000745).
erop gericht om initiatieven vanuit de samenleving te ondersteunen en te activeren. Het doel is om buurten te maken waarin iedereen kan meedoen om een actieve, leefbare, zorgzame en veilige buurt te maken. Op dit moment wordt landelijk gewerkt aan een wetsvoorstel ‘versterking participatie op decentraal niveau
5Versterking participatie op decentraal niveau’, naar verwachting treedt dit wetsvoorstel eind 2021 in werking.
met als doel het vergroten van de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid van bijvoorbeeld de gemeente.
In 2018 stelden we de visie op dienstverlening en participatie vast (e180035275). In deze visie staat: “Wij maken ‘uitstekende dienstverlening aan en samenwerking met onze inwoners, bedrijven, organisaties en met ons bestuur’ leidend bij alles wat we doen”. Dat betekent dat:
•Wij luisteren naar wat er speelt onder onze inwoners, bedrijven, organisaties en bestuur;
•Wij geven onze inwoners of stakeholders een rol bij het ontwikkelen van nieuw beleid;
•Waar mogelijk faciliteren wij;
•Maar bovenal zoeken wij samen met onze inwoners, bedrijven en organisaties naar passende oplossingen.
Verder werken we binnen de gemeente Ermelo aan de Omgevingswet. Deze wet legt een grotere verantwoordelijkheid en meer initiatief neer bij de samenleving als het gaat om ruimtelijke plannen en draagvlak creëren in de fysieke leefomgeving. De wet stimuleert vroegtijdige participatie om belangen, meningen en creativiteit op tafel te krijgen. Dit heeft als doel betere plannen, meer draagvlak en een snellere en duidelijke besluitvorming. Voor gemeenten betekent de Omgevingswet een grote verandering in de besluitvorming en in de manier waarop burger- of inwonersparticipatie wordt ondersteund. In plaats van ‘nee, tenzij’ gaan we uit van ‘ja, mits’. Van inwoners wordt meer eigen initiatief verwacht met betrekking tot participatie. Dat wordt onder andere duidelijk in de omgevingsvergunning waar, bij initiatieven van inwoners, zij zelf een rol hebben om participatie te organiseren. In februari 2020 heeft de Eerste Kamer besloten om in het invoeringsbesluit Omgevingswet een regeling op te nemen die bepaalt dat gemeenten participatiebeleid moeten opstellen, waarin vastgelegd wordt hoe participatie wordt vormgegeven, voor welke gevallen dit verplicht wordt en welke eisen daarbij gelden. Hiervoor is in mei 2020 een visie op participatie opgesteld en vastgesteld waarin in hoofdlijnen duidelijk wordt hoe wij de participatie in relatie tot de Omgevingswet voor ons zien (e200027024). Deze visie is verwerkt in dit overkoepelende beleidsdocument en wordt nog concreter uitgewerkt voor de verschillende vormen van ruimtelijke initiatieven.
Het coalitieakkoord “Dichterbij 2018-2022” gaat daarbij verder dan wat in de Omgevingswet wordt voorgeschreven en geeft hierover het volgende aan: “De Omgevingswet willen we ontwikkelen als een sturingsinstrument dat de Ermelose samenleving uitnodigt tot het (mee)maken en mee bepalen van plannen.” Dit geldt zowel voor het opstellingsproces, als ook de instrumenten op zich. Het geheel moet:
•de inwoners, ondernemers en organisaties uitnodigen tot het ontplooien van passende initiatieven;
•het afwegen en realiseren daarvan soepel faciliteren;
•ertoe bijdragen dat de Ermelose identiteit en kernwaarden versterkt wordt/worden.
Voor het opstellen van participatiebeleid is gezocht naar en gebruik gemaakt van voorbeelden bij andere gemeenten. Daarnaast heeft de gemeente samengewerkt tussen diverse beleidsterreinen om te komen tot een gedragen participatiebeleid binnen de organisatie. Met een aantal organisaties, raden en verenigingen uit de gemeente Ermelo zijn interviews gehouden waarin meningen en ideeën rondom participatie zijn opgehaald. Het resultaat is dit ‘Participatiebeleid gemeente Ermelo’.
Plannen maken we in Ermelo samen! Samenwerking en afstemming zorgen voor betere plannen, meer draagvlak voor initiatieven én een vlotte besluitvorming.
Het beleid geeft weer wat participatie inhoudt en wanneer participatie wordt toegepast in de gemeente Ermelo. Daarnaast geeft het beleidsstuk aan de hand van een stappenplan, handvatten om te komen tot een passende participatie aanpak, een goede samenwerking tijdens het participatietraject en een prettige afronding. Dit alles om te komen tot een structurele aanpak van participatie, die een vanzelfsprekende manier van werken wordt voor medewerkers, bestuurders, inwoners, en initiatiefnemers.
Dit beleid gaat specifiek over de manier van samenwerken met en tussen inwoners en belanghebbenden om beleid en projecten vorm te geven en uit te voeren. Het gaat niet over de Participatiewet en de participatiemaatschappij in de brede zin van het woord, waarbij gemeenten meer zelfredzaamheid van inwoners vraagt en stimuleert.