Beeldkwaliteitsplan

1.1.1 Kenschets

Sinds 2013 wordt de openbare ruimte van de gemeente Dinkelland beheerd middels IBOR; Integraal Beheer Openbare Ruimte. Het beheer en onderhoud van de diverse onderdelen in de openbare ruimte worden uitgevoerd aan de hand van het Beeldkwaliteitsplan BKP . Voor de meeste beheergroepen in de openbare ruimte, zoals; heesters, prullenbaken of trottoirs is een beeldkwaliteit –A+, A, B, C of D- door de gemeenteraad vastgesteld waar deze aan moet voldoen. De onderhoudsniveaus van A+ t/m D staan voor respectievelijk (gechargeerd) zeer sociaal tot sociaal onveilig, van zeer schoon tot vies, van zeer opgeruimd tot rommelig. De beheergroepen waarvoor geen beeldkwaliteit is vastgesteld, worden aan de hand van frequentie onderhouden, zoals: bermen, sloten en bomen.

In 2015 is er een tevredenheidsonderzoek uitgevoerd door Newcom Research & Consultancy (Noaberkracht-inwoners betrekken, Gemeente Dinkelland, Newcom research & consultancy B.V, 2015) onder inwoners naar de openbare ruimte. De inwoners beoordelen het onderhoud van de openbare ruimte als krap voldoende –6,2. Dit cijfer voldeed technisch gezien wel aan de vastgestelde beeldkwaliteit C.

Er vind een verschuiving plaats in het beleid van de gemeente Dinkelland, met name m.b.t. biodiversiteit zijn er veranderingen op komst.

In het coalitieakkoord (Dinkelland Duurzaam door ontwikkelen, Coalitieakkoord 2018-2022) en het daarop volgende koersdocument(Koersdocument, 2018-2022, Gemeente Dinkelland) vastgesteld in juli 2018, is een herijking van het beeldkwaliteitsplan opgenomen. Vooruitlopend op de uitkomsten van de herijking is hiervoor structureel een bedrag van 100.000 euro beschikbaar gesteld (Koersdocument, 2018-2022, Gemeente Dinkelland, 3.2 actielijn aantrekkelijkere openbare ruimte). Vanwege het doorvoeren van bezuinigingen is er bij het behandelen van de perspectiefnota(Raadsperspectief, beleidsinhoudelijk en financieel kader, 2017-2020, gemeente Dinkelland) in 2019 een bezuiniging doorgevoerd van 100.000 op het beheer van de openbare ruimte. Te weten het terug brengen van beeldkwaliteiten in de zones verblijfsgebied en hotspots, respectievelijk op trottoirs- van A naar C- en wegen- van B naar C-; wat wil zeggen dat alle beheergroepen op onderhoudsniveau C worden onderhouden. Het structurele bedrag tegemoetkomend aan het beheer van de openbare ruimte van 100.000 euro vastgesteld in het coalitieakkoord blijft echter wel van kracht. Hierdoor is het beheer op kwaliteitsniveau C het uitgangspunt van waaruit er 100.000 ingebracht kan worden om accenten te leggen binnen het beheer.

Met de herijking van het beeldkwaliteitsplan moet er ‘bewustzijn en begrip’ gecreëerd worden bij zowel de politiek alsook bij de inwoners en ondernemers van de gemeente Dinkelland over het beheer van de openbare ruimte. Daarnaast is het belangrijk dat beleid geïntegreerd is in het beheer van de openbare ruimte.

1.1.2 Wat vooraf ging

Er is een plan van aanpak opgesteld waarin o.a. doelstelling, hoofd- en deelvragen en een theoretisch kader zijn geformuleerd. Bij het formuleren van de doelstelling kwam al snel naar voren dat zowel vigerend alsook het toekomstig beleid verankerd moet zijn in het beeldkwaliteitsplan; er vinden de laatste tijd veel ontwikkelingen plaats m.b.t. beleid, zoals aanpak biodiversiteit, wat een breed gedragen maatschappelijke kwestie is.

Op 26 november 2019 een interactieve sessie georganiseerd met commissie- en raadsleden in de raadszaal van de gemeente Dinkelland.

In de interactieve sessie zijn ten eerste, middels het programma mentimeter

1Mentimeter is een interactief programma waarbij een vraag wordt gesteld en de bevraagden middels een mobiele telefoon of tablet antwoord kunnen geven. De antwoorden verschijnen direct anoniem op het scherm, waardoor een goed beeld weergegeven kan worden van de kennis en voorkeuren van ondervraagden.

, vragen gesteld aan de raadsleden over het huidige beheer en wat al bekend is bij hen van dit beheer. Vervolgens is middels een presentatie het huidig beheer en onderhoud van de openbare ruimte aan de raadsleden toegelicht.

Na de presentatie zijn dezelfde vragen weer gesteld die alvorens de presentatie ook gesteld zijn. Opvallend was wel dat er op sommige vragen andere antwoorden gegeven werden dan voor de presentatie. Hierdoor mag men aannemen dat de tussentijdse presentatie invloed heeft gehad. Tevens zijn er vragen gesteld waarbij uit de antwoorden opgemaakt kan worden welke richting de raadsleden op willen met een herijking van het BKP.

Middels deze interactieve sessie en het vigerend

2Meer jaren onderhoud plan wegen MOP, Integraal beheer openbare ruimte IBOR

& toekomstig

3Op dit moment is een beleidsplan en uitvoeringsprogramma biodiversiteit in behandeling; ter bevordering van meer biodiversiteit in de gemeente Dinkelland. Hiermee wordt al wel rekening gehouden in deze herijking, echter deze is nog niet vastgesteld.

beleid is het mogelijk om uitgangspunten en criteria te formuleren waaraan het nieuwe beeldkwaliteitsplan moet voldoen. Om de raad de keuzevrijheid te bieden voor meerdere richtingen m.b.t. het beheer van de openbare ruimte worden er 3 scenario’s geschetst –naast het huidig beheer van hotspots A – overig C-. In deze nota wordt 1 scenario voorgelegd ter advies welke het meest tegemoetkomt aan de voorkeuren van de raad en het beleid. De overige 2 scenario’s worden bijgevoegd als bijlage achterin dit rapport.

2.1.1 Integraal beheer openbare ruimte IBOR

Bij de vaststelling van de nota ‘Kiezen voor kwaliteit’ in 2014 zijn de volgende vier hoofddoelstellingen geformuleerd aangaande IBOR:

1Inzicht in de kwaliteit van de openbare ruimte;

2Heldere besluitvorming over de kwaliteit en de beheerbudgetten

3Samen afspraken maken met gebruikers van de openbare ruimte

4Eenduidige uitvoering van het onderhoud in de gemeente Dinkelland

‘IBOR geeft inzicht in de kwaliteit en de kosten van het onderhoud van de openbare ruimte en legt een relatie met hoe mensen deze ruimte beleven. Daarbij wordt integraal naar de openbare ruimte gekeken, dus zowel naar de wegen, het groen als het meubilair. Op basis van de vastgestelde kwaliteitsnormen wordt de huidige kwaliteit en de gewenste ambitie vastgelegd om deze te koppelen aan eenheidsprijzen en de beschikbare budgetten. Vervolgens wordt een strategie bepaald om de huidige en gewenste kwaliteit zo dicht mogelijk bij elkaar te brengen.’

Er staan drie factoren centraal in het uitvoeren van onderhoud volgens IBOR, namelijk:

1SCHOON; de verzorging van de woon, werk en leefomgeving.

Dit aspect kijkt naar de netheid en het voorkomen van zwerfvuil, onkruid, graffiti en hondenpoep..

2HEEL; Technisch onderhoud aan het openbaar groen, wegen en meubilair.

De technische en vakkundige eisen. De mate van beschadiging en daarmee de beperkingen in het comfort en de bruikbaarheid.

3VEILIG; Technisch onderhoud aan het openbaar groen, wegen en meubilair,

De gebruiksveiligheid van de wegen, het groen en het meubilair als gevolg van technisch en verzorgend onderhoud (dus niet veiligheid als gevolg van inrichting!)

‘IBOR biedt dus handvatten om afspraken te maken over de kwaliteit van de openbare ruimte. Dit geldt zowel voor afspraken binnen als buiten het gemeentehuis (bewoners, kernraden, overlegorganen, aannemers e.d.). De afspraken gaan niet alleen over wat technisch wenselijk is, maar ook welke eisen er maatschappelijk worden gesteld. De gebruikte beeldkwaliteitsnormen met foto’s in relatie met wat buiten zichtbaar is vormen een toegankelijk communicatiemiddel voor degenen die niet vakinhoudelijk zijn onderlegd.’

2.1.2 Meer jaren Onderhoud wegen Plan

Het Meer jaren Onderhoud wegen Plan spitst zich toe op het onderhoud van de wegen en koppelt het onderhoud op basis van beeldkwaliteit aan een veiligheidsniveau. Zo is het onderhoud van wegen op beeldkwaliteit C gelieerd aan veiligheidsniveau C, wat wil zeggen: beperkt veilig. In de huidige situatie is het zo dat het verblijfsgebied en buitengebied is vastgesteld op beeldkwaliteit C –beperkt veilig- en de hotspots op beeldkwaliteit B –grotendeels veilig-. Het onderhoud van wegen op beeldkwaliteit C is een minimumvereiste voor het veilig houden van de wegen. Er worden zowel controles gedaan op veiligheid en op beeldkwaliteit. Hetgeen waar dit plan zich op toespitst is de veiligheid van de wegen.

2.2.1 Biodiversiteit

Er zijn twee beleidsconcepten geschreven t.b.v. de biodiversiteit in de gemeente Dinkelland, namelijk:

-Biodiversiteit Dinkelland (Biodiversiteit Dinkelland, Rapport ten behoeve van de versterking van de biodiversiteit binnen de gemeente Dinkelland, Eelerwoude, R. Kroeskop, 2019)

-Uitvoeringsplan biodiversiteit (uitvoeringsplan biodiversiteit, gemeente Dinkelland, Roy Ellenbroek, januari 2020)

Binnen deze plannen komen twee aanbevelingen duidelijk naar voren:

-Extensief maaien van wadi’s

-Aanpassen van bermbeheer

Gezien het feit dat deze nota zich beperkt tot het herijken van beeldkwaliteiten is het aanpassen van bermbeheer niet van toepassing in deze, aangezien dit op basis van frequentie gebeurd. Wel wordt in dit advies het extensief maaien van wadi’s duidelijk opgenomen en worden gazons

4Gazons zijn grasvlakken binnen de bebouwde kom die niet als berm worden gezien. Bermen liggen uitsluitend langs wegen.

ook minder vaak gemaaid, waar dat mogelijk is, zodat er zich enigszins een natuurlijke vegetatie kan ontwikkelen.

Figuur 2.4 Natuurlijke wadi; extensief beheer Bron: burostadenland.nl

Figuur 2.5 Gazon dat de ruimte krijgt voor natuurlijke kruiden om zich te ontwikkelen - voor meer biodiversiteit. Bron: natuurpunt.nl

2.4.1 Multi criteria analyse MCA

Op de volgende pagina wordt de MCA weergegeven. Dit is het format waarop verderop in dit rapport –de hoofdstukken 3 en 4- het huidig beheer en het adviesscenario

5Daarnaast worden ook de 2 alternatieve scenario’s in de bijlage getoetst aan de MCA.

aan getoetst wordt d.m.v. een +, +/- of -, respectievelijk goed vertegenwoordigd, matig vertegenwoordigd en slecht vertegenwoordigd.

6Uiteraard is er geen beoordeling ‘niet vertegenwoordigd’ omdat er altijd een aspect van de criteria vertegenwoordigd wordt in het beheer.

Opvallend aan de criteria is de grote vertegenwoordiging van ‘groene’ aspecten. Hierbij moet worden opgemerkt dat dit overeenstemmend is met de maatschappelijke tendens waarbij veel wordt ingespeeld op ‘vergroening’ en ‘verduurzaming’ als gevolg van klimaatverandering; hittestress, hevige regenval en verschraling van de biodiversiteit.

Criteria die wat zeggen over biodiversiteit, goede kwaliteit van groen en veiligheid wegen zwaar, doordat dit in het beleid is vastgelegd en deze prioritering ook duidelijk naar voren kwam in de sessie van 26 november. Daarnaast wegen de criteria die wat zeggen over esthetiek en participatie ‘gemiddeld’ omdat in de sessie wel aangegeven is hier wat mee te willen doen maar dit geen 1e prioriteit heeft. Het kan zijn dat er uit beleidsplannen en raadsvoorkeuren ook nog andere criteria op te stellen zijn, deze MCA beperkt zich echter tot criteria die betrekking hebben op het beheer op basis van beeldkwaliteit.

Kader

Type

Weging

Criteria

Betrekking op beheer

Beleid

Biodiversiteitsplan & uitvoeringsprogramma biodiversiteit

zwaar

-Bloem- en kruidenrijke gazons

-Natuurlijke vegetatie wadi’s

Gazons/bermen/wadi’s

Meer jaren onderhoudsplan wegen MOPW

zwaar

-Veilige wegen

Trottoirs

Wegen/fietspaden

Duurzaamheid

Beplantingen

zwaar

-Natuurlijke vegetatie wadi’s

-Optimale kwaliteit groen

-Bloem- en kruidenrijke gazons

-Ruimte voor spel en recreatie op gazons

Plantsoenen

Gazons/bermen/wadi’s

Veiligheid

gemiddeld

-Optimale kwaliteit meubilair

-Goede, veilige speelplaatsen

Meubilair/verkeersborden

speelplaatsen

Raadsvoorkeuren

Veiligheid

zwaar

-Veilige wegen

-Veilig meubilair

Trottoirs

Wegen/fietspaden

Meubilair/verkeersborden

Biodiversiteit

zwaar

-Bloem- en kruidenrijke gazons

-Natuurlijke vegetatie wadi’s

-Optimale kwaliteit groen

Plantsoenen

Gazons/bermen/wadi’s

Esthetiek

gemiddeld

-Nette uitstraling van beheergroepen

Zwerfafval

Plantsoenen

Gazons/bermen/wadi’s

Trottoirs

Wegen/fietspaden

Meubilair/verkeersborden

Participatie

gemiddeld

-Onderhoud o.b.v. participatie

Plantsoenen

Zwerfafval

3.1.1 Beheergroepen

Binnen het beheer en onderhoud van de gemeente Dinkelland worden twee verschillende manieren van beheer onderscheiden, namelijk: op basis van beeldkwaliteit en op basis van frequentie

7Bermen, bomen en sloten zijn o.a. beheergroepen die binnen de gemeente Dinkelland op basis van frequentie worden uitgevoerd.

. In deze nota beperken we ons tot beheer op basis van beeldkwaliteit. Er wordt onderscheidt gemaakt in Groen en Grijs. In de bijlage Beheergroepen wordt een overzicht gegeven van de beheergroepen met oppervlaktes, korte omschrijving en een afbeelding.

Hieronder wordt een klein overzicht gegeven van de beheergroepen die onderhouden worden op basis van beeldkwaliteit met aantallen:

Beheergroepen Groen

Gazon 354.597m²

Hagen 7274,477 m²

Heesters 112.000 m²

Rozen 8.383 m²

Vaste planten 3.361 m²

Wisselperken 354 m²

Wadi’s 8.539 m²

Bosplantsoen 142.602 m²

Beheergroepen Grijs

Voetpad 6.229,486 m ²

Fietspad 15.838,939 m²

Rijbaan 35.2431,124 m²

Banken 205 st.

Borden 6200 st.

Afvalbakken 70 st.

Palen onbekend

Speelplaatsen 84 st.

Zandbakken 18 st.

Picknickplaatsen 73 st.

Figuur 3.1 Wisselperk niveau B m.b.t. kale plekken

Figuur 3.2 afvalbak op niveau C m.b.t. deuken en gaten

Figuur 2.3 Verdeling ruimte Dinkelland. Bron: kwaliteitsnota 2013

Figuur 3.4 Verdeling groen Dinkelland. Bron: kwaliteitsnota 2013

3.1.2 Technisch onderhoud versus Verzorgend onderhoud

Binnen de herijking van het beeldkwaliteitsplan wordt er een duidelijk onderscheid gemaakt in het beheer op basis van technisch onderhoud en het beheer op basis van verzorgend onderhoud. In het verleden en binnen het huidig beheer is dit onderscheid nooit zo concreet toegepast als binnen deze herijking. De onderscheiding is noodzakelijk om invulling te geven aan het beleid en de raadsvoorkeuren binnen de beschikbare financiële middelen. Zo is biodiversiteit en belangrijk speerpunt binnen deze opdracht die dit onderscheid noodzakelijk maakt.

Technisch onderhoud

Technisch onderhoud beperkt zich tot het technische onderhoud van de beheergroep. Het is onderhoud dat direct invulling geeft aan de aspecten ‘Heel en Veilig’ (p.9 & p.11) en een duurzame instandhouding van de beheergroep voorstaat. Binnen de beheergroepen die betrekking hebben op ‘Groen’ zijn dat bijvoorbeeld de volgende beeldmeetlatten:

-Heesters - kaal oppervlak; Deze zegt wat over het percentage kaal oppervlak dat getolereerd wordt binnen een heester vak. Op kwaliteitsniveau C is dit bijvoorbeeld max. 25% kaal oppervlak per 100m². Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop er weer ingeplant(ingeboet) moet worden.

-Gras – grashoogte; Deze zegt wat over de maximale grashoogte. Op kwaliteitsniveau C wordt bijvoorbeeld gezegd: ‘het gras is voldoende kort voor het gewenste doel, hoogte gras max. 1000mm’. Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop er gemaaid moet worden. Het gewenste doel kan uiteraard breed ingevuld worden.

8Het gewenste doel’ kan zeer breed toegepast worden. Verderop in dit rapport zal dit dan ook weer aan de orde komen wanneer het adviesscenario wordt toegelicht; in het kader van biodiversiteit is een ‘natuurlijk’ gazon dat de ruimte biedt aan kruiden om te groeien gewenst.

-Heesters – snoeibeeld; Deze zegt wat over het snoeibeeld in een heester vak. Voor een goede instandhouding van heesters is regelmatige snoei noodzakelijk. Op kwaliteitsniveau B wordt bijvoorbeeld gezegd: ‘Heesters vertonen in beperkte mate snoeiachterstand. Er zijn in beperkte mate holle heesters. Afgestorven takken max. 5% per 100m². Lengte ongewenste scheuten en opslag max. 0,5m per 100m². Mate holle heesters max. 2,5% per 100m².’ Deze beeldmeetlat zegt dus wat over het ingrijpmoment waarop gesnoeid moet worden.

Binnen de beheergroepen die betrekking hebben op ‘Grijs’ zijn dat bijvoorbeeld de volgende beeldmeetlatten:

-Open verharding – ontbrekende/beschadigde elementen; Deze zegt wat over het aantal en percentage beschadigde en/of ontbrekende elementen. Op kwaliteitsniveau C is dit bijvoorbeeld: ‘max. 5 stuks per 100m² mogen beschadigd zijn en/of max. 1% per 100m² mag ontbreken. Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop verharding hersteld moet worden.

-Open verharding – wortelopdruk; Deze zegt wat over de mate van opdruk van verharding door boomwortels. Op kwaliteitsniveau A is dit bijvoorbeeld: ‘mate opdruk verharding binnen de kroonprojectie van de boom max. 2cm.Bord – deuken en gaten; Deze zegt wat over het maximale percentage deuken en gaten in bebording. Op kwaliteitsniveau B is dit: max. 2% deuken en gaten per bord.

Verrekenen op frequentie via RAW-hoofdcode 51.48.50

Groen

beplanting-heesters-snoeibeeld

A+

A

B

C

D

Heesters vertonen geen snoeiachterstand. Er zijn geen holle heesters.

Heesters vertonen weinig snoeiachterstand. Er zijn weinig holle heesters.

Heesters vertonen in beperkte mate snoeiachterstand. Er zijn in beperkte mate holle heesters.

Heesters vertonen redelijk veel snoeiachterstand. Er zijn redelijk veel holle heesters.

Heesters vertonen veel snoeiachterstand. Er zijn veel holle heesters.

afgestorven takken

0% per 100m²

afgestorven takken

≤ 1% per 100m²

afgestorven takken

≤ 5% per 100m²

afgestorven takken

≤ 10% per 100m²

afgestorven takken

> 10% per 100m²

lengte ongewenste scheuten en opslag

0m per 100m²

lengte ongewenste scheuten en opslag

≤ 0,30 m per 100m²

lengte ongewenste scheuten en opslag

≤ 0,50 m per 100m²

lengte ongewenste scheuten en opslag

≤ 0,80 m per 100m²

lengte ongewenste scheuten en opslag

> 0,80 m per 100m²

mate 'holle' heesters

0% per 100m²

mate 'holle' heesters

0% per 100m²

mate 'holle' heesters

≤ 2,5% per 100m²

mate 'holle' heesters

≤ 5% per 100m²

mate 'holle' heesters

> 5% per 100m²

Figuur 3.3 beeldmeetlat snoeibeeld heesters. Bron: CROW.nl

Verrekenen op frequentie via RAW-hoofdcode 32.82.23

Meubilair

bord-deuken en gaten

A+

A

B

C

D

Er zitten geen deuken en gaten in de voorzijde van het bord.

Er zitten weinig deuken en gaten in de voorzijde van het bord.

Er zitten in beperkte mate deuken en gaten in de voorzijde van het bord.

Er zitten redelijk veel deuken en gaten in de voorzijde van het bord.

Er zitten veel deuken en gaten in de voorzijde van het bord.

deuken + gaten

0% per bord

deuken + gaten

≤ 2% per bord

deuken + gaten

≤ 5% per bord

deuken + gaten

≤ 10% per bord

deuken + gaten

> 10% per bord

Figuur 3.4 beeldmeetlat deuken en gaten bord. Bron: CROW.nl

Verzorgend onderhoud

9Verzorgend onderhoud bestaat veelal uit werkzaamheden die ook goed door inwoners of andere betrokkenen uitgevoerd kunnen worden op basis van burgerparticipatie

Verzorgend onderhoud beperkt zich tot het verzorgende onderhoud van de beheergroep. Het gaat om onderhoud dat direct invulling aan het aspect ‘Schoon’(p. 9 & p.11) en vooral de dagelijkse werkzaamheden betreft, zoals schoffelen en zwerfafval ruimen. Binnen de beheergroepen die betrekking hebben op ‘Groen’ zijn dat bijvoorbeeld de volgende beeldmeetlatten:

-Beplanting – zwerfafval fijn; Deze zegt wat over het aantal stuks fijn zwerfafval dat maximaal in het plantvak aanwezig mag zijn. Op kwaliteitsniveau C is dit bijvoorbeeld: ‘Er ligt redelijk veel fijn zwerfafval(1-10cm). Max. 25 stuks per 1m². Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop er weer zwerfafval opgeruimd moet worden.

-Beplanting – onkruid; Deze zegt wat over het percentage onkruid dat maximaal aanwezig mag zijn in het plantvak. Op kwaliteitsniveau C is dit bijvoorbeeld: ‘Er is redelijk veel onkruid. Max. bedekking 40% per 100m²’. Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop onkruid verwijdert moet worden.

-Beplanting – uitwerpselen; Deze zegt wat over het aantal stuks uitwerpselen die in het beplantingsvak aanwezig mogen zijn. Op kwaliteitsniveau A is dit bijvoorbeeld: ‘Er liggen weinig uitwerpselen. Max. 2 uitwerpselen per 100m². Deze beeldmeetlat zegt dus iets over het moment waarop uitwerpselen opgeruimd moeten worden.

Opgemerkt moet worden dat de twee vormen van onderhoud wel in relatie staan tot elkaar; wanneer er minder gedaan wordt op technisch onderhoud zal het verzorgend onderhoud hier –naar verloop van tijd- ook meer achterstand vertonen en andersom ook. Hieronder worden twee voorbeelden, enigszins gechargeerd, weergegeven:

1Wanneer een trottoir technisch wordt onderhouden op kwaliteitsniveau C, d.w.z. er is een aanzienlijke voegwijdte, zal door het tolereren van een ‘aanzienlijke voegwijdte’ er ook meer plaats zijn voor onkruid om in te kiemen –wat weer een nawerking heeft op het verzorgend onderhoud.

2Wanneer een trottoir verzorgend wordt onderhouden op kwaliteitsniveau C, d.w.z. er is redelijk veel onkruid, is er kans, door het tolereren van redelijk veel onkruid, dat de voegen tussen deze verharding door het onkruid uitéén worden gedrukt –wat weer zijn nawerking heeft op het technisch onderhoud.

De manier waarop het technisch onderhoud uitgevoerd wordt heeft veelal meer uitwerking op het verzorgend onderhoud dan andersom. Technisch onderhoud is in dezen dus ‘belangrijker’ en heeft meer effect op het verzorgende onderhoud dan omgekeerd.

Verrekenen op beeld via RAW-hoofdcode 50.15.01

Groen

beplanting-zwerfafval fijn

A+

A

B

C

D

Er ligt geen fijn zwerfafval.

Er ligt weinig fijn zwerfafval.

Er ligt in beperkte mate fijn zwerfafval.

Er ligt redelijk veel fijn zwerfafval.

Er ligt veel fijn zwerfafval.

fijn zwerfafval (1-10 cm)

0stuks per 1m²

fijn zwerfafval (1-10 cm)

≤ 3 stuks per 1m²

fijn zwerfafval (1-10 cm)

≤ 10 stuks per 1m²

fijn zwerfafval (1-10 cm)

≤ 25 stuks per 1m²

fijn zwerfafval (1-10 cm)

> 25 stuks per 1m²

Meetinstructie: Zwerfafval fijn

Figuur 3.5 Beeldmeetlat zwerfafval in beplantingen. Bron: CROW.nl

Verrekenen op beeld via RAW-hoofdcode 51.48.07

Groen

beplanting-onkruid

A+

A

B

C

D

Er is geen onkruid.

Er is weinig onkruid.

Er is in beperkte mate onkruid.

Er is redelijk veel onkruid.

Er is veel onkruid.

bedekking

0% per 100m²

bedekking

≤ 20% per 100m²

bedekking

≤ 30% per 100m²

bedekking

≤ 40% per 100m²

bedekking

> 40% per 100m²

bedekking door resten

0% per 100m²

bedekking door resten

≤ 20% per 100m²

bedekking door resten

≤ 30% per 100m²

bedekking door resten

≤40% per 100m²

bedekking door resten

> 40% per 100m²

aantal stuks onkruid hoger dan 30 cm

0stuks per 100m²

aantal stuks onkruid hoger dan 30 cm

≤ 10 stuks per 100m²

aantal stuks onkruid hoger dan 30 cm

≤ 20 stuks per 100m²

aantal stuks onkruid hoger dan 30 cm

≤ 30 stuks per 100m²

aantal stuks onkruid hoger dan 30 cm

> 30 stuks per 100m²

Meetinstructie: Onkruid

Figuur 3.6 onkruid in beplantingen. Bron: CROW.nl

3.1.3 Onderhoudsniveaus

Binnen het onderhoud op beeldkwaliteit worden er vijf onderhoudsniveaus onderscheiden, namelijk A+, A, B, C en D. Hieronder een overzicht van de verschillende niveaus met toelichting:

A+

zeer hoog

nagenoeg ongeschonden

A

hoog

mooi en comfortabel

B

basis

functioneel

C

matig

onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder

D

laag

kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, juridische aansprakelijkstelling, onveilig

Figuur 3.7 voorbeeld uit presentatie 1e sessie

Wikipedia zegt het volgende over de openbare ruimte:

‘Openbare ruimte is de gemeenschappelijke fysieke ruimte die leden van een samenleving hebben, inclusief de daarop betrekking hebbende mentale en sociale ruimte’.

(Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Openbare_ruimte)

Het onderhoud van de openbare ruimte is veel meer dan alleen een technische uitvoering van werkzaamheden. Het heeft veel impact op sociale factoren zoals: spel, participatie, ontmoeting en recreatie. De onderhoudskwaliteit van beheergroepen heeft hierdoor ook een effect op de sociale cohesie binnen de invloedsfeer van deze beheergroep. Hiermee moet rekening gehouden worden bij het vaststellen van het onderhoudsniveau van de beeldkwaliteiten

3.2.1 Zonering

Hieronder wordt een zonering van het huidig beheer weergegeven als afbeelding. De gemeente Dinkelland wordt sinds de vaststelling van IBOR in 2013, verdeelt in drie verschillende zones: Hotspots, verblijfsgebied en buitengebied. Het verblijfsgebied en buitengebied wordt onderhouden op niveau C, met de uitzondering op trottoirs; in het kader van veiligheid worden deze onderhouden op niveau B.

Figuur 3.8 Zonering; rood hotspots, blauw verblijfsgebied en groen buitengebied. Bron: GBI

Figuur 3.9 Hotspots Ootmarsum. Bron: GBI

Figuur 3.10 Hotspot Denekamp. Bron: GBI

3.2.2 Beheergroepenmatrix

Hieronder wordt een beheergroepenmatrix weergegeven waarin duidelijk wordt welke beheergroepen in welke zone voorkomen.

Beheertype

Hotspots A

Verblijfsgebied C

Buitengebied C

Groen

Bosplantsoen

x

x

Gazon

x

x

Hagen

x

x

Heesters

x

x

Rozen

x

x

Vaste planten

x

x

Wisselperken

x

Wadi’s

x

Grijs

Fietspad

x

x

x

Rijbaan

x

x

x

Trottoirs

x

B

Banken

x

x

x

Borden

x

x

x

Afvalbakken

x

x

x

Palen

x

x

x

Speelplaatsen

x

Zandbakken

x

Picknickplaatsen

x

x

Figuur 3.11 kale vlakken in heestervak in hotspot (A). Bron: CROW.nl

Figuur 3.12 kale vlakken in heestervak in verblijfsgebied (C). Bron: CROW.nl

3.2.3 Uitvoering

Het huidig beheer wordt grotendeels uitgevoerd door de Stichting Participatie Dinkelland SPD onder de ‘vlag’ van Noaberkracht. Daarnaast wordt een groot deel van het technische onderhoud aan wegen uitgevoerd door een aannemer.

Klachten en meldingen in de vorm van kleine herstel- en vervangingswerkzaamheden worden uitgevoerd door de buitendienst van Noaberkracht. Tevens gebeurd o.a. het machinaal vegen, onderhoud aan speelplaatsen en picknickplaatsen door de buitendienst van Noaberkracht.

Daarnaast wordt een klein deel van met name heester- en vaste plantenvakken onderhouden op basis van burgerparticipatie. Voor het onderhoud o.b.v. burgerparticipatie wordt een contract ondertekend door zowel gemeente als contactpersoon van de ‘participanten’ waarin doelstellingen en resultaten beschreven worden. Het aandeel onderhoud o.b.v. participatie is nog klein maar wordt steeds groter. Op de volgende pagina wordt in een matrix globaal weergegeven door welke partijen aan welke beheergroepen onderhoud wordt uitgevoerd.

Figuur 3.13 borstelen tegen onkruid in de goot. uitgevoerd door SPD

Figuur 3.14 machinaal en handmatig vegen door buitendienst en SPD.

Figuur 3.15 Buitendienst Noaberkracht en SPD

Beheertype

SPD

(Tech. & Verz)

Buitendienst

(technisch)

Participatie

(verzorgend)

Extern

(technisch)

Groen

Bosplantsoen

x

x

Gazon

x

Hagen

x

x

Heesters

x

x

Rozen

x

Wadi

x

Vaste planten

x

x

Wisselperken

x

Grijs

Fietspad

Alleen verzorgend

x

x

Rijbaan

Alleen verzorgend

x

x

Trottoirs

Alleen verzorgend

x

x

Banken

Alleen verzorgend

x

Borden

Alleen verzorgend

x

Afvalbakken

Alleen verzorgend

x

Palen

Alleen verzorgend

x

Speelplaatsen

Alleen verzorgend

x

x

Zandbakken

Alleen verzorgend

x

Picknickplaatsen

Alleen verzorgend

x

Uit de matrix is duidelijk op te maken dat het overgrote deel van het onderhoud op beeldkwaliteit uitgevoerd wordt door de SPD; op het gebied van groenonderhoud voert de SPD zowel technisch alsook verzorgend onderhoud uit, o.a.: het uitdunnen van bosplantsoen, het verwijderen van onkruid en het maaien van gazons. Als het gaat om het onderhoud van grijze beheergroepen voeren ze uitsluitend het verzorgende onderhoud uit, d.w.z.: borden schoonmaken, zwerfafval verwijderen en onkruidbestrijding op trottoirs.

De buitendienst van Noaberkracht voert uitsluitend technisch onderhoud uit aan grijze beheergroepen, zoals: herstellen van banken, plaatsen van nieuwe borden en het herstellen van een stuk trottoir, hiertoe behoort ook het oplossen van klachten en meldingen. Externe partijen voeren uitsluitend technisch onderhoud uit aan fietspaden, rijbanen en trottoirs.

3.2.4 Monitoring

Hieronder wordt een overzicht gegeven van de huidige monitoring.

•Dagelijks toezicht

Dagelijks toezicht en controle op de uitvoering dient vooral om sturing te geven aan het verzorgend onderhoud, klein onderhoud van wegen en regulier onderhoud van groen. Het gaat zowel om het uitvoeren van het geplande programma als het voorkomen van lage kwaliteiten. Doel is het inzicht krijgen in kwetsbare plekken die sneller vervuilen ofwel beschadigen dan andere plekken.

•Schouw

De schouw is een steekproef die 12 keer per jaar op 35 locaties wordt uitgevoerd (gekozen uit een bestand van 400 locaties). De schouw levert vooral algemene informatie over de behaalde kwaliteit en trends en vormt een controle op de beleving van de openbare ruimte als de uiteindelijke doelstelling voor de beheer en onderhoud afdeling.

Een dergelijke schouw biedt algemene informatie over de kwaliteit, het verloop door het jaar en informatie over de effecten van het dagelijks onderhoud. De steekproef maakt de schouw relatief snel uit te voeren.

Deze schouw vormt de basis over de kwaliteit van de uitvoering van werk.

De schouw wordt uitgevoerd door medewerkers van SPD. Elke medewerker schouwt in een ander gebied dan waar die zelf werkzaam is, om te voorkomen dat ‘de slager zijn eigen vlees keurt’.

•Veiligheidscontrole

De veiligheidscontrole wordt maandelijks langs alle wegen gehouden. Hierbij wordt expliciet naar veiligheidsaspecten gekeken, zoals gaten in de weg, gedraaide verkeersborden, slechte markeringen en dergelijke. Kleine zaken worden direct gerepareerd, grotere op een werklijst geplaatst om later eventueel met externen uit te voeren. De veiligheidscontrole wordt gekoppeld aan beeldkwaliteit. Zo staat de veiligheidskwaliteit –beperkt veilig- gelijk aan beeldkwaliteit C.

•Technische controle

Voor wegen geldt dat 1 keer per jaar een technische inspectie op basis van de CROW systematiek wordt gehouden. Hiermee wordt de urgentie van het onderhoud op korte, middellange en langere termijn bepaald.

3.2.5 Multi criteria analyse

Tot slot wordt op de volgende pagina het huidig beheer getoetst aan de Multi criteria analyse, zoals geformuleerd in hoofdstuk 2. Hierdoor wordt duidelijk hoe het huidig beheer correleert met de raadsvookeuren, beleid en duurzaamheid.

Type

Criteria

Oordeel

Toelichting

Biodiversiteit

En groen

-Bloem- en kruidenrijke gazons

+/-

Alle m² gazon wordt nu beheerd op onderhoudsniveau C.

-Natuurlijke vegetatie wadi’s

-

Alle wadi’s worden mee gemaaid met de maairond voor gazon en worden dus ook beheerd op niveau C.

-Optimale kwaliteit groen

+/-

Er wordt onderscheid gemaakt in esthetiek(A-C) niet in verzorgend of technisch. Kwaliteit zegt meer over het technische onderhoud van het groen.

-Ruimte voor spel en recreatie op gazons

+

Er is voldoende ruimte voor sport en spel op gazons, deze worden op niveau C beheerd.

-Groen naar tevredenheid inwoners

+/-

Er is ruimte voor betrokken inwoners om de openbare ruimte te onderhouden en mee te beslissen.

Veiligheid

-Veilige wegen

+/-

Er wordt onderscheidt gemaakt in A-C(trottoirs B); deze beeldkwaliteiten zijn gekoppeld aan veiligheid. Van veilig(A) naar beperkt veilig(C). Alle trottoirs in verblijfs- en buitengebied zijn op B vastgesteld i.p.v. C vanwege veiligheid.

-Optimale kwaliteit meubilair

+/-

Al het meubilair wordt op niveau C onderhouden, welke veilig genoeg is.

-Goede, veilige speelplaatsen

+/-

Alle speelplaatsen worden op niveau C onderhouden

Participatie

-Beheer o.b.v. participatie

+/-

Participatie in beheer van inwoners vindt nu veelal plaats door eigen initiatief van inwoners. De gemeente faciliteert.

Esthetiek

-Nette uitstraling van beheergroepen

+/-

Een nette uitstraling zegt vaak wat over het verzorgend onderhoud(hoewel technische en verzorgend onderhoud invloed hebben op elkaar) zoals zwerfafval, onkruid en bladafval. Deze wordt op A en C kwaliteit beheerd.

3.2.6 Financieel

Voor alles wat beheert wordt o.b.v. beeldkwaliteit zijn de jaarlijkse kosten geraamd op €2.168.276

4.2.1 Toelichting scenario Dinkelland Groen

‘Wadi’s met natuurlijke begroeiing, volle plantvakken, kruidachtige gazons, vitale beplanting en veilige trottoirs. Een vitale groene leefomgeving waar tevens veilig over trottoirs gelopen kan worden’.

Met het scenario Dinkelland Groen wordt een optimale technische kwaliteit van het groen nagestreefd- kwaliteitsniveau A. De technische kwaliteit zegt wat over factoren, zoals: inboet, snoei en dunning voor een optimale instandhouding van de beplanting. Een optimale instandhouding van beplanting zal meer biodiversiteit genereren, doordat de beplanting gezond is, meer oppervlakte inneemt en hierdoor goed zal functioneren- en bloeien. Ook zal door een goede inboet van beplanting –en dus meer dichtheid van plantvakken- meer water opgenomen kunnen worden; vooral in het kader van stortbuien(klimaatadaptatie) is dit belangrijk. Ook worden wadi’s 2 keer in het jaar gemaaid –in tegenstelling dan o.b.v. beeldkwaliteit C- op deze manier ontstaat er een natuurlijke ‘natte’ vegetatie in de wadi en kan deze beplanting ook infiltratiewater opnemen, waardoor minder afgevoerd hoeft te worden. Het onderhoud van de wegen verandert, doordat de hotspots komen te vervallen. De trottoirs echter blijven wel onderhouden op kwaliteitsniveau B. Hierdoor worden alle wegen onderhouden op kwaliteitsniveau C met uitzondering van de trottoirs op B, zodoende blijft de veiligheid voor voetgangers en minder validen gewaarborgd.

Verzorgend onderhoud, d.w.z. zwerfafval, onkruid en vuile borden, wordt op beeldkwaliteit C onderhouden. Verzorgend onderhoud bestaat veelal uit werkzaamheden die ook door inwoners of andere betrokkenen uitgevoerd kan worden. De gemeente faciliteert initiatieven van burgerparticipatie in het onderhoud van de openbare ruimte, door het verzorgend onderhoud op beeldkwaliteit C vast te stellen, is er genoeg ruimte voor participatie om dit niveau naar boven bij te stellen.

Gazons blijven op kwaliteitsniveau C onderhouden –zowel technisch als verzorgend-. Zodoende kunnen in de gazons ook nog enigszins kruiden groeien alvorens ze worden afgemaaid

13Op pagina 17 van dit rapport wordt al aangegeven dat het gaat om maaibeleid waarmee het gewenste doel bereikt wordt met een maximale grashoogte van 1000mm. Hierdoor is er ruimte om bepaalde stukken gazon minder frequent te maaien, t.b.v. het wassen van natuurlijke kruiden.

. Wanneer dit bijvoorbeeld op niveau B onderhouden zal worden betekent dit dat de maaifrequentie hoger is, waardoor kruiden minder kans krijgen om te wassen en daardoor om te bloeien –wat weer nadelig is voor de biodiversiteit. Kort samengevat worden alle beheergroepen op niveau C onderhouden, met uitzondering van de trottoirs (B) en het technisch onderhoud van de groene beheergroepen (A).

4.2.1 Multi criteria analyse

Op de volgende pagina wordt de Multi criteria analyse voor het scenario Dinkelland Groen weergegeven. Waarin dit scenario wordt getoetst aan raadsvoorkeuren, beleid en duurzaamheid.

Type

Criteria

Oordeel

Toelichting

Biodiversiteit

En groen

-Bloem- en kruidenrijke gazons

+/-

Alle m² gazon wordt beheerd op onderhoudsniveau C. Op deze manier krijgen kruiden de ruimte om te wassen en te bloeien.

-Natuurlijke vegetatie wadi’s

+

Alle wadi’s worden 2x in het jaar gemaaid, waardoor er een natuurlijke vegetatie ontstaat.

-Optimale kwaliteit groen

+

Alle plantsoenen worden op niveau A onderhouden m.b.t. technisch onderhoud.

-Ruimte voor spel en recreatie op gazons

+

Er is voldoende ruimte voor sport en spel op gazons, deze worden op niveau C beheerd.

-Groen naar tevredenheid inwoners

+/-

Er is ruimte voor betrokken inwoners om de openbare ruimte te onderhouden en mee te beslissen.

Veiligheid

-Veilige wegen

+/-

Er wordt onderscheidt gemaakt in A-C(trottoirs B); deze beeldkwaliteiten zijn gekoppeld aan veiligheid. Van veilig(A) naar beperkt veilig(C)

-Optimale kwaliteit meubilair

+/-

Al het meubilair wordt op niveau C onderhouden, welke veilig genoeg is.

-Goede, veilige speelplaatsen

+/-

Alle speelplaatsen worden op niveau C onderhouden

Participatie

-Beheer o.b.v. participatie

+/-

Participatie in beheer van inwoners vindt nu veelal plaats door eigen initiatief van inwoners. De gemeente faciliteert.

Esthetiek

-Nette uitstraling van beheergroepen

+/-

Een nette uitstraling zegt vaak wat over het verzorgend onderhoud(hoewel technische en verzorgend onderhoud invloed hebben op elkaar) zoals zwerfafval, onkruid en bladafval. Deze wordt alleen nog op C kwaliteit beheerd.

4.2.2 Zonering

In dit scenario komt de zonering van het huidige beheer -hotspots A verblijfsgebied en buitengebied C- te vervallen. Alle wegen worden op C onderhouden met uitzondering van de trottoirs, die op B worden onderhouden. De overige beheergroepen worden door de gehele gemeente homogeen beheerd. Voor groene elementen betekent dit dat het technisch onderhoud op A wordt uitgevoerd en het verzorgend onderhoud op C. Het meubilair –banken, palen, borden- wordt door de hele gemeente, zowel op technisch als op verzorgend onderhoud, op beeldkwaliteit C beheert. Vanuit het uitgangspunt Toekomstig beheer(p.30) –alles op C-wordt er dus extra ingezet op de trottoirs en op het technisch onderhoud van de groene elementen.

4.2.3 Beheergroepenmatrix

Op de volgende pagina wordt de beheergroepenmatrix weergegeven voor het scenario ‘Dinkelland Groen’. Hierin is duidelijk te zien dat er onderscheidt wordt gemaakt in technisch en verzorgend onderhoud m.b.t. groen. Het onderhoud van de trottoirs wordt op niveau B gedaan, de overige wegen op niveau C. Het meubilair wordt uitsluitend op onderhoudsniveau C onderhouden. De wadi’s worden op basis van frequentie 2x per jaar gemaaid.

Er is ruimte voor burgerparticipatie om het verzorgend onderhoud naar een hoger niveau te brengen.

Figuur 4.1 zwerfafval kan prima door inwoners opgeruimd worden bron: regioonline.nl

Figuur 4.2 blad ruimen kan goed door inwoners uitgevoerd worden.

Beheertype

A

B

C

Participatie

Groen

Bosplantsoen

-technisch

-verzorgend

mogelijk

Gazon

x

mogelijk

Hagen

-technisch

-verzorgend

mogelijk

Heesters

-technisch

-verzorgend

x

Rozen

-technisch

-verzorgend

x

Wadi

2xper jaar gemaaid

Vaste planten

-technisch

-verzorgend

x

Wisselperken

-technisch

-verzorgend

mogelijk

Grijs

Fietspad

x

Rijbaan

x

Trottoirs

x

Banken

x

Borden

x

Afvalbakken

x

Palen

x

Speelplaatsen

x

Zandbakken

x

Picknickplaatsen

x

4.2.4 Praktische uitwerking

Het onderhoud van met name groene elementen in de gemeente Dinkelland zal wat complexer worden. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de werkzaamheden binnen een aantal beheergroepen die op basis van niveau C worden uitgevoerd en welke op basis van niveau A zodat duidelijk is hoe een groene beheergroep onderhouden wordt.

Beheergroep

A – technisch

C - verzorgend

Bosplantsoen

Dunnen

Afzetten

Snoeien

Inboeten

Schoffelen

Papierprikken

Hagen

Knippen

Inboeten

Schoffelen

Papierprikken haagvoet

Heesters

Snoeien

Terugzetten

Snoei randen

Inboet

Schoffelen

Papierprikken

Blad harken

14Doordat er blad mag blijven liggen in de plantvakken op niveau C zal dit blad omgezet worden in organische stof waardoor het bodemleven beter tot ontwikkeling kan komen en beplantingen beter groeien.

Blad blazen

Rozen

Snoeien

Terugzetten

Inboeten

Schoffelen

Papierprikken

Blad harken

Blad blazen

Vaste planten

Snoeien

Terugzetten

Inboeten

Schoffelen

Papierprikken

Blad harken

Blad blazen

Wisselperken

Inboet

Snoeien

Schoffelen

Papierprikken

Blad harken

Blad blazen

4.2.5 Eenmalige Maatregelen

Het beheer op basis van het scenario Dinkelland Groen kan direct geïmplementeerd worden in het dagelijks onderhoud. Echter voor een klein gedeelte van de -met name groene- beheergroepen zal een inhaalslag gemaakt moeten worden om deze ‘op beeld’ –het technisch niveau A- uit te kunnen voeren. Hiervoor moeten éénmalige maatregelen uitgevoerd worden, zoals: het omvormen en inplanten van plantsoenen zodat onderhoudsniveau A behaald wordt en dit kan worden gehandhaafd. Voor deze éénmalige maatregelen wordt ‘meegelift’ bij andere projecten bijvoorbeeld bij een herinrichting van een straat in het kader van de MOPJ of het gemeentelijk rioleringsplan

15Het gemeentelijk rioleringsplan is vastgesteld beleid en bij het aanleggen van een nieuw riool moet vaak de hele straat heringericht worden, waardoor plantsoenen ook omgevormd kunnen worden.

. Wanneer een beheergroep eenmaal op het gewenste kwaliteitsniveau is, kan dit goed ‘op beeld’ gehouden worden in het dagelijks onderhoud.

4.3.1 Financieel

Voor alles wat beheert wordt o.b.v. beeldkwaliteit zijn de jaarlijkse kosten €2.165.195

Het beheer van de wadi’s gebeurd nu op basis van frequentie. De kosten voor maaien en afzuigen van de wadi’s zijn €2.732 per jaar.

Hierdoor komen de totale kosten voor het beheer op basis van Dinkelland Groen op €2.167.927

Het verschil met het huidig beheer is verwaarloosbaar, namelijk: €349 minder. Waardoor deze verandering van beheer géén consequenties heeft voor de begroting.

4.3.2 Uitstraling openbare ruimte

In tegenstelling tot de financiële consequenties heeft de uitvoering van het scenario ‘Dinkelland Groen’ wel zijn uitwerking op de uitstraling van de openbare ruimte. Zo komen de hotspots geheel te vervallen; alle wegen –met uitzondering van trottoirs- en al het meubilair wordt op kwaliteit C onderhouden.

Het Nicolaasplein en de ‘aanrijroutes’ in Denekamp bijvoorbeeld, zullen qua verzorging een minder schone uitstraling hebben; er kan meer onkruid tussen de verharding aanwezig zijn, er kan meer afval ‘rond zwerven’ en de borden kunnen viezer en meer beschadigd zijn. Dit zijn aspecten waarmee rekening gehouden moet worden bij het vaststellen van het scenario ‘Dinkelland Groen’. Hiertegenover staat wel dat bij het technisch beheren van groene elementen op niveau A, dit ook een positief effect zal hebben op het verzorgend onderhoud(p.17).

Figuur 4.3 heesters snoeibeeld technisch op niveau A bron: crow.nl

Figuur 4.4 beplanting aanééngesloten op niveau A technisch. bron: crow.nl

Figuur 4.5 dit plantsoen in Ootmarsum moet weer volledig worden ingeplant

Figuur 4.6 dit plantsoen in Denekamp moet goed worden ingeplant om op beeld A te brengen

Figuur 4.7 onkruid in de goten op niveau C. wordt getolereerd in voormalig verblijfsgebied binnen het scenario Dinkelland Groen. Bron: CROW.nl

Figuur 4.8 bevuiling op een bord op niveau C. Wordt getolereerd binnen de voormalige hotspots binnen het scenario Dinkelland Groen. Bron: CROW.nl

Figuur 4.9 scheefstand paal op niveau C. Wordt getolereerd in de voormalige hotspots binnen het scenario Dinkelland Groen. Bron: CROW.nl

Figuur 4.10 zwerfafval op niveau C. Wordt getolereerd in de voormalige hotspots binnen het scenario Dinkelland Groen. Bron: CROW.nl