Aanhef
De raad van de gemeente Dijk en Waard;
gelet op de Wet algemene regels herindeling,
besluit (geamendeerd):
1De Retailvisie Dijk en Waard 2023 vast te stellen, met uitzondering voor kringloopwinkels en ambachtscentra.
2De Visie werklocaties Dijk en Waard 2023 vast te stellen.
3De Retailvisie Dijk en Waard, vastgesteld door de raad van de gemeente Langedijk op 17-11-2020, in te trekken.
4De Retailvisie Dijk en Waard, vastgesteld door de raad van de gemeente Heerhugowaard op 24-11-2020, in te trekken.
5De Visie werklocaties Dijk en Waard, vastgesteld door de raad van de gemeente Langedijk op 17-11-2020, in te trekken.
6De Visie werklocaties Dijk en Waard, vastgesteld door de raad van de gemeente Heerhugowaard op 24-11-2020, in te trekken.
Inleiding
In 2020 is de Retailvisie Dijk en Waard vastgesteld. Per 1 januari 2022 zijn de gemeenten Langedijk en Heerhugowaard bestuurlijk gefuseerd naar de gemeente Dijk en Waard. Deze fusie heeft tot gevolg dat beleidsstukken, waaronder de Retailvisie opnieuw vastgesteld moeten worden. Naast het opnieuw vaststellen van de Retailvisie, speelt mee dat een actualisatie van het retailbeleid op een aantal punten gewenst is, door diverse ontwikkelingen in de nieuwe gemeente die vragen om afstemming en keuzes. Denk hierbij aan de (grootschalige) woningbouwontwikkelingen, flitsbezorgers en verkleuring op bedrijventerreinen en de situatie post-corona.
De gemeente Dijk en Waard heeft daarom behoefte aan een actualisatie van de vigerende Retailvisie Dijk en Waard 2020. Een retailvisie voor zowel detailhandel als voor aanvullende commerciële voorzieningen zoals horeca, overige leisure en diensten. Dijk en Waard hebben daarom aan Sweco, Business Unit Stedelijke Planning (voorheen Bureau Stedelijke Planning) gevraagd de retailvisie uit 2020 te actualiseren. Naast een visie tot 2030, bevat de retailvisie ook een uitvoeringsprogramma voor de gewenste retailstructuur. Hierin is onder andere het eerder opgestelde actieplan geactualiseerd die partijen aanzet tot actie in de gewenste retailstructuur.
FIGUUR 1 BELANGRIJKSTE WINKELGEBIEDEN GEMEENTE DIJK EN WAARD
Bron: BRT Achtergrondkaart; Bewerking Sweco
De nieuwe visie in een notendop
Binnen de gemeente Dijk en Waard zijn er verschillen in het functioneren van de retail, per type gebied, maar ook binnen (centrum)gebieden. We gaan voor een vitale en aantrekkelijke structuur voor alle inwoners. Er is binnen de gewenste structuur op basis van functie en maatvoering daarom een onderscheid gemaakt in:
1Kernwinkelgebied Middenwaard.
2Lokale centrumgebieden Broekerveiling en Centrumwaard.
3De twee perifere clusters Beveland en Zuiderdel (ook wel woonboulevard Langedijk).
4Ondersteunende boodschappenstructuur: dorpskernen Noord- en Zuid Scharwoude, Oudkarspel, Sint Pancras en ondersteunende clusters Berckheidelaan, Hortensialaan, Uiterwaard, Huygenhoekring, Stad van de Zon, Roze Flamingo en De Draai (alle in Heerhugowaard).
Naast deze clusters zijn er verspreide en solitair gelegen verkooppunten (zoals de combinatie Aldi/Welkoop in Noord-Scharwoude). Deze winkels, horecazaken, leisure en diensten behoren niet tot de structuur.
De algemene boodschap is een duidelijke, en gezien de trends geen verrassende: voor de gemeente Dijk en Waard is er ondanks de grootschalige woningbouwontwikkelingen in nagenoeg alle detailhandelsbranches nu en in de toekomst een overschot aan winkelmeters.
Met dit overaanbod staat de gemeente voor een reductieopgave voor detailhandel. Om deze reductieopgave vorm te geven moeten er keuzes gemaakt worden. Enerzijds door zeer voorzichtig om te gaan met nieuwe (grootschalige) initiatieven, met name buiten de structuur. Anderzijds ook door verborgen plancapaciteit op ongewenste plekken te saneren, door de bestemming detailhandel er af te halen wanneer deze mogelijkheid zich voor doet.
Kwalitatieve versterking van de bestaande, perspectiefrijke (centrum)gebieden binnen de structuur en het intensiveren van een gemengd aanbod aan publieksfuncties (horeca, leisure, maatschappelijke voorzieningen) binnen deze gebieden staat boven het mogelijk maken van ontwikkelingen op nieuwe locaties. Deze centrumgebieden zullen (moeten) gaan functioneren als verblijfsgebieden in plaats van puur als winkelgebieden.
De visie en beleidslijn die voor de gewenste structuur wordt gevolgd is:
■ Een kwalitatieve versterking en intensivering van het aanbod in kernwinkelgebied Middenwaard. Het cluster functioneert momenteel al als het recreatieve retailcluster binnen de gemeente. Versterking van het aanbod in dit cluster is altijd mogelijk, mits gefaciliteerd in de reeds bestaande bebouwing.
■ In de twee lokale centrumgebieden Broekerveiling en Centrumwaard is meer aanbod dan alleen voor de dagelijkse verzorging van de inwoners rondom het centrum nodig is. Omdat de positie van centra van deze omvang als niet-dagelijks winkelgebied onder druk staat, dient versterking hier vooral in kwalitatieve zin plaats te vinden. Het inzetten op meer compacte, maar ook multifunctionele centra is hier het devies. Deze multifunctionaliteit is ook te zoeken in versterking met maatschappelijke functies.
■ Concentratie van winkels in volumineus aanbod zo veel als mogelijk in de twee bestaande PDV-clusters Beveland en Woonboulevard Langedijk. Waar mogelijk is inzetten op reductie van het verspreid gelegen volumineuze aanbod in de twee gemeenten gewenst. De verblijfskwaliteit op de twee PDV-clusters Beveland en Woonboulevard Langedijk kan verbeterd worden door toevoeging ondersteunende daghoreca of leisurefuncties (die ruimtelijk niet passen binnen de centrumgebieden).
■ Voor de overige clusters, veelal ondersteunende wijk, dorps- en buurtcentra, geldt dat deze zich moeten richten op de dagelijkse verzorging van de inwoners in de gemeenten. Naast een plek voor boodschappen vormt het ook een ontmoetingsplek voor buurt, wijk en dorp. De opgave is om vitale en leefbare dorpskernen in stand te houden en waar nodig te creëren.
■ Er wordt geen medewerking verleend aan (grote) nieuwe ontwikkelingen. In de bestaande centra functioneert het aanbod nu al vaak niet optimaal. Het is essentieel dat er geen grote uitbreidingen worden toegestaan en dat er ingezet wordt op optimalisatie van het bestaande aanbod.
■ Door in te zetten op minder aanbod buiten de gewenste structuur kan de structuur sterker worden. Er bestaat een uitzondering voor horecavestigingen en leisure. Deze dragen bij aan de levendigheid en bezoekplezier in retailclusters, maar passen soms ook goed op plekken buiten deze structuur.
Samengevat kent het nieuwe beleid de volgende lijn:
■ Initiatieven dienen bij te dragen aan de versterking van de gewenste structuur in de gemeente.
■ Nieuwe clusters van retailfuncties buiten de gewenste structuur zijn niet gewenst.
■ Initiatieven die voorzien in de realisering of uitbreiding van verspreid (of solitair) gevestigd detailhandelsaanbod zijn niet mogelijk.
In de volgende hoofdstukken werken we de visie uit (hoofdstuk 1), en voorzien we deze van een beleids- en afwegingskader (hoofdstuk 2) en van een concreet uitvoeringsprogramma (hoofdstuk 3). Apart van dit rapport is er nog een ‘context en analyse’ rapport beschikbaar.
Bijlage 1: Definities
Bedrijfsoppervlakte (BVO)
De bedrijfsvloeroppervlakte (BVO) is de totale vloeroppervlakte van een kantoor, winkel, bedrijf of voorziening met inbegrip van de daartoe behorende magazijnen en overige dienstruimten.
Dagelijkse sector
Winkels in Levensmiddelen en Persoonlijke Verzorging. Dit betreffen onder meer supermarkten, versspeciaalzaken, drogisterijen, parfumeries en apotheken.
Dark kitchens
Dark kitchens zijn ‘bezorgrestaurants’, welke niet toegankelijk zijn voor consumenten. Er wordt enkel gekookt voor bezorging en afhalen en bestellen is ter plekke in de dark kitchen niet mogelijk door de consument. Vrijwel alle handelingen vinden online plaats, met uitzondering van bezorging, van de door de dark kitchens klaargemaakte maaltijden, bij de consument.
Diensten
Tot de Diensten behoren den hoofdbranches Verhuur, Ambacht, Financiële instelling en Particuliere dienstverlening. Hiertoe vallen de volgende verkooppunten: Videotheek, Autoverhuur, Rijwielverhuur, Gereedschap verhuur, Verhuur Overig, Edelsmid, Schoenreparatie/Sleutels, Kapper, Tattoo/Piercing, Schoonheidsspecialist, Kledingreparatie, Stoffeerderij, Kleermaker, Pottenbakker, Electro reparatie, Drukwerk, Foto-ontwikkelen, Dierentrimsalon, Lijstenmaker, Ambacht overig, Financiële intermediair, Verzekeringswerk, Bank, Postkantoor, Bellen/Internet, Fotostudio, Makelaardij, Autowasserij, Autopoetsbedrijf, Fietsenstalling, Stomerij/Wassalon, Reisbureau, Uitzendbureau, Uitvaart, Diensten overig.
Flitsbezorging
Flitsbezorging is een specifieke vorm van een bedrijfsactiviteit die bestaat uit het dagelijks veelvuldig en met een zeer korte leveringstermijn (binnen 10 minuten) distribueren van voornamelijk dagelijkse goederen. Deze distributie vindt plaats vanuit zogenoemde darkstores: opslagpanden die niet toegankelijk zijn voor consumenten. Bestelling, communicatie en betaling van de producten vindt online plaats en enkel de aflevering vanuit de darkstores vindt fysiek aan huis bij de consument plaats.
Koopkrachtafvloeiing
Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij gevestigde winkels buiten dat gebied of naar online kanalen.
Koopkrachtbinding
Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij winkels die in dat gebied gevestigd zijn.
Koopkrachttoevloeiing
Aandeel van de omzet die van bewoners komt die buiten een bepaald gebied wonen.
Leegstand
Een unit/verkooppunt/pand met een commerciële bestemming, zonder dat daar een functie is gevestigd. Een leegstaand pand kan in het verleden een winkel zijn geweest, maar ook een andere functie hebben gehad (zoals bijvoorbeeld een ambacht, horeca of dienstverlening). Ook bij eventuele invulling van het pand kunnen naast een winkel ook andere functies gevestigd worden.
Leisure
Leisure is een brede term voor verschillende commerciële functies. Door Locatus is de groep uitgesplitst naar drie branches: Horeca, Cultuur en Vermaak. Onder Cultuur valt o.a. de bibliotheek, bioscoop, museum en theater. Vermaak betreffen functies als een pretpark, bowlingbaan, sauna en zwembad.
Locatus
Locatus is een onafhankelijke commerciële dienstverlener die informatie verzamelt over alle winkels en consumentgerichte, dienstverlenende bedrijven. Veldwerkers bezoeken en onderzoeken jaarlijks alle winkelgebieden in de Benelux. De verzamelde gegevens, zoals (winkel)naam, winkelverkoopvloeroppervlak en branche worden geregistreerd in de database. Er wordt daarnaast ook een indeling in winkelgebieden aan gekoppeld en winkelgebieden worden geclassificeerd.
Marktruimte (o.b.v. distributieve berekening)
Een veelgebruikt rekeninstrument om het huidige functioneren en eventuele indicatieve markt voor detailhandel in de toekomst te kunnen duiden is de distributieve berekening. Hierin wordt het huidige gevestigde aanbod in een specifieke branche (bijvoorbeeld dagelijkse detailhandel) in een afgebakend gebied vergeleken met het landelijke gemiddelde. Daarbij wordt de gemiddelde vloerproductiviteit berekend van het in het gebied gevestigde aanbod. Het verschil tussen de gerealiseerde vloerproductiviteit en de landelijke gemiddelde vloerproductiviteit bepaalt of de desbetreffende branche boven- of ondergemiddeld functioneert. Het verschil tussen de gerealiseerde en gemiddelde vloerproductiviteit kan worden opgevat als indicatieve uitbreidingsruimte, dan wel overaanbod.
Niet-dagelijkse Sector (regulier)
Winkels in Mode & Luxe, Vrije Tijd en Elektronica. Dit betreffen de branches warenhuizen, kleding & mode, schoenen en lederwaren, huishoudelijke & luxe artikelen, juwelier & optiek, antiek & kunst, sport & spel, hobby, media en bruin & witgoed. Deze branches treffen we gewoonlijk aan in de centrale en ondersteunende winkelgebieden.
PDV (perifere detailhandelsvestigingen)/ Volumineuze detailhandel
Perifere detailhandelsvestigingen zijn winkels die vanwege hun aard en omvang over het algemeen niet in de traditionele winkelcentra (binnenstad, buurt- en wijkcentra) gevestigd kunnen worden. Het gaat hierbij over de volumineuze aard van de goederen. Deze benadering van perifere winkels is vanuit het voormalige rijksbeleid ingestoken en dus met name branchegericht. Veelvoorkomende branches zijn: auto’s, boten en caravans (ABC), bouwmarkten, tuincentra en detailhandel in woninginrichting.
Verblijfsgebied
Waar we in het verleden spraken over winkelgebieden, worden dit steeds meer verblijfsgebieden. De functie winkelen wordt minder belangrijk en dit biedt ruimte voor horeca en andere leisurefuncties. Een prettig verblijf staat voorop. We gaan van winkelgebieden waar transacties het hoofddoel vormden, naar verblijfsgebieden waar attractie en vermaak de belangrijkste doelen zijn.
Vloerproductiviteit
De vloerproductiviteit (omzet in € per m² wvo) is een veelgebruikt kengetal om het functioneren van een winkel inzichtelijk te maken.
Winkelvloeroppervlakte (WVO)
De winkelvloeroppervlakte betreft de winkeloppervlakte die in gebruik is voor de directe verkoop van goederen. Het betreft de voor de klant toegankelijke verkoopruimte van de winkel, oftewel de totale bedrijfsvloeroppervlakte minus eventueel kantoor-, personeels- en magazijnruimte, toiletten etc.
Bijlage 2: Beleid kringloopwinkels Dijk en Waard
De raad van de gemeente Dijk en Waard;
gelet op
•de Gemeentewet;
•het Reglement van orde voor de raad van Dijk en Waard 2022;
besluit:
1Het beleid voor de vestiging van kringloopwinkels in Dijk en Waard vast te stellen.
2Het beleid als addendum toe te voegen aan de reeds vastgestelde Retailvisie Dijk en Waard 2023.
3Het college opdracht te geven medio 2026 het vastgestelde beleid te evalueren en de raad te informeren over de uitkomst.
Kringloopwinkels worden onderscheiden in drie soorten:
1De ideële kringloopwinkel (zonder winstoogmerk)
Vaak worden deze winkels geëxploiteerd door een (ideële) stichting of een andere organisatie. Verkoop is hier één van de activiteiten. Belangrijke drijfveren zijn ook het verminderen van de afvalstroom, het doneren van de inkomsten aan goede doelen en het bieden van werkgelegenheid (en daarmee zingeving) aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Goederen in deze winkels worden vaak om niet ingebracht door particulieren.
2De commerciële kringloopwinkel
Gedreven door een ondernemer die hiermee in zijn bestaan voorziet. De goederen in deze winkels zijn vaak afkomstig uit woningontruimingen.
3De commerciële vintagewinkel
Gedreven door een ondernemer die hiermee in zijn bestaan voorziet. Goederen (soms uitsluitend kleding, soms uitsluitend meubels en woninginrichting) worden hier vaak verkocht voor een prijs die hoger kan liggen dan die van nieuwe artikelen van bijvoorbeeld Ikea of Zara. De goederen worden soms (al dan niet in consignatie) door particulieren ingebracht, maar vaak bestaat de bedrijfsactiviteit juist (mede) uit het opsporen en opkopen van waardevolle goederen.
Ideële kringloopwinkels die zich willen vestigen op de perifere detailhandelsclusters Beveland en Zuiderdel krijgen een vergunning als zij aan de volgende voorwaarden voldoen:
•Uit het bedrijfsplan moet blijken dat het gaat om een ideële kringloopwinkel, zonder winstoogmerk.
•Maximaal 30% van het brutovloeroppervlak wordt gebruikt voor de verkoop van kleine (niet‐volumineuze*) detailhandelsgoederen.
•Minimaal 30% van het brutovloeroppervlak wordt gebruikt voor werkplaatsactiviteiten, zoals reparatie, herstel en upcycling van ingezamelde goederen voor verkoop.
•Een inspanningsverplichting om bij te dragen aan een duurzame inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en/of onderwijs, bijvoorbeeld door het aanbieden van werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en/of stageplekken voor studenten.
•Andere bedrijven mogen niet in hun bedrijfsvoering (inclusief beschikbare milieuruimte) worden belemmerd.
•Er moeten (op grond van de Nota parkeernormen Dijk en Waard 2022) voldoende parkeerplaatsen op eigen terrein aanwezig zijn.
•Er moet worden voldaan aan de voor de locatie geldende bestemmingsvoorschriften met betrekking tot de terreininrichting (zoals geen buitenopslag e.d.).
➢ De overige geldende regelgeving van de gemeente Dijk en Waard blijft onverkort van toepassing.
➢ De overige kringloopwinkels (de commerciële kringloopwinkel en de commerciële vintagewinkel) worden als ‘recreatieve detailhandel’ aangeduid en moeten zich vestigen in de centrumgebieden.
➢ Voor reeds bestaande kringloopwinkels in de gemeente Dijk en Waard geldt dat deze kringloopwinkels hun activiteiten op de huidige locatie kunnen blijven voortzetten.
➢ Nieuwe initiatieven voor kringloopwinkels, uitbreidingen of verplaatsingen van kringloopwinkels zullen aan bovenstaande beleidsregels getoetst worden.
➢ Daarnaast geldt een zogenoemde uitsterfconstructie voor bestaande kringloopwinkels die solitair of buiten de huidige detailhandelsstructuur gevestigd zijn of niet aan bovenstaande voorwaarden voldoen. Deze kringloopwinkels kunnen hun huidige bedrijfsactiviteiten gewoon voortzetten. Als ze echter stoppen met hun bedrijfsactiviteit op de bestaande locatie dan kan er geen nieuwe kringloopwinkel op dezelfde locatie worden gevestigd.
* Onder volumineuze goederen worden goederen verstaan die per eenheid een groot vloer- en/of grondoppervlak nodig hebben. Artikelen in kringloopwinkels die hieronder vallen zijn bijvoorbeeld producten voor woninginrichting, tuininrichting en doe-het-zelf.
Vastgesteld in de openbare vergadering van 9 juli 2024.
De griffier,
M. (Menno) Horjus
De voorzitter,
M.F. (Maarten) Poorter