Beleidsnota integraal risicomanagement en weerstandsvermogen 2025-2028 Gemeente Bronckhorst

Artikel 12 norm

Het minimale niveau van de opbrengst van gemeentelijke belastingen waar een gemeente aan moet voldoen alvorens in aanmerking te komen voor een aanvullende uitkering uit het Gemeentefonds op grond van artikel 12 Financiële Verhoudingswet.

Beheersmaatregelen

Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect te beperken.

Belastingcapaciteit

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe onze belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De onroerendezaakbelasting, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing bepalen hoe hoog de woonlasten per gemeente zijn.

Benodigde weerstandscapaciteit

De benodigde middelen waarover de gemeente moet beschikken om risico’s af te dekken zonder dat dit ten koste gaat van het bestaand beleid.

Beschikbare weerstandscapaciteit

De middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om risico’s af te dekken zonder dat dit ten koste gaat van het bestaand beleid.

Gedragsmaatregelen

Een maatregel die als doel heeft een gedragsverandering te bewerkstelligen.

Grondexploitatie

Het financiële kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse totale gemeentelijke baten. De huidige waarde laat zien dat we geen actieve grondexploitaties hebben.

Incidentele weerstandscapaciteit

Dát deel van de reservepositie dat als buffer vrij aanwendbaar is, het aanwendbaar deel van de algemene reserve en de post onvoorzien incidenteel.

Integraal risicomanagement

Het breed invullen van risicomanagement, waarbij niet alleen de (wettelijke) kaders worden gevolgd, maar ook het risicobewustzijn wordt gestimuleerd.

Kans

De waarschijnlijkheid dat een gebeurtenis zich voor zal doen.

Kengetallen

Er zijn zes verplichte financiële kengetallen (netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd, solvabiliteit, grondexploitatie, belastingcapaciteit, structurele exploitatieruimte) die samen een beeld geven van de financiële ontwikkeling in de gemeente. Eén los kengetal zegt echter weinig van de financiële positie. Landelijk zijn er signaleringswaarden afgesproken.

Monte Carlo-analyse

Simulatietechniek waarbij het optreden van de verschillende risico’s in diverse scenario’s vele malen worden gesimuleerd. Door deze methode heeft de gemeente een beeld van het benodigde weerstandsvermogen in vrijwel alle denkbare scenario’s.

Netto kans & gevolg

De kans en het gevolg van risico’s dat resteert nadat er effectieve maatregelen zijn getroffen.

Netto schuldquote

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van onze schuldenlast ten opzichte van de totale baten. Het laat zien of onze gemeente investeringsruimte heeft of juist niet. Daarnaast zegt het kengetal wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten er zijn (rente en aflossing) waardoor een begroting minder flexibel wordt en dus minder investeringsruimte heeft. De netto schuldquote geeft ons daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie.

Netto schuldquote gecorrigeerd

In de berekening van de netto schuldquote is niet zichtbaar waarvoor Bronckhorst de schulden is aangegaan. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat we geld hebben doorgeleend. Om te weten of we veel geld doorlenen aan derden wordt de schuldquote exclusief de doorgeleende gelden weergegeven. Voor de netto schuldquote geldt ook hier: hoe lager het kengetal hoe beter.

Onbenutte belastingcapaciteit

Het verschil tussen de werkelijke hoogte van de lokale belastingen en de aanvaardbare hoogte van de artikel 12 norm.

Ratio Weerstandsvermogen

Ratio waarmee de gemeente aantoont dat zij in staat is de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt.

Risico

Een onzekere gebeurtenis waardoor realisatie van doelen of uitvoering van kernprocessen in gevaar kan komen.

Risicoanalyse

Systematische inventarisatie en analyse gericht op het verkrijgen van de risico’s die leiden tot een ongewenste gebeurtenis.

Risicocategorie

We delen risico’s in risicocategorieën (Laag, Midden, Hoog). Op deze manier is zichtbaar welke risico’s de gemeente het meest kunnen beïnvloeden.

Risicogebeurtenis

Een voorval dat invloed heeft of kan hebben op het bepalen van de beoogde doelstellingen.

Risicogevolg (impact)

Het effect dat voortvloeit uit het optreden van een risico.

Risicokaart

Grafische weergave van de risico’s, ingedeeld in risicocategorieën.

Risicomanagement

Het proces om risico’s zodanig te beheersen dat meer zekerheid bestaat dat de organisatie haar doelstelling (en) zal realiseren.

Solvabiliteitsratio

De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding vermogen, hoe financieel gezonder de gemeente.

Stille reserve

Zijn reserves die de gemeente wel heeft maar die niet blijken uit de balans. Het gaat dan vaak om bezittingen die al afgeschreven (of ineens afgeschreven) zijn maar nog steeds een waarde hebben. Op grond van de voorschriften mogen we deze bezittingen niet tegen de marktwaarde waarderen maar moeten we deze waarderen op aanschafwaarde minus afschrijving. Pas op het moment van realiseren van de marktwaarde, dus bij verkoop, komt deze waarde tot uiting. Dit betekent dat ook al is een object in onze balans gewaardeerd op nul het wel degelijk een waarde kan vertegenwoordigen

Structurele exploitatieruimte

De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de (vrije) begrotingsruimte binnen de vastgestelde begroting is. Het kengetal geeft aan of we in staat zijn om tegenvallers langdurig op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Schommelt de waarde rond de nul? Dan is de ruimte binnen de begroting vrijwel volledig ingevuld.

Structurele weerstandscapaciteit

De onbenutte belastingcapaciteit.

Verwachtingswaarde

Geeft inzicht in de mogelijk te verwachten schade (kans maal gevolg).

Waarderingscategorie

De ratio van het weerstandsvermogen drukken we uit in een waarderingscategorie (A t/m F). Deze categorie geeft aan hoe solide het weerstandsvermogen is.

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (de benodigde weerstandscapaciteit) en de middelen die de gemeente beschikbaar heeft om de risico’s financieel af te kunnen dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit)