Aanhef
Samenvatting
Kaders, richtlijnen en beleid voor meer kwaliteit, diversiteit en innovatie
Breda staat bekend als een bourgondische, gastvrije en sfeervolle stad. De stad heeft een fraaie historische binnenstad waar het goed toeven is en waar mensen elkaar graag ontmoeten. Inmiddels worden ook nieuwe, verrassende gebieden ontwikkeld. Breda wil een belangrijke speler worden op het internationale speelveld om nieuwe doelgroepen aan te spreken en om beter in te spelen op trends. Horeca is een beleidsveld dat hierin zowel ondersteunend als kleurbepalend is. Horeca zorgt voor levendigheid in de stad, trekt bezoekers en biedt werkgelegenheid. Hoewel de binnenstad de grootste horecacapaciteit kent, zijn er natuurlijk veel meer gebieden met horeca. Denk aan de gezellige Haagsemarkt, het stijlvolle Ginneken, de horeca in de dorpen en wijken en in het buitengebied.
Bloeiend horecaklimaat in de stad optimaliseren
We willen met de nieuwe kaders, richtlijnen en beleid de randvoorwaarden voor een bloeiend horecaklimaat in de stad optimaliseren. Met de kracht van horeca, willen we de aantrekkelijkheid van Breda behouden en vergroten, de ontwikkeling van gebieden met grote economische betekenis verder aanjagen en de groei van werkgelegenheid in de horecasector stimuleren. De nieuwe kaders, richtlijnen en beleid sluiten beter aan op consumentengedrag en wensen en behoeften van ondernemers en initiatiefnemers. Doel is om nog meer te streven naar kwaliteit, diversiteit en innovatie en behoudend te zijn ten aanzien van de kwantiteit. We kiezen voor de juiste soort en omvang horeca op de juiste plaats.
Duidelijkheid voor ondernemers en bewoners
We hebben onderzocht wat de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte is voor de horeca en hoe we dat gezamenlijk willen en kunnen realiseren. De kaders, richtlijnen en beleid dienen als richtlijn voor nieuwe omgevingsplannen en voor de toetsing van nieuwe initiatieven. Het is beleid om kwaliteit in zowel de binnenstad als de gemeente te kunnen waarborgen en verbeteren. Bovendien geeft het de bewoners duidelijkheid en zekerheid.
Analyse: er is ruimte voor verbreding, nieuwe concepten en kwaliteit
De analyse van het huidige horeca-aanbod wijst uit dat het horeca- aanbod in de afgelopen jaren aanvankelijk fors toenam en sinds 2021 een lichte daling kent. Breda heeft relatief veel horeca en de aantrekkingskracht van de Bredase horeca is hoog. Daarbij scoort Breda goed op het gebied van autobereikbaarheid, sfeer, netheid en veiligheid. Kansen en uitdagingen in de binnenstad van Breda liggen met name op het duurzaam ‘schoon houden’ van de stad en het behouden van de uitstraling van monumentale panden. Deze panden geven de binnenstad en specifieke straten een unieke uitstraling.
Er is veel gezellige en bourgondische horeca die veel bezoekers trekt, de hoogwaardige en vernieuwende horeca wordt nog wat gemist in de stad. Mooi is dat er meer concentratieplekken van horeca zijn bijgekomen. Denk aan de Veemarktstraat, Van Coothplein en de Boschstraat. Door de horeca zijn deze gebieden veel levendiger geworden. Ook zijn er kansen voor de horeca in het investeren in nieuwe concepten, kwaliteit en verbreding van het aanbod. De analyse van de vraag naar horeca geeft aan dat we steeds meer gaan van een koopcentrum naar verblijfs- en ontmoetingsgebieden, dat consumenten steeds meer besteden in de horeca (deels door prijsstijgingen) en dat sommige ondernemers het ook lastig hebben. Verder blijkt dat in Breda de behoefte aan horeca in de toekomst verder toeneemt, vooral ook door de groei van het aantal inwoners.
Ruimte voor horeca in nieuwe gebieden en de binnenstad
We zetten met de kaders, richtlijnen en beleid horeca in op het consolideren van de huidige horecastructuur. Dit betekent dat we vooral inzetten op kwaliteit, diversiteit en innovatie van horeca in bestaande horecagebieden. Toch kan in bepaalde deelgebieden of ontwikkelgebieden uitbreiding van de horeca wenselijk zijn, omdat daarmee dat gebied aantrekkelijker wordt. We gaan werken aan een gebiedsprofiel ‘binnenstad’. Daarin beschrijven we hoe we de (historische) binnenstad positioneren, zelfstandig en ten opzichte van de nieuwe gebiedsontwikkelingen CrossMark, Gasthuisvelden en Centrum Oost.
Sturen met deelgebieden en ontwikkelperspectieven
In de kaders, richtlijnen en beleid horeca beschrijven we verschillende deelgebieden (in de binnenstad en daarbuiten). Per deelgebied doen we aanbevelingen voor het ontwikkel- perspectief voor de horeca en splitsen dit uit in de deelsectoren drankverstrekkers (zoals koffietentjes, bars en cafés), fastservice (zoals lunchrooms) en restaurants.
De deelgebieden en het ontwikkelperspectief zijn tot stand gekomen aan de hand van de lokale vraag- en aanbodsituatie, omgevingskwaliteiten en de wisselwerking met andere functies en doelgroepen. Hierin is rekening gehouden met de impact op de omgeving en de andere deelgebieden. Het gaat hier om aanbevelingen.
Maatwerk en pilots, bijvoorbeeld met nachthoreca, zijn mogelijk
Horeca is een dynamische en snel veranderende branche. Trends volgen elkaar snel op. Niet alles is op één moment in uitgangspunten en beleidsregels vast te leggen. Daarom blijft er ruimte voor maatwerk en pilots. Bijvoorbeeld met nachthoreca. We stellen voor om maximaal 10 keer per jaar langere openingstijden (tot 06.00 uur) mogelijk te maken. Dat gebeurt met een select aantal bedrijven en instellingen en onder voorwaarden. We evalueren deze aanpak jaarlijks.
We werken structureel en incidenteel samen
Om tijdig en actief te sturen is samenwerking tussen alle partijen en sectoren meer dan ooit wenselijk en noodzakelijk, zeker in de binnenstad. We werken structureel samen met de horeca, zowel bestuurlijk als operationeel. Ook in bredere zin streven we naar samenwerking, tussen ondernemers, gemeente, vastgoedeigenaren, bewoners en overige belanghebbende partijen zoals culturele partners en Breda Marketing.
Sturen met een exploitatievergunning voor alle horeca in de hele stad
Een exploitatievergunning wordt verstrekt voor het mogen exploiteren van een horecazaak en dient als bescherming van de openbare orde en veiligheid. En ook van het woon- en leefklimaat in de omgeving van de betreffende horecazaak. In het verleden heeft Breda deze exploitatievergunning deels afgeschaft. We gaan separaat een voorstel doen om de APV te wijzigen waarbij gemeentebreed een vergunning wordt ingevoerd voor alle horeca. Met deze maatregelen willen we:
) meer inzicht krijgen in nieuwe vestigingen van alle horeca- categorieën;
) de mogelijkheid hebben om een kennismakingsgesprek gericht op concept en kwaliteit te koppelen aan het proces van de aanvraag van een exploitatievergunning;
) meer mogelijkheden creëren om op te treden tegen overlast in het kader van openbare orde en veiligheid een beter woon- en leefklimaat te creëren;
) de mogelijkheid om een Bibob-toets toe te passen om mogelijk verkeerde geldstromen tegen te gaan in de horecabranche ;
) handvatten creëren voor handhaving bij oneigenlijk gebruik van de horecafunctie of het overtreden van de sluitingstijden.
We voeren een kennismakingsgesprek horeca in en organiseren een ‘Horeca Innovatie Event’
Als service naar nieuwe ondernemers willen we voor alle nieuwe horeca een kennismakingsgesprek aangaan bij de aanvraag van de exploitatievergunning. Op die manier kunnen we adviseren, onder andere op basis van de deelgebieden en kunnen we beter sturen op soorten en kwaliteit van horeca. Verder organiseren we periodiek een ‘Horeca Innovatie Event’. Hier brengen we partijen uit de stad met bijzondere kennis en expertise samen en combineren dit met experts van buiten. Doel is om te inspireren en te innoveren.
Wat is kwaliteit, diversiteit en innovatie en hoe bereiken we dit
Het is de titel van de kaders, richtlijnen en beleid horeca – Kiezen voor kwaliteit. In het stuk wordt dit diverse malen benoemd en het wordt gaandeweg wel duidelijk welke kant Breda op wil. Toch zijn het subjectieve begrippen.
Vooropgesteld: ook nu is er veel kwaliteit te vinden in Breda. In de beschrijving van de deelgebieden wordt per gebied het huidige profiel beschreven en het ontwikkelperspectief voor de horeca. In sommige deelgebieden liggen zeker nog kansen. Daarnaast worden nieuwe gebieden ontwikkeld, er komen meer inwoners bij en zeer waarschijnlijk ook nieuwe doelgroepen, zoals internationals en jongeren. Dan zijn er ook voorzieningen nodig die aansluiten bij hun voorkeuren. Horeca kan nadrukkelijk bijdragen aan placemaking, aan de identiteit van een gebied. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een rauwer randje zoals dit in Rotterdam, Eindhoven en Tilburg al meer aanwezig is. In Breda ontwikkelen we een innovatiedistrict, wat is dan innovatie in horeca? De Scandinavische landen zijn vaak koploper in de horecabranche. We benutten onder andere het Horeca Innovatie Event om eens echt in die trends te duiken.
Ook dagen we ondernemers uit om nieuwe concepten te lanceren, om in te spelen op trends, zoals gezondheid en duurzaamheid.
Gaandeweg maken we de begrippen meer concreet en Bredaas.
Dit vraagt nadere uitwerking en we doen dit uiteraard samen met de partijen in de stad, zoals ondernemers, Koninklijke Horeca Nederland, Breda Marketing, inwoners, vastgoedondernemers, culturele partijen en de bedrijven in Breda.
2. Waar komen we vandaan?
2.2. Marktanalyse
2.2.1. Aanbod: hoge aantrekkingskracht Bredase horeca, ook uitdagingen
Horeca-aanbod nam aanvankelijk fors toe, sinds 2021 lichte daling
Het aantal commerciële horecazaken in de gemeente Breda ligt begin oktober 2024 op 583. Dit betekent een stijging van 22% ten opzichte van 10 jaar geleden. Dit is een relatief ruime stijging, ook afgezet tegen de landelijke stijging. De groei zit hem met name in de sectoren ‘fastservice’ en ‘restaurants’. Met fastservice bedoelen we horecaconcepten gericht op snelheid, gemak en efficiëntie. Dus ook (gezonde) lunchrooms, ijssalons, broodjeszaken, et cetera.
Het aantal drankverstrekkers is ongeveer gelijk gebleven in Breda. Landelijk neemt deze sector af.
Sinds 2021 is er een lichte afname van het aantal horecagelegenheden waar te nemen in Breda. Vooral de sectoren fastservice, specifiek lunchroom, en restaurants zijn hiervoor verantwoordelijk. Dit zijn ook de bedrijfstypen die eerder snel toenamen in Breda.
Breda heeft relatief veel horeca
Het horeca-aanbod per 1.000 inwoners in de gemeente Breda is met 3,1 relatief ruim ten opzichte van de benchmarkgemeenten (2,9). Alleen Maastricht heeft meer horeca per 1.000 inwoners en in Eindhoven is het ook 3,1. Het relatief ruime aanbod kan deels verklaard worden vanuit de sector drankverstrekkers. Zoals we reeds vaststelden; waar in andere gemeenten deze sector afneemt in aantallen, blijft deze sector in Breda nagenoeg gelijk.
Breda kent meer zaken in de sector drankverstrekkers dan de benchmarkgemeenten (Maastricht uitgezonderd). De sectoren fastservice en restaurants zijn vergelijkbaar aanwezig in de benchmark gemeenten.
De aantrekkingskracht van de Bredase horeca is hoog
Met name de horeca in de binnenstad van Breda weet veel bezoekers van buiten de stad aan te trekken. De horeca in de gemeente Breda kent daarbovenop een hoger koopstromensaldo dan de benchmarksteden. Dit komt door een iets hogere binding dan de meeste steden, maar vooral door een hoge toevloeiing. Breda kent daarnaast veel bezoekers en daarmee bestedingen vanuit België. Belgische bezoekers besteden over het algemeen meer/ vaker in de horeca dan de Nederlandse bezoekers. De horeca in Breda wordt goed beoordeeld in het koopstromenonderzoek van 2021. Breda kent een hogere beoordeling dan de meeste benchmark centra, alleen ‘s-Hertogenbosch wordt beter beoordeeld.
Andere onderdelen van de binnenstad die goed beoordeeld worden zijn sfeer, netheid en veiligheid. Een onderdeel waar de binnenstad van Breda goed op scoort is de auto-bereikbaarheid. Deze is met een 7,4 aanzienlijk beter dan de centra van de benchmarksteden.
Tijdens de recente schouw en gevoerde expertgesprekken kwam het aspect ‘schoon’ (in de brede zin) wel als aandachtspunt aan de orde. Er is op een aantal plekken in de binnenstad verbetering nodig.
Kansen en uitdagingen binnenstad Breda
De binnenstad van Breda is hét concentratiegebied voor detailhandel, horeca en vele andere functies in de gemeente en regio. De binnenstad staat regionaal echt op de kaart, maar er zijn ook nog genoeg uitdagingen.
De binnenstad van Breda kent veel monumentale panden. Deze panden geven de binnenstad en specifieke straten een unieke uitstraling. Door de jaren heen is er echter veel bebording, reclame, luifels en vlaggen geplaatst op de gevel van deze monumentale panden. Deze elementen zijn daarnaast ook vaak verouderd en verloederd. Dit geeft specifieke straten in de binnenstad een opgave tot verbetering.
Breda staat vooral bekend voor haar gezellige en bourgondische horeca, dit trekt veel bezoekers. De hoogwaardige en vernieuwende horeca wordt echter gemist in de stad. De laatste jaren neemt dit type horeca wel toe in de stad, maar loopt nog achter op de vergelijkbare grotere steden.
Ook is de horeca, die van oudsher sterk geconcentreerd was op een aantal plekken in de binnenstad, meer gaan uitdijen naar de aanloopgebieden richting het centrum. Denk aan de Veemarktstraat, Van Coothplein, de Boschstraat en nog een aantal straten. Door de horeca zijn deze gebieden veel levendiger geworden. Daarnaast is ieder gebied net anders, waardoor ieder gebied ook een specifiek publiek trekt. In hoofdstuk 4 zijn de horecaconcentraties/gebieden in de binnenstad en elders in de gemeente specifiek beschreven.
Horeca 1 in de binnenstad van Breda
De horecacategorieën staan beschreven in hoofdstuk 5. Om onderstaande goed te kunnen duiden hierbij wel al de definitie van horeca 1.
Horeca 1
Een horecabedrijf dat is gericht op winkelend publiek en hoofdzakelijk overdag maaltijden, consumptie-ijs en niet- en/of (licht-)alcoholische dranken verstrekt vooral voor consumptie ter plaatse en daarmee ondersteunend is voor de (winkel)functie van een gebied, zoals een lunchroom, koffie/ theehuis, broodjeszaak, ijssalon en daarmee gelijk te stellen horecabedrijven. De bedrijfsactiviteit is gericht op het – met name overdag – al dan niet ter plaatse verstrekken en bereiden van etenswaren en dranken en de openingstijden vallen (in belangrijke mate) binnen de openingstijden van winkels.
Zoals in de vorige paragraaf al beschreven is in 2011 de horeca 1 bestemming in het leven geroepen. Binnen deze bestemming kunnen horecazaken die qua aard en uitstraling aansluiting vinden bij het winkelend publiek zich vrij vestigen. Het doel van de regeling was toen het stimuleren van de daghoreca in Breda, het versterken van lunchrooms en koffiezaken. Dat is gelukt.
Deze planologische mogelijkheid is er zowel in de binnenstad als in de Wilhelminastraat. In de binnenstad is het aantal lunchrooms toegenomen. Daar staat tegenover dat het aantal lunchrooms al goed vertegenwoordigd was op de horeca 1 bestemmingen.
Café-restaurants en restaurants waren in 2012 nagenoeg niet gevestigd op een horeca 1 bestemming. Dit aantal is licht toegenomen. Zowel in de binnenstad als in de Wilhelminastraat betreft het echter kleine aantallen. Zie paragraaf 5.2.
2.2.2. Vraag naar horeca neemt toe, behoefte verandert Van koopcentrum naar verblijfs- en ontmoetingsgebied
Het toekomstperspectief van de binnenstad van Breda hangt ook samen met landelijke trends in grotere binnensteden in Nederland. Een uitgebreide toelichting op de trends en ontwikkelingen is te vinden in hoofdstuk 3.
Binnensteden veranderen van winkelgebieden in multifunctionele ontmoetingsplaatsen. Een sterkere verblijfsfunctie draagt bij aan de behoefte aan sfeer en beleving die de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Breda is van oudsher een sterk functioneel ‘koop’centrum, waar de winkelfunctie altijd dominant was. Je ging naar Breda om ‘te winkelen’ en de horeca pakte je mee. Dit nog los van de specifieke uitgaansfunctie met Havermarkt en de Vismarktstraat. Die is de laatste jaren echter verschoven en zal ook de komende jaren blijven door ontwikkelen. De winkelfunctie blijft belangrijk, maar wordt minder. De horecafunctie is sterk toegenomen en wordt sterker. Tegelijkertijd zijn ook andere functies in toenemende mate belangrijk, zoals diensten, cultuur en maatschappelijke functies. De verblijfs- en ontmoetingsfunctie staat meer centraal en de horecasector levert daar een onmisbare bijdrage aan.
Consumenten besteden steeds meer in de horeca
De omzet in de horeca nam sinds 2010 jaarlijks fors toe, tot 2020. Door de gevolgen van corona is het omzetniveau sterk teruggelopen in 2020 en 2021. Voor veel ondernemers heeft dit enorme consequenties gehad, die nog voelbaar zijn. Ondertussen is de omzet in de horeca weer op hetzelfde niveau als voor 2019. De omzet is zelfs hoger dan in 2019, met name door prijsstijging, niet door volume. De producten en kosten worden duurder en daarmee stijgt ook de prijs en dus de omzet. De laatste berichten uit 2024 geven een positiever beeld ten aanzien van omzet (volume).
De consument geeft nog steeds meer uit in de horeca. De lange termijn trend laat ook een cultuurverschuiving zien. Nederlanders eten en drinken steeds meer buiten de deur. Dit is positief. Investeren in nieuwe concepten, kwaliteit en verbreding van het aanbod zorgen voor kansen voor de horeca in Breda.
Ondernemers hebben het ook lastig
Tegelijkertijd staat de winstgevendheid en het bedrijfsperspectief voor horecaondernemers wel onder druk. De stijging van diverse kostenposten (personeel, energie, inkoop) in combinatie met de opgebouwde schuldenlast door corona leidt bij veel ondernemers voor problemen. Het personeelstekort helpt ook niet en zorgt ervoor dat de maximale (terras)capaciteit vaak niet gehaald kan worden.
Daarnaast ondervindt de horeca meer concurrentie vanuit andere sectoren, zoals de detailhandel. Door branchevervaging krijgen winkels in levensmiddelen artikelen, zoals super- en foodmarkten, ook een steeds sterkere horecafunctie. Ook de bezorgeconomie is een factor van betekenis. De agrarische sector beweegt zich ook steeds meer richting horeca.
In de toekomst neemt de behoefte aan horeca verder toe
Er is een indicatieve vraag- of bestedingsraming voor de Breda horecasector uitgevoerd, gebaseerd op cijfers uit het verleden en voorspellingen. Het is een doorkijk naar 2030 en 2040 waarin we met een bandbreedte de toename gemiddelde horecabesteding doorrekenen. Er is op basis van de geprognosticeerde bevolkingstoename, rekening houdend met binding en toevloeiing in alle gevallen groei te voorzien van de bestedingen in de horeca van Breda. Meer diversiteit en kwaliteit zal bovendien (deels) in een eigen vraag voorzien door het aantrekken van nieuwe doelgroepen (meer binding en toevloeiing).
Bijlage 1 Relevante beleidskaders
Een ruimtelijk horecabeleid staat niet op zichzelf. Er zijn vele beleidsdocumenten die de horeca op verschillende schaalniveaus raken. De belangrijkste beleidskaders in relatie tot het horecabeleid worden hier kort beschreven.
Provinciaal beleid
Omgevingsvisie Noord-Brabant (2018)
De provincie Noord-Brabant streeft naar een welvarende, verbonden, klimaatbestendige en innovatieve regio tegen 2050. Dit omvat economische, sociaal-culturele en ecologische waarden. Dit uit zich in vier hoofdopgaven:
Energietransitie: de provincie wil in 2050 energieneutraal zijn. Dit wilt de provincie doen door het verminderen van energiegebruik en het verhogen van duurzame energieopwekking zoals zonne- en windenergie.
Klimaatproof Brabant: het doel is om Brabant weerbaar te maken tegen klimaatverandering door middel van adaptieve maatregelen en natuur inclusieve oplossingen. Dit wilt de provincie doen door het aanpassen van infrastructuur en stedelijke gebieden om overstromingen en hittegolven te beheersen.
Slimme Netwerkstad: Brabant wil zich ontwikkelen als een slimme netwerkstad, waarbij innovatie en technologie centraal staan om de leefbaarheid en bereikbaarheid te verbeteren.
Concurrerende, Duurzame Economie: de provincie zet in op een sterke, duurzame economie die concurrerend is op zowel nationaal als internationaal niveau, met aandacht voor circulaire economie en innovatie.
Deze visie benadrukt samenwerking met andere overheden, bedrijven en burgers om de gestelde doelen te bereiken. De verschillende hoofdopgaven zijn breed opgesteld en gaan niet specifiek over de horeca. Wel kunnen er enkele linkjes worden gelegd. Door aanpassingen in de openbare ruimte ten behoeve van klimaatbestendigheid kunnen de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van steden verbeteren. Dit trekt meer bezoekers en daarmee meer bestedingen in de horeca. Ditzelfde geldt voor hoofdopgave slimme netwerk stad. Door de bereikbaarheid en leefbaarheid te verbeteren ontstaan er meer mogelijkheden voor de horeca.
Uitvoeringsagenda Levendig Brabant 2024-2027 (2024)
Met Levendig Brabant wil de provincie een levendig en aantrekkelijk leef-, woon- en verblijfsklimaat in Brabant in stand houden en versterken. Zodat er voor iedereen wat te doen en te beleven is. Daarnaast zoekt de provincie de verbinding tussen cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd en onze maatschappelijke opgaven, om de kracht van de vier sectoren ook daar van betekenis te laten zijn. De uitvoering van deze ambities wordt vormgegeven langs vier hoofddoelen en twee centrale opgaven.
Doel 1:
Bevorderen van passend aanbod Het aanbod van de producten en diensten van cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd sluit in 2030 aan op de behoeften van inwoners en bezoekers. Het aanbod draagt ertoe bij dat Brabant een aantrekkelijke en fijne plek is om te wonen en te werken.
Doel 2 / centrale opgave A:
Bevorderen van breed en divers aanbod met focus op jongeren (inclusief aanbod) Voor doelgroepen die nu nog niet of onvoldoende worden bereikt is er een passend aanbod van de vier sectoren.
Aanbod voor jongeren en het stimuleren van jongeren om kennis te maken met de vier sectoren is daarbij een bijzonder aandachtspunt.
Doel 3:
Stimuleren van innovatie en vernieuwing, inclusief talentontwikkeling De vier sectoren zijn vitaal en hebben voldoende ruimte en mogelijkheden om te vernieuwen. Daarmee sluiten de gemeente aan op het innovatieve profiel van Brabant. Toptalenten krijgen in Brabant kansen zich te ontwikkelen.
Doel 4 / centrale opgave B:
Bijdragen aan maatschappelijke opgaven Levendig Brabant draagt met cultuur, erfgoed, sport en vrijetijd bij aan een gezonde en aantrekkelijke omgeving om te wonen, werken en verblijven, waar voldoende te doen en te beleven is en waar cultuurhistorie behouden blijft en de sectoren worden verbonden met de maatschappelijke opgaven.
Regionaal beleid
Omgevingsagenda West-Brabant 2021-2025
De Omgevingsagenda van West Brant zet in op enkele aspecten. Samenwerking en Visie: West-Brabant werkt aan een toekomstbestendige regio door samenwerking tussen gemeenten, provincie, waterschappen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en kennisinstellingen. De Omgevingsagenda operationaliseert bestuurlijke afspraken en richt zich op uitvoering.
Gebiedsgerichte Opgaven: de agenda belicht vier belangrijke gebiedsgerichte opgaven: landbouwtransitie, energietransitie, klimaatadaptatie en mobiliteit. Deze opgaven vragen om een integrale aanpak en samenwerking tussen verschillende partijen.
Ruimtelijke Kwaliteit en Klimaat: de regio streeft naar een balans tussen economische ontwikkeling en behoud van landschappelijke en ecologische waarden. Dit omvat onder andere de ontwikkeling van groene en duurzame woon-werk locaties en het versterken van de vrijetijdseconomie.
Gemeentelijk beleid
Omgevingsvisie Breda 2040 (2021)
De omgevingsvisie van Breda staat in het teken van aantal doelen. Als hoofddoel is gesteld Breda, een grenzeloze, gastvrije en groene gemeenschap, is toekomstgericht en stelt de kwaliteit van leven voorop. Verder legt de omgevingsvisie nadruk op de kwaliteit en duurzaamheid ook bij de horeca. De afgelopen jaren is er in Breda veel horeca bijgekomen. Hoewel dit verklaard wordt door het groeiende consumentendraagvlak (in brede zin) houdt de gemeente rekening met de grenzen van de groei. De gemeente zet daarom vooral in op kwaliteit. Hierbij de volgende zaken relevant:
Kwaliteit boven Kwantiteit: in plaats van het aantal horecagelegenheden te vergroten, richt de visie zich op het verbeteren van de kwaliteit van bestaande en nieuwe
horecagelegenheden. Dit betekent dat er meer aandacht wordt besteed aan service, aanbod en beleving.
Concentratie van Horeca: nieuwe horecagelegenheden worden geconcentreerd binnen bestaande horecagebieden. Dit helpt om leegstand te voorkomen en zorgt ervoor dat de binnenstad aantrekkelijk en levendig blijft.
Duurzaamheid: er wordt gestreefd naar duurzame horecagelegenheden die bijdragen aan een groene en milieuvriendelijke binnenstad. Dit omvat het gebruik van lokale en biologische producten, energieefficiënte apparatuur en afvalreductie.
Beleidsnotitie Hotelvisie Gemeente Breda (2017)
Om ervoor te zorgen dat het nieuwe Bredase hotelaanbod meer bijzonder en onderscheidend wordt, wordt voorgesteld een toetsingskader te ontwikkelen. Het hotelwezen wordt nauw betrokken bij nieuwe beleidsontwikkelingen en projecten op het gebied van de verbetering van het toeristisch product en de marketing ervan. De Gemeente Breda stelt zich ten doel om alle bezoekersgroepen aan de stad een adequaat verblijfsaanbod te bieden, en tegelijkertijd structurele onevenwichtigheden in de markt te voorkomen. Wij zijn van mening dat de voorgestelde aanbevelingen met beide aspecten rekening houden. Tegelijkertijd gaan de ontwikkelingen in de (hotel)wereld zo snel dat de horizon voor deze maatregelen niet te ver weg mag liggen. Het is dan ook verstandig om uiterlijk over vier jaar de effecten daarvan te ijken en deze eventueel te heroverwegen voor de jaren daarna.
De economische groei van de afgelopen jaren heeft een positief effect gehad op toeristische overnachtingen en op de hotelmarkt. Het doel van het hotelbeleid is om alle bezoekersgroepen aan de stad een adequaat overnachtingsaanbod te bieden.
Economische visie Breda
In de economische visie staat de ambitie dat Breda zich gaat onderscheiden met een vestigingsklimaat dat verrast en inspeelt op de wensen van (nieuwe) talenten, bewoners, bedrijven en bezoekers. Een internationale hotspot die in 2030 excelleert met haar toegepaste technologie en creativiteit. Een complete en bijzondere mix van voorzieningen als winkels, horeca, erfgoed, cultuur en evenementen zorgt ervoor dat Breda aantrekkelijk blijft voor bewoners, bezoekers, talenten en bedrijven.
De binnenstad is een belangrijke economische motor. Door veranderend consumentengedrag transformeren binnensteden van koop- naar belevings- en verblijfscentra met een aangenaam verblijfsklimaat. Winkels staan onder druk. Onderscheidend vermogen is daarom van belang. Samen met Breda Marketing en het Ondernemersfonds Breda blijft de gemeente inspanningen leveren om ook hierin die gastvrije stad te zijn. De Stichting Ondernemersfonds Breda (SOFB) zet in op een nog aantrekkelijkere binnenstad door gezamenlijk te investeren voor een groeiend aantal bezoekers die ook langer blijven en meer besteden. Daarbij ligt de focus de komende jaren op een meer strategische promotie van de binnenstad met een sterk aanbod, op ontwikkelingsprojecten en op duurzame samenwerking.
Dichtbij doen, samen sterk vooruit, bestuursakkoord 2022 - 2026
De horeca heeft het zwaar gehad in coronatijd. Door meer online bestellingen heeft de detailhandel het ook moeilijk. Onze horeca en detailhandel zorgen voor een groot deel voor de aantrekkelijkheid van Breda. Niet alleen voor toeristen, maar ook voor een groot deel van de omliggende gemeenten. Voor hun inwoners is Breda de uitvalsbasis om te winkelen, eten, drinken en stappen. Die aantrekkelijkheid wil de gemeente graag hooghouden.
Bijlage 2 Horecacategorieën en Europese dienstenrichtlijn
In voorliggend horecabeleid worden horecacategorieën gehanteerd, zie hoofdstuk 5.1.. De indeling is globaal gebaseerd van lichte tot zware impact op de omgeving. Denk bij impact aan het samenspel van geluid, geur, bezoekfrequentie en -piek etc. Lichtere vormen van horeca (zoals een lunchroom) hebben een lichtere impact op de omgeving dan zwaardere vormen van horeca, zoals een bar of discotheek. Om deze reden gelden voor lichtere horeca veelal andere vestigingsbeperkingen dan voor zwaardere horeca. Ook in Breda is hiervan sprake. Horeca 1 is vrij toegestaan in de binnenstad. Zwaardere horeca is enkel toegestaan in de daartoe aangewezen concentratiegebieden en bestemmingen. De vestigingsbeperkingen via de horecacategorisering moet worden onderbouwd vanuit de Europese Dienstenrichtlijn. Voorliggende memo voorziet in een onderbouwing op hoofdlijnen.
Europese Dienstenrichtlijn en horeca
Horeca moet worden beschouwd als een dienst en daarmee valt de functie onder de Europese Dienstenrichtlijn (zie ook Handreiking, Dienstenrichtlijn en Ruimtelijke ordening, Ministerie van BZK en EZK, oktober 2019). Deze richtlijn schrijft voor dat horeca zich net als een dienst in theorie vrij moet kunnen vestigen. Vestigings- beperkingen via een horeca categorisering zijn toegestaan mits voldaan wordt aan de voorwaarden (zie volgend kader). Het discriminatieverbod is niet van toepassing omdat bestemmingsplannen voor eenieder gelden. Voor een verdere toelichting op de toepassing van de Dienstenrichtlijn wordt verwezen naar de Handreiking Dienstenrichtlijn.
Dienstenrichtlijn
De essentie van de Dienstenrichtlijn is gericht op het waarborgen van een vrij verkeer van diensten tussen de Europese lidstaten en vrije vestiging van diensten van de ene in de andere lidstaat. Als onderdeel daarvan bevat de Dienstenrichtlijn regels die van toepassing zijn op overheden bij het formuleren van eisen en het vormgeven van vergunningsstelsels die van invloed zijn op de toegang tot of de uitoefening van een dienstenactiviteit. Kwantitatieve of territoriale beperkingen (zoals vestigingsbeperkingen voor specifieke branches) voor dienstverleners zijn in beginsel verboden. In artikel 15 lid 3 zijn echter een aantal voorwaarden opgenomen die een beperking van de beoogde vrijheid van vestiging kunnen rechtvaardigen. De voorwaarden zijn:
•Non-discriminatoir. Een vestigingsbeperking mag geen direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit of statutaire vestigingsplaats.
•Noodzakelijkheid. Een vestigingsbeperking moet gerechtvaardigd zijn vanuit een dwingende reden van algemeen belang, bijvoorbeeld de bescherming van het stedelijk milieu.
•Evenredigheid. Een vestigingsbeperking moet geschikt zijn om de nagestreefde doelen voor het algemeen belang te bereiken, een beperking mag niet verder gaan dan nodig is en aangetoond moet worden dat het doel niet met minder vergaande beperkingen kan worden bereikt.
Horecacategorisering in lijn met de Dienstenrichtlijn
In het navolgende is per aspect bondig onderbouwd dat de horecacategorisering in lijn is met de Dienstenrichtlijn.
Noodzakelijkheid
De eis dat de beperking noodzakelijk moet zijn, houdt in dat voor die beperking een ‘dwingende reden van algemeen belang’ bestaat, waartoe in elk geval ook ‘de bescherming van het milieu en het stedelijk milieu’ behoort.
De consolidatie van de horecacategorisering voldoet om de volgende redenen aan de noodzakelijkheidseis:
) Via de huidige indeling wordt zwaardere horeca omwille van de impact op de omgeving (o.a. geluids- en geuroverlast) gereguleerd binnen de aangewezen concentratiegebieden en daarbuiten geweerd. Hierdoor draagt de categorisering bij aan een goed woon- en leefklimaat.
) De concentratie van bepaalde typen horeca in voorzieningen- centra (zoals de binnenstad, of de dorpscentra) draagt bij aan de vitaliteit van deze centra.
Indien de horecacategorisering wordt losgelaten, kan de gemeente de beleidsdoelen t.a.v. leefbaarheid en vitale centra niet realiseren.
Evenredigheid
De vestigingsbeperking is evenredig. De volgende overwegingen liggen hieraan ten grondslag:
) De gemeente handelt coherent en systematisch om de nagestreefde doelen te bereiken. De horeca categorieën uit het beleid zijn uniform uitgangspunt in de bestemmingsplannen.
Per bestemmingsplan en locatie is een uniforme afweging ge- maakt welke horeca categorieën toegestaan zijn, gelet op zowel de impact op de leefomgeving als de bijdrage aan vitaliteit van voorzieningencentra.
) In algemene zin zijn horecacategorieën effectief en dragen bij aan de bescherming van het woon- en leefklimaat. Dit blijkt uit het feit dat iedere gemeente in Nederland categorische beperkingen t.a.v. horeca in omgevingsplannen heeft.
) Gemeente Breda is daarin niet bijzonder of afwijkend dan andere gemeenten die allen een indeling gebruiken van lichte tot zware horeca. Wel kan de indeling per gemeente net iets anders zijn. Ook wijkt Breda niet af t.a.v. waar welk type horeca op welke plaats is toegestaan. Gemeente Breda kent net als vele middelgrote steden een globale indeling waarbij in het stadscen- trum alle typen horeca, onder voorwaarden en per centrumdeel, zijn toegestaan en waar in de dorps- en wijkwinkelcentra met name lichtere soorten horeca zijn toegestaan.
) De horecacategorisering levert een zinvolle bijdrage aan de doelen (goede leef- en woonklimaat en vitale voorzieningencentra door concentratie), omdat zonder de categorisering alle horeca zich overal zou mogen vestigen, waardoor de beleidsdoelen niet worden gehaald.
) De maatregel gaat niet verder dan nodig, omdat de horeca- categorisering in beleid én bestemmingsplannen, de enige mogelijkheid is om juridisch-planologisch te voorkomen dat horeca zich op onwenselijke locaties vestigt.
) Gelet op het voorgaande zijn er geen minder beperkende maatregelen mogelijk.
Horecabeleid
Het horecabeleid zet in op kwaliteit, diversiteit en innovatie en is daarnaast behoudend ten aanzien van de kwantiteit. Dit ten behoeve van vitale horecagebieden en een vitale sector. De horecacategorisering is grotendeels gelijk gebleven. De definities voor horeca 1 en 2 en de voormalige categorieën 5 en 6 (nu 4 en 5) zijn aangepast om de ruimtelijke uitstraling van de concepten die hieronder vallen te verhelderen. Daarnaast zijn de categorieën 3 en 4 samengevoegd vanwege het minieme verschil en de gelijkheid van impact op de omgeving. Deze maatregelen zijn noodzakelijk om te zorgen dat de categorieën worden gebruikt waarvoor deze bedoeld zijn. De maatregelen zijn noodzakelijk, evenredig en in lijn met de Europese Dienstenrichtlijn.