Woonvisie 2022+ Gemeente Borger-Odoorn

De raad van de gemeente Borger-Odoorn;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 80892022:428215;

gezien ,

gelet op

BESLUIT:

1Woonvisie Borger-Odoorn 2022+ vaststellen

2Voor het maximale groeiscenario van de Woonvisie 2022+ Borger-Odoorn kiezen

3De voortgang van de implementatie van deze visie jaarlijks voor te leggen aan de raad;

4De woonvisie 2022+ in 2026 te herijken en voor te leggen aan de raad.

SAMENVATTING

Context

Borger-Odoorn is een groene plattelandsgemeente. Het onderscheid tussen ‘zand’ (op de Hondsrug) en ‘veen’ kenmerkt het landschap. De gemeente telt 25 kernen met ruim 11.000 huishoudens en ruim 25.000 inwoners. Basisvoorzieningen zijn geclusterd in vier leefgebieden; dankzij de goede bereikbaarheid vinden bewoners ook hun weg buiten de gemeente. Rust en ruimte zijn de kernkwaliteiten van Borger-Odoorn. De woningen zijn overwegend grondgebonden, groot en karakteristiek. De energetische kwaliteit blijft in verhouding wel achter, wat lokaal tot energie-armoede kan leiden. Ook is de huidige woningvoorraad niet berekend op de vergrijzing die in de komende jaren verwacht wordt. Anders dan eerder voorspeld wordt krimp tot 2030 niet verwacht. Leefbaarheid en tevredenheid over de woonomgeving zijn overal voldoende, maar aan de zandkant wel hoger. Zorg en welzijn wordt een steeds belangrijker thema. Op duurzaamheidsgebied is vooral de afhankelijkheid van aardgas opvallend. Wel wordt er al veel duurzame energie opgewekt. De auto wordt relatief veel gebruikt. Klimaatadaptatie en luchtkwaliteit spelen een kleine rol.

Ambitie

Steeds meer mensen gaan bewust landelijk wonen. Dat kan bij uitstek in Borger-Odoorn, met goed bereikbare, levendige en aantrekkelijke dorpskernen. Het landschap vertelt hier echt een verhaal en trekt naast bewoners ook recreanten en toeristen. Zij zien karakteristieke en moderne woningen voor alle doelgroepen. Daar horen ook levensloopbestendige bijzondere woonvormen bij. Borger-Odoorn is een stabiele en toekomstbestendige gemeente. In deze tijden van grote vraag betekent dat extra nieuwbouw en groei van het aantal huishoudens, tot wel 500 in de periode tot 2030. Dat stimuleert de doorstroming op de woningmarkt, zodat ook jonge starters hier kunnen slagen. Dorps wonen schept een band en betekent ook omzien naar elkaar: naoberschap. Hier wonen diverse maar ook hechte gemeenschappen. Bewoners en corporaties trekken samen op bij het verduurzamen van de woningvoorraad. Woningen worden energiezuiniger en gaan stapsgewijs van het gas af. Het aandeel duurzame energie blijft groeien.

Mensen laten de auto vaker staan en dragen zo bij aan een schonere leefomgeving met meer woonkwaliteit.

Strategie

Borger-Odoorn wil groeien. En daar is ook ruimte voor. Ruimte in realistische scenario’s, die rekening houden met de werkelijke druk op de woningmarkt en de impuls die het noorden krijgt om daar antwoord op te geven. En ruimte in de gemeente. Meer dan 500 woningen passen er binnen de verschillende dorpskernen nog bij. Borger is en blijft de sterke voorzieningenkern, maar ook in de kleinere kernen is ruimte voor toevoeging.

De nieuwbouw onderscheidt zich door een hoge mate van flexibiliteit en kwaliteit. Betaalbaar, bijzonder en levensloopbestendig bouwen heeft de hoogste prioriteit. De woongebieden krijgen meer variatie en diversiteit. De bestaande woningvoorraad wordt energiezuiniger dankzij inzet van bewoners, gemeente en corporaties. Door betere woningisolatie worden energierekening en CO2-uitstoot lager en het wooncomfort hoger. Hiervoor kunnen ook middelen uit het Volkshuisvestingsfonds worden ingezet. Borger-Odoorn is terughoudend met het inzetten van instrumenten die groei afremmen, maar zorgt juist voor voldoende aanbod en stimuleert gericht de kwetsbare groepen die dat nodig hebben.

VOORWOORD

Mensen die al lange tijd, soms hun hele leven, in Borger-Odoorn wonen weten het allang. Borger- Odoorn is een fijne gemeente om in te wonen. Een plek waar kinderen veilig op kunnen groeien, waar je plezierig oud kunt worden en waar mensen naar elkaar omzien. Wonen op de ‘Oergrond’ van Nederland.

Prachtige verworvenheden die we koesteren en waar we trots op zijn. We willen in de toekomst ook die fijne gemeente blijven. En zullen daar aan blijven werken.

Omdat er veel verandert, is er ook een nieuwe visie nodig. We gingen van krimp naar groei, en er is ook de vraag naar nieuwe woonvormen. Bovendien moeten woningen duurzamer en levensloopbestendig gebouwd worden.

Mensen uit andere delen van ons land ontdekken meer en meer de voordelen van het wonen in een plattelandsgemeente. Met voldoende voorzieningen in de buurt en waar je vanuit je thuiskantoor prima kunt werken.

Er is dus veel te doen, te bedenken en te veranderen. Onze ambities zijn groot. We kiezen voor maximale groei want die ruimte is er en de vraag is er.

Bovendien is dat goed voor de voorzieningen in onze dorpskernen en als gevolg is het nog fijner om hier te wonen. Er komt nog meer reuring. Ook willen we ruimte bieden aan nieuwe woonvormen zoals b.v. tiny- houses. En betaalbare starterswoningen verdienen nadrukkelijk de aandacht want we willen onze jongeren maar wat graag hier houden.

Deze woonvisie sluit aan bij de omgevingsvisie die als een soort van kapstokvisie boven alle ontwikkelingen hangt. Als het om de uitwerking gaat, vindt een deel van onze opgave zijn uitwerking in het programma ‘Wonen met Zorg’ , de visie Borger-Oost als Borger- West en daarnaast het overzicht van kansrijke

Inbreidingslocaties in nagenoeg alle dorpen in Borger- Odoorn. Sommige plannen zijn al in procedure anderen moeten nog opgestart worden, maar dat er een enorme opgave ligt is duidelijk.

Ik kijk uit naar het resultaat en uitwerking van deze visie die een basis vormt voor fijn wonen en leven onder de zon van het mooie Borger-Odoorn.

Nynke Houwing wethouder Wonen

INLEIDING

Borger-Odoorn: een introductie

In de noordoostelijke luwte van de provincie Drenthe bevindt zich een échte plattelandsgemeente. Een gemeente met historie, met een eigen verhaal. Over het Trechterbekervolk en hun typische hunebedden, meer dan vijfduizend jaar geleden. Over de Hondsrug tussen Emmen en Groningen, een UNESCO Geopark. En natuurlijk over de veenwinning in dit gebied, met als erfenis uitgestrekte velden aan lange woonlinten. Een gemeente waar rust, ruimte en groen al jaren de kernkwaliteiten zijn, sinds 2010 trots eigenaar van het Cittaslow-keurmerk. En toch ook geheel bij de tijd, met als bekendste voorbeeld het LOFAR-gebied bij Exloo. Maar ook een gemeente met een vraag én een opgave.

Aanleiding: een nieuwe werkelijkheid

De Woonvisie 2016+ is niet alleen verlopen, maar ook achterhaald. Krimp leek de onvermijdelijke realiteit in Borger-Odoorn. Het aantrekken van de landelijke markt en de coronapandemie zorgen voor een hernieuwde belangstelling voor het platteland. Wat betekent dit voor Borger-Odoorn? Die vraag verdient een antwoord.

Werkwijze: kort en krachtig

Deze Woonvisie 2022+ is in nauwe samenspraak met gemeente en belanghouders opgesteld door KAW architecten en adviseurs uit Groningen. In een kort tijdsbestek, want de vraag is prangend en de politiek wil vaart maken. Dat is logisch én verstandig: het ijzer is nog nooit zo heet geweest. Meer dan ooit heeft de gemeente in eigen hand hoe de toekomst van Borger- Odoorn eruit komt te zien. Het vraagt ook om een pragmatische benadering van de opstellers. Een breed participatieproces behoorde niet tot de mogelijkheden. Maar: parallel aan het opstellen van deze Woonvisie 2022+ komen er diverse visie- en beleidsstukken aan. Er wordt ook gewerkt aan een omgevingsvisie en een nieuwe woonzorgvisie, als basis voor toekomstig beleid. De transitievisie warmte is gereed en heeft duidelijke ambities en acties benoemd. En een onderzoek naar potentiële inbreidingslocaties geeft antwoord op de nieuwbouwcapaciteit van alle kernen. Deze Woonvisie 2022+ beperkt zich daarom meer tot de hoofdvragen op woongebied. Wel binnen de brede gemeentelijke context, maar met een duidelijke focus op het wonen.

Leeswijzer: context, ambitie, strategie

De Woonvisie 2022+ bestaat uit drie hoofdblokken. Het eerste hoofdstuk (context) is een beschouwing van de actuele stand van zaken en opgaven in de gemeente Borger-Odoorn, aan de hand van relevante gegevens. Het hoofdstuk kent vier thema’s: ruimtelijk, woningen, bewoners en duurzaamheid, elk met vier subthema’s. Hoofdstuk 2 benoemt ambities die daaruit voortvloeien. Op een hoger abstractieniveau en al meer toegespitst op de relevantie voor het wonen. Enerzijds passend bij Borger-Odoorn als plattelandsgemeente, en anderzijds bij de situatie en vraagstukken van de komende jaren. Hoofdstuk 3 tenslotte richt zich volledig op de actuele woonvraag, gesplitst in nieuwbouw en bestaande bouw.

Kaders: een schat aan informatie

Deze woonvisie is gebaseerd diverse documenten: een opdrachtomschrijving en uitgangspuntennotitie van de gemeente, woningmarktonderzoek van SpringCo, het beleidskader Wonen 2021-2023, het onderzoek naar de beschikbare inbreidingslocaties, de transitievisie warmte en diverse andere bronnen met relevante informatie.