Aanhef
De raad van de gemeente Bladel;
gelezen het voorstel R23.005 van burgemeester en wethouders van 22 augustus 2023;
gelet op artikel 43a van de Alcoholwet;
overwegende dat;
–De doelstellingen uit het preventie- en handhavingsplan aansluiten bij de doelstellingen die in de Alcoholwet en het Lokaal Gezondheidsbeleid zijn opgenomen;
–Met het preventie- en handhavingsplan en Kempenbranie integraal ingezet wordt om het alcohol- en drugsgebruik, met name onder jongeren, te verminderen in de gemeente Bladel;
–De gemeente Bladel vanuit de Alcoholwet de wettelijke taak heeft eens in de vier jaar de doelstellingen, maatregelen en activiteiten vast te stellen die zijn gericht op matigen van alcoholgebruik met een preventief karakter en gericht op bewustwording.
besluit:
1Het Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2024 -2027 vast te stellen en hiermee alcoholmisbruik onder met name de jeugd aan te pakken.
2Het Preventie- en handhavingsplan 2018 in te trekken.
Leeswijzer
Dit plan begint met een korte introductie, gevolgd door een probleemanalyse in hoofdstuk 1. In hoofdstuk 2 zijn op basis daarvan de ambitie en doelstellingen van de gemeente geformuleerd en in hoofdstuk 3 de uitgangspunten voor de beleidskeuzes. In hoofdstuk 4 staan de activiteiten beschreven die moeten bijdragen aan het bereiken van de doelstellingen. Hoofdstuk 5 gaat tenslotte in op samenwerking en evaluatie.
Inleiding
Met dit Preventie- en handhavingsplan geeft de gemeente invulling aan een belangrijke wettelijke taak (artikel 43a) in de uitvoering van de Alcoholwet (tot 1 juli 2021 de Drank- en Horecawet, DHW). De Alcoholwet is een bijzondere wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken regelt en onze jeugd beschermt tegen de negatieve effecten van alcohol op gezondheid en veiligheid. Een van de verplichtingen die de wet oplegt is het opstellen van een preventie- en handhavingsplan, met name gericht op jongeren. In het plan moeten de doelstellingen, de activiteiten op het gebied van preventie en handhaving en te behalen resultaten neergelegd worden. In ons Preventie- en handhavingsplan ligt de focus op het voorkomen van gebruik en problematisch gebruik onder jongeren (tot 18 jaar) en jongvolwassenen (18-25 jaar).
Nationaal Preventieakkoord Alcohol
In het Preventie- en handhavingsplan sluit de gemeente zoveel als mogelijk aan op de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord. In dit akkoord, dat in 2018 door meer dan 70 partijen is afgesloten, is preventie van problematisch
1In het NPA wordt onder problematisch alcoholgebruik verstaan: Al het alcoholgebruik door jongeren onder de 18 jaar, drinken door zwangere vrouwen, overmatig drinken, zwaar drinken, regelmatig bingedrinken, een drinkpatroon dat leidt tot lichamelijke klachten en/of psychische of sociale problemen en dat een adequate aanpak van bestaande problemen verhindert.
alcoholgebruik een van de drie speerpunten, naast preventie van roken en overgewicht. Een veelheid aan organisaties en maatschappelijke partners waaronder bedrijfsleven, sportorganisaties en onderwijsinstellingen verbond zich met het Akkoord aan het terugdringen van problematisch alcoholgebruik in 2040.
Voor jongeren onder de 18 jaar zijn specifieke doelstellingen opgenomen. Zo moet het aantal 12-16 jarigen dat ooit gedronken heeft afnemen van 45% naar 25% in 2040 (Nationaal Preventieakkoord, 2020). Uiteindelijk is het doel om te komen tot 0% alcoholgebruik onder de 18 jaar en een naleving van de leeftijdsgrens door verstrekkers van 100%. De gemeente levert met haar maatschappelijke partners en inwoners graag haar bijdrage aan het realiseren van deze doelstellingen.
De Alcoholwet beperkt beschikbaarheid en regelt een verantwoorde verstrekking
Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is één van de meest effectieve maatregelen om alcoholgebruik te verminderen en de daaraan gerelateerde schade te voorkomen (Babor e.a., 2010; Burton e.a., 2017). De Alcoholwet is een wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken en daarmee de beschikbaarheid van alcohol reguleert. Daarnaast richt de Alcoholwet zich op verantwoorde verstrekking.
De Alcoholwet heeft als doel om schadelijke gevolgen van alcoholgebruik tegen te gaan en alcohol gerelateerde overlast terug te dringen. De wet valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en is daarmee primair een gezondheidswet. Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet is sinds 2013 decentraal belegd en daarmee de verantwoordelijkheid van de gemeente.
Samenwerken aan Preventie- en handhavingsplan
Dit Preventie- en handhavingsplan is tot stand gekomen in samenwerking met verschillende partners binnen de domeinen gezondheid en veiligheid: GGD, verslavings-preventie en politie. Bij de uitvoering zijn ook onderwijs, jongerenwerk, sportorganisaties en horecaondernemers betrokken. De gemeente heeft een coördinerende en deels uitvoerende rol.
Bijlage 1 - Risicoanalyse
Risicoanalyse
Voor het bepalen van de hotspots is een risicoanalyse uitgevoerd. Van de locaties waar alcohol verkocht wordt, is allereerst een inschatting gemaakt hoe groot de kans is dat een jongere onder de achttien alcohol kan kopen. Die kans is beoordeeld op de schaal van:
•Zeer klein (1)
•Klein (2)
•Gemiddeld (3)
•Hoog (4)
•Zeer hoog (5)
Vervolgens is gekeken naar de negatieve effecten die het schenken van alcohol aan jongeren heeft:
•Aantasting leefbaarheid/hinder (1)
•Verstoring openbare orde (1)
•Gezondheidsrisico’s door toename alcoholgebruik (1)
De eventueel aanwezige negatieve effecten worden bij elkaar opgeteld, met een score van maximaal 3.
Tot slot is de score van de kans dat de jongeren alcohol kunnen kopen (K) en score van de negatieve effecten die mogelijk kunnen ontstaan (NE) met elkaar vermenigvuldigd. Hierdoor ontstaat een risicoscore (R). Dit heeft geleid tot het volgende overzicht van locaties/type inrichtingen waar alcohol wordt verkocht met de daarbij behorende score van de risicoanalyse:
Alcohol schenken
Soorten horeca
Kans
Negatieve effecten
Risico
Commerciële vergunning
Discotheek/café
4
3
12
Café/restaurant
4
2
8
Restaurant
2
1
2
Paracommerciële vergunning
Sportkantine
4
3
12
Gemeenschapshuis
2
2
4
Jeugd/jongerencentrum
3
3
9
Ontheffing artikel 35 DHW
Evenement
5
3
15
Alcoholverkoop voor gebruik elders
Soorten horeca
Kans
Negatieve effecten
Risico
Commerciële vergunning
Slijterij
1
2
2
Zonder vergunning
Cafetaria
4
3
12
Supermarkt
4
2
8
Van bovengenoemde soorten horeca scoren het hoogst de discotheken/cafés, de sportkantines, de evenementen en de snackbars. Dit zijn onze hotspots.
Bijlage 2 – Gezondheidscijfers m.b.t. alcohol
Cijfers aangeleverd door GGD Brabant-Zuidoost.
1.2 Alcoholgebruik onder scholieren
GGD Gezondheidsmonitor Jeugd 2019-2020. Afgenomen onder 12 tot 18 jarigen.
Jeugdmonitor 12-18 jarigen 2019-2020
Eersel
Bladel
Reusel-De Mierden
Bergeijk
Oirschot
Respondenten
300
320
291
311
307
Heeft ooit alcohol gedronken (heel glas of meer)
40%
45%
42%
47%
41%
Heeft ooit alcohol gedronken (alleen slokjes of heel glas of meer)
55%
59%
58%
62%
55%
Heeft alcohol gedronken in de afgelopen 4 weken (heel glas of meer)
33%
39%
38%
42%
36%
Heeft alcohol gedronken in de afgelopen 4 weken (alleen slokjes of heel glas of meer)
36%
42%
42%
45%
38%
Heeft in de afgelopen 4 weken bij ten minste één gelegenheid 5 glazen of meer gedronken
28%
32%
32%
30%
29%
Is in de afgelopen 4 weken dronken of aangeschoten geweest
22%
23%
25%
25%
22%
Leeftijd eerste glas alcohol:
–jonger dan 12 jaar
–12-13 jaar
–14-15 jaar
–16 of 17 jaar
–18 jaar en ouder
0.3%
2%
27%
10%
0.6%
0%
4%
29%
12%
0.4%
0.3%
6%
26%
9%
0%
0%
5%
31%
9%
1%
0.6%
5%
24%
9%
2%
Subgroep recente drinkers➜ is 12 t/m 17 jaar, heeft afgelopen 4 weken alcohol gedronken en:
–heeft bij ten minste één gelegenheid 5 glazen of meer gedronken
–is dronken of aangeschoten geweest
84%
58%
78%
49%
79%
63%
68%
53%
80%
57%
1.2 Alcoholgebruik onder scholieren
OKO monitor 2022 afgenomen door GGD Brabant-Zuidoost ten behoeve van #Kempenbranie onder klas 2 en 4 van Rythovius en Pius X college.
#Kempenbranie/OKO monitor (Rythovius en Pius X)
Subregio - De Kempen
Respondenten klas 2 en 4
719
Gemiddelde leeftijd waarop jongeren voor het eerst een glas alcohol dronken
13.3 jaar
Geeft aan dat de meeste/ alle vriend(innen) alcohol drinken
34%
Geeft aan dat de meeste/ alle vriend(innen) minstens een keer per maand dronken/aangeschoten zijn
20%
Klas 2
Klas 4
Heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken
12%
53%
Is de laatste 4 weken dronken of aangeschoten geweest
6%
39%
Heeft de laatste 4 weken 5 of meer drankjes gedronken bij één gelegenheid
7%
47%
Mening ouders over alcoholgebruik:
–ze vinden het goed
–ze raden het af
–ze zeggen er niets van
–ze vinden dat ik minder alcohol zou moeten drinken
–ze verbieden het
–ze weten het niet
58%
20%
7%
9%
3%
3%
Hoe komen jongeren aan alcohol:
–anders
–kennis/vreemde
–ouders
–vrienden
22%
22%
58%
33%
28%
38%
53%
52%
Waar drinken jongeren alcohol:
–anders
–kennis/vreemde
–ouders
–vrienden
56%
14%
31%
67%
92%
56%
66%
53%
1.2 Alcoholgebruik onder scholieren
De Corona gezondheidsmonitor is afgenomen onder 13- tot 16-jarigen in 2021-2022. De cijfers zijn niet op gemeenteniveau beschikbaar. Alleen op Kempenniveau. Ter vergelijking is de subregio BOV – Best, Oirschot en Veldhoven – toegevoegd.
Corona gezondheidsmonitor jeugd 2021-2022
Subregio - De Kempen
Subregio - BOV
Respondenten klas 2 + 4
392
896
Heeft ooit alcohol gedronken (heel glas of meer)
39%
32%
Heeft ooit alcohol gedronken (alleen slokjes of heel glas of meer)
63%
52%
Heeft in de afgelopen 4 weken alcohol gedronken
41%
29%
Heeft in de afgelopen 4 weken bij ten minste één gelegenheid 5 glazen of meer gedronken (bingedrinken)
28%
21%
Is ooit dronken of aangeschoten geweest
29%
22%
Is in de afgelopen 4 weken dronken of aangeschoten geweest
20%
14%
1.3 Alcohol gebruik onder jongvolwassenen
Corona gezondheidsmonitor jongvolwassenen 16 – 25 jarigen 2023
Regio Brabant-Zuidoost
Heeft de afgelopen 12 maanden alcohol gedronken
88%
Heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken
78%
Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (richtlijn RGV 2015)
37%
Zware drinker (dwz minstens 1x pw 6 (m) dan wel 4 (v) glazen of meer per dag)
22%
Drinkt soms tot altijd alcohol als hij/zij alleen is
9%
Vrienden vinden het normaal om 10 glazen op één dag of avond te drinken
39%
1.4 Ouders
In de vierjaarlijks GGD Gezondheidsmonitor Jeugd (2019-2020) worden ook ouders van kinderen in de leeftijdscategorie 12-18 jaar bevraagd over alcoholgebruik bij hun kinderen. Uit deze GGD monitor bleek het volgende:
Jeugdmonitor 12-18 jarigen 2019-2020
Eersel
Bladel
Reusel-De Mierden
Bergeijk
Oirschot
Respondenten
300
320
291
311
307
Heeft afspraken of regels met ouders/verzorgers over alcohol:
–ja, ouders verbieden alcohol
–ja, wel regels over alcohol, geen verbod
–geen regels over alcohol
31%
60%
9%
30%
59%
12%
26%
66%
9%
26%
63%
11%
35%
55%
10%
Subgroep recente drinkers 12 t/m 17 jarige
Mening ouders over alcoholgebruik:
–ze vinden het goed
–ze vinden dat ik minder moet drinken
–ze raden het af
–ze verbieden het
–ze weten het niet
–ze zeggen er niets van
53%
5%
26%
4%
1%
11%
59%
8%
26%
2%
1%
3%
56%
6%
23%
2%
5%
7%
61%
7%
21%
1%
2%
7%
55%
6%
24%
4%
4%
6%
Heeft afspraken of regels met ouders/verzorgers over alcohol:
–ja, ouders verbieden alcohol
–ja, wel regels over alcohol
–geen regels over alcohol
8%
84%
8%
3%
85%
12%
4%
91%
5%
2%
87%
11%
6%
83%
11%
1.4 Ouders
In de vierjaarlijks GGD Gezondheidsmonitor Kind (2019-2020) zijn ook ouders van kinderen in de leeftijdscategorie 4-11 jaar gevraagd naar hun mening over later alcoholgebruik door hun kinderen. Uit deze GGD monitor bleek het volgende:
GGD Gezondheidsmonitor Kind 2019-2020
4-11 jaar
Eersel
Bladel
Reusel-De Mierden
Bergeijk
Oirschot
Mening ouders verantwoorde leeftijd alcoholgebruik.
Verantwoorde leeftijd eerste slokje alcohol:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
22%
52%
26%
21%
60%
19%
23%
58%
19%
24%
56%
19%
27%
49%
24%
Verantwoorde leeftijd eerste glas alcohol:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
7%
47%
46%
8%
54%
38%
9%
54%
37%
7%
55%
38%
9%
50%
41%
Verantwoorde leeftijd zelfstandig alcoholgebruik:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
0%
15%
85%
0,8%
17%
82%
0.5%
22%
77%
1%
15%
84%
0.7%
15%
84%
Attitude ouders alcoholgebruik(helemaal) eens met de stelling:
–Als ouder kun je voorkomen dat je kind veel alcohol gaat drinken
42%
34%
30%
35%
38%
–Het is als ouder belangrijk om te weten hoeveel alcohol je kind drinkt
93%
88%
89%
89%
91%
–Ouders moeten voor hun opgroeiende kinderen duidelijke regels stellen over alcoholgebruik
92%
87%
83%
89%
80%
–Als ouders een goed voorbeeld voor hun kind(eren) willen zijn, moeten zij geen alcohol drinken in het bijzijn van hun kinderen
19%
19%
13%
16%
16%
1.4 Ouders
GGD Gezondheidsmonitor Kind 2019-2020. Hierin zijn ouders van kinderen in de leeftijdscategorie 0 tot 11 jaar bevraagd. In deze kolom hebben we cijfers opgenomen over alcoholgebruik voor de subgroep ouders van kinderen van 4 tot 11 jaar.
Kindmonitor 0-11 jaar 2021-2022
Eersel
Bladel
Reusel-De Mierden
Bergeijk
Oirschot
Respondenten (ouders van kinderen tussen 0-11 jaar)
414
383
376
364
418
Data is van ouders waarvan het kind tussen de 4-11 jaar is
Mening ouders verantwoorde leeftijd alcoholgebruik.
Verantwoorde leeftijd eerste slokje alcohol:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
22%
52%
26%
21%
60%
19%
23%
58%
19%
24%
56%
19%
27%
49%
24%
Verantwoorde leeftijd eerste glas alcohol:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
7%
47%
46%
8%
54%
38%
9%
54%
37%
7%
55%
38%
9%
50%
41%
Verantwoorde leeftijd zelfstandig alcoholgebruik:
–15 jaar of jonger
–16-17 jaar
–18 jaar of ouder
0%
15%
85%
0,8%
17%
82%
0.5%
22%
77%
1%
15%
84%
0.7%
15%
84%
Attitude ouders alcoholgebruik(helemaal) eens met de stelling:
–Als ouder kun je voorkomen dat je kind veel alcohol gaat drinken
42%
34%
30%
35%
38%
–Het is als ouder belangrijk om te weten hoeveel alcohol je kind drinkt
93%
88%
89%
89%
91%
–Ouders moeten voor hun opgroeiende kinderen duidelijke regels stellen over alcoholgebruik
92%
87%
83%
89%
80%
–Als ouders een goed voorbeeld voor hun kind(eren) willen zijn, moeten zij geen alcohol drinken in het bijzijn van hun kinderen
19%
19%
13%
16%
16%