2. Voorstel uitgangspunten voor de toekomst van buurthuizen (verenigingsgebouwen) en gemeenschapshuizen.
2.1 Visie op de maatschappelijke rol van buurthuizen
De gemeente voelt zich verantwoordelijk voor het bieden van een goede basisinfrastructuur ten gunste van leefbaarheid. Eén aspect van leefbaarheid is “elkaar ontmoeten”. En één mogelijkheid om elkaar te ontmoeten wordt geboden door de verenigingsgebouwen en de gemeenschapshuizen. Maar het is geen keiharde randvoorwaarde, want waar een verenigingsgebouw of gemeenschapshuis ontbreekt zijn vaak wel andere mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Het Integraal OnderwijsHuisvestingsPlan (IHP) toont aan dat er de komende jaren veel ruimte beschikbaar zal komen in de scholen en ook op dit moment worden scholen al vaak gebruikt voor andere activiteiten. Datzelfde geldt voor sportkantines en voor de bibliotheek. Daarmee zijn we minder afhankelijk van de buurthuizen om ontmoeten te faciliteren. Waar buurthuizen zijn, kunnen ze die functie blijven vervullen. Waar ze ontbreken of waar in de toekomst buurthuizen verloren gaan, zullen andere ontmoetingsplekken worden gezocht.
De rol van de gemeenschapshuizen (Kadans, De Voeg en Vlinderhei) gaat verder. Deze gemeenschapshuizen zijn enerzijds ontmoetingsplek voor de bewoners in de omgeving. Maar daarnaast kunnen zij ook ruimte bieden aan erkende (door de gemeente gesubsidieerde) organisaties. Deze organisaties beogen met hun activiteiten door de gemeente gewenste maatschappelijke effecten te bereiken en de ruimten in de gemeenschapshuizen kunnen hieraan dienstbaar zijn. Hiervoor wordt dus veel minder dan voorheen naar specifieke en op zichzelf staande gebouwen gekeken. In toenemende mate wordt gezocht naar het combineren van functies om efficiënter te kunnen investeren, beheren en exploiteren én om samenwerking tussen organisaties te bevorderen.
De organisaties kunnen vanzelfsprekend ook elders ruimte zoeken. De gemeente is niet verantwoordelijk voor het bieden of vinden van de geschikte accommodatie voor deze organisaties. Tegen de achtergrond van eigen kracht hebben burgers en organisaties zelf een verantwoordelijkheid voor het vinden van een geschikte voorziening of accommodatie voor de activiteit die ze willen uitoefenen. Maar de gemeente ondersteunt het zelforganiserend vermogen en bevordert daarmee de sociale cohesie.
Het beheer en de exploitatie van de buurthuizen vormt geen gemeentelijke taak. In de verenigingshuizen wordt dit nu al volledig opgepakt door vrijwilligers.
Mogelijk kunnen de buurt- c.q. gemeenschapshuizen in de nabije toekomst een rol spelen in het kader van de nieuwe taken binnen het sociale domein. Maar ook in dat kader zal breed gekeken worden (dus ook naar andere accommodaties zoals bijvoorbeeld (brede) scholen, sportvoorzieningen, het gebouw van Todo, gebouwen van Pulz, de Wig en Bestwijzer) om per geval steeds de beste huisvestingsoplossing te realiseren.
2.2 Uitgangspunten
A. Voor verenigingsgebouwen:
1de gemeente blijft grondeigenaar
2exploitatie en beheer is en wordt geen gemeentelijke taak
3geen exploitatiesubsidie
4geen gemeentelijke bijdragen voor nieuwbouw en/of renovatie/onderhoud
Ad 1. De rol van de gemeente bij de verenigingsgebouwen is van oudsher beperkt tot het verstrekken van een eenmalige bijdrage voor de realisering van de accommodatie. Voor een aantal gebouwen zijn om verschillende redenen uitzonderingen gemaakt.
Vaak liggen dergelijke accommodaties op een bijzondere plek binnen de gemeente. Vanuit strategische overwegingen is het goed dat de gemeente eigenaar blijft van de ondergrond van deze gebouwen. Daar waar de gemeente geen eigenaar is worden geen inspanningen voorgesteld om deze te verwerven.
Consequenties
De huidige situatie blijft gehandhaafd met de volgende uitzonderingen op het geformuleerde uitgangspunt:
•De ondergrond alsmede het gebouw ‘de Zessprong’ is in eigendom van de gemeente. Dit vanwege strategische overwegingen in het kader van het te ontwikkelen bestemmingsplan Aarle.
•Naastenbuur maakt integraal onderdeel uit van de ontwikkelingen in het kader van ’t Tejaterke en ook hier blijft de gemeente eigenaar van de ondergrond.
•De Vier Eiken aan de Oude Baan staat op grond van een particulier.
Ad 2. De gemeente heeft geen bemoeienis met de exploitatie en beheer van deze gebouwen. Al jaar en dag worden deze beheerd en geëxploiteerd door buurtverenigingen. De activiteiten die plaatsvinden in de verenigingsgebouwen zijn vooral georiënteerd op buurtniveau. In hoeverre de verenigingsgebouwen een rol kunnen spelen in het aanbieden van activiteiten op het terrein van sociaal domein is nu nog niet duidelijk. De verenigingsgebouwen kennen geen goede spreiding over Best, waardoor zij met name in het buitengebeid geen logische plek zijn voor taken in het kader van het sociaal domein. Maar als gezegd, zal voor de voorzieningen die in dit kader huisvesting nodig hebben, steeds naar maatwerk worden gestreefd.
Consequenties
Handhaven huidige situatie met als extra aandachtspunt de ontwikkelingen in het kader van de Drank- en Horecawet en dan met name de nieuwe verordening paracommercie. Hieraan wordt in het op te stellen beleidplan nadrukkelijk aandacht geschonken.
Ad 3. Buurtverenigingen ontvangen geen jaarlijks subsidie. Geconstateerd wordt dat er verschillen zijn in de diverse huurvergoedingen die in rekening worden gebracht. De huur voor verenigingsgebouw de Zessprong bijvoorbeeld is een veelvoud van de andere gebouwen. Oorzaak zit in het feit dat de gemeente zowel de ondergrond als het gebouw heeft gekocht en de huur daar is op gebaseerd.
Consequenties
Handhaven huidige situatie
Ad 4. Het hebben van een verenigingsgebouw is één van de mogelijke middelen om ontmoeten te faciliteren, maar niet de enige. Dat kan ook op andere manieren gerealiseerd worden.
Daarom gaan we ons als gemeente minder op de buurthuizen (verenigingsgebouw en gemeenschapshuis) richten om ontmoeten te faciliteren (conform het vastgestelde WMO Beleidsplan).
Consequenties
Inwoners en organisaties hebben zelf een verantwoordelijkheid voor het vinden van een geschikte voorziening of accommodatie, geven we in de visie aan, maar gemeente ondersteunt daar eventueel wel bij.
In het op te stellen beleidsplan zullen we nagaan wat de precieze rol van de gemeente is en zal moeten zijn, mocht een verenigingsgebouw of gemeenschapshuis haar functie verliezen. Wat is de juridische positie van de gemeente, welke gemeentelijke rollen maakt die juridische positie mogelijk en wat vindt de gemeente een wenselijk rol in dergelijke situaties
B. Voor gemeenschapshuizen:
1de gemeente blijft grondeigenaar
2exploitatie en beheer is geen gemeentelijke taak
3ombouw van exploitatiesubsidie naar activiteitensubsidie
4geen gemeentelijke bijdragen voor nieuwbouw en/of renovatie/onderhoud
Ad 1. Deze accommodaties liggen op bijzondere plekken binnen de gemeente. Vanuit strategische overwegingen is het goed dat de gemeente eigenaar blijft van de ondergrond van deze gebouwen. Daar waar de gemeente geen eigenaar is ( Kadans en de Voeg) worden geen inspanningen voorgesteld om deze te verwerven. Wij merken op dat Kadans en de Voeg met overheidsgelden zijn gerealiseerd en in stand zijn gehouden, overigens zonder nadere voorwaarden.
Consequenties
De huidige situatie wordt gehandhaafd. Wel is aandacht voor de ontstane situatie rondom de Voeg. Nu dit gebouw leeg is geroosterd doet zich de vraag voor hoe een dergelijk gebouw, dat zoals vermeld met gemeenschapsgelden in stand is gehouden, “vermarkt” wordt.
Ad 2. De exploitatie en beheer van Kadans en de Voeg is in handen van SWBO. Die van de Vlinderhei ligt tijdelijk bij de gemeente. SWBO ontvangt een subsidie voor het beheer . Voor de Vlinderhei zijn middelen opgenomen in de gemeentebegroting. Evenals bij de verenigingsgebouwen geldt ook voor de gemeenschapshuizen dat de exploitatie en het beheer geen gemeentelijke taak is.
In verenigingsgebouwen wordt dit nu al volledig opgepakt door vrijwilligers. Maar ook in de gemeenschapshuizen wordt dit – onder bepaalde condities- buiten de deur gelegd. Dat draag bij aan de regierol van de gemeente en de gemeente als opdrachtgever in plaats van de gemeente als uitvoeringsorganisatie.
Consequenties
De exploitatie en beheer van de Vlinderhei wordt ondergebracht bij een derde partij. In overleg met gebruikers en betrokken partijen zal in het op te stellen beleidsplan voor buurthuizen hiervoor een voorstel worden gedaan. Het beheer van Kadans en de Voeg, dat nu feitelijk ook in handen is van een derde, wordt hierbij betrokken.
In het beleidsplan wordt gekeken naar de vraag of een maatschappelijke organisatie wel als beheerstichting moet gelden. Mocht dat niet het geval zijn, dan moet in ieder geval zeker zijn dat de gemeenschapshuizen beschikbaar blijven voor de gemeente gesubsidieerde instellingen.
Ad 3. De rol van de gemeenschapshuizen (Kadans, de Voeg en Vlinderhei) gaat verder. Enerzijds zijn het ontmoetingsplekken voor de bewoners in de omgeving en anderzijds worden er ruimten aangeboden aan erkende (vaak door de gemeente gesubsidieerde) organisaties. Deze organisaties beogen met hun activiteiten door de gemeente gewenste maatschappelijke effecten te bereiken. De ruimten in de gemeenschapshuizen kunnen hier dienstbaar aan zijn.
Om de gemeenschapshuizen meer kostendekkend te laten zijn zal speciaal aandacht worden besteed aan de tarifering. In overleg met betrokkenen (gebruikers en beheerders) worden de afwegingen gemaakt om alleen te werken met een kostendekkend tarief en/of het hanteren van een sociaal tarief voor die gebruikers die tegemoet komen aan de beleidsdoelen van de gemeente.
Hoe een sociaal tarief past in het ombouwen van een exploitatiesubsidie naar een activiteitensubsidie wordt in het plan verder uitgewerkt. Hierbij wel aandacht voor een eenduidige vorm van ondersteuning om te zorgen voor de nodige transparantie en het voorkomen van opstapeling van subsidies. Activiteitensubsidies voor versterking van de leefbaarheid, in plaats van (verborgen) exploitatiesubsidie van gebouwen en terreinen of het verzorgen van beheer(taken) hebben hierbij de voorkeur.
Consequenties
De omslag zal een gewenning betekenen voor de gebruikers en voor SWBO. De gebruikers zullen in hun aanvragen voor activiteitensubsidie rekening moeten houden met een tariefregiem.
Ad 4 Dit zal er toe leiden dat er in de toekomst geen door gemeente betaalde specifieke verenigingsgebouwen dan wel gemeenschapshuizen meer worden gerealiseerd. De gemeente neemt geen verantwoordelijkheid voor het realiseren en/of onderhouden van gemeenschapshuizen.
Consequenties
Dit betekent dat voor Kadans en de Voeg geen gemeentelijke bijdragen meer worden verstrekt voor onderhoud e.d. Aangezien Vlinderhei inpandig is bij de Antoniusschool worden in het plan de mogelijke consequenties verder uitgewerkt.
3. Huidige situatie
3.1 Verenigingsgebouwen
De verenigingsgebouwen worden beheerd en geëxploiteerd door een buurtvereniging met vrijwilligers. De leden van de buurtvereniging maken gebruik van de accommodatie. Deze gebouwen zijn voor en door de buurt. De rol van de gemeente is minimaal. In de meeste gevallen is slechts de ondergrond van de gemeente en zorgt de buurtvereniging voor de rest. Hiervoor vraagt de gemeente een huur. In een enkel geval is de gemeente ook eigenaar van het pand en verricht het beheer. De exploitatie is in alle gevallen in handen van de (buurt-)vereniging. Onderstaand een overzicht.
Buurthuis
Eigendom ondergrond
Eigendom gebouw
Beheer
Exploitatie
Huur per jaar
Aarle
Gemeente
Buurtvereniging
Buurtvereniging
Buurtvereniging
€ 453,00
De Zessprong (Heikant)
Gemeente
Gemeente
Gemeente
Buurtvereniging
€ 1.966,08
’t Centrum
Gemeente
Buurtvereniging
Buurtvereniging
Buurtvereniging
€ 11,34
D’n Tip (OVS)
Gemeente
Buurtvereniging
Buurtvereniging
Buurtvereniging
€ 11.34
SKV De vier eiken
Particulier
Particulier
Buurtvereniging
Buurtvereniging
Nvt
Naastebuur integraal onderdeel van ’t Tejaterke
Gemeente
Gemeente
Abocuna
Abocuna
Geen *
* Vanwege het slechte onderhoud van het gebouw betaalt geen enkele vereniging huur.
Inmiddels is de veiligheid op orde en is een onderzoek gestart over de overdracht aan stichting ABOCUNA
3.2 Gemeenschapshuizen
De gemeenschapshuizen zijn accommodaties waar bewoners en organisaties ruimten kunnen
huren. Deze accommodaties worden beheerd door professionals aangevuld met vrijwilligers. Gemeenschapshuizen Kadans en De Voeg zijn eigendom van en worden geëxploiteerd en beheerd door de Stichting Welzijn Best-Oirschot. Deze gebouwen zijn mede met overheidsgelden gerealiseerd en in stand gehouden, overigens zonder nadere voorwaarden.
De stichting ontvangt voor de exploitatie en beheer een subsidie van de gemeente van €215.000 voor 2013. Voor 2014 wordt een subsidie voorzien van € 165.000,00 (door het leegroosteren van de Voeg is door SWBO een bezuiniging gerealiseerd waardoor de subsidie voor de gemeenschapshuizen lager uitkomt). Vlinderhei is eigendom van de gemeente. Voor het beheer en de exploitatie van Vlinderhei is tot en met 31 december 2012 aan Stichting Welzijn Best Oirschot een projectsubsidie beschikbaar gesteld. (€ 52.000,00 op jaarbasis). Na deze periode was het de bedoeling dat het buurthuis zonder subsidie geëxploiteerd zou worden. SWBO heeft dit niet gerealiseerd. Daarom is de exploitatie teruggeven aan de gemeente. Omdat er in 2012 nog geen beleid met betrekking tot de rol, positie en functie van de buurthuizen was vastgesteld, is gekozen voor een tijdelijke oplossing. De Vlinderhei wordt nu – vanaf 1 januari 2013 - door de gemeente in gebruik gegeven overeenkomstig de regeling gymzalen en overeenkomstig de tarifering van de Voeg en de Kadans. De materiële kosten voor de gemeente bedragen hiervoor ongeveer € 18.000,00 op jaarbasis. Ten opzichte van het eerder genoemde subsidie ( € 52.000,00) is hier een bezuiniging gerealiseerd van meer dan € 30.000,00. De aanloopproblemen zijn aangepakt en worden nog verder gereguleerd via de verordening Paracommercie. Het gebruik van de Vlinderhei kan goed genoemd worden.
Gemeenschaps
huis
Eigendom ondergrond
Eigendom gebouw
Beheer
Exploitatie
Huur per jaar
Kadans
SWBO
SWBO
SWBO
SWBO
Nvt
De Voeg
SWBO
SWBO
SWBO
SWBO
Nvt
Vlinderhei
Gemeente
Gemeente
Gemeente
Gemeente
€ 7.638,00 van gebruikers
3.3. Jongerencentrum Todo
Jongerencentrum
Eigendom ondergrond
Eigendom gebouw
Beheer
Exploitatie
Huur per jaar
Todo
Gemeente
Gemeente
SWBO
SWBO
€ 196.290,00