01 oktober 2024 Versie 8 POUDEROYEN TONKAER
hoofdstuk
4.1 Integrale opgaven voor het buitengebied
Het buitengebied van Bergen op Zoom staat in de periode tot aan 2035 voor een groot aantal veranderingen. Deze veranderingen brengen binnen verschillende thema’s opgaven met zich mee. Dit kunnen transitieopgaven zijn zoals in de landbouwsector, of aanvullende ruimtevraag in het buitengebied binnen de thematiek van energieopwekking of woonopgave. In de Visie Buitengebied worden geen uitspraken gedaan over grote invullingen van het buitengebied, maar wel een handreiking geboden voor de wenselijkheid en haalbaarheid van (kleinschalige) initiatieven. Per thema staat Bergen op Zoom in de periode tot en met 2035 voor de volgende opgaven:
Landbouw
De landbouw staat in Nederland voor een grote transitie in het kader van duurzaamheid. In de komende jaren zal het sluiten van kringlopen en het verminderen van stikstofemissies het thema blijven in het buitengebied. Zeker ter plaatse van de Brabantse Wal, gezien het enorme areaal stikstofgevoelige natuur. Daarnaast dienen water- en bodem ook in de landbouw meer sturend te worden, waarbij bijvoorbeeld het gewas meer het peil dient te volgen en niet andersom. In dit kader zal ook de aanwezigheid van onderbemaling in de buurt van de Brabantse Wal nader dienen te worden bezien. Bestaande intensieve veehouderijen maken in het kader van nationaal beleid de grootste transitie , waarbij geen grotere uitbreidingen meer mogelijk zijn. In de toekomst moet landbouw mogelijk blijven, binnen de kaders van het nationaal- en provinciaal beleid. Ook in het buitengebied van Bergen op Zoom zal beleid gericht moeten zijn op wat wél mogelijk is en op welke manier. Het agrarisch gebruik van het landschap vormt immers een sterke drager van de identiteit van het buitengebied.
Natuur en landschap
Bergen op Zoom kent door de ligging op de steilrand een unieke verscheidenheid aan landschap, een waarde van het buitengebied die voor de toekomst bewaard moet blijven. De natuur- en landschapsstructuren van het buitengebied van Bergen op Zoom komen in de toekomst echter steeds meer onder druk te staan van klimaatverandering. Toenemende hittestress en droogteproblematiek zorgen ervoor dat het voortbestaan van de robuuste natuur van de Brabantse Wal voor de toekomst geen garantie is. Het doorontwikkelen, versterken, verbinden en waar mogelijk uitbreiden van ecologisch waardevolle zones is daarom een integrale opgave voor de gemeente. Initiatieven die hieraan bijdragen worden dan ook sterk gestimuleerd. Een robuuster watersysteem is belangrijk voor natuur, klimaatadaptatie, voedsel- en drinkwatervoorziening op de lange termijn. De waterkwaliteit moet beter en dient langer vastgehouden te worden en niet meer zo snel mogelijk te worden afgevoerd, zodat Bergen op Zoom van een vergiet weer een spons wordt en het landschap beter bestand is tegen extreme droogte of regenbuien.
Door de Provincie Noord-Brabant wordt in samenwerking met de gemeente en de stakeholders gewerkt aan een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) om gezamenlijk de overmatige stikstofdepositie, verdroging, versnippering en recreatieve druk in het Natura2000-gebied te verminderen.
Recreatie
De recreatiesector van Bergen op Zoom zal in de toekomst mee moeten blijven ontwikkelen met de vraag van zowel de binnengemeentelijke recreant als de bezoekende recreant. Recreatieve mogelijkheden in het buitengebied leveren een bijdrage aan Bergen op Zoom BeLeefstad en kunnen het totale recreatieve aanbod van de gemeente versterken. Veelal zijn en blijven ontwikkelingen markt gestuurd. Om congestieproblemen door een surplus aan intensieve recreatie te voorkomen, wordt wel bewust gestuurd op zonering van intensievere recreatie. Om opgaven met betrekking tot recreatie gericht te tackelen, wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen de verschillende deelgebieden. Er liggen daarnaast te benutten koppelkansen om recreatie te combineren met andere functies in het buitengebied, om zo de sector ook in de toekomst duurzaam te blijven ontwikkelen.
Om de enorme grote recreatieve druk op de Brabantse Wal te verminderen, wordt in het kader van de Gebiedsgerichte Aanpak voor de Brabantse Wal (GGA) gepoogd nieuwe natuur te creëren waarmee verplaatsing van recreatie naar buiten het Natura 2000-gebied mogelijk wordt.
Klimaat en energie
Het buitengebied in Nederland is in de loop der jaren wezenlijk veranderd door het gebruik van ruimte voor duurzame energieopwekking. Wind- en zonne-energie hebben beiden het aangezicht van het buitengebied wezenlijk veranderd. De RES West-Brabant en provinciale Zonneladder vormen voor de gemeente Bergen op Zoom een vertrekpunt voor het thema klimaat en energie. Door het mozaïek aan functies in het buitengebied is echter niet overal direct ruimte te vinden om de doelen van het RES te realiseren. De gemeenteraad heeft in een besluit concreet vastgelegd dat maximaal 2 pilotprojecten voor zonneparken zijn toegestaan.
Naast initiatieven voor energieopwekking is ook klimaatadaptiviteit in het buitengebied een relevant thema. Prioriteit hierin is de aanpak van droogteproblematiek die in de toekomst een nog grotere rol zal spelen op de Brabantse Wal. In de Visie Buitengebied wordt aangehaakt bij de ambities in de Gebiedsgerichte Aanpak voor de Brabantse Wal. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt bodem en water meer sturend, waardoor vooraf beter rekening wordt gehouden met de toekomstige waterhuishouding met name op plaatsen die later (of nu) nodig zijn voor het bergen en afvoeren van water, zoals in de diepste delen van diepe polders of in kwelgebieden. Daarnaast wordt er ruimte gecreëerd voor het vasthouden, bergen en afvoeren van water en geldt voor nieuwe ontwikkelingen een waterbergingseis van 60 liter per m2 verhard oppervlakte. Hiervoor wordt aangesloten bij het in voorbereiding zijnde Bergse (klimaat)Adaptatiestrategie en het gemeentelijk waterprogramma 2024-2027. Bovendien heeft de gemeente samen met het waterschap een resultaatverplichting voor het realiseren van de maatregelen die bijdragen aan de Kader Richtlijn Water en Grondwater Richtlijn doelen.
Wonen
Belangrijk voor het buitengebied zijn transformaties in het kader van Ruimte voor Ruimte of vrijkomende agrarische bedrijfslocaties, (VAB). In de Visie Buitengebied wordt per deelgebied verduidelijkt wat de mogelijkheid is van incidentele toevoegingen van woningen in het buitengebied en onder welke voorwaarden. Dit betreft voormalige bedrijfslocaties en Ruimte voor ruimte ontwikkelingen, maar uitsluitend binnen aangeduide bebouwingsconcentraties (zoals opgenomen in de Visie bebouwingsconcentraties, zie bijlage 1). Voor omvorming van recreatiewoningen naar burgerwoningen geldt een restrictief beleid, zie verder hoofdstuk 5.
Daar waar uitleglocaties worden voorzien in het kader van nieuwe stedelijke ontwikkeling, is de Visie Buitengebied niet van toepassing. Voor de betreffende uitleglocaties gelden de regels voor het stedelijk gebied. Bij de aanwijzing van nieuwe stedelijke uitleglocaties heeft de Visie Buitengebied een signaalfunctie: mogelijk zijn in de Visie Buitengebied bijvoorbeeld historische of ecologische waarden opgenomen, waarmee rekening moet worden gehouden.
Economie en infrastructuur
Ook doet deze Visie Buitengebied geen uitspraken over locaties van grootschalige bedrijfsontwikkelingen; hiervoor zal aangehaakt worden bij de door de gemeente nog uit te werken Pijlervisie Economie. Wel biedt de Visie ruimte voor de incidentele toevoeging van bedrijfspercelen op VAB-locaties en de toevoeging en/of uitbreiding van de bestaande (weg)infrastructuur.