Bijlage 1 Kaders en spelregels van (andere) overheden en organisaties
Hieronder wordt een samenvatting gegeven van voor dit beleidskader relevante onderdelen waar rekening mee moet worden gehouden.
Europese wetgeving
In het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is onder meer bepaald dat een EU-werknemer het recht heeft om in te gaan op een aanbod tot dienstverband, zich vrij te verplaatsen op het grondgebied van de betreffende lidstaat, in één van de lidstaten te verblijven voor het uitoefenen van een beroep en nadien onder bepaalde voorwaarden op het grondgebied van die lidstaat verblijf te houden.
Wet goed verhuurderschap
Op Rijksniveau is onlangs de Wet goed verhuurderschap aangenomen. Deze wet is op 1 juli 2023 in werking getreden. De Wet goed verhuurderschap (Wgv) is een reactie op problemen die zich voordoen op de huurmarkt zoals discriminatie, intimidatie en bedreiging, excessief hoge huren, hoge servicekosten en onrechtmatige huurcontracten. Het Rijk komt met deze wet bovendien tegemoet aan de wens van veel gemeenten om te kunnen optreden bij misstanden op de lokale huurmarkt.
Het doel van deze wet is om ongewenste verhuurpraktijken te voorkomen en tegen te gaan bij alle groepen huurders, waaronder internationale werknemers. Daarbij stelt de wet het gedrag van de verhuurder centraal. Hieronder vallen verhuurders van reguliere woonruimte (inclusief woningcorporaties), verhuurders van verblijfsruimte aan internationale werknemers en verhuurbemiddelaars. Deze normering van verhuurgedrag is nieuw.
Gemeenten krijgen een rol bij het handhaven van deze normen. Om de doelstelling te kunnen bereiken, introduceert de wet 3 instrumenten. De inzet van deze 3 instrumenten is een taak van de gemeente. Elke Nederlandse gemeente moet vóór 1 januari 2024 een meldpunt inrichten én krijgt de taak om te handhaven bij verhuurders die zich niet houden aan de normen. Het is daarnaast optioneel voor gemeenten om een verhuurvergunning voor reguliere woonruimte of voor de huisvesting van arbeidsmigranten in te voeren. Deze wetgeving is onder meer het gevolg van de aanbevelingen van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten (zie passage hierna).
Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten
Dit aanjaagteam onder leiding van Emile Roemer is op 1 mei 2020 door het kabinet ingesteld. Met betrekking tot huisvesting worden door dit aanjaagteam onder meer de volgende aanbevelingen gedaan:
-Zorg voor kwalitatief goede en voldoende beschikbare huisvesting voor internationale werknemers. In dit kader wordt verwezen naar bepaalde landelijke erkende keurmerken voor woningen en wordt aangeraden een inventarisatie te maken van de beschikbaarheid van en de behoefte naar woningen.
-Maak hoge prioriteit van het creëren van huisvesting van internationale werknemers en werk hierbij zoveel mogelijk samen, bijvoorbeeld op regionaal niveau.
-Het is belangrijk dat gemeenten in de gemeentelijke omgevingsvisies, bestemmingsplannen en onder de Omgevingswet meteen meenemen waar en hoe internationale werknemers gehuisvest kunnen worden.
Visie Internationale Werknemers Limburg
Op regionaal niveau is deze visie van belang. De visie is op 16 december 2020 tot stand gekomen met vertegenwoordigers van de Limburgse Werkgevers Vereniging, het MKB- Limburg, de LLTB, de provincie Limburg en de regio’s Noord-Limburg, Midden-Limburg en Zuid-Limburg. Over de woonambitie staat in deze visie onder meer het volgende:
-Een gezamenlijke ‘sense of urgency’ om te zorgen voor voldoende en kwalitatief goede (keurmerken) huisvestingsvoorzieningen;
-Passende locaties ontwikkelen passend bij de behoefte van de ondernemers.
Als actiepunten voor het thema wonen geeft de stuurgroep onder meer het volgende mee:
-Regionaal overkoepelend huisvestingsbeleid vastleggen bij de actualisatie van de regiovisie Wonen.
-Elke gemeente heeft lokaal beleid voor de huisvesting van internationale werknemers dat adequate (short-stay) huisvesting faciliteert en ongewenste situaties tegengaat, inclusief bijkomende aspecten zoals integratie, taal, participatie, kwaliteitseisen en draagvlak.
De regionale samenwerking is vorm gegeven door een periodiek bestuurlijk overleg waar de uitdagingen met betrekking tot internationale werknemers worden besproken. Tevens is er een ambtelijke werkgroep internationale werknemers waar de gemeente Bergen ook actief aan deelneemt.
Overige spelregels
Afdracht verblijfsbelasting
Degene die gelegenheid tot verblijf biedt aan internationale werknemers is in beginsel verplicht verblijfsbelasting af te dragen. Volgens de Verordening op de heffing en invordering van verblijfsbelasting valt het aanbieden van verblijf aan internationale werknemers onder een van de belastbare feiten.
Meldingsplicht
Per 1-1-2024 (inwerkingtreding Omgevingswet) gaat het Besluit bouwwerken leefomgeving gelden. Hiermee wordt de meldingsplicht brandveilig gebruik geïntroduceerd.
Nachtregister bijhouden
De huisvesting van internationale werknemers brengt gelet op het bepaalde in de Verordening op de heffing en invordering van verblijfsbelasting (2023) de verplichting met zich mee om een verblijfsregister bij te houden. De vorm daarvan is vrij, maar bevat in ieder geval de volgende gegevens van elk persoon dat er overnacht:
-Naam, adres en woonplaats van de persoon die er overnacht;
-Aantal van het gezin of de groep waarmee men reist;
-Datum van aankomst en datum van vertrek;
-Het aantal overnachtingen ter zake waarvan belasting verschuldigd is.
Omgevingsvergunningplicht
Het in gebruik nemen van een pand voor kamerverhuur is in de meeste gevallen in strijd met het bestemmingsplan. Bij strijdigheid wordt getoetst aan het beleid voor huisvesting van internationale werknemers en wordt beoordeeld in hoeverre het mogelijk is om medewerking te verlenen aan het verzoek en onder welke voorwaarden.
Wanneer verblijf van internationale werknemers niet is toegestaan binnen het geldende bestemmingsplan, dient een aanvraag Omgevingsvergunning gedaan te worden. Via de Omgevingsvergunning kan eventueel het strijdige gebruik (de kamerverhuur) worden toegestaan of gelegaliseerd.
In het geval dat bouwkundige wijzigingen aan een pand noodzakelijk zijn om huisvestingsgelegenheid te bieden of nieuwbouw vereist is, zal er normaliter een omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit verleend dienen te zijn alvorens gestart wordt met de bouwwerkzaamheden. Wanneer de bouwplannen niet passen binnen het vigerend bestemmingsplan/omgevingsplan zal er een procedure gevolgd dienen te worden om een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit te kunnen verlenen.
Bijlage 2 Richtlijnen voor werkgevers en huisvesters
Adequaat beheer en toezicht
Voor de omwonenden, maar ook voor de gemeente is een aanspreekpunt c.q. beheerder van het pand of terrein noodzakelijk. Deze beheerder zorgt voor het dagelijks onderhoud van de huisvesting en is de contactpersoon voor bewoners, omgeving en instanties (waaronder de gemeente).
Huishoudelijk reglement
Tevens dient op locatie een huishoudelijk reglement aanwezig te zijn waarin ingegaan wordt op onderwerpen die betrekking hebben op het voorkomen van overlast. Overlast kan betrekking hebben op drugsgebruik, alcoholgebruik, parkeren van voertuigen, onderhouden van de tuin, geluidsoverlast en zwerfaval. Het huisreglement geeft inzicht in welke maatregelen worden getroffen worden in geval men zich niet aan het huishoudelijk reglement houdt.
Het huisreglement moet goed zichtbaar in te zien zijn, in het Nederlands maar ook in de taal van de aanwezige bewoners. Over het algemeen geeft het huisreglement ook inzicht in gedrag (als geode buur), geluid/muziek (nachtrust), afval, parkeren, ontvangen bezoek, feesten, barbecue en vuur. Andere zaken die in het huisreglement kunnen worden meegenomen zijn de brandveiligheid (vluchtplan / vindplaats en gebruik van blusmiddelen) maar ook belangrijke telefoonnummers.
Nachtregister
Op locatie wordt een nachtregister bijgehouden met daarin de volgende gegevens:
-Naam, adres en woonplaats van de persoon die er overnacht;
-Aantal van het gezin of de groep waarmee men reist;
-Datum van aankomst en datum van vertrek;
-Het aantal overnachtingen ter zaken waarvan belasting verschuldigd is.
Bibob toets
De gemeente kan voor vergunningverlening een Bibob toets uitvoeren. De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er een ernstig gevaar dreigt dat vergunningen, subsidies en aanbestedingen worden misbruikt, kan het bevoegde bestuursorgaan de aanvraag weigeren of intrekken.
Zo wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt bovendien de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermd. Om de mate van gevaar te bepalen, beoordeelt het bestuursorgaan de integriteit van de onderneming of wordt advies gevraagd bij het Landelijk Bureau Bibob.
Inschrijven
Personen die langer dan 4 maanden binnen een halfjaar verblijven op de locatie dienen te worden ingeschreven op grond van de Wet Basisregistratie Personen (BRP). Indien personen korter dan 4 maanden per halfjaar op het adres verblijven, is inschrijving niet verplicht.
Luister goed naar uw buren
Bespreek de plannen met uw buren en zorg voor een aanspreekpunt voor de omwonenden (zie ook hierboven onder adequaat beheer en toezicht). De gemeente heeft hiervoor een richtlijn c.q. hulpmiddel opgesteld dat initiatiefnemers kan helpen met het voeren van een goed gesprek. Dit kan worden opgevraagd.
Verantwoordelijkheden
a.Werkgevers en huisvesters spannen zich in om internationale werknemers in te laten burgeren en te laten participeren in de samenleving door te wijzen op de mogelijkheden die instanties hiertoe bieden.
b.Werkgevers en huisvesters wijzen op de mogelijkheid gebruik te maken van gemeentelijke voorzieningen (onderwijs, vrije tijd, gezondheid) en informeren werknemers hier actief over.
c.Mogelijkheden tot recreatie en ontspanning moeten een belangrijk onderdeel uitmaken van het te beoordelen initiatief.
d.Huisvesters spannen zich in om te voorzien in een lokale behoefte.