Aanhef
De raad van de gemeente Bergen,
gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 augustus 2025;
gelezen het Raadsbesluit Vaststellen Visie duurzaam sportpark en beschikbaar stellen krediet d.d. 8
oktober 2024;
gelezen het amendement Vaststellen Rekenkamerrapport Accommodatiebeleid d.d. 3 juni 2025;
Besluit
1De notitie Accommodatiebeleid Buitensport 2025 vast te stellen;
2Voortvloeiende uit de notitie de volgende besluiten te nemen:
a.De gemeente investeert in en is eigenaar van buitensportaccommodaties.
b.Voor wat betreft het duurzaam sportpark gebeurt de inhoudelijke inrichting, beheer en onderhoud door en voor rekening van de gebruikers, binnen de door de gemeente gestelde en bewaakte kaders. Het sportpark is openbaar en dient de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente.
c.Voor verenigingen die niet deelnemen in het duurzaam sportpark, blijven bestaande faciliteiten overeind. Het investeren in initiatieven voor nieuwe faciliteiten wordt beoordeeld op waarde en haalbaarheid
d.In kernen waar geen formeel sportaanbod (meer) is, reserveert de gemeente ruimte voor ongeorganiseerde buitensport
1Bij ongeorganiseerde buitensportactiviteiten gaat het om bijvoorbeeld recreatief een balletje trappen, zeskamp of koningsspelen.
.
Samenvatting
De Gemeenteraad heeft verzocht om een herijkt Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed in 2026. Om te voorkomen dat dit de ontwikkeling van het duurzaam sportpark vertraagt, heeft de Raad tevens gevraagd om vooruitlopend hierop het beleid voor buitensportaccommodaties al in 2025 in kaart te brengen en vast te stellen. Dat is de doelstelling van deze notitie.
Het Accommodatiebeleid Buitensport krijgt een plek in het bredere beleid van de gemeente in het beleidsprogramma Van Zorg naar Gezondheid en het Beleidsplan De Kracht van Sport en Bewegen. Het Accommodatiebeleid Buitensport dient immers niet alleen de verenigingen maar alle inwoners. Het accommodatiebeleid richt zich op de uitgangspunten voor de huidige buitensportparken. Hierbij is er oog voor de bestaande sportparken (Afferden, Well, Wellerlooi en Siebengewald) en de ontwikkeling van het duurzaam sportpark (Nieuw Bergen). De uitgangspunten rondom het duurzaam sportpark zijn eerder al vastgesteld. De uitgangspunten over de bestaande sportparken liggen in deze beleidsnotitie voor.
Voor het duurzaam sportpark is een participatietraject doorlopen. Mede op basis hiervan is besloten dat de gemeente investeert in en eigenaar is van het duurzaam sportpark. De inhoudelijke inrichting, het beheer en onderhoud gebeurt door en voor rekening van de gebruikers, binnen de door de gemeente gestelde bewaakte kaders. Het sportpark is openbaar en dient de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Voor verenigingen die niet deelnemen aan het duurzaam sportpark blijft de bestaande situatie gehandhaafd, met behoud van ondersteuning en beheerafspraken. Het investeren in initiatieven voor nieuwe faciliteiten wordt beoordeeld op waarde en haalbaarheid. In kernen waar geen formeel sportaanbod (meer) is, vindt de gemeente het belangrijk dat er ruimte aanwezig blijft voor ongeorganiseerde buitensport. Concreet betreft het hier een trapveldje in die kernen waar geen formele voetbalclub meer aanwezig is.
Volgend jaar zal voor het geheel van het accommodatiebeleid (waaronder ook binnensport en MFC’s) een participatietraject doorlopen worden conform het door de Raad vastgestelde participatiebeleid.
Voorwoord
Sport verbindt, beweegt en versterkt onze gemeenschap. In de gemeente Bergen zien we dagelijks hoe de buitensportaccommodaties bijdragen aan positieve gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid in onze dorpen. Het zijn plekken waar jong en oud samenkomen, waar sportieve prestaties worden geleverd en waar mooie herinneringen worden gemaakt. Als gemeente zijn we trots op deze voorzieningen en op de verenigingen die ze met toewijding beheren en gebruiken.
De wereld om ons heen verandert. Demografische verschuivingen en maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een hernieuwde blik op ons accommodatiebeleid. Het verzoek van de gemeenteraad voor een herijking van het Accommodatiebeleid, sluit daar goed bij aan. We staan voor de uitdaging om voorzieningen toekomstbestendig te maken, met oog voor duurzaamheid, multifunctioneel gebruik en samenwerking. Daarbij verschuift de rol van de gemeente steeds verder van uitvoerder naar facilitator, en neemt de verantwoordelijkheid van inwoners en verenigingen voor beheer en exploitatie toe.
Het accommodatiebeleid buitensport 2025 sluit hierin aan bij het bredere programma “Van Zorg naar Gezondheid” van Gemeente Bergen (L). Met het accommodatiebeleid buitensport zetten we een belangrijke stap richting vitale gemeenschappen, waarin niet alleen sport en bewegen, maar ook verbinding en ontmoeting een sleutelrol spelen. Komend jaar zal het onderdeel worden van een breder accommodatiebeleid voor maatschappelijk vastgoed.
Namens het college van burgemeester en wethouders wil ik alle verenigingen, vrijwilligers en andere betrokkenen bedanken voor hun inzet en betrokkenheid. Voor én met onze inwoners bouwen we aan gezonde, sterke en toekomstbestendige verenigingen in onze gemeente.
Claudia Ponjee
Wethouder Samenleving
Gemeente Bergen (L)
2.1 Beleidskader buitensportaccommodaties
De gemeente is eigenaar van de sportvelden en opstallen. Verenigingen maken hier gebruik van en ontvangen jaarlijks 75% vergoeding van de objectieve onderhoudskosten voor de gebouwen op basis van een meerjarig onderhoudsplan. Dit onderhoudsplan loopt tot en met 2025. Momenteel loopt het proces om te komen tot een nieuw onderhoudsplan met een looptijd van 2026 tot en met 2035. Naast de vergoeding voor de gebouwen, ontvangen de verenigingen ook een vergoeding voor de velden. Het een en ander staat ook beschreven in de gebruikersovereenkomsten tussen de vereniging en de gemeente. Deze zijn in 2016 geactualiseerd en hebben een onbepaalde looptijd. Jaarlijks vindt een verantwoordingsgesprek plaats over het onderhoud en functioneren van de verenigingen. Tevens wordt er een schouw uitgevoerd. Er zijn momenteel geen expliciete maatschappelijke of leefbaarheidsdoelstellingen geformuleerd, waaraan verenigingen een bijdrage leveren.
2.2 Overzicht buitensportaccommodaties
In dit beleidsstuk gaat het om de buitensportparken waar tennis en voetbal plaatsvindt. Deze zijn hieronder schematisch weergegeven. Zoals eerder vermeld, komen de overige activiteiten die op de sportparken plaatsvinden terug in het accommodatiebeleid.
Onderstaande schema is gebaseerd op informatie die is opgehaald bij de diverse verenigingen in juli 2025. Daar waar mogelijk is onderscheid gemaakt in aantal jeugdleden en senioren leden.
Voetbal
Dorp
Spelende leden
Aantal velden
Afferden
102
2,67 natuurgrasvelden
Well
45
3,5 natuurgrasvelden
Siebengewald
123
3natuurgrasvelden
Nieuw Bergen
306
4natuurgrasvelden
Wellerlooi
151
3,33 natuurgrasvelden
Toekomstige te ontwikkelen fusieclub
Afferden, Bergen, Siebengewald, Well
576
3natuurgrasvelden
1kunstgrasveld
Tennis
Dorp
Spelende leden
Aantal banen
Afferden
36(waaronder 6 jeugdleden)
4kunstgrasbanen 1 miniveld
1oefenkooi
Well
70(waaronder 5 jeugdleden)
3kunstgrasbanen 1 oefenkooi
Siebengewald
108(waaronder 8 jeugdleden)
4kunstgrasbanen 1 oefenkooi
Nieuw Bergen
125(waaronder 27 jeugdleden)
5kunstgrasbanen 1 oefenkooi
2.3 Regelingen energietransitie
Naar aanleiding van een motie van de Gemeenteraad en middelen uit Den Haag, hebben we in de subsidieregelingen van VerduurSAMEN2030 ruimte kunnen maken voor sportverenigingen. We kunnen de subsidieregeling ‘Inwonerinitiatieven’ inzetten voor sportverenigingen. Zij kunnen dan een subsidiebedrag krijgen van € 5.000 per vereniging voor de bekostiging van energiebesparende maatregelen. Dit kan met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. Aan de regeling zijn de voorwaarden verbonden van de Subsidieregeling inwonerinitiatieven.
Subsidieregeling inwonerinitiatieven
De subsidieregeling inwonerinitiatieven is er voor groepen van minimaal vijf inwoners voor initiatieven met als doel bewustwording of een gedragsverandering op het gebied van duurzame energie of energiebesparing. Denk hierbij aan het opzetten van energybattles, mobiliteitbattles, bezoek aan voorbeeldprojecten elders, gezamenlijke inkoopacties, excursies naar inspirerende locaties, initiatieven, etc.
Landelijke en provinciale subsidieregelingen
De gemeente heeft en houdt overzicht op subsidieregelingen van andere overheden. Inwoners en verenigingen worden waar nodig ondersteund bij het verwerven daarvan. Zo is op dit moment het aanvragen van een Duurzaam Maatschappelijk Vastgoedsubsidie (DUMAVA) mogelijk. Daarnaast is er de BOSA subsidie (bouw en onderhoud sportaccommodaties). Met deze subsidie kunnen amateursportorganisaties subsidie aanvragen voor bouw- en onderhoudskosten van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen. In 2026 is de BOSA subsidie weer aan te vragen. Ook heeft de provincie Limburg een ontzorgingsprogramma verduurzamen maatschappelijk vastgoed. Dit is bedoeld voor sport- en scoutingsverenigingen, schoolbesturen, zorgaanbieders, culturele instellingen en dorps- en buurthuizen. Duurzaamheidcoaches kunnen helpen met het opstellen van verduurzamingsplannen en het in kaart brengen van financierings- en subsidiemogelijkheden.
Ambassadeursactie sportverenigingen
De gemeenteraad stelt vast dat verenigingen het cement zijn van onze samenleving. Dit cement willen we graag gebruiken en inzetten om alle inwoners bekend te maken met de regelingen van VerduurSAMEN en aan te zetten tot het nemen van isolerende en andere energiebesparende maatregelen. Bij het toekennen van een subsidie, maken we afspraken met de vereniging hoe zij een ambassadeursrol kunnen vervullen voor VerduurSAMEN2030!
3.1 Nadere beleidskaders duurzaam sportpark
Het duurzaam sportpark is een ontmoetingsplaats voor alle inwoners. De verenigingen zijn hoofdgebruikers maar geen exclusieve gebruikers. Zij delen daarom de faciliteiten met andere belanghebbenden ten behoeve van maatschappelijke doelen rond het bevorderen van sociale cohesie, gezondheid en natuur. Dit medegebruik heeft daarnaast tot doel om het effectieve gebruik van faciliteiten te verhogen. Leegstand gedurende een deel van de dag is immers onwenselijk als faciliteiten in die uren ook nuttig voor de gemeenschap kunnen worden ingezet. De Gemeenteraad onderschrijft de visie die hierover door het Kernteam is opgesteld, in aanmerking nemende dat deze visie een levend document is dat kan meegroeien met ontwikkelingen. Andere verenigingen kunnen ook later nog aansluiten, met respect op reeds behaalde resultaten.
De gemeenteraad kiest als vertrekpunt, dat de gemeente in het duurzaam sportpark de infrastructuur vernieuwt en daarvan eigenaar is en blijft. De investering wordt budgettair onder meer gedragen uit besparingen op onderhoudskosten, subsidies van derden en eigen inbreng van de verenigingen.
Bespaarde onderhoudskosten zijn een dragend onderdeel van de initiële investering. Concreet betekent dit, dat de verenigingen inhoudelijk en financieel verantwoordelijk worden voor beheer en onderhoud. Hiervoor wordt te zijner tijd een juridisch passende beheervorm
2De beheervorm wordt vergelijkbaar met de huidige bruikleenovereenkomst, maar de exacte juridische vormgeving wordt nader uitgewerkt.
afgesproken. De gebruikers maken een Meerjarig Onderhoudsprogramma, om het sportpark als ‘goed huisvader’ te beheren en te onderhouden. Burgemeester en wethouders blijft op het beheer en onderhoud jaarlijks toezicht houden.
De gemeente stelt aan de hand van objectieve normeringen (concreet de normen KNVB en KNLTB en in de sector gangbare kwaliteitsmaatstaven) vast welke omvang en vorm het sportpark mag hebben. Dit wordt door burgemeester en wethouders getoetst. Burgemeester en wethouders bewaken daarbij ook de budgettaire en ruimtelijke randvoorwaarden.
Voorafgaande aan het moment dat de definitieve ontwerpen in procedure gaan voor omgevingsvergunning en aanbesteding, worden deze nog bij de raad aangeboden ter vaststelling.
3.2 Nadere beleidskaders overige buitensportaccommodaties
De gemeenteraad kiest als vertrekpunt voor verenigingen die niet deelnemen aan het duurzaam sportpark, dat de bestaande situatie gehandhaafd blijft, met behoud van ondersteuning en beheerafspraken. Bestaande beheerafspraken blijven in stand en er worden geen aanvullende voorwaarden opgelegd om bij te dragen aan maatschappelijke doelstellingen. De gemeente blijft aan de verenigingen 75% van de objectieve onderhoudskosten voor de gebouwen op basis van een meerjarig onderhoudsplan vergoeden. Dit meerjarig onderhoudsplan wordt door een externe deskundige voor meerdere jaren opgesteld.
Daarnaast blijft de gemeente aan de hand van objectieve normeringen bewaken of de voorziening passend is voor de kern en de vereniging. Initiatieven om te investeren in nieuwe faciliteiten op de betreffende locaties zullen, zoals dit met andere initiatieven ook gebeurd, op waarde en haalbaarheid beoordeeld worden.
De verenigingen die niet deelnemen aan het duurzaam sportpark zijn: Tennisverenigingen Siebengewald, Well, Afferden en Voetbalvereniging Resia ‘42 Wellerlooi. Als richtsnoer zijn de KNVB- en KNLTB-normeringen aan de orde, waarbij nuancering en maatwerk mogelijk zijn.
•Tennis: 50-70 spelers per baan (onverlicht). Bij verlichte banen tot maximaal 90 spelers. Uitgewerkt betekent dit het volgende concrete richtsnoer:
o Tennisvereniging Siebengewald, 2 banen
o Tennisvereniging Well, 1 baan
o Tennisvereniging Afferden, 1 baan
•Voetbal: de KNVB-rekentool is richtsnoer voor de velden. Uitgewerkt betekent dit het volgende concrete richtsnoer:
o Resia ‘42: 1 trainingsveld en 1 wedstrijdveld
3De minimale uitkomst van de KNVB-rekentool omvat 1 wedstrijdveld en 1 trainingsveld.
Hieruit blijkt dat de bestaande faciliteiten in beginsel bovenmatig zijn. Vanuit het vertrekpunt van respecteren van bestaande faciliteiten en afspraken, zullen burgemeester en wethouders in gesprek blijven met de betreffende verenigingen om dit als maatwerk te blijven ondersteunen.
Zowel bij inwoners als bij gemeenteraad is de overtuiging dat het voor de leefbaarheid van kernen nodig is, dat er sport- en spelmogelijkheden zijn ook wanneer er geen formeel en georganiseerd sportaanbod meer aanwezig is. Het verdwijnen van het formele sportpark in de kernen wordt in de kernen als verlies ervaren, volgens signalen die zijn opgehaald in gesprekken met de kernen in mei en juni 2024 (zoals beschreven in kanttekening 1, hoofdstuk 5). Dit geldt met name voor het verdwijnen van de voetbalvelden. Uitgangspunt is dat er per kern een trapveldje ter grootte van circa een half voetbalveld beschikbaar blijft voor ongeorganiseerde buitensportactiviteiten (bijv. koningsspelen, zeskamp en recreatief voetbal of volleybal). Waar dit trapveldje in de kern komt, zal per kern bekeken worden. Uitgangspunt is wel dat dit gemeentegrond is. Onderhoud aan de trapveldjes vindt plaats als openbaar gemeentelijk groen.
3.3 Energietransitie
Voor eventuele ondersteuning in de Energietransitie worden geen nieuwe kaders gesteld. De situatie blijft gelijk met de in paragraaf 2.3 beschreven bestaande situatie. De energietransitie is een investering die zich door lagere kosten terug kan verdienen. Hiervoor zijn investeringskredieten mogelijk, onder meer bij het waarborgfonds sport. De gemeenteraad acht het niet zijn verantwoordelijkheid om investeringen te dragen.