Dienstverleningsplan Participatiewet, IOAW & IOAZ 2025 (gemeente Berg en Dal)

Hoofdstuk 2 Participatiewet, IOAW, IOAZ en BBZ

2.1 Rechtmatigheidsonderzoek

2.1.1. Aanvraag levensonderhoud

Bij de aanvraag voor een bijstandsuitkering controleren we voor het eerst de rechtmatigheid. Dit leidt tot het toekennen of afwijzen van de aanvraag. De consulent beoordeelt de gegevens van de aanvrager en maakt daarbij gebruik van onder andere Suwinet. We vragen geen gegevens op die al bekend zijn bij ons

1In de Wet eenmalige gegevensuitvraag werk en inkomen (WEU) is geregeld dat gegevens die de ketenpartners werk en inkomen nodig hebben voor hun werk, slechts eenmaal mogen worden uitgevraagd. Het verbod op dubbele gegevensuitvraag geldt voor UWV, SVB en gemeenten bij de door hen uitgevoerde wetten rond werk en inkomen.

Bijzondere bijstand voor inwoners zonder bijstand

Bij de aanvraag voor bijzondere bijstand kijken we naar het inkomen, vermogen en de woonsituatie van inwoners zonder bijstand. De kostendelersnorm wordt hierbij niet meegenomen. We beoordelen ook de noodzaak van de kosten en de bijzondere omstandigheden waarin de kosten zijn gemaakt. Het beleidskader hiervoor is de Beleidsregel Bijzondere Bijstand. Elk jaar controleren we het recht.

Individuele inkomenstoeslag

Het recht op deze toeslag wordt beoordeeld volgens de Verordening Individuele Inkomenstoeslag en de bijbehorende beleidsregel.

Doe Mee! regeling

De rechtmatigheid van de Doe Mee! regeling wordt beoordeeld volgens de Verordening Doe Mee!. Bij deze regeling controleren we niet jaarlijks achteraf hoe het geld is besteed. We vertrouwen erop dat de inwoner de regeling gebruikt voor het doel om mee te kunnen doen aan leuke, leerzame en gezonde activiteiten.

2.1.2. Het Formulier Wijzigingen en het Formulier Inkomen

Formulier Wijzigingen

Inwoners gebruiken het formulier Wijzigingen om veranderingen door te geven die van invloed kunnen zijn op hun uitkering. Dit kan bijvoorbeeld zijn:

•Veranderingen in de leefsituatie

•Vakantieplannen

•Stoppen of starten met werk

•Andere relevante veranderingen

Op basis van de informatie op dit formulier voeren we korte onderzoeken uit om de gemelde veranderingen te controleren. Dit kan leiden tot een aanpassing van de uitkering. Soms kan de informatie op het formulier aanleiding geven tot een uitgebreider onderzoek als er vragen zijn over de doorgegeven veranderingen.

Formulier Inkomen

Inwoners gebruiken het formulier Inkomen om wijzigingen in hun inkomen door te geven. Dit kan bijvoorbeeld zijn:

•Veranderingen in salaris

•Ontvangst van andere inkomstenbronnen

•Wijzigingen in uitkeringen

Ook hier voeren we korte onderzoeken uit om de gemelde inkomensveranderingen te controleren. Dit kan leiden tot een aanpassing van de uitkering. Als er vragen zijn over de doorgegeven inkomensveranderingen, kan dit leiden tot een uitgebreider onderzoek.

2.1.3 Bureau InformatieDiensten Nederland

Het Bureau InformatieDiensten Nederland (hierna: BIDN) maakt overzichten van signalen over inwoners. Deze overzichten worden samengesteld uit gegevens van ketenpartners zoals het UWV, de Belastingdienst en de RDW. Het voordeel van deze overzichten is dat we onrechtmatigheden sneller kunnen opmerken en indien nodig aanpakken.

Elke maand haalt de administratief ondersteuner de signalen van het BIDN op. Deze signalen bevatten informatie over:

-Personalia (BSN verificatie)

-Inkomen

-Heffingskortingen

-Vermogen

-Voertuigbezit

-Detentie

-Inschrijving bij studie/school

-Uitkering bij andere gemeente

-Bankrekeningnummers

De administratief ondersteuner bekijkt het overzicht. Als er onderzoek nodig is, wordt een werkproces aangemaakt voor de consulent inkomen. Om te voorkomen dat onterecht verstrekte bijstandsuitkeringen oplopen, is het belangrijk dat deze werkprocessen snel worden afgehandeld. De consulent inkomen geeft binnen 5 werkdagen vervolg aan het signaal. Dit betekent niet dat het signaal al volledig afgehandeld moet zijn. Daarnaast controleert de consulent fraude en handhaving het overzicht maandelijks op mogelijke onregelmatigheden.

2.1.4 Huisbezoeken

Voor controle van de leefsituatie en woonomstandigheden van de uitkeringsgerechtigde kan het soms nodig zijn om een huisbezoek af te leggen. Als we vermoeden dat de uitkeringsgerechtigde niet de juiste informatie heeft gegeven aan de consulent, kan dit een reden zijn voor een huisbezoek.

Als de signalen zo concreet zijn dat we twijfelen aan het recht op bijstand, kan er ook een onaangekondigd huisbezoek plaatsvinden. Voor het afleggen van (onverwachte) huisbezoeken volgen we altijd het geldende protocol.

2.1.5 Niet-naleving van regels onderzoek

Als er vermoedens zijn van het niet-naleven van de regels, schakelen we onze consulent fraude en handhaving in. Sommige signalen kunnen aanleiding geven om het Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) in te schakelen. Dit is een regionaal bureau met drie sociaal rechercheurs die het niet-naleven van regels opsporen. Bij signalen waarbij een hoog bedrag betrokken is, neemt het IBO de zaak over.

Ook neemt onze consulent fraude en handhaving deel aan het Lokaal Ondermijningsoverleg (LOO).

2.1.6 Planmatig onderzoek

Het traditionele (her)onderzoek bestaat uit een geplande en volledige herbeoordeling van het recht op bijstand. Hierbij kijken we of de bijstand terecht is verleend en of de verplichtingen zijn nagekomen. De consulent inkomen ontvangt jaarlijks een signaal voor (her)onderzoek en beoordeelt of dit nodig is. De consulent rapporteert hierover. Bij een besluit tot (her)onderzoek stuurt de consulent inkomen een uitnodigingsbrief naar de inwoner. De consulent kan ervoor kiezen om een heronderzoeksformulier bij te voegen. In dit formulier worden verschillende vragen gesteld en bewijsstukken opgevraagd.

Het periodiek rechtmatigheidsonderzoek is een gepland en volledig onderzoek naar het recht op bijstand over de afgelopen periode en het recht op voortzetting van de uitkering. Dit onderzoek vindt zoveel mogelijk plaats via een persoonlijk gesprek. Het doel is niet alleen om de rechtmatigheid en naleving van de verplichtingen te controleren, maar vooral om het contact met de inwoner te behouden. Tijdens dit contact kunnen we ook aandacht besteden aan de volgende onderwerpen:

•Voorkomen van niet-gebruik minimaregelingen;

•Vroegsignalering van schulden en doorverwijzing naar schuldhulpverlening;

•Bij hulpvragen of signalen de inwoner in contact brengen met het Sociaal Team;

•Uitvraag van voortgang traject participatie en/of werk bij inwoner.

•Het gesprek benutten als kans om de inwoner verder te motiveren richting participatie of werk.

De consulent inkomen heeft ook een regiefunctie als het gaat om de arbeidsplicht. Dit betekent dat de consulent de voortgang van trajecten volgt, alleen niet de inhoud ervan. Dit is belangrijk voor het recht op een uitkering. Voor het heronderzoek of besluit neemt de consulent inkomen contact op met de contactpersoon van WBRN of de consulent participatie om de voortgang van het traject te bespreken.

Voor veel inwoners die bijstand ontvangen, kan de werkwijze eenvoudig en soms minder vaak (hiermee bedoelen we niet jaarlijks) zijn. Dit hangt af van de situatie van de inwoner. Bijvoorbeeld voor de inwoner met lage uitstroomkansen vanwege een beperking of het naderen van de pensioengerechtigde leeftijd. Ook de mate van contact met andere consulenten speelt een rol. Wanneer een consulent participatie of statushouders intensief contact heeft met de inwoner, kan dit een reden zijn om af te wijken van het jaarlijkse onderzoek of wordt er een driegesprek gehouden. We proberen elke twee jaar een onderzoek te doen. Zo houden we contact met de inwoner en kunnen we op tijd helpen als dat nodig is.

Bij periodieke bijzondere bijstand voor inwoners die geen andere bijstand ontvangen, moet een verlengingsbesluit worden genomen. Dit gebeurt meestal na een jaar, maar de periode kan ook langer zijn. We sturen een brief naar de inwoner om te vragen naar eventuele wijzigingen in de persoonlijke situatie. Op basis van een steekproef controleren kwaliteitsmedewerkers met informatie van het Bureau InformatieDiensten de rechtmatigheid.

2.1.7 Beëindigingsonderzoek

Als de bijstandsverlening eindigt of wordt beëindigd, voert de consulent een beëindigingsonderzoek uit. Dit onderzoek controleert de juistheid van de beëindigingsdatum en beoordeelt de wederzijdse rechten en plichten. De beëindiging moet binnen een redelijke termijn gebeuren. De consulent streeft ernaar om binnen vier weken (uiterlijk: binnen drie maanden

2Conform artikel 45 lid 1 Participatiewet.

) na de laatste maand van uitbetaling van de uitkering een beslissing te nemen.

2.1.8 Samenvatting

In onderstaand schema is aangegeven welke rechtmatigheidscontroles we hebben en hoe vaak die worden ingezet.

Soort controle

Doelgroep

Omschrijving

Frequentie

Aanvraag uitkering levensonderhoud