Aanhef
Inleiding
De voormalige gemeenten Schinnen, Onderbanken en Nuth hadden weliswaar een eigen visie en werkwijze op het terrein van speelruimte, geen van de voormalige gemeenten had echter een beleidskader. Harmoniseren van beleid was daarom niet aan de orde na de fusie tot de gemeente Beekdaelen, ook omdat speelruimtebeleid geen wettelijk vereiste is.
In de praktijk bestaat er – zo hebben we gemerkt in de afgelopen jaren - behoefte aan een beleidskader om bijvoorbeeld antwoord te kunnen geven op verzoeken vanuit kernen/wijken om een nieuwe speelplek of sport-speelvoorzieningen (skateparkje).
Ook geeft een speelruimtebeleid richting en doet recht aan de inzet van inwoners van Beekdaelen die zich jaar in jaar uit inzetten als bestuurslid of vrijwilliger bij een speeltuin.
Bovenal vinden wij speelruimtebeleid van belang omdat spelen belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen, jeugd en jongeren. Dit speelruimtebeleid geeft hierop een antwoord voor de gehele gemeente Beekdaelen.
Tenslotte, niet voor niets is in het Verdrag inzake de Rechten van het kind (VN 1989) het recht op speelruimte vastgelegd in artikel 31, lid 1: “De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op rust en vrije tijd, op deelneming aan spel en recreatieve bezigheden passend bij de leeftijd van het kind, en op vrije deelneming aan het culturele en artistieke leven.”
In de raadsinformatiebrief van 1 februari 2022 zijn een aantal vastgestelde uitgangspunten om te komen tot een speelvoorzieningenbeleid gedeeld met de toenmalige gemeenteraad. Deze vormden de leidraad bij het op te stellen beleid.
Bijlage I Het belang van spelen
Wat is het belang van spelen voor de ontwikkeling van kinderen, jeugd, jongeren, maar ook voor volwassenen? In deze bijlage worden de effecten van buitenspelen op een rij gezet.
Spelen is leuk
Spelen is van alle tijden en spelen is gewoon leuk. Kinderen kunnen ook niet precies aangeven wat spelen nu precies is. Spelen heeft een eigen waarde. Het spel heeft symbolische waarde voor kinderen, het geeft betekenis aan ervaringen. Maar het is bovenal plezierig en vrijwillig. Het is goed voor het welbevinden van kinderen.
Spelen is leren
Spelen (en sporten en ontmoeten) is van wezenlijk belang voor de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van kinderen, jeugdigen en jongeren. Een kind verkent de omgeving, ontmoet daarbij andere kinderen, jeugdigen, jongeren, bekende en onbekende volwassenen.
Allerlei materialen, mogelijkheden, structuren en situaties komen tijdens het spelen op hun pad. Het omgaan met de voorwerpen en situaties in zijn of haar omgeving is een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkeling.
Cognitief-psychische ontwikkeling
Tijdens het spel spelen mentale processen een belangrijke rol. Spel bevordert de cognitief-psychische ontwikkeling. Zoals het bevorderen van logisch denken en probleemoplossend vermogen, leren kennen van de structuur van de ruimte, leren kennen van structuur van de tijd en creatieve competentie.
Logisch denken en probleemoplossend vermogen wordt gedoeld op het leren kennen van oorzaak – gevolgrelaties en kunnen classificeren, in serie zetten van tastbare en niet tastbare zaken. De structuur van de ruimte leren kennen houdt in weten wat hoog, laag, ver, dichtbij, hard of zacht is plus kennis van de verhoudingen van het eigen lichaam. Kinderen leren de structuur van de tijd: opeenvolging van gebeurtenissen, afwachten van een regenbui, dag-en nachtritme, week- en jaarritme, de begrippen heden, verleden en toekomst en natuurlijk de seizoenen. De ontwikkeling van de creatieve competentie vindt overal plaats bij spelen. Hierbij leren kinderen eigen ideeën en oplossingen bedenken.
Motorisch-lichamelijke ontwikkeling
Bij de motorisch-lichamelijke ontwikkeling valt te denken aan de ontwikkeling van grove en fijne motoriek, vaardigheden zoals lopen, werpen, vangen, zwemmen, springen, klimmen en klauteren, manipulatie van kleine voorwerpen en materialen. Maar ook visuele, auditieve waarnemingen en tastwaarnemingen worden getraind. Te denken valt aan waarnemen van textuur, temperatuur, trillingen.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Op sociaal-emotioneel vlak leren kinderen hun eigen zelfbeeld, ontwikkeling van eigen gevoelens, zelfstandigheid, sociale vaardigheden, sociale redzaamheid en hun eigen waarden en normen bepalen. Met het bepalen van het zelfbeeld weten kinderen tot welke
groep ze behoren (familie, etnische groep). Eigen gevoelens zoals angst, drift en vriendschap krijgen een plek tijdens het spelen. Kinderen leren zelfstandig te zijn en eigen keuzes te maken en daaraan trouw te blijven en die keuzes uit te voeren met of zonder hulp van anderen. Ook leren ze sociale vaardigheden zoals omgaan met anderen,
regels en gezagsverhoudingen. Het leren van sociale redzaamheid houdt in zorgen voor uiterlijke verschijningsvorm en lichamelijke verzorging en het vaardig worden in het zorgen voor de omgeving. Kinderen leren hun eigen waarden en normen ontdekken.
Spelen is gezond
Spelen en sporten kan de gezondheid bevorderen. De beweging gaat overgewicht tegen. Steeds meer kinderen hebben op steeds jongeren leeftijd te maken met overgewicht. Spel en sport verminderen bovendien stress en aandachtsmoeheid bij kinderen. Dit verband is sterker bij spelen in de natuur.
Spelen is woonplezier/cohesie
Een omgeving die uitlokt tot meer spelen en sporten maakt de kans groter dat mensen elkaar ontmoeten. Met verhoging van die kans ontstaat de mogelijkheid dat mensen elkaar, via kinderen en jeugdigen, van naam leren kennen en elkaar kleine diensten gaan bewijzen zoals even op kinderen passen. Elkaar van gezicht en naam kennen en elkaar kleine diensten bewijzen zorgt voor vertrouwen en binding met elkaar. Beide zijn belangrijk voor een grotere binding met de buurt en meer leefbaarheid. Bovendien is het zo gemakkelijker om sociale controle en toezicht uit te oefenen.
Spelen is een recht
Kinderen, jeugdigen en jongeren hebben tot slot ook recht op speelruimte.
Dit blijkt uit het Verdrag inzake de Rechten van het kind, dat werd aangenomen door de Verenigde Naties op 20 november 1989. Het omvat alle kinderrechten, geldt wereldwijd en heeft dezelfde kracht als een wet in Nederland. Het verdrag is eigenlijk een contract
tussen de overheden en hun minderjarige bevolking.
Lid 1 van Artikel 31 van het Verdrag inzake de Rechten van het kind:
“De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op rust en vrije tijd, op deelneming aan spel en recreatieve bezigheden passend bij de leeftijd van het kind, en op vrije deelneming aan het cultureleen artistieke leven.”
Bijlage III Demografische ontwikkelingen
Aantal jeugdigen per leeftijdscategorie, per kern
Bijlage IV Gegevens speeltuinstichtingen
Locatie
Besloten speeltuinen
(entree/beheer)
Ontstaan
Stichting
Lid SpeL
Subsidie = 3.554,-
Extra bijdrage
Keuring
Groen
Zand
Reparaties
Vrijwilligers
Opmerkingen
10.000,-
4.776,-
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
Levering
Verwerking
Aantal ca.
vergoeding
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
(betaalt)
Schinveld
Breukberg
1962
X
-
X
X
-
-
-
-
X
X
-
X
-
X
-
15
X
6K/j
Gebrek aan vrijwilligers
Merkelbeek
Sjravelheukske
1965
X
X
X
X
-
X
-
X
-
X
-
X
-
X
-
30
X
3K/j
Geen overeenkomst met gemeente
Klavertje vier
Schimmert
X
X
X
-
-
X
-
-
X
X
X
-
X
X
6
X
VIDAR:
5,5K/j
Inhuur toezicht
op weekdagen
18u p/week
Speeltuin Vaesrade
1982
X
X
X
-
-
-
-
X
-
X
-
X
-
X
-
5
X
Ouderdom toestellen
2009: verruimd
-
-
-
X
-
-
X
-
-
-
-
-
-
-
5
X
Beperkte openingstijden
Wipke Oirsbeek
1964
X
-
X
-
-
-
X
X
X
-
X
X
X
40
Geen entreeheffing
Semi openbaar
en openbaar
Ontstaan
Stichting
Lid SpeL
Subsidie = 3.554,-
Keuring
Groen
Zand
Reparaties
Vrijwilligers
Opmerkingen
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
Levering
Verwerking
Aantal
vergoeding
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
Stichting
Gemeente
(betaalt)
Semi-openbaar (afgesloten in nacht)
‘t Töreke
Nuth
1980
X
X
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
4
-
Renovatie in 2011
Bestuur incompleet
De Eijken Nuth
2013
-
-
-
-
X
-
X
-
X
-
X
-
X
1
-
Realisatie op kosten projectontwikkelaar
Knolwei
Schimmert
1982
-
-
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
-
-
Overlast hangjeugd
Naast Bockereyer
Sweikhuizen
2000
-
-
-
-
X
-
X
-
?
-
?
-
X
-
-
Realisatie op kosten gemeente op vm. voetbalveld
’t Peschke
Wijnandsrade
2005
-
-
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
2
-
Oorspronkelijke doelgroep afwezig
Beatrixplein
2000
-
-
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
1
-
Betrokken omwonenden
Openbaar
Onderste Puth
Puth
2017
-
-
-
-
X
-
X
X
-
X
-
X
X
7
-
Ouderdom toestellen
Gebiedsontwikkeling
Os Durp Bingelrade
2017
X
-
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
10
-
Realisatie op kosten stichting, aanleg kunstgrasveld door gemeente
Speeltuin Jabeek
2022
X
-
-
-
X
-
X
-
X
X
-
X
X
5
-
Realisatie op kosten stichting (BIT bijdrage)
Bijlage V proces en planning
In overleg met Speeltuinwerk Limburg * (SpeL) is in 2022 een aanpak en een planning opgesteld voor het proces van beleidsopstelling. In dit proces krijgen vertegenwoordigers van de besturen van de speeltuinstichtingen en –verenigingen de ruimte om hun visie te geven. Ook worden andere partijen, zoals scholen, kinder- en peuteropvang, Beweegdaelen betrokken bij het proces.
*SpeL is een door de provincie Limburg gesubsidieerde organisatie die projecten begeleidt en ondersteunt die ruimte geven aan buiten spelen om daarmee buiten spelen voor alle kinderen in Limburg mogelijk te maken
De aanpak ziet er als volgt uit:
Voorbereidingsfase:
Presentatie van het proces aan besturen van speeltuinstichtingen en –verenigingen
Verzamelen demografische en financiële gegevens voor de analyse
Verzamelen input van speeltuinstichtingen en –verenigingen tijdens gesprekken
Opstellen plan van aanpak
Samenstellen analyse op basis van verzamelde gegevens
mei t/m augustus 2022
Presentatie analyse aan speeltuinstichtingen en bespreking mogelijke varianten
29september 2022
Uitwerken varianten inclusief financiële gevolgen
oktober t/m november 2022
Presentatie analyse en varianten aan alle betrokken partijen
30november 2022
Opstellen concept plan van aanpak op basis van reacties
1ekwartaal 2023
Presentatie concept plan van aanpak aan beeldvormende commissie
1ekwartaal 2023
Raadsbehandeling
3ekwartaal 2023