Dierenwelzijnsbeleid Gemeente Alkmaar 2025-2030

Dierenwelzijn begint bij de verantwoordelijkheid van de burger zelf. Primair zijn houders van dieren verantwoordelijk voor het fysieke en geestelijke welzijn van hun dier. Naast de gehouden dieren, zijn er ook de in het wild levende dieren waarvoor een zorgplicht geldt. Op grond van verschillende wetten heeft de gemeente ook taken die van invloed kunnen zijn op dierenwelzijn:

•Wet dieren: de Wet dieren bepaalt welke dieren gehouden mogen worden en onder welke omstandigheden. Dierenmishandeling en dierverwaarlozing zijn in de Wet dieren centrale bepalingen. Handhaving van deze wet is een taak van de politie, de Landelijke Inspectie Dienst Dierenwelzijn (LID) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De gemeente geeft op de website aan wat inwoners kunnen doen wanneer zij een vermoeden hebben van verwaarlozing en mishandeling.

•Burgerlijk Wetboek: het Burgerlijk Wetboek (artikel 5:8 lid 3) bepaalt wat de taak van de gemeente is met betrekking tot gevonden dieren met een vermoedelijk eigenaar. Hier is vastgelegd dat een gemeente verplicht is om gevonden dieren (dieren met een vermoedelijke eigenaar), minimaal twee weken te bewaren en te verzorgen. In die twee weken heeft de eigenaar de mogelijkheid om het dier op te halen. Als de eigenaar zich niet binnen die termijn meldt bij de gemeente, dan mag de gemeente het dier verkopen of weggeven. Deze wetgeving verplicht gemeenten alleen tot de opvang en vervoer van gehouden dieren. De opvang van in het wild levende dieren is juridisch geen taak van de gemeente. De opvang, op grond van de bewaarplicht voor gehouden dieren heeft de gemeente Alkmaar uitbesteed aan het dierenasiel van de Dierenbescherming. Het vervoer van gevonden dieren wordt uitgevoerd door de Dierenambulance Noord-Holland Noord.

•Algemene wet bestuursrecht (Awb): heeft bepalingen over vervoer en opslaan van zaken, die ook op dieren van toepassing zijn. In het geval van huisontruimingen, arrestaties en gedwongen opname, kan de gemeente bestuursdwang toepassen voor het meevoeren en opslaan van zaken die daarvoor in aanmerking komen. Hieronder valt ook de opvang en het vervoer van dieren en bestaat op grond van de Wet dieren een zorgplicht voor dieren die daarbij betrokken zijn. De gemeente wordt op dat moment immers de houder van het dier en moet op grond daarvan het dier de nodige zorg bieden. De gemeente kan het dier maximaal 13 weken in opslag houden en als het dier dan niet terug kan naar de eigenaar is zij bevoegd het dier te verkopen. De gemeente is verantwoordelijk voor passend vervoer veelal geheime opslaglocatie. De Dierenbescherming draagt in Alkmaar zorg voor de uitvoering van deze wettelijke taken.

•Wet veiligheidsregio’s: ook op het gebied van veiligheid van dieren heeft de gemeente een taak. Op grond van artikel 2 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) is het college van burgemeester en wethouders belast met het organiseren van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. In artikel 3, lid 1, onderdeel b van de Wet veiligheidsregio’s staat dat de brandweer moet zorgen voor de veiligheid van mens én dier bij ongevallen.

•Omgevingswet: (deze wet vervangt per 1 januari 2024 o.a. de Wet natuurbescherming) biedt het belangrijkste wettelijke kader voor de bescherming van in het wild levende dieren. Iedereen heeft namelijk een zorgplicht voor de natuur, waaronder ook (expliciet genoemd) de in het wild levende dieren. De bescherming is hoofdzakelijk gericht op de inheemse flora en fauna, op grond van Europese regelgeving. Voor overige soorten geldt een zorgplicht. De provincies hebben de plicht om een eigen natuurbeleid op te stellen en faunabeheerplannen op te stellen in samenwerking met de Faunabeheereenheden.

•Algemene Plaatselijke Verordening (APV): Een gemeente is niet bevoegd op grond van dierenwelzijn regels te stellen, omdat deze bevoegdheid landelijk is geregeld bij de minister van landbouw. De gemeente kan echter wel regels opstellen die in meer of mindere mate van invloed zijn op dierenwelzijn. Op grond van de Gemeentewet (zie artikelen 172 e.v.) is de burgemeester belast met handhaving van de openbare orde. Dit wordt geregeld in de APV waarin regels staan op het gebied van openbare orde en veiligheid, zoals een muilkorfgebod en losloopgebieden voor honden.

•De Wet aanpak woonoverlast (Waw): biedt de gemeente mogelijkheden om woonoverlast sneller aan te pakken. In het geval van langdurige overlast kan de burgermeester officiële waarschuwingen geven en gedragsverandering afdwingen door bijvoorbeeld een gedragsmaatregel op te leggen, wanneer buurtbemiddeling niets oplevert. Woonoverlast kan bijvoorbeeld stank- en geluidsoverlast zijn. De gemeente is op grond van de Waw bevoegd gedragsmaatregelen op te leggen. In het geval van bijvoorbeeld geluidsoverlast door een hond kan de maatregel ook zo worden opgelegd dat deze tevens in het belang van het dier is.

Hieronder een globaal overzicht van de belangrijkste taken van dierenwelzijn voor de verschillende bestuurslagen (waarin sommige taken tussen bestuurslagen overlappend kunnen zijn).

Bestuurslaag / diersoort

Huisdieren

Landbouw dieren

Dieren in het wild

Rijk

▪ Verwaarlozing en mishandeling (LID, Dierenpolitie, NVWA)

▪ Gevaarlijke dieren (Dierenpolitie)

▪ Bedrijfsmatig verkopen, opvangen en fokken (NVWA)

▪ Verwaarlozing en mishandeling (NVWA)

▪ Slachthuizen & vervoer levende dieren (NVWA)

▪ Welzijn proefdieren (NVWA)

▪ Juist gebruik diergeneesmiddelen (NVWA)

▪ Dierziektebestrijding (NVWA)

▪ Stroperij & nestverstoring (Dierenpolitie)

▪ Aanwijzen beschermde dieren en controle op naleving (NVWA)

▪ Controle op handel en bezit van invasieve exoten (NVWA)

Provincie

-

▪ Vergunning veestallen (Omgevingswet)

▪ Bescherming dieren in het wild

▪ Flora- en faunabeheer

▪ Vergunningverlening wildopvangcentra

Gemeente

▪ Opvang en vervoer van zwerfdieren

▪ Opvang bij calamiteiten

▪ Gevaarlijke honden (APV)

▪ Vergunning evenementen met dieren

▪ Vergunning evenementen met dieren (APV)

▪ Vergunning evenementen met dieren (APV)

Tabel 1. Overzicht taken van bestuurslagen

Op 26 november 2020 is door uw raad het Beleid Dierenwelzijn 2020-2024 vastgesteld. In dit beleid staan diverse beleidsuitgangspunten. In deze bijlage vindt u de beleidsuitgangspunten dikgedrukt, onder elk beleidsuitgangspunt vindt u de evaluatie in een notendop.

Samenwerking voor dieren: Bestuurlijke vaststelling toekomstbestendige oplossing voor de opvang en het vervoer van gedomesticeerde dieren en het vervoer van in het wild levende dieren

•Samen met de regiogemeenten hebben wij een toekomstbestendige oplossing voor de opvang en vervoer van dieren ingericht. De opvang en vervoer is naar tevredenheid bij de Dierenbescherming ondergebracht.

Samenwerking voor dieren: Structureel afstemmen dierenwelzijn met partners en stakeholders binnen de gemeente Alkmaar

•Bestuurlijke afstemming vindt structureel plaats. Ambtelijke afstemming vindt naar behoefte structureel en/of incidenteel plaats. De ambtelijke afstemming met partners, stakeholders en inwoners kan versterkt worden.

Gezelschapsdieren: Hondenvoorzieningen (te blijven) realiseren in de gemeente Alkmaar en met name in de voormalige gemeenten Graft-de Rijp en de Schermer

•Afgelopen jaren zijn hondenvoorzieningen in heel Alkmaar geplaatst. Het lijkt wenselijk dit zo voort te zetten. Communicatie over de hondenfaciliteiten kan versterkt worden.

Gezelschapsdieren: Duidelijke uitgangspunten voor de aanpak van gevaarlijke honden formuleren zoals bijvoorbeeld in de vorm van een protocol voor gevaarlijke honden

•Wij hebben een Protocol Bijtincidenten opgesteld. Een mogelijke vervolgstap is om beleidsregels voor bijtincidenten op te stellen en samen te werken op dit thema met de buurgemeenten. Wij gaan onderzoeken of het meerwaarde heeft voor gemeente Alkmaar om zich aan te sluiten bij het landelijke honden dossier.

Gezelschapsdieren: Zoveel als mogelijk voorkomen van dierenmishandeling door voorlichting aan medewerkers van buurt- en wijkteams (bijvoorbeeld gebiedsconsulenten en jeugdmedewerkers)

•Dit beleidspunt staat gepland voor 2024.

Kinderboerderijen: Nader overleg starten met de kinderboerderijen over aanpak/ondersteuning ten behoeve van dierenwelzijn ten aanzien van kwaliteit, educatie en toegankelijkheid

•Afgelopen 4 jaar zijn de kinderboerderijen ondersteund ten behoeve van dierenwelzijn. De Stadsboerderij krijgt het keurmerk diervriendelijke kinderboerderij. Een goede vervolgstap is om de andere kinderboerderijen te stimuleren richting het keurmerk diervriendelijke kinderboerderijen.

Natuur en biodiversiteit: Bieden van een goede leefomgeving voor dieren in Alkmaar zoals het realiseren van insectenhotels

•In de afgelopen jaren zijn met verschillende acties voor dieren verblijven en nesten geplaatst. Het lijkt wenselijk om de komende jaren dit samen met de met Agenda Duurzaam Alkmaar (ADA) en natuur-inclusief bouwen verder vorm te geven.

Natuur en biodiversiteit: De nieuwe gedragscode voor de buitenruimte toepassen

•Stadswerk072 werkt volgens de meest recent vastgestelde code. Deze gedragscode is van groot belang voor dierenwelzijn. Een volgende stap kan zijn dit op te nemen in de Dienstverleningsovereenkomst.

Evenementen: Bij evenementen met dieren het dierenwelzijn te bevorderen onder meer op grond van de wettelijke kaders; daarnaast ook andere mogelijkheden ter bevordering van dierenwelzijn zoveel mogelijk te benutten en terughoudend te zijn ten aanzien van de inzet van dieren bij evenementen. Nader verkennen of aandachtspunten bij evenementen met dieren aanscherping en/of uitbreiding behoeven

•Wij informeren organisatoren van evenementen waar dieren bij betrokken zijn over aandachtspunten m.b.t. dieren. Het is wenselijk dit zo voort te zetten.

Hinder door dieren: Hinder door plaagdieren wordt altijd bestreden, waarbij dit zoveel als mogelijk op natuurvriendelijke wijze gebeurt

•Afgelopen jaren zijn plaagdieren op zoveel mogelijk natuurvriendelijke wijze bestreden. Een diervriendelijkere aanpak lijkt mogelijk door meer aandacht te geven aan preventie. Communicatie speelt hier een belangrijke rol in.

Hinder door dieren: Uitvoering meersporenbeleid meeuwenhinder

•Afgelopen periode hebben wij de meeuwenhinder middels het meersporenbeleid (ontheffing, bewustwording, gedoogzones) aangepakt. Het aantal meldingen over meeuwen neemt af. De ontheffing is nauwelijks ingezet. Vraag is of de ontheffing voldoende toegevoegde waarde blijft hebben.

Inventarisatie wensen van stakeholders/ partners m.b.t. beleid Dierenwelzijn 2025-2030

Huisdieren

•Honden strengere handhaving in de vogelgebieden gedurende het broedseizoen

•Wen jonge katten aan binnen te blijven, geef buitenkatten belletje dit tegen predatie

•Katten, steriliseren, castreren, chippen, toegang tot natuurgebieden voorkomen

•Met dierenartsen een potje maken om minima te ondersteunen bij kostbare ingreep dier

•Handhaving op poep opruimen en aanlijnen/ verbodsgebieden van honden

•Blijvende aandacht voor dierenmishandeling

•Opvang en vervoer van dieren (Dierenambulance, Dierenasiel)

•Inwoners informeren over de zorg voor huisdieren

•Dierenvoedselbank opzetten

•Meer afgeschermde honden train/ zwemplekken

•Blijven plaatsen van hondenvoorzieningen en hierover communiceren

•Aansluiten bij Landelijk hondendossier

•Overnemen maatregelen voor specifieke honden van de buurgemeenten, bijvoorbeeld een muilkorfgebod

•Opstellen hondenbeleidsregel bijtincidenten

•Voorwaardelijke hondenlosloopgebieden, multifunctionele hondenlosloopgebieden

Agrarische/gehouden dieren

•Schuilstallen voor agrarische dieren

•Verbieden roofvogelshows

Exoten beleid

•Halsbandparkiet, nijlgans, rivierkreeft

Wilde dieren

•Opvang en vervoer van dieren (Dierenambulance, Dierenasiel)

•(Vis)Lood verbieden

•Niet voeren meeuwen, eenden

•Jacht

•Aandacht voor het welzijn van vissen

•Egelsnelwegen

•Kwaliteit leefomgeving wilde dieren (waterkwaliteit, vis)

•Natuur inclusief bouwen/ verbouwen, flora faunascan

•Aandacht voor de amfibieën en reptielen, huidige doorgangen, paddentrapjes, wadi’s. Motie Red de padden uit de put

•Aandacht voor vleermuizen

•Leefomgeving: aanbrengen/ onderhouden/ beschermen van broedwanden (bv Oeverzwaluwen) en broedeilanden. Nestkasten insectenhotels, vleermuishotels

•Beleid zou gericht moeten zijn op acceptatie van de aanwezigheid van meeuwen als nieuwe stadsvogels. In plaats van de borden, die attenderen op overlast, juist de overlast meer relativeren: er is feitelijk maar 2 maanden hinder van meeuwen, dus het valt best mee. Communicatie, voorlichting gedoogzones

•Werken volgens Gedragscode soortbescherming gemeenten (bestendig beheer) opnemen in DVO Stadswerk. Onderzoeken of het toegevoegde waarde heeft ook organisatiedelen van gemeente Alkmaar volgens deze code te laten werken

•Onderzoeken of een natuurtoets voor evenementen in parken of bij natuurgebieden wenselijk is

•Bedreigende soorten als muskusrat, bever

•Mogelijkheden Oudorperhout; wensen in overleg met Stichting Oudorperhout afstemmen

•Ganzenbeleid, met name voor Oudorperhout

•Mogelijkheden om uit het water, bijvoorbeeld de gracht, te komen voor dieren (en mensen)

•Voorkomen van overlast door dieren: voorlichting, vogelnestkasten bij eikenrupsprocessierups

•Voorlichting ganzen, meeuwen, ratten, muizen

•Meeuwen eilanden/ gedooggebieden

•Bijentuinen

Kinderboerderijen

•Geen vuurwerk bij kinderboerderijen/ natuurgebieden/ stadsparken

•Kinderboerderijen keurmerk diervriendelijk

•Niet meer fokken op kinderboerderijen

•Kinderboerderijen bewegen zich aan te sluiten bij keurmerk diervriendelijk

•Overleg met 4 kinderboerderijen

Overig

•Communicatieplan opstellen (jaar rond)

•Versterken afstemming partners stakeholders

•Jaarlijkse rapportage voortgang

•Voorlichting/ Lessen voor inwoners over dierenwelzijn

•Indeling van nota Alphen aan den Rijn/ Amsterdam/ Dierenbescherming gebruiken

•In de rampenplannen dierenwelzijn meenemen

Belangrijkste bevindingen inwonersenquête dierenwelzijn:

1Gebruik gemaakt van Dierenambulance en/of Dierenopvang in 2023 of 2024:

•Nee: 70%

•Ja: 30%

2Ervaring met Dierenambulance en/of Dierenopvang:

•Heel goed: 45%

•Goed: 10%

•Matig: 45%

•Slecht: 0%

3Mening over het kunnen vertonen van natuurlijk gedrag door dieren in Alkmaar:

•Nee: 65%

•Ja: 20%

•Geen mening: 15%

4Informatie ingewonnen bij de Dierenbescherming:

•Nee/ N.v.t.: 85%

•Ja: 15%

5Weet u wat u kunt doen om meeuwenoverlast te voorkomen:

•Nee: 15%

•Ja: 85%

6Hulp gevraagd van de gemeente voor hinder door dieren in 2023 of 2024:

•Nee: 100%

Samenvatting reacties inwoners

•Omstandigheden voor dieren bij evenementen als reptielenbeurs en landbouwdag zijn niet goed

•Hengelsport veroorzaakt angst stress en pijn bij deze dieren

•Visverbod invoeren op verschillende plekken

•Fijn dat de Stadsboerderij het keurmerk heeft

•Voor het welzijn van de dieren zou je geen vuurwerk moeten willen, vooral niet bij de kinderboerderijen

•Stoppen met de Draverij

•Te grote afstand naar het dierenasiel

•Niet fokken op kinderboerderijen

•Schaduwplekken in weilanden

•Ondersteuning van de instanties die voor dieren zorgen

•Beleid op ganzenoverlast

•Ga goed met dieren en je leefomgeving om dan is het leven voor de mens ook beter

•Voldoende rust en ruimte voor wilde dieren in de parken

•Houd rekening met dieren tijdens evenementen in parken of natuurgebieden

•Goed dat Alkmaar aandacht heeft voor dierenwelzijn

•Duidelijk maken waar men informatie en/of hulp kan krijgen m.b.t. dieren.

•Voorzieningen voor wilde dieren in de parken en bij nieuwbouw

•Graag veilige broedplaatsen voor meeuwen

•Sociale dieren zouden niet alleen gehouden moeten worden.

•Graag minder loslopende katten