Uitspraak uitgelegd

Weigering cliëntondersteuner in Haarlem niet geschorst

Kan een gemeente een cliëntondersteuner voorlopig blijven weren zonder dat de rechter al definitief heeft vastgesteld dat daarvoor ernstige bezwaren bestaan? In deze zaak wel: de voorzieningenrechter van de Rechtbank Noord-Holland wees op 5 november 2026 het verzoek om schorsing van de Haarlemse weigering af. De aangevoerde belangen waren onvoldoende voor een voorlopige voorziening. Of de weigering inhoudelijk en procedureel rechtmatig is, blijft onderwerp van de beroepsprocedure.

Instantie
Rechtbank Noord-Holland
Uitspraakdatum
2026-11-05
Publicatie bron
2026-11-10

In het kort

  • De voorzieningenrechter schorst de Haarlemse weigering van bijstand en vertegenwoordiging door een cliëntondersteuner voor anderhalf jaar niet.
  • Verzoeker voerde geen persoonlijk belang aan; de algemeen omschreven cliëntbelangen kregen in deze afweging geen relevant gewicht. Cliënten konden bovendien anderen inschakelen.
  • Of de gestelde gedragingen ernstige bezwaren opleveren en of de besluitvorming zorgvuldig was, vraagt nader onderzoek. Daarover is niet definitief beslist.
  • Advisering blijft mogelijk. De wettelijke grondslag biedt geen ruimte om contacten met zorgverleners te reguleren voor zover zij niet namens het college optreden.

Waarom deze zaak belangrijk is

Voor een verzoek om schorsing laat deze zaak zien hoe belangrijk de concrete onderbouwing van de betrokken belangen is. De algemeen omschreven cliëntbelangen waren hier onvoldoende, mede omdat cliënten anderen konden inschakelen en verzoeker kon blijven adviseren. De afwijzing mag niet worden gelezen als een definitieve goedkeuring van de weigering of als vaststelling dat de gestelde ernstige bezwaren bestaan.

Haarlem verkortte de weigering van drie naar anderhalf jaar

Het college van Haarlem had verzoeker aanvankelijk voor drie jaar geweigerd als bijstandverlener en vertegenwoordiger van cliënten. In bezwaar verkortte het college die periode tot anderhalf jaar. Volgens het college ging het om een langdurig patroon van handelen en communiceren dat de samenwerking tussen cliënten, ambtenaren en zorgverleners verstoorde. Verzoeker zag de weigering daarentegen als een reactie op zijn kritische optreden. Ook de bezwaaradviescommissie vond de gestelde ernstige bezwaren niet aangetoond en adviseerde herroeping. Het college volgde echter twee externe adviezen en handhaafde de maatregel.

Bronpassages bij deze uitleg

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlem

Het college heeft bij besluit van 26 november 2025 bijstand en vertegenwoordiging door verzoeker, zoals bedoeld in de artikelen 2.1, tweede lid, en artikel 2.2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) geweigerd.

De weigering zou volgens dat primaire besluit voor een periode van drie jaar gelden.

Met het bestreden besluit van 18 augustus 2026 op het bezwaar van verzoeker is het college bij de weigering gebleven, onder aanvulling van de motivering. Het college heeft in het bestreden besluit de periode van weigering teruggebracht tot anderhalf jaar.

Het college stelt dat het gaat om een langdurig patroon van handelen en communiceren, in de gehele keten, die het samenwerken in de keten tussen cliënten en ambtenaren en zorgverleners frustreert.

Het college reageert excessief op een kritische benadering van de werkwijze door een (echt) onafhankelijk cliëntondersteuner.

De adviescommissie voor bezwaarschriften heeft – in bezwaar - het college op 13 mei 2026 geadviseerd om het besluit te herroepen.

De feiten en omstandigheden die het college aandraagt, tonen volgens de adviescommissie de gestelde ernstige bezwaren niet aan, ook niet als de feiten en omstandigheden in samenhang werden bezien.

In het bestreden besluit van 18 augustus 2026 heeft het college het advies van de bezwaaradviescommissie niet gevolgd. Voor zijn motivering van het bestreden besluit verwijst het college naar de beide (contraire) adviezen van Pot Jonker Advocaten.

Een lastige tegenstander mag niet om die reden worden geweigerd

Artikel 2:2 Awb biedt ruimte om zowel bijstand als vertegenwoordiging door een persoon te weigeren wanneer tegen die persoon ernstige bezwaren bestaan. De voorzieningenrechter benadrukt dat deze bevoegdheid alleen bij uitzondering mag worden gebruikt. Het bestuursorgaan moet met concrete feiten en omstandigheden uitleggen waarom aan die zware voorwaarde is voldaan. De regeling is niet bedoeld om een bekwame maar voor het bestuur lastige tegenstander uit te schakelen.

Bronpassages bij deze uitleg

Het bestuursorgaan kan bijstand of vertegenwoordiging door een persoon tegen wie ernstige bezwaren bestaan, weigeren. Dat staat in artikel 2:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht.

Van de weigeringsbevoegdheid kan slechts bij ernstige bezwaren en dus in feite alleen in uitzonderlijke gevallen gebruik gemaakt worden.

De bevoegdheid mag door een bestuursorgaan niet worden gebruikt om zich te ontdoen van een bekwame en daardoor volgens het bestuursorgaan lastige ‘tegenstander’.

Het is aan het bestuursorgaan om te motiveren op grond van welke concrete feiten/omstandigheden het meent dat er ernstige bezwaren bestaan

Ook bijstand bij gesprekken valt onder de weigering, advisering niet

De maatregel beperkt zich niet tot optreden als gemachtigde: het college heeft ook bijstand geweigerd. Daaronder valt het samen met een cliënt deelnemen aan diens persoonlijke contact met het bestuursorgaan. De rechter trekt tegelijk een duidelijke grens. Met deze wettelijke grondslag kan het college geen contacten reguleren met zorgverleners die niet namens het college optreden. Bovendien mag verzoeker cliënten blijven adviseren en op afstand ondersteunen; de weigering sluit dus niet iedere vorm van hulp uit.

Bronpassages bij deze uitleg

Anders dan verzoeker lijkt te veronderstellen, heeft het college zowel bijstand als vertegenwoordiging door verzoeker geweigerd.

Het verschil is dat in geval van bijstand de bijstandsverlener bij het (persoonlijk) contact van de burger met het bestuursorgaan aanwezig is, zodat zij samen optrekken,

De bepaling ziet dus op verkeer met bestuursorganen. Voor zover de indruk zou zijn ontstaan dat het college ook verkeer met zorgverleners zou hebben willen reguleren, voor zover die niet namens het college optreden, kan dat dus niet met toepassing van deze bepaling.

Daar komt bij dat niet geschil is, dat verzoeker de bedoelde cliënten nog wel steeds kan adviseren en dus helpen en (op afstand) ondersteunen.

De algemeen omschreven cliëntbelangen rechtvaardigden geen schorsing

Voor een voorlopige voorziening moet onmiddellijke spoed, afgewogen tegen de betrokken belangen, ingrijpen rechtvaardigen. Volgens de rechter had verzoeker geen persoonlijk belang aangevoerd. De onvoldoende concrete belangen van een niet afgebakende groep cliënten kregen in deze afweging geen relevant gewicht. Ook was niet voldoende onderbouwd dat cliënten geheel zonder bijstand of vertegenwoordiging zouden komen te zitten, omdat zij anderen konden inschakelen. Daartegenover stond het belang van het college om op te treden tegen de door het college gestelde verstoring van de verhouding met cliënten. In deze omstandigheden bood de belangenafweging onvoldoende grond voor schorsing.

Bronpassages bij deze uitleg

Op grond van artikel 8:81, eerste lid, Awb kan de voorzieningenrechter een voorziening treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.

Daarmee voert verzoeker geen persoonlijk belang aan voor de gevraagde voorziening. De in wezen niet concreet aangeduide belangen van een niet afgebakende groep derden, de door verzoeker bedoelde cliënten, kunnen in de weging geen relevant gewicht in de schaal leggen.

Bovendien is onvoldoende onderbouwd dat die anderen door het bestreden besluit geheel verstoken zijn van bijstand en vertegenwoordiging, omdat zij zich ook tot anderen kunnen wenden.

Daartegenover staat het belang van het college op te treden tegen het – zoals het college stelt – verstorende karakter door de wijze van bijstand en vertegenwoordiging door verzoeker in de relatie tussen cliënten en (vertegenwoordigers van) het college.

In dit geval brengt een weging van de wederzijdse belangen mee, dat er onvoldoende grond is om een voorziening te treffen.

De weigering blijft gelden, maar de rechtmatigheid is nog niet beslist

Het verzoek is afgewezen: de weigering wordt niet geschorst en blijft gelden. Verzoeker krijgt geen vergoeding van griffierecht of proceskosten. Daarmee is niet vastgesteld dat de ernstige bezwaren bestaan. De rechter achtte het evenmin op voorhand duidelijk dat het besluit in beroep geen stand kan houden. Of de gestelde gedragingen de vereiste ernstige bezwaren opleveren, vraagt een feitenwaardering waarvoor deze spoedprocedure zich niet leent. Ook vragen over de voorbereiding, waarschuwingen en gesprekken vooraf vereisen nader onderzoek. Het beroep is dus niet inhoudelijk afgedaan; een ander oordeel in de bodemprocedure blijft mogelijk.

Bronpassages bij deze uitleg

De voorzieningenrechter wijst het verzoek af. Dat betekent dat de voorzieningenrechter het besluit tot weigering van bijstand en vertegenwoordiging door verzoeker niet schorst en dat besluit dus blijft gelden.

Voor vergoeding van griffierecht of een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

De voorzieningenrechter weegt daarbij mee dat niet op voorhand evident is dat de beslissing op bezwaar en dus de weigering bijstand te verlenen of als gemachtigde op te treden in beroep niet in stand kan blijven.

De beoordeling of daarvan sprake is, vergt een waardering van de feiten en omstandigheden en beantwoording van de vraag of die dan kwalificeren als ernstige bezwaren zoals bedoeld in artikel 2:2, eerste lid, Awb. De onderhavige procedure leent zich daar niet voor.

Dat er wellicht ook discussie mogelijk is over de voorbereiding van het bestreden besluit en de vraag of verzoeker vooraf voldoende is gewaarschuwd en of duidelijke gesprekken met hem over de bezwaren hebben plaatsgevonden alvorens tot weigering is besloten,

betekent – gelet op de wederzijdse standpunten – nog niet dat het bestreden besluit daarom niet in stand kan blijven. Ook dat vergt nader onderzoek.

Voor zover de voorzieningenrechter een oordeel geeft over de merites van het geschil tussen partijen, heeft dat een voorlopig karakter. In het bodemgeding kan daarover tot een ander oordeel worden gekomen.

De uitspraak uit 2018 geeft geen algemene regel over eenmalige fouten

De aangehaalde Afdelingsuitspraak van 9 mei 2018 ging over misbruik van Wob-procedures. Daarin oordeelde de Afdeling dat een incidenteel, op zichzelf staand geval van misbruik niet al ernstige bezwaren oplevert. Dat is geen algemene regel dat iedere eenmalige fout onvoldoende is om iemand te weigeren. Na aanvullende onderbouwing nam de Afdeling in die zaak wel stelselmatig misbruik aan en liet zij de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit op bezwaar geheel in stand. In de Haarlemse zaak laat de voorzieningenrechter juist open of de gestelde gedragingen ernstige bezwaren opleveren. Dat verschil in feiten en procesfase begrenst de vergelijking.

Bronpassages bij deze uitleg

Zie de Memorie van Toelichting bij artikel 2.2 Awb, Kamerstukken ! 1988/89, 21 221, nr. 3, en vergelijk bijvoorbeeld de uitspraak van 9 mei 2018, van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, ECLI:NL:RVS:2018:1585.

Ernstige bezwaren zijn evenwel niet reeds aan de orde indien de betrokken persoon in een incidenteel en op zichzelf staand geval misbruik van recht heeft gemaakt.

Met de aanvullende informatie in beroep en hoger beroep heeft het college alsnog geconcretiseerd waaruit de ernstige bezwaren tegen [wederpartij] bestaan.

Het college heeft aannemelijk gemaakt dat [wederpartij] niet in een incidenteel en op zichzelf staand geval misbruik heeft gemaakt van het recht om Wob-verzoeken in te dienen en daartegen rechtsmiddelen aan te wenden, maar dat hij dit stelselmatig heeft gedaan.

III. bepaalt dat de rechtsgevolgen van het door de rechtbank vernietigde besluit van het college van burgemeester en wethouders van Ridderkerk van 23 maart 2016, kenmerk 1068826, geheel in stand blijven;

De beoordeling of daarvan sprake is, vergt een waardering van de feiten en omstandigheden en beantwoording van de vraag of die dan kwalificeren als ernstige bezwaren zoals bedoeld in artikel 2:2, eerste lid, Awb. De onderhavige procedure leent zich daar niet voor.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Op het beperkte punt van het toetsingskader sluiten beide uitspraken op elkaar aan: weigering is uitzonderlijk en vraagt concrete feiten. De Afdeling bestuursrechtspraak beoordeelde in 2018 stelselmatig misbruik van Wob-procedures. De Haarlemse voorzieningenrechter doet juist geen definitieve uitspraak over het bestaan van ernstige bezwaren. De andere feiten en procesfase verhinderen dat de uitkomsten rechtstreeks worden gelijkgesteld. Deze vergelijking is beperkt tot de twee aangeleverde uitspraken.

Bronpassages bij deze uitleg

Van de weigeringsbevoegdheid kan slechts bij ernstige bezwaren en dus in feite alleen in uitzonderlijke gevallen gebruik gemaakt worden.

Het is aan het bestuursorgaan om te motiveren op grond van welke concrete feiten/omstandigheden het meent dat er ernstige bezwaren bestaan

dat van de in artikel 2:2, eerste lid, van de Awb gegeven bevoegdheid slechts in uitzonderlijke gevallen gebruik mag worden gemaakt.

Gelet op het ingrijpende karakter van de bevoegdheid tot weigering van een gemachtigde, vereist de zorgvuldigheid dat het bestuursorgaan uiteenzet op grond van welke concrete feiten en omstandigheden het zich op het standpunt stelt dat ernstige bezwaren tegen die persoon bestaan.

Het college heeft aannemelijk gemaakt dat [wederpartij] niet in een incidenteel en op zichzelf staand geval misbruik heeft gemaakt van het recht om Wob-verzoeken in te dienen en daartegen rechtsmiddelen aan te wenden, maar dat hij dit stelselmatig heeft gedaan.

De beoordeling of daarvan sprake is, vergt een waardering van de feiten en omstandigheden en beantwoording van de vraag of die dan kwalificeren als ernstige bezwaren zoals bedoeld in artikel 2:2, eerste lid, Awb. De onderhavige procedure leent zich daar niet voor.

Reikwijdte en beperkingen

  • Dit is een uitspraak over een voorlopige voorziening, geen definitieve beslissing op het beroep tegen de weigering.
  • De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak uit 2018 en vormt geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
  • De toepasselijke wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.