Uitspraak uitgelegd
Verzoek geruisloze doorschuiving niet eenzijdig in te trekken
Een bedrijfsovernemer kan een eerder gezamenlijk verzoek om geruisloze doorschuiving niet zelfstandig terugdraaien. Dat beslist de Hoge Raad op 6 november 2026 in een zaak over de inkomstenbelasting over 2013. De Hoge Raad vernietigt het oordeel waarin het hof eenzijdige intrekking wel toestond. De zaak wordt verwezen voor verdere behandeling; het arrest stelt de uiteindelijke aanslag niet zelf vast.
- Primaire bron
- ECLI:NL:HR:2026:1677
- Instantie
- Hoge Raad
- Uitspraakdatum
- 2026-11-06
- Publicatie bron
- 2026-11-06
In het kort
- De overnemer kan een gezamenlijk verzoek om geruisloze doorschuiving niet eenzijdig intrekken; overdrager en overnemer moeten de keuze samen herzien.
- Ook zonder onherroepelijke fiscale gevolgen of hogere aanslagen is eenzijdige herziening niet toegestaan.
- De Hoge Raad vernietigt de hofuitspraak en verwijst de zaak naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. De inhoudelijke toepasselijkheid van de faciliteit is nog niet definitief beslist.
- Het incidentele cassatieberoep van belanghebbende is ongegrond. Wegens de te lange cassatieprocedure krijgt hij wel € 500 schadevergoeding en € 117 proceskostenvergoeding.
Waarom deze zaak belangrijk is
Bij een bedrijfsoverdracht kan een betrokkene een gezamenlijk verzoek om geruisloze doorschuiving niet zelfstandig terugdraaien. Voor herziening moeten overdrager en overnemer samen handelen. Dat is een afzonderlijke eis naast de algemene grenzen rond hogere en onherroepelijke aanslagen. De vernietiging van de hofuitspraak betekent in deze zaak niet dat de inspecteur inhoudelijk al gelijk heeft over de toepassing van de faciliteit.
Bezwaar na een gezamenlijk verzoek om geruisloze overdracht
Het geschil betreft de inkomstenbelasting over 2013 na de overname van een varkenshouderij. Belanghebbende en zijn echtgenote dreven het bedrijf sinds april 2009 samen met de overdragers in een vof. Zij hadden afgesproken de overdracht fiscaal geruisloos te laten plaatsvinden. In november 2013 werd het ondernemingsvermogen aan hen geleverd. Daarna ontving de inspecteur een door overdragers en overnemers ondertekend verzoek om toepassing van de faciliteit. Belanghebbende maakte later bezwaar tegen zijn overeenkomstig de aangifte opgelegde aanslag.
Bronpassages bij deze uitleg
Met ingang van 1 april 2009 voeren belanghebbende en zijn echtgenote (hierna tezamen: de overnemers) met twee andere personen (hierna: de overdragers) een varkenshouderij in de vorm van een vennootschap onder firma (hierna: de VOF).
Verder is daarin overeengekomen dat de overdracht door de overdragers aan de overnemers zal plaatsvinden door gebruik te maken van de regeling voor geruisloze doorschuiving als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001.
Uiteindelijk is bij notariële akte van 26 november 2013 zowel het vennootschappelijk als het buitenvennootschappelijk vermogen van de VOF aan de overnemers geleverd.
Op 22 juli 2015 heeft de Inspecteur een door de overdragers en de overnemers schriftelijk ondertekend verzoek als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001 ontvangen.
De Inspecteur heeft aan belanghebbende de aanslag in de IB/PVV voor het jaar 2013 conform de aangifte opgelegd.
Belanghebbende heeft tegen de aanslag en de boetebeschikking bezwaar gemaakt.
Ook intrekking vereist gezamenlijk handelen
Volgens de Hoge Raad moeten overdrager en overnemer het verzoek op grond van artikel 3.63 Wet IB 2001 samen bij de aangifte van de overdrager doen. Een latere wijziging, ook wanneer die bestaat uit intrekking, is een herziening van de fiscale keuze en geldt als aanvulling op die aangifte. Het gezamenlijke karakter blijft daarbij beslissend: ook voor het terugdraaien van de keuze moeten beide partijen samen handelen. De overnemer kan de eerder gemaakte keuze dus niet zelfstandig ongedaan maken.
Bronpassages bij deze uitleg
Het verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit als bedoeld in artikel 3.63 Wet IB 2001 moet op grond van het eerste lid van dat artikel gezamenlijk door de overdrager en de overnemer worden gedaan bij de aangifte van de overdrager.
Het wijzigen – waaronder begrepen het intrekken – van een eerder gemaakte keuze moet worden aangemerkt als een keuzeherziening. Zo’n keuzeherziening moet eveneens worden beschouwd als een aanvulling op de eerder ingediende aangifte.
de gezamenlijke keuze voor toepassing van de doorschuiffaciliteit als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001, slechts door de overdragers en overnemers gezamenlijk kan worden herzien.
Geen hogere aanslag is niet genoeg voor eenzijdige intrekking
Het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch had de intrekking wel aanvaard, omdat de keuze nog geen onherroepelijke fiscale gevolgen had en de intrekking niet tot hogere aanslagen leidde. De Hoge Raad corrigeert dat oordeel: die omstandigheden nemen de eis van gezamenlijk handelen niet weg. Ze blijven wel van belang voor de vraag of een gezamenlijke herziening nog effect kan hebben. In het algemeen kan zo’n herziening geen gevolgen krijgen als daardoor een hogere aanslag nodig is. Bovendien geldt als uitgangspunt dat een gemaakte keuze niet meer kan worden herzien nadat de aanslag onherroepelijk is geworden.
Bronpassages bij deze uitleg
In hoger beroep is komen vast te staan dat dergelijke gevolgen hier niet aan de orde zijn, aangezien de aan de overdragers opgelegde aanslagen IB/PVV 2013 nog niet onherroepelijk zijn.
Naar het oordeel van het Hof kan belanghebbende in dit geval terugkomen van het door hem gedane verzoek om geruisloze doorschuiving.
Dit leidt noch bij belanghebbende en zijn echtgenote, noch bij de overdragers tot hogere aanslagen dan al – al dan niet tot behoud van rechten – zijn vastgesteld
de gezamenlijke keuze voor toepassing van de doorschuiffaciliteit als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001, slechts door de overdragers en overnemers gezamenlijk kan worden herzien.
Opmerking verdient dat in het algemeen aan een keuzeherziening geen gevolgen meer kunnen worden verbonden indien deze zou leiden tot een hogere aanslag dan reeds is vastgesteld.
Verder geldt als uitgangspunt dat van een gemaakte keuze niet meer kan worden teruggekomen als de aanslag onherroepelijk vaststaat.
Hofuitspraak vernietigd, belastingzaak nog niet definitief beslist
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep van de Staatssecretaris gegrond, vernietigt de hofuitspraak en verwijst de zaak naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Daarmee is niet beslist dat de faciliteit inhoudelijk terecht is toegepast of wat de uiteindelijke aanslag moet zijn. Het eerdere hof had de toepasselijkheid niet beoordeeld en was ook niet toegekomen aan het beroep op vertrouwen dat het verzoek zou worden afgewezen en aan de vraag over de boekwaarden. Die onderwerpen kunnen bij de verdere behandeling, voor zover nog nodig, aan de orde komen. Het incidentele cassatieberoep van belanghebbende is ongegrond verklaard met toepassing van artikel 81 Wet RO.
Bronpassages bij deze uitleg
- verklaart het principale beroep van de Staatssecretaris van Financiën gegrond,
- vernietigt de uitspraak van het Hof,
- verwijst het geding naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden ter verdere behandeling en beslissing van de zaak met inachtneming van dit arrest,
Indien deze vraag ontkennend zou worden beantwoord, was in geschil of die faciliteit van toepassing is, en zo ja, of belanghebbende gerechtvaardigd erop mocht vertrouwen dat het door hem ingediende verzoek om toepassing van de doorschuiffaciliteit zou worden afgewezen.
Indien die laatste vraag ontkennend zou worden beantwoord, was in geschil of de Inspecteur bij de berekening van het aan belanghebbende toe te rekenen ondernemingsvermogen is uitgegaan van te lage boekwaarden.
Aangezien de doorschuiffaciliteit naar het oordeel van het Hof niet van toepassing is, is het Hof niet toegekomen aan de overige hiervoor in 3.1 opgenomen vragen.
- verklaart het incidentele beroep van belanghebbende ongegrond,
Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81, lid 1, van de Wet op de rechterlijke organisatie).
Wel schadevergoeding voor de duur van cassatie
Los van het belastinggeschil krijgt belanghebbende € 500 vergoeding voor immateriële schade door de te lange cassatieprocedure. De redelijke termijn was met meer dan zes maar minder dan twaalf maanden overschreden. Omdat hij en zijn echtgenote gezamenlijk procedeerden, wordt de totale vergoeding van € 1.000 over hun twee zaken verdeeld. Voor de boete, die minder dan € 1.000 bedraagt, blijft het bij de vaststelling van de termijnoverschrijding; daarvoor wordt op deze grond geen vermindering toegekend. De Staat moet daarnaast € 117 vergoeden voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand in cassatie.
Bronpassages bij deze uitleg
Het tijdsverloop sindsdien tot het moment dat de Hoge Raad in deze zaak arrest wijst, levert wat de cassatieprocedure betreft een overschrijding op van de redelijke termijn met meer dan zes maanden maar minder dan twaalf maanden.
Dit bedrag wordt gelijkelijk verdeeld over de zaken met nummers 23/04950 en 23/04953
aangezien moet worden aangenomen dat het gezamenlijk procederen een matigende invloed heeft op de mate van veronderstelde spanning en frustratie bij belanghebbende en de echtgenote als gevolg van de overschrijding van de redelijke termijn in de cassatieprocedure.
Omdat de boete minder dan € 1.000 bedraagt en de redelijke termijn met niet meer dan twaalf maanden is overschreden, wordt wat betreft de boete volstaan met de constatering dat de redelijke termijn is overschreden.
- veroordeelt de Staat (de Minister van Justitie en Veiligheid) tot vergoeding aan belanghebbende van de aan de cassatieprocedure toerekenbare immateriële schade, vastgesteld op de helft van € 1.000, oftewel € 500, en
- veroordeelt de Staat (de Minister van Justitie en Veiligheid) in de kosten van belanghebbende voor het geding in cassatie, vastgesteld op de helft van € 234, oftewel € 117, voor beroepsmatig verleende rechtsbijstand.
Verhouding tot eerdere rechtspraak
Voor de algemene grenzen aan fiscale keuzeherziening sluit dit arrest aan bij het arrest van de Hoge Raad van 28 april 2006. Dat oudere arrest ging over het alsnog gezamenlijk kiezen voor fiscaal partnerschap, niet over eenzijdige intrekking van een doorschuifverzoek. De uitkomst over eenzijdige intrekking sluit ook aan bij het advies van A-G Koopman; zijn conclusie is geen rechterlijke uitspraak. Het andersluidende oordeel van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch in deze procedure wordt juist gecorrigeerd. Die correctie in cassatie is niet gelijk te stellen aan het verlaten van eerdere rechtspraak van de Hoge Raad. Deze vergelijking is beperkt tot de aangeleverde relevante bronnen.
Bronpassages bij deze uitleg
Opmerking verdient dat in het algemeen aan een keuzeherziening geen gevolgen meer kunnen worden verbonden indien deze zou leiden tot een hogere aanslag dan reeds is vastgesteld.
Verder geldt als uitgangspunt dat van een gemaakte keuze niet meer kan worden teruggekomen als de aanslag onherroepelijk vaststaat.
De vraag is nu of belanghebbende en haar huisgenoot na die aangiften alsnog (weer) de keuze mochten maken voor fiscaal partnerschap.
dat in het algemeen aan een keuzeherziening - waarmee het eerst niet, later wel maken van een keuze voor fiscaal partnerschap moet worden gelijkgesteld - geen gevolgen meer kunnen worden verbonden indien deze zou leiden tot een hogere aanslag dan reeds is vastgesteld
als uitgangspunt dat op een gemaakte keuze niet meer kan worden teruggekomen als de aanslag onherroepelijk vaststaat.
Maar ik meen dat de overnemer in ieder geval niet eenzijdig zo’n verzoek kan intrekken.
Naar het oordeel van het Hof kan belanghebbende in dit geval terugkomen van het door hem gedane verzoek om geruisloze doorschuiving.
de gezamenlijke keuze voor toepassing van de doorschuiffaciliteit als bedoeld in artikel 3.63, lid 1, Wet IB 2001, slechts door de overdragers en overnemers gezamenlijk kan worden herzien.
Reikwijdte en beperkingen
- De fiscale einduitkomst na verwijzing blijkt niet uit de aangeleverde stukken. De Hoge Raad beslist niet zelf over de inhoudelijke toepasselijkheid van de faciliteit en de juiste berekening van de aanslag.
- De vergelijking gebruikt uitsluitend de aangeleverde relevante bronnen en is geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
- Het belastinggeschil betreft de aanslag over 2013. De toepasselijke wetsversies en latere wetswijzigingen zijn niet afzonderlijk onderzocht.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:HR:2026:1677
- ECLI:NL:GHSHE:2023:3998
- ECLI:NL:HR:2006:AU3580
- ECLI:NL:PHR:2024:696
- ECLI:NL:GHSHE:2023:3998.
- ECLI:NL:HR:2016:252
- ECLI:NL:HR:2023:1526
- ECLI:NL:HR:2024:853
- ECLI:NL:PHR:2024:696.
- Artikel 3.63 Wet inkomstenbelasting 2001
- Artikel 81 RO
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.