Uitspraak uitgelegd

Vastgoedwinst: navordering blijft staan door interne compensatie

Een vastgoedwinst kan buiten box 1 vallen terwijl de navorderingsaanslag toch volledig blijft staan. Dat blijkt uit de uitspraak van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 28 oktober 2026. De eerste van twee vastgoedverkopen levert geen belastbare inkomstenbron op, maar de tweede wel. Door interne compensatie met een hoger resultaat van die tweede verkoop handhaaft het hof de oorspronkelijke navorderingsaanslag inkomstenbelasting over 2017.

Instantie
Gerechtshof 's-Hertogenbosch
Uitspraakdatum
2026-10-28
Publicatie bron
2026-11-10

In het kort

  • De winst van € 260.000 op de eerste vastgoedverkoop is niet belastbaar als ondernemingswinst of resultaat uit overige werkzaamheden: de terugkoop en doorverkoop gingen hier normaal actief vermogensbeheer niet te buiten.
  • Het gericht aankopen en samenvoegen van percelen bij de tweede verkoop gaat volgens het hof wel verder dan normaal actief vermogensbeheer en levert belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden op.
  • Door interne compensatie met een hoger resultaat van de tweede verkoop blijft de oorspronkelijke navorderingsaanslag IB/PVV staan. Ook de navorderingsaanslag Zvw en de belastingrente blijven behouden.
  • Het incidentele hoger beroep van de inspecteur is ontvankelijk, hoewel het een ander onderdeel van de rechtbankuitspraak betreft dan de belastingplichtige zelf had aangevallen.
  • Het eerste verzoek om immateriële schadevergoeding in hoger beroep wordt afgewezen, omdat de totale procedure sinds het bezwaar nog geen vier jaar had geduurd.

Waarom deze zaak belangrijk is

Een succesvol verweer tegen de belastbaarheid van één vastgoedwinst levert niet automatisch een lagere aanslag op. Hier kon de inspecteur het wegvallen van € 260.000 aan belastbaar resultaat opvangen met een hoger resultaat van de andere verkoop, binnen het bedrag van de oorspronkelijke aanslag. Beslissend was mede dat de belastingplichtige de lagere waardering van het vastgoed bij die andere verkoop niet betwistte. Het terugkoopvoordeel zelf werd daardoor niet alsnog belastbaar.

Twee vastgoedverkopen leidden tot navordering over 2017

De inspecteur rekende bij de navordering over 2017 in totaal € 940.483 tot het resultaat uit overige werkzaamheden: € 260.000 uit de eerste vastgoedverkoop en € 680.483 uit de tweede. De rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde dat alleen de tweede verkoop belastbaar resultaat opleverde en verminderde de navorderingsaanslag IB/PVV overeenkomstig. Daarna stelde de belastingplichtige hoger beroep in. De inspecteur kwam op zijn beurt met een incidenteel hoger beroep.

Bronpassages bij deze uitleg

Uit die aktes volgt dat belanghebbende met twee verkopen een positief transactieresultaat heeft behaald van € 260.000 (hierna: verkoop 1) respectievelijk € 680.483 (hierna: verkoop 2), in totaal € 940.483.

Belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden € 940.483

De rechtbank is van oordeel dat de transactiewinst die belanghebbende heeft behaald met de verkoop 1 niet en de transactiewinst die belanghebbende heeft behaald met de verkoop 2 wel kwalificeert als ROW

- vermindert de navorderingsaanslag IB/PVV 2017 tot een aanslag berekend naar een belastbaar ROW van € 680.483 met handhaving van de overige elementen van de aanslag en vermindert de belastingrente dienovereenkomstig;

Belanghebbende heeft tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld bij het hof. De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend en incidenteel hoger beroep ingesteld.

Incidenteel hoger beroep mag een ander onderdeel bestrijden

De inspecteur mocht via incidenteel hoger beroep alsnog proberen de eerste verkoopwinst belast te krijgen. Hij hoefde zich niet te beperken tot de onderdelen van de rechtbankuitspraak die de belastingplichtige zelf had aangevallen. Het hof verklaarde het incidentele hoger beroep daarom ontvankelijk. Daarmee volgt het hof uitdrukkelijk de regel die de Hoge Raad in 2010 formuleerde. Ontvankelijkheid betekent overigens nog niet dat het standpunt over de belastbaarheid inhoudelijk slaagt.

Bronpassages bij deze uitleg

Het incidenteel hoger beroep betreft het antwoord op de vraag of het transactieresultaat dat belanghebbende heeft behaald met verkoop 1 ten onrechte door de rechtbank niet tot het belastbaar resultaat uit overige werkzaamheden is gerekend.

De indiener van het incidentele hoger beroep hoeft zich niet te beperken tot de beslissing(en) over het besluit of de besluiten waarop het principale hoger beroep betrekking heeft (vgl. HR 4 juni 2010, ECLI:NL:HR:2010:BL7972).

Nu gesteld noch gebleken is dat er andere gronden zijn die aan de ontvankelijkheid van het incidentele hoger beroep in de weg staan, is het incidentele hoger beroep ontvankelijk.

Bij zijn keuze welke beslissing(en) van de Rechtbank hij in het incidentele hoger beroep betrekt, behoeft de indiener van dit beroep zich niet te beperken tot de beslissing(en) over het besluit of de besluiten waarop het principale hoger beroep betrekking heeft.

Navordering toegestaan, maar de inspecteur houdt de bewijslast

De navordering strandt niet op het ontbreken van een nieuw feit. Het hof bevestigt dat de inspecteur op de aangifte mocht afgaan zolang de niet-onwaarschijnlijke kans bestond dat de gegevens juist waren. Dat de inspecteur mocht navorderen, betekende echter nog niet dat ieder verkoopresultaat belastbaar was. Het hof wees het beroep op omkering en verzwaring van de bewijslast af. De inspecteur moest dus volgens de normale bewijsregels aannemelijk maken dat de resultaten van beide verkopen belastbaar waren.

Bronpassages bij deze uitleg

De inspecteur mag afgaan op de gegevens van de aangifte IB/PVV 2017 indien de niet onwaarschijnlijke kans bestaat dat de gegevens in die aangifte juist zijn.

Net als de rechtbank oordeelt het hof dat de inspecteur beschikt over een nieuw feit dat navordering rechtvaardigt.

De inspecteur stelt zich op het standpunt dat de bewijslast moet worden omgekeerd en verzwaard omdat belanghebbende niet de vereiste aangifte als bedoeld in artikel 27e AWR heeft gedaan.

De rechtbank heeft in overweging 4.3 en 4.4 op goede gronden geoordeeld dat de stelling van de inspecteur niet slaagt. Het hof maakt die overwegingen tot de zijne. De bewijslast dat het transactieresultaat van verkoop 1 en verkoop 2 belast is, rust dus op de inspecteur.

Eerste verkoop: terugkoop en doorverkoop blijven vermogensbeheer

Bij de eerste verkoop was de enkele terugkoop van vastgoed en doorverkoop aan een neef onvoldoende om meer dan normaal actief vermogensbeheer aan te nemen. Volgens het hof kwam het voordeel voort uit het economische belang dat de belastingplichtige bij een eerdere verkoop gedeeltelijk had behouden via een voorkeursrecht van terugkoop tegen een vaste prijs. Ook de stelling dat de winst dankzij voorkennis was behaald, maakte de inspecteur niet aannemelijk. Deze investering vormde daarom geen inkomstenbron: de winst was niet belastbaar als ondernemingswinst of resultaat uit overige werkzaamheden.

Bronpassages bij deze uitleg

De enkele terugkoop van [adres 1] [nummers] van [naam 2] en [naam 3] en doorverkoop aan belanghebbendes neef vormt niet meer dan normaal actief vermogensbeheer.

Het positieve resultaat is behaald doordat belanghebbende het economische belang bij deze onroerende zaken (deels) heeft behouden door het voorbehoud van het voorkeursrecht van terugkoop tegen de daarbij vastgestelde koopsom van € 550.000.

De inspecteur heeft niet aannemelijk gemaakt dat het voordeel is behaald doordat belanghebbende voorkennis had voor een te behalen voordeel.

De investering in [adres 1] [nummers] en de verkoop daarvan in 2017 vormt voor belanghebbende geen bron van inkomen en is derhalve niet belastbaar als winst uit onderneming – zoals de inspecteur subsidiair stelt - of resultaat uit overige werkzaamheden.

Tweede verkoop: gericht percelen samenvoegen gaat verder dan beleggen

Bij de tweede verkoop had de belastingplichtige zelf gevraagd om aankoop van aangrenzende grond die niet te koop stond. Door die grond te combineren met zijn bestaande bezit ontstond een aaneengesloten geheel voor verkoop. Het hof zag daarin werkzaamheden die verder gingen dan normaal actief vermogensbeheer. Het resultaat was daarom belastbaar als resultaat uit overige werkzaamheden. Dat de uiteindelijke koper zich volgens de belastingplichtige pas na de grondaankoop meldde, veranderde dit oordeel niet: de verrichte werkzaamheden waren hier beslissend.

Bronpassages bij deze uitleg

Ter zitting van de rechtbank heeft belanghebbende verklaard dat de percelen grond bij de Parochie niet te koop stonden en dat hij heeft gevraagd of hij die percelen grond kon kopen, omdat die percelen aansloten bij de andere percelen grond die hij al in bezit had.

Op die manier had hij een mooi aaneengesloten stuk grond dat hij kon verkopen, aldus belanghebbende in zijn verklaring ter zitting van de rechtbank.

Gelet op deze verklaring is het naar het oordeel van het hof aannemelijk dat belanghebbende in 2017 meer werkzaamheden heeft verricht voor het behalen van het transactievoordeel dan voor normaal actief vermogensbeheer noodzakelijk is.

Dat zich pas na de aankoop een koper meldt, zoals belanghebbende stelt, doet daaraan niet af.

Het resultaat behaald met verkoop 2 is belastbaar als resultaat uit overige werkzaamheden.

Interne compensatie voorkomt verlaging van de aanslag

Het ontbreken van een belastbare eerste verkoopwinst leidde uiteindelijk niet tot een lagere aanslag. Voor de bestaande percelen die tot het vermogen van de tweede werkzaamheid gingen behoren, was volgens de inspecteur een te hoge inbrengwaarde gebruikt. Hij verdedigde een waarde van € 288.000 op basis van de WOZ-waarde voor 2017. De belastingplichtige had die waarde zelf gebruikt en betwistte het standpunt niet. Het daardoor hogere resultaat van de tweede verkoop kon het wegvallen van € 260.000 bij de eerste verkoop opvangen. Via deze interne compensatie bleef de oorspronkelijke navorderingsaanslag behouden; het hof verhoogde de aanslag niet boven het oorspronkelijk opgelegde bedrag.

Bronpassages bij deze uitleg

behoren de percelen [adres 1] / [adres 2] die belanghebbende sinds 2012 in bezit had met ingang van 1 januari 2017 tot het vermogen van de werkzaamheid

uitgegaan van een te hoge waarde van percelen die belanghebbende reeds in bezit had, te weten € 655.000

Dit moet volgens de inspecteur € 288.000 zijn, namelijk de WOZ waarde van deze percelen voor het belastingjaar 2017.

Belanghebbende, die de WOZ waarde van € 288.000 ook zelf heeft gehanteerd in zijn correspondentie met de inspecteur, heeft het standpunt van de inspecteur niet betwist.

Nu ter zake van het transactieresultaat dat is behaald met verkoop 1 € 260.000 in de navorderingsaanslag is begrepen leidt een beroep op interne compensatie ertoe dat de navorderingsaanslag in stand kan blijven.

Geen schadevergoeding bij het eerste verzoek in hoger beroep

De belastingplichtige vroeg pas in hoger beroep om vergoeding van immateriële schade wegens een te lange procedure. Voor dit eerste verzoek keek het hof naar de totale duur sinds de ontvangst van het bezwaar en paste het een termijn van vier jaar toe. Tussen 18 april 2023 en de uitspraak in oktober 2026 waren nog geen vier jaren verstreken. Het hof wees het verzoek daarom af. Die beoordeling betreft hier de samengenomen procedure tot en met hoger beroep, niet uitsluitend de behandeling bij de rechtbank.

Bronpassages bij deze uitleg

Belanghebbende verzoekt voor het eerst in hoger beroep om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn. Het bezwaarschrift is ontvangen op 18 april 2023.

waarbij – in het licht van het hiervoor in 3.3.3 overwogene – de duur van de totale procedure tot dan toe in ogenschouw wordt genomen.

Ten tijde van het doen van uitspraak is de redelijke termijn van vier jaren nog niet verstreken

Het verzoek om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wordt daarom afgewezen.

Dictum: aanslagen blijven staan, eerdere kostenvergoeding blijft behouden

Het eigen hoger beroep van de belastingplichtige is ongegrond. Het incidentele hoger beroep van de inspecteur slaagt door interne compensatie. Het hof vernietigt de rechtbankuitspraak, maar laat de eerder toegekende proceskostenvergoeding en vergoeding van het griffierecht intact. Het bevestigt de uitspraak op bezwaar. Daarmee blijven de oorspronkelijke navorderingsaanslagen IB/PVV en Zvw, inclusief de belastingrente, in stand.

Bronpassages bij deze uitleg

Het principale hoger beroep van belanghebbende is ongegrond. Het incidentele hoger beroep van de inspecteur is gegrond voor zover het ziet op het beroep op interne compensatie, waardoor de navorderingsaanslagen en de belastingrentebeschikkingen in stand blijven.

vernietigt de uitspraak van de rechtbank, behoudens voor zover die ziet op de proceskostenvergoeding en de vergoeding van het griffierecht;

bevestigt de uitspraak op bezwaar; en

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Het hof volgt voor de reikwijdte van incidenteel hoger beroep de regel uit het arrest van de Hoge Raad van 4 juni 2010. Ook de beoordeling van de totale procesduur bij een eerste schadeverzoek in hoger beroep sluit aan bij het arrest van 19 februari 2016. Op deze twee onderwerpen past het hof bestaande regels toe. Deze vergelijking is beperkt tot de aangeleverde arresten en vormt geen uitputtend onderzoek naar de rechtspraak.

Bronpassages bij deze uitleg

De indiener van het incidentele hoger beroep hoeft zich niet te beperken tot de beslissing(en) over het besluit of de besluiten waarop het principale hoger beroep betrekking heeft

Bij zijn keuze welke beslissing(en) van de Rechtbank hij in het incidentele hoger beroep betrekt, behoeft de indiener van dit beroep zich niet te beperken tot de beslissing(en) over het besluit of de besluiten waarop het principale hoger beroep betrekking heeft.

Belanghebbende verzoekt voor het eerst in hoger beroep om toekenning van een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn.

Ten tijde van het doen van uitspraak is de redelijke termijn van vier jaren nog niet verstreken

Indien dat verzoek evenwel voor het eerst voor het hof wordt gedaan, heeft te gelden dat de vraag of de redelijke termijn is overschreden door het hof moet worden beoordeeld naar de stand van het geding ten tijde van zijn uitspraak op het hoger beroep,

waarbij – in het licht van het hiervoor in 3.3.3 overwogene – de duur van de totale procedure tot dan toe in ogenschouw wordt genomen.

Reikwijdte en beperkingen

  • De vergelijking met rechtspraak van de Hoge Raad is beperkt tot de twee aangeleverde arresten; er is geen uitputtend jurisprudentieonderzoek verricht.
  • De lagere waarde bij de tweede verkoop was niet betwist. De uitspraak geeft daarom geen algemene regel dat vastgoed bij aanvang van een werkzaamheid steeds tegen de WOZ-waarde moet worden gewaardeerd.
  • De toepasselijke wetsversies en eventuele verdere rechtsmiddelen zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.