Uitspraak uitgelegd

Poging brandstichting: 18 maanden cel en tbs met dwangverpleging

Na een poging tot brandstichting moest de Rechtbank Overijssel bepalen of begeleiding met voorwaarden voldoende bescherming bood. In het vonnis van 9 november 2026 koos zij voor achttien maanden cel en tbs met dwangverpleging. De ernst van het feit en de uitlatingen van de verdachte tegenover het slachtoffer wogen daarbij doorslaggevend, ondanks het andersluidende deskundigenadvies. Voor de afzonderlijk ten laste gelegde vrijheidsberoving volgde vrijspraak.

Instantie
Rechtbank Overijssel
Uitspraakdatum
2026-11-09
Publicatie bron
2026-11-09

In het kort

  • De verdachte krijgt voor poging tot brandstichting 18 maanden gevangenisstraf met aftrek van voorarrest en tbs met dwangverpleging.
  • De rechtbank volgt het advies voor een voorwaardelijk kader niet. De ernst van het feit en de uitlatingen tegenover het slachtoffer ter zitting geven de doorslag.
  • De tbs kan langer dan vier jaar duren, omdat bij de poging levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel te duchten waren.
  • Voor vrijheidsberoving volgt vrijspraak: het slachtoffer had de controle en kon een raam openen om anderen binnen te laten.
  • Het slachtoffer krijgt € 2.500 smartengeld met wettelijke rente. Voor € 43.266,67 aan inkomensverlies is hij niet-ontvankelijk; die claim kan naar de burgerlijke rechter.

Waarom deze zaak belangrijk is

Dit vonnis laat zien hoe de rechtbank dwangverpleging motiveert wanneer deskundigen juist een voorwaardelijk kader adviseren. Hier waren vooral de ernst van de poging en de uitlatingen tegenover het slachtoffer doorslaggevend, naast het risico op het ontlopen van voorwaarden. Voor slachtoffers is daarnaast het onderscheid van belang tussen toegewezen smartengeld en onvoldoende onderbouwd inkomensverlies, waarvoor de weg naar de burgerlijke rechter openblijft.

Poging tot brandstichting bewezen zonder ontstane brand

De verdachte had op verschillende plekken in haar woning petroleum verspreid, maar ontkende dat zij brand wilde stichten. De rechtbank baseerde de veroordeling niet alleen op de verklaring van haar huisgenoot. Ook de politie trof haar met een aansteker en sigaret aan, terwijl haar uitlatingen tijdens de 112-melding het bewijs ondersteunden. Die combinatie leverde volgens de rechtbank voldoende bewijs voor een poging tot brandstichting op. Dat geen brand ontstond, kwam door ingrijpen van de huisgenoot, zijn dochter en de politie. Bij de poging waren gevaar voor de woning, levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor de huisgenoot aan de orde.

Bronpassages bij deze uitleg

Verdachte ontkent dat zij haar huis in brand wilde steken.

De verklaring van [slachtoffer] wordt ondersteund door diverse andere bewijsmiddelen. Zo treft de ter plaatse gekomen politie verdachte in haar woning aan met een aansteker en sigaret in haar handen.

Voorts heeft verdachte uitlatingen gedaan zoals te horen in de uitgewerkte 112-melding dat zij brandstof op de kleding van [slachtoffer] heeft gedaan en dat, als ze nog even wachten, zij het zal aansteken.

Zij had een aansteker gepakt terwijl zij daarvoor de woning op verschillende plekken met petroleum had besprenkeld. Dat er geen brand is ontstaan is te danken aan het ingrijpen van [slachtoffer] , zijn dochter en de politie.

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een poging tot brandstichting waarbij levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor [slachtoffer] te duchten was en gemeen gevaar voor de woning van verdachte is ontstaan.

Afgesloten deuren, toch vrijspraak voor vrijheidsberoving

Hoewel de verdachte de deuren had afgesloten, sprak de rechtbank haar vrij van wederrechtelijke vrijheidsberoving van haar huisgenoot. Volgens de rechtbank had het slachtoffer in de feitelijke situatie zelf de controle. Hij kon een raam openen om zijn dochter en ex-vrouw binnen te laten. Het afsluiten van de deuren leidde in deze omstandigheden dus niet tot een bewezenverklaring van dit afzonderlijke feit.

Bronpassages bij deze uitleg

Verdachte had bovendien de deuren van de woning afgesloten.

Tegen die achtergrond had [slachtoffer] de controle over de situatie. Hij verkeerde in de positie om een raam te openen, zodat zijn dochter en zijn ex-vrouw de woning konden betreden.

- verklaart niet bewezen dat verdachte het onder 2 ten laste gelegde heeft begaan en spreekt haar daarvan vrij;

Waarom de rechtbank het advies voor voorwaarden niet volgde

Het Pieter Baan Centrum adviseerde een voorwaardelijk strafdeel met bijzondere voorwaarden; de reclassering sloot zich daarbij aan. De rechtbank zette aanvankelijk ook op dat kader in, maar een geschikte begeleide woonplek bleef uit. Doorslaggevend voor haar uiteindelijke keuze waren de ernst van het feit en de uitlatingen van de verdachte tegenover het slachtoffer ter zitting. Zij bleef geld van het slachtoffer eisen en verwees bij een vraag over mogelijke actie naar bendes. Daarnaast schatte de rechtbank het risico hoog in dat zij zich aan voorwaarden zou onttrekken. Ook tbs met voorwaarden bood volgens de rechtbank onvoldoende veiligheidswaarborgen. Het ontbreken van een woonplek was dus niet de enige reden om het geadviseerde kader niet te volgen.

Bronpassages bij deze uitleg

Een kader met bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijk strafdeel wordt door onderzoekers als meest geschikt gezien.

De reclassering adviseert een voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden, zoals ook door de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum is geadviseerd.

De rechtbank heeft in eerste instantie overeenkomstig het advies van het Pieter Baan Centrum en de reclassering ingezet op een deels voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden omdat dit – in lijn met voornoemde rapportages – de meest passende afdoening op dat moment leek.

Die plek is, ondanks de nodige inspanningen van de reclassering, niet gevonden gelet op de ernst van het feit in combinatie met de problematiek van verdachte.

Hierbij heeft de rechtbank een doorslaggevend gewicht toegekend aan de ter zitting gedane uitspraken van verdachte ten opzichte van het slachtoffer en de ernst van het feit.

Op de vraag of verdachte actie gaat ondernemen in de richting van [slachtoffer] antwoordt zij: “No comments. Ik ga het in ieder geval niet zelf doen, daar heb je bendes voor”. Zij blijft erbij dat zij haar geld van [slachtoffer] terug wil.

Het risico dat verdachte zich zal onttrekken aan voorwaarden wordt door de rechtbank als hoog ingeschat.

De rechtbank is er -alle opties overziend- ook niet van overtuigd dat een lichtere variant van de terbeschikkingstelling, te weten terbeschikkingstelling met voorwaarden, de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen, voldoende zal kunnen waarborgen.

Tbs met dwangverpleging kan langer dan vier jaar duren

De rechtbank gelastte tbs met dwangverpleging. Voor de bewezen poging gold volgens haar een wettelijke strafbedreiging van meer dan vier jaar gevangenisstraf. Daarnaast bestond de vastgestelde stoornis al tijdens het feit en maakte de veiligheid de maatregel noodzakelijk. Zonder behandeling zag de rechtbank een hoog risico op nieuwe agressie en strafbare feiten. Omdat bij de poging levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel te duchten waren, kan deze tbs langer dan vier jaar duren. Het vonnis stelt daarmee geen vaste einddatum na vier jaar.

Bronpassages bij deze uitleg

- gelast dat de verdachte ter beschikking wordt gesteld en beveelt dat zij van overheidswege zal worden verpleegd;

De bewezenverklaarde poging tot brandstichting terwijl er sprake is van levensgevaar is een misdrijf waarop, naar de wettelijke omschrijving, een gevangenisstraf van meer dan vier jaren is gesteld.

Onderzoekers hebben vastgesteld dat er sprake is van een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens. Deze stoornis bestond ook tijdens het begaan van het feit.

Verder is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van personen of goederen het opleggen van de maatregel vereist. Zonder behandeling is er een hoog risico dat verdachte opnieuw agressief zal handelen en strafbare feiten zal plegen.

Het bewezenverklaarde feit betreft een poging tot brandstichting met onder andere levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel. De totale duur van de op te leggen maatregel kan daarom een periode van vier jaar te boven gaan.

Achttien maanden cel bij verminderde toerekeningsvatbaarheid

De rechtbank nam de conclusie van verminderde toerekeningsvatbaarheid over en betrok die bij de strafmaat. Zij hield ook rekening met de tbs met dwangverpleging. Toch vond zij de aard en ernst van de poging reden voor achttien maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf. De tijd die de verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, wordt volledig op die gevangenisstraf in mindering gebracht.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank kan zich vinden in de op goede gronden getrokken conclusies over de verminderde toerekeningsvatbaarheid en neemt die over.

De rechtbank houdt rekening met de psychiatrische problematiek waardoor het bewezenverklaarde feit in verminderde mate aan verdachte kan worden toegerekend. Ook houdt zij rekening met de oplegging van de maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege.

De rechtbank is van oordeel dat de aard en de ernst van het bewezenverklaarde feit een gevangenisstraf rechtvaardigen.

De rechtbank zal daarom een onvoorwaardelijke gevangenisstraf opleggen voor de duur van achttien maanden, met aftrek van de tijd die verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht.

- bepaalt dat de tijd die de verdachte voor de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht, bij de uitvoering van de gevangenisstraf geheel in mindering zal worden gebracht;

€ 2.500 smartengeld voor psychische gevolgen

Het slachtoffer kreeg € 2.500 smartengeld, met wettelijke rente vanaf 5 juni 2025. De rechtbank zag in het geestelijk letsel en de gevolgen daarvan een aantasting in de persoon als bedoeld in artikel 6:106 BW. Het slachtoffer had onder meer angst, nachtmerries en slaapproblemen; zijn klachten pasten bij posttraumatische stress en maakten behandeling nodig. Daarnaast legde de rechtbank een schadevergoedingsmaatregel op. Als volledige inning niet mogelijk blijkt, kan 25 dagen gijzeling worden toegepast, zonder dat de betalingsplicht vervalt.

Bronpassages bij deze uitleg

Vergoeding van immateriële schade is op grond van art. 6:106 aanhef en sub b BW mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast.

De rechtbank is van oordeel dat, gelet op het geestelijk letsel en de gevolgen daarvan voor [slachtoffer] , de benadeelde door het strafbare feit ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast.

Zo is bij de benadeelde sprake van angst, agitatie, nachtmerries, slaapproblemen, verhoogde alertheid en emotionele instabiliteit, klachten die passend zijn bij posttraumatische stress, waarvoor behandeling nodig is.

De rechtbank is van oordeel dat vergoeding van de gevorderde € 2.500,-- billijk is. De rechtbank zal de vordering daarom toewijzen, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 5 juni 2025.

De rechtbank zal de maatregel als bedoeld in artikel 36f Sr opleggen, aangezien verdachte jegens de benadeelde partij naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het feit is toegebracht.

en bepaalt, voor het geval volledig verhaal van het verschuldigde bedrag niet mogelijk blijkt, dat gijzeling voor de duur van 25 dagen kan worden toegepast. Tenuitvoerlegging van de gijzeling laat de betalingsverplichting onverlet;

Inkomensverlies niet inhoudelijk afgewezen

Het gevorderde inkomensverlies van € 43.266,67 kreeg een andere uitkomst. De verdediging betwistte onder meer het oorzakelijke verband met het feit en wees op het ontbreken van een overeenkomst voor het werk. Volgens de rechtbank schoot de onderbouwing daarom tekort. Gelegenheid voor verdere onderbouwing zou de strafprocedure te zwaar belasten. Het slachtoffer werd voor dit deel niet-ontvankelijk verklaard en kan de vordering aan de burgerlijke rechter voorleggen. Dat is geen inhoudelijke afwijzing van de gestelde inkomensschade.

Bronpassages bij deze uitleg

- inkomstenderving € 43.266,67.

Zo heeft de raadsman het causaal verband met het bewezenverklaarde feit betwist en erop gewezen dat er geen overeenkomst van opdracht of aanneming van werk is overgelegd.

Gelet op deze gemotiveerde betwisting is de rechtbank van oordeel dat dit deel van de vordering onvoldoende is onderbouwd.

De benadeelde partij krijgt geen gelegenheid om dit gedeelte van de vordering alsnog verder te onderbouwen, omdat dat leidt tot een te grote belasting van deze strafprocedure.

- bepaalt dat de benadeelde partij voor het overige deel niet-ontvankelijk is in de vordering, en dat de benadeelde partij de vordering voor dat deel slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Er zijn geen volledige andere uitspraken aangeleverd. Daardoor is niet beoordeeld hoe dit vonnis zich verhoudt tot eerdere rechtspraak.

Reikwijdte en beperkingen

  • Er zijn geen volledige andere uitspraken aangeleverd voor vergelijking. Deze bespreking doet daarom geen uitspraak over een vaste rechtspraak of een koerswijziging.
  • De geldende versies van de genoemde wetsartikelen zijn niet afzonderlijk onderzocht.
  • Het vonnis geeft geen informatie over een eventueel hoger beroep of de onherroepelijkheid van de veroordeling.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.