Uitspraak uitgelegd
Nedmag-boorvergunning vernietigd, rechtsgevolgen blijven in stand
Voor Nedmags tijdelijke zoutboringen was voorafgaand onderzoek naar laagfrequent geluid nodig, naast toetsing aan algemene geluidnormen. Dat oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op 11 november 2026. Ook de vervangende boorvergunning schoot hierin tekort en wordt vernietigd. Een alsnog aanvaarde meetanalyse rechtvaardigt echter dat de rechtsgevolgen behouden blijven. De vergunningtermijn was ondertussen al verstreken.
- Primaire bron
- ECLI:NL:RVS:2026:6375
- Instantie
- Raad van State
- Uitspraakdatum
- 2026-11-11
- Publicatie bron
- 2026-11-11
In het kort
- De vergunning voor uitbreiding en renovatie van WHC-1 blijft in stand; de eerdere vernietiging van de oorspronkelijke boorvergunning wordt bevestigd.
- Bij deze diepboringen waren algemene geluidnormen en een zorgplicht niet genoeg: de bekende laagfrequente geluidsbron vereiste voorafgaand onderzoek naar mogelijke onaanvaardbare hinder.
- Ook de nieuwe boorvergunning wordt vernietigd wegens ontbrekend onderzoek, maar de rechtsgevolgen blijven volledig behouden dankzij een alsnog aanvaarde meetanalyse.
- De Vercammencurve mocht voor de tijdelijke booractiviteiten worden gebruikt; enige toegestane hinder is niet automatisch onaanvaardbare hinder.
- Het behoud van rechtsgevolgen verlengt de vergunning niet: de geldingsduur van twee jaar was al verstreken.
Waarom deze zaak belangrijk is
Voor deze tijdelijke mijnbouwboringen vervangen algemene geluidnormen, een zorgplicht en metingen na klachten niet het vereiste voorafgaande onderzoek wanneer een concrete laagfrequente geluidsbron bekend is. Tegelijk laat de uitkomst zien dat een alsnog inhoudelijk beoordeelde meetanalyse behoud van rechtsgevolgen kan rechtvaardigen. Dat geeft geen nieuwe geldingsduur aan de inmiddels verlopen vergunning.
Twee vergunningen met verschillende uitkomsten
De uitspraak betreft de uitbreiding en renovatie van Nedmags locatie WHC-1 en tijdelijke diepboringen voor nieuwe zoutwinningsputten. De rechtbank hield de uitbreidingsvergunning overeind, maar vernietigde de oorspronkelijke boorvergunning wegens ontoereikend onderzoek naar laagfrequent geluid. Voor deze aanvragen uit 2017 en 2018 past de Afdeling op grond van het overgangsrecht nog de Wabo toe zoals die gold vóór 1 januari 2024. Het gaat hier dus om het door de rechter toegepaste historische vergunningenkader.
Bronpassages bij deze uitleg
Nedmag heeft een omgevingsvergunning aangevraagd voor het uitbreiden en renoveren van WHC-1 vanwege de aanleg van twee nieuwe winningsputten (VE-5 en VE-6).
Daarnaast heeft Nedmag een omgevingsvergunning aangevraagd voor het maken van de twee nieuwe zoutwinningsputten met behulp van een mobiele boorinstallatie. Deze omgevingsvergunning diepboringen betreft een tijdelijke activiteit die ongeveer vier maanden duurt.
De rechtbank heeft de omgevingsvergunning uitbreiden en renoveren in stand gelaten.
De rechtbank heeft de omgevingsvergunning diepboringen vernietigd, kort gezegd omdat de staatssecretaris onvoldoende heeft onderzocht of er onaanvaardbare hinder optreedt door laagfrequent geluid van de booractiviteiten.
De aanvraag om de omgevingsvergunning voor het uitbreiden en renoveren van WHC-1 is ingediend op 30 mei 2017. De aanvraag om de omgevingsvergunning voor het uitvoeren van diepboringen is ingediend op 27 maart 2018.
Dat betekent dat in dit geval de Wabo, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.
Procesbelang door een te verwachten volgende boring
Het aflopen van de oorspronkelijke boorvergunning maakte de hoger beroepen niet zinloos. Volgens het winningsplan wil Nedmag in de toekomst ook put VE-8 boren, waarvoor opnieuw een vergunning nodig is. Een rechterlijk oordeel over de eerdere vergunning kan betekenis hebben voor die verwachte aanvraag. Daardoor behielden de betrokken appellanten belang bij een inhoudelijke beoordeling.
Bronpassages bij deze uitleg
De geldingsduur van de omgevingsvergunning diepboringen is inmiddels verstreken.
Dit kan anders zijn als een inhoudelijk oordeel over de rechtmatigheid van de verleende omgevingsvergunning kan worden betrokken bij te verwachten toekomstige aanvragen voor een vergunning en de toetsing daarvan.
Uit het Winningsplan 2018 waarmee de staatssecretaris heeft ingestemd, volgt dat Nedmag van plan is om in de toekomst onder meer VE-8 te boren. Daarvoor heeft zij dan weer een omgevingsvergunning diepboringen nodig.
is de Afdeling van oordeel dat SSZ, [appellant sub 2], [appellant sub 3] en [appellant sub 4] belang hebben bij een inhoudelijke beoordeling van hun hoger beroepen.
Staatssecretaris bevoegd bij doorlopende mijnbouw
De staatssecretaris mocht beslissen over de uitbreiding en renovatie. Binnen het stelsel van artikel 2.4 Wabo geldt daarvoor de uitzondering uit artikel 3.3, vierde lid, Besluit omgevingsrecht: WHC-1/2 is een inrichting waar mijnbouw de hoofdactiviteit is. Die wettelijke aanwijzing maakt deze categorie voor de bevoegdheidsverdeling van nationaal belang; een andere kwalificatie in de Structuurvisie Ondergrond verandert dat niet. De uitspraak van juli 2020 over voorbereidende bouwwerken voor een exploratieboring betreft een ander aangevraagd project dan de doorlopende mijnbouwactiviteiten bij Nedmag.
Bronpassages bij deze uitleg
In artikel 2.4, eerste lid, van de Wabo staat de hoofdregel dat het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar het betrokken project in hoofdzaak zal worden of wordt uitgevoerd, beslist op de aanvraag om een omgevingsvergunning.
Artikel 3.3, vierde lid, van het Bor bepaalt dat de minister van Economische Zaken bevoegd is om te beslissen op een aanvraag die betrekking heeft op een inrichting die in hoofdzaak een mijnbouwwerk is en mijnbouwwerken, niet zijnde inrichtingen.
De Afdeling stelt voorop dat de aanvraag om omgevingsvergunning betrekking heeft op een inrichting die in hoofdzaak een mijnbouwwerk is. Mijnbouw is namelijk de hoofdactiviteit binnen de inrichting.
Met de aanwijzing in artikel 3.3, vierde lid, van het Bor zijn aanvragen die betrekking hebben op een inrichting die in hoofdzaak een mijnbouwwerk is, aangemerkt als project van nationaal belang.
Dat in de Structuurvisie Ondergrond - een ruimtelijk beleidsdocument - staat dat zoutwinning niet van nationaal belang is, doet daaraan niet af. De rechtbank heeft dan ook terecht geoordeeld dat de staatssecretaris bevoegd was om op de aanvraag te beslissen.
De aanvraag die daarin aan de orde was, ging over het ontwikkelen van een locatie om een exploratieboring uit te voeren om de mogelijke aanwezigheid van gas vast te stellen. Dit is niet vergelijkbaar met de doorlopende mijnbouwactiviteiten in de inrichting WHC-1/2.
Vermilion heeft een aanvraag ingediend voor het bouwen van twee in het maaiveld verzonken betonnen boorkelders, twee betonnen boorfundaties, een hemelwaterput en een hek en het aanleggen van een toegangsweg.
Mer-beoordeling maakte een milieueffectrapport niet noodzakelijk
Voor deze boringen gold geen rechtstreekse rapportplicht uit onderdeel C van het Besluit milieueffectrapportage, maar wel een verplichting om te beoordelen of een milieueffectrapport nodig was. De Afdeling baseert die beoordelingsplicht op artikel 7.2 Wet milieubeheer, artikel 2, vierde lid, Besluit milieueffectrapportage en categorie D 17.2 van de bijlage. De staatssecretaris had gemotiveerd waarom belangrijke nadelige milieugevolgen ontbreken. De Afdeling aanvaardt die beoordeling: de algemene stelling dat boren gevolgen heeft voor de bodem is onvoldoende om haar te weerleggen. Ook de uitleg over mijnbouwbesluiten in de uitspraak van augustus 2020 levert geen algemene rapportplicht voor deze zoutboringen op.
Bronpassages bij deze uitleg
Die mer-plicht volgt in de eerste plaats uit de aanwijzing in onderdeel C van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage (Besluit mer). Een omgevingsvergunning voor diepboringen is daarin niet aangewezen.
Vast staat dat op grond van artikel 7.2 van de Wet milieubeheer, in samenhang gelezen met artikel 2, vierde lid, van het Besluit mer en onderdeel D, categorie 17.2 van de bijlage bij het Besluit mer een mer-beoordelingsplicht geldt voor de omgevingsvergunning diepboringen.
Onder verwijzing naar de aanmeldnotitie van Nedmag van 16 november 2017 heeft de staatssecretaris besloten dat voor het project geen milieueffectrapport hoeft te worden opgesteld, omdat de activiteit geen belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zal hebben.
De Afdeling voegt daaraan toe dat alleen de stelling van [appellant sub 3] en [appellant sub 4] dat het boren gevolgen voor de bodem en dus het milieu heeft, er niet aan afdoet dat de staatssecretaris deugdelijk heeft gemotiveerd dat belangrijke nadelige milieugevolgen ontbreken.
In die uitspraak is op hoofdlijnen uitgelegd welke mijnbouwgerelateerde besluiten mer-plichtig zijn. Uit die uitleg volgt niet dat de omgevingsvergunning diepboringen mer-plichtig is.
Concrete geluidsbron vereiste voorafgaand onderzoek
De desander van de boorinstallatie was een bekende bron van laagfrequent geluid. Daarom moest in deze situatie vóór vergunningverlening worden nagegaan of daarvan onaanvaardbare hinder te verwachten was. De geluidgrenzen in artikel 19 van het Besluit algemene regels milieu mijnbouw zijn daarvoor niet afdoende: deze normen in dB(A) omvatten slechts een deel van het laagfrequente geluid. Ook de zorgplicht uit artikel 3 van dat besluit vervangt het onderzoek niet. Een indicatieve beoordeling vooraf was mogelijk met meetgegevens van een vergelijkbare installatie of met berekeningen.
Bronpassages bij deze uitleg
De Afdeling is met de rechtbank van oordeel dat voorafgaand aan het verlenen van de omgevingsvergunning diepboringen onderzoek had moeten worden gedaan naar hinder door laagfrequent geluid.
Vast staat dat de desander van de mobiele boorinstallatie die wordt gebruikt voor de diepboringen, laagfrequent geluid veroorzaakt.
Zoals in het STAB-verslag is uiteengezet, komt laagfrequent geluid onvoldoende tot uitdrukking in de geluidgrenswaarden in artikel 19 van het Barmm.
Die normen zijn namelijk in de eenheid dB(A) gesteld en omvatten daardoor alleen een deel van het laagfrequent geluid.
De zorgplicht in artikel 3, eerste lid van het Barmm, doet daaraan niet af.
Zoals in het STAB-verslag staat, kan aan de hand van meetgegevens uit eerder onderzoek (zoals het eerdergenoemde rapport van Kötter over een vergelijkbare installatie) of door middel van berekeningen onderzoek hiernaar worden gedaan.
Alleen nieuwe grenswaarden toevoegen herstelde het gebrek niet
In de vervangende boorvergunning kwamen grenswaarden volgens de Vercammencurve en een verplichting om bij klachten te meten. Toch ontbrak opnieuw onderzoek naar de mogelijke laagfrequente geluidhinder. Dat de boringen inmiddels waren afgerond, maakte dat niet anders. De staatssecretaris moest ook nagaan of de opgelegde norm voldoende beschermde en daadwerkelijk kon worden nageleefd. Het toevoegen van voorschriften was dus op zichzelf geen toereikend herstel.
Bronpassages bij deze uitleg
De Afdeling stelt vast dat de staatssecretaris inderdaad opnieuw geen onderzoek heeft gedaan naar hinder door laagfrequent geluid.
Wel heeft de staatssecretaris in vergunningvoorschrift 2 grenswaarden gesteld voor laagfrequent geluid in geluidsgevoelige ruimten en verblijfsruimen van derden overeenkomstig de zogenoemde Vercammencurve.
Verder is in vergunningvoorschrift 3 bepaald dat (kort gezegd) bij klachten een geluidmeting wordt uitgevoerd.
Dat de werkzaamheden al waren afgerond en in vergunningvoorschrift 2 geluidgrenswaarden zijn gesteld, ontslaat de staatssecretaris op zichzelf niet van zijn plicht om te onderzoeken of er hinder door laagfrequent geluid kan ontstaan en of voorschrift 2 voldoende bescherming biedt en naleefbaar is.
Vercammencurve mocht voor deze tijdelijke boringen worden gebruikt
De keuze voor de Vercammencurve was wel aanvaardbaar. Binnen het besproken wettelijke kader ontbreekt een verplichte normeringsrichtlijn en heeft de staatssecretaris ruimte om een passende norm te kiezen. Dat daarbij enige hinder mogelijk blijft, maakt de vergunning niet automatisch onaanvaardbaar. Alleen wijzen op de strengere Duitse DIN-curve verplichtte niet tot toepassing daarvan. De Afdeling woog bovendien mee dat het boren van de twee putten ongeveer vier maanden duurt. De aanvaarding van deze norm is dus verbonden met de omstandigheden van deze tijdelijke activiteiten.
Bronpassages bij deze uitleg
Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen, bestaat er geen wettelijk voorgeschreven richtlijn voor het vaststellen van normen voor aanvaardbaar laagfrequent geluid (uitspraak van 22 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5262).
De staatssecretaris heeft een zekere beoordelingsruimte bij het bepalen van een norm voor laagfrequent geluid.
Dat de Vercammencurve, en dus vergunningvoorschrift 2, een zekere mate van hinder toelaat, betekent nog niet dat de omgevingsvergunning leidt tot onaanvaardbare hinder en daarom moet worden vernietigd. De enkele verwijzing naar de strengere DIN-curve doet daaraan niet af.
De Afdeling betrekt daarbij dat de omgevingsvergunning is verleend voor een tijdelijke activiteit. De werkzaamheden die laagfrequent geluid kunnen veroorzaken (het boren van de twee putten) duren volgens de nieuwe omgevingsvergunning diepboringen zo’n vier maanden.
Alsnog aanvaarde meetanalyse onderbouwt behoud van rechtsgevolgen
De staatssecretaris beriep zich ter zitting alsnog op het Noorman-memo van 19 januari 2023 als onderzoek en aanvullende motivering. Daarin waren buitenmetingen bij WHC-1 omgerekend naar een theoretisch geluidsniveau binnenshuis. Volgens het memo kwamen de uitkomsten niet boven de Vercammencurve uit. De betrokken appellanten bestreden die conclusies niet gemotiveerd. Daarmee was volgens de Afdeling alsnog voldoende inzichtelijk gemaakt dat de nieuwe vergunning geen onaanvaardbare laagfrequente geluidhinder meebracht.
Bronpassages bij deze uitleg
Op de zitting heeft de staatssecretaris zich op het standpunt gesteld dat het Noorman-memo kan worden beschouwd als het onderzoek naar laagfrequent geluid en als nadere motivering voor de nieuwe omgevingsvergunning diepboringen.
Dit heeft Noorman gedaan door de resultaten van de geluidmeter buiten WHC-1 (vlakbij de dichtstbijzijnde woningen) te corrigeren naar een theoretisch binnenniveau.
De resultaten daarvan zijn neergelegd in het Noorman-memo van 19 januari 2023. De conclusie in dit memo is dat er geen waarden boven de Vercammencurve (en dus het latere vergunningvoorschrift 2) zijn vastgesteld.
De Afdeling stelt vast dat SSZ, [appellant sub 2], [appellant sub 3], [appellant sub 4] en [partij] de conclusies van het Noorman-memo niet gemotiveerd hebben bestreden.
Naar het oordeel van de Afdeling is met het Noorman-memo alsnog inzichtelijk gemaakt dat de nieuwe omgevingsvergunning diepboringen niet leidt tot onaanvaardbare hinder door laagfrequent geluid.
Vernietiging geeft de boorvergunning geen nieuwe looptijd
Alle hoger beroepen falen en de rechtbankuitspraak wordt bevestigd. Tegen de nieuwe boorvergunning van 24 januari 2023 slagen de beroepen van Stichting Stop Zoutwinning en anderen en van drie andere appellanten; de overige beroepen zijn ongegrond. De Afdeling vernietigt deze vergunning wegens onvoldoende zorgvuldig onderzoek en motivering, maar behoudt alle rechtsgevolgen. Dat levert geen nieuwe looptijd op: de geldingsduur van twee jaar was al verstreken. Over de gevraagde vergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn volgt nog een afzonderlijke beslissing; daarvoor wordt het onderzoek heropend.
Bronpassages bij deze uitleg
De hoger beroepen zijn ongegrond. De aangevallen uitspraak moet worden bevestigd.
II. verklaart de beroepen van Stichting Stop Zoutwinning en anderen, [appellant sub 2], [appellant sub 3] en [appellant sub 4] tegen het besluit van de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 24 januari 2023 gegrond;
III. verklaart de overige beroepen tegen het besluit van 24 januari 2023 ongegrond;
Dit besluit moet worden vernietigd wegens strijd met de artikelen 3:2 en 3:46 van de Awb.
IV. vernietigt het besluit van de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 24 januari 2023, kenmerk PDGGO-DTDO / V-38174;
V. bepaalt dat de rechtsgevolgen van dat besluit in stand blijven;
De Afdeling zal daarom bepalen dat de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit geheel in stand blijven.
De Afdeling merkt daarbij wel op dat deze vergunning is verleend voor twee jaar en die termijn al geruime tijd is verstreken.
SSZ, [appellant sub 2], [appellant sub 3] en [appellant sub 4] hebben verzocht om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn. De Afdeling zal in een afzonderlijke uitspraak oordelen over deze verzoeken. Het onderzoek zal daarvoor worden heropend.
Verhouding tot eerdere rechtspraak
De vergelijking is beperkt tot normkeuze voor laagfrequent geluid, bevoegd gezag en het kader voor milieueffectrapportage. Op die punten sluit het oordeel aan bij de aangeleverde uitspraken. De beoordelingsruimte voor laagfrequente geluidnormen komt overeen met het oordeel uit 2012. Het andere bevoegde gezag in de zaak van juli 2020 is verklaarbaar door het aangevraagde project: voorbereidende bouwwerken en een toegangsweg tegenover doorlopende mijnbouw bij Nedmag. De zaak van augustus 2020 onderscheidt instemming met een winningsplan van vergunningverlening voor mijnbouwwerken. De besproken uitspraak verduidelijkt dat daaruit geen automatische milieueffectrapportplicht voor deze zoutboringen volgt. Deze vergelijking betreft niet de volledige feitelijke en wettelijke context van de eerdere zaken en is geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
Bronpassages bij deze uitleg
De staatssecretaris heeft een zekere beoordelingsruimte bij het bepalen van een norm voor laagfrequent geluid.
De minister heeft derhalve een zekere beoordelingsvrijheid bij de keuze van een norm voor laagfrequent geluid.
De aanvraag die daarin aan de orde was, ging over het ontwikkelen van een locatie om een exploratieboring uit te voeren om de mogelijke aanwezigheid van gas vast te stellen. Dit is niet vergelijkbaar met de doorlopende mijnbouwactiviteiten in de inrichting WHC-1/2.
Vermilion heeft een aanvraag ingediend voor het bouwen van twee in het maaiveld verzonken betonnen boorkelders, twee betonnen boorfundaties, een hemelwaterput en een hek en het aanleggen van een toegangsweg.
Dit betekent dat het college ook na 1 mei 2017 het bevoegd gezag was. Het college was daarom bevoegd om op het bezwaar van Vermilion te beslissen.
In die uitspraak is op hoofdlijnen uitgelegd welke mijnbouwgerelateerde besluiten mer-plichtig zijn. Uit die uitleg volgt niet dat de omgevingsvergunning diepboringen mer-plichtig is.
Dit instemmingsbesluit is een naast de vergunning voor mijnbouwwerken op grond van artikel 40 van de Mijnbouwwet en artikel 2.1, eerste lid, onder e, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht staand besluit over een plan waarin de voorgenomen wijze van winning wordt beschreven.
Reikwijdte en beperkingen
- De Afdeling past in deze zaak via het overgangsrecht de Wabo van vóór 1 januari 2024 toe. Deze bespreking stelt niet zelfstandig vast welke tussentijdse wetsversie bij iedere eerdere besluitstap gold. De gedateerde wetsverwijzingen geven daarom geen algemene regel voor de huidige Omgevingswet.
- Het oordeel over de Vercammencurve betreft tijdelijke booractiviteiten van ongeveer vier maanden en geeft geen algemene goedkeuring voor langdurige activiteiten of andere installaties.
- De vergelijking omvat alleen de drie aangeleverde eerdere uitspraken en is niet uitputtend. De afzonderlijke uitspraak over Nedmags winningsplan is niet meegeleverd en is hier niet inhoudelijk beoordeeld.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:RVS:2026:6375
- ECLI:NL:RVS:2012:BX5262
- ECLI:NL:RVS:2020:1765
- ECLI:NL:RVS:2020:2048
- ECLI:NL:RVS:2026:6374
- ECLI:NL:RVS:2026:6374.
- Artikel 4.3 Invoeringswet Omgevingswet (officiële bronversie 2024-01-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 2.1 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (officiële bronversie 2022-10-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 2.4 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (officiële bronversie 2022-10-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 3.3 Besluit omgevingsrecht (officiële bronversie 2022-03-02) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 7.2 Wet milieubeheer (officiële bronversie 2023-01-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 7.2 Wet milieubeheer (officiële bronversie 2023-12-06) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 2 Besluit milieueffectrapportage (officiële bronversie 2020-12-18) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 19 Besluit algemene regels milieu mijnbouw (officiële bronversie 2021-07-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 19 Besluit algemene regels milieu mijnbouw (officiële bronversie 2023-07-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 3 Besluit algemene regels milieu mijnbouw (officiële bronversie 2021-07-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 3 Besluit algemene regels milieu mijnbouw (officiële bronversie 2023-07-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 3:2 Awb
- Artikel 3:46 Awb
- Artikel 40 Mijnbouwwet
- Artikel 6:19 Awb
- Artikel 6:24 Awb
- Artikel 8:109 Awb
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.