Uitspraak uitgelegd
Handhaving emissies lakspuiterij terecht geweigerd na metingen
Moet bij handhaving van emissiegrenswaarden worden uitgegaan van een theoretische worstcasesituatie? Niet in deze zaak over een lakspuiterij in Westerhoven. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt op 28 oktober 2026 dat het college van Bergeijk de uitgevoerde metingen mocht gebruiken. Omdat daarbij geen overtreding was geconstateerd, bleef de weigering om te handhaven in stand.
- Primaire bron
- ECLI:NL:RVS:2026:6337
- Instantie
- Raad van State
- Uitspraakdatum
- 2026-10-28
- Publicatie bron
- 2026-10-28
In het kort
- De Afdeling bestuursrechtspraak verklaart het hoger beroep van omwonenden ongegrond; de weigering om tegen de lakspuiterij op te treden blijft in stand.
- Het college mocht afgaan op het emissieonderzoek uit 2022. Een mogelijk hoger gemiddeld spuitdebiet in 2019 maakte die metingen bij dit wisselende productieproces niet onbruikbaar.
- In deze handhavingszaak gaat het om een overtreding tijdens de feitelijke bedrijfsvoering, niet om een theoretische overschrijding in een worstcasesituatie.
- Dat tijdens de aanvaarde metingen geen overtreding is geconstateerd, sluit een overschrijding op een ander moment niet uit.
Waarom deze zaak belangrijk is
Bij een wisselend productieproces is een hoger gemiddeld spuitdebiet uit een eerder jaar niet zonder meer bewijs dat latere emissiemetingen ondeugdelijk zijn. In deze zaak boden de aanvaarde metingen tijdens de feitelijke bedrijfsvoering voldoende basis om handhaving te weigeren. Voor omwonenden blijft de begrenzing belangrijk: het ontbreken van een gemeten overtreding betekent niet dat op ieder ander moment aan de emissienorm wordt voldaan.
Omwonenden betwisten emissiemetingen bij de lakspuiterij
Omwonenden vroegen om handhaving tegen de lakspuiterij van Veco in Westerhoven. Volgens hen werd de grenswaarde van 100 mg-C/Nm3 voor totaal organisch koolstof overschreden. Na emissiemetingen in augustus en september 2022 bleef het college bij zijn weigering om op te treden. In hoger beroep draaide het geschil om de vraag of onder representatieve bedrijfsomstandigheden was gemeten.
Bronpassages bij deze uitleg
Veco exploiteert een lakspuiterij op het bedrijventerrein Leemskuilen in Westerhoven.
[appellant] en anderen wonen in de omgeving van het bedrijventerrein. Volgens hen overschrijdt Veco de emissiegrenswaarde voor totaal organisch koolstof van 100 mg-C/Nm3
Zij hebben het college daarom verzocht om handhavend op te treden tegen Veco. Het college heeft dat verzoek afgewezen.
Ter uitvoering van de opdracht van de rechtbank zijn in de periode van 22 augustus 2022 tot en met 8 september 2022 metingen verricht.
Daarom heeft het college het bezwaar van [appellant] en anderen bij het besluit van 18 oktober 2022 ongegrond verklaard.
[appellant] en anderen zijn het hier niet mee eens. Volgens hen zijn de gedane metingen niet onder representatieve omstandigheden uitgevoerd. Daarom hebben zij hoger beroep ingesteld.
Oud Activiteitenbesluit blijft van toepassing
Het handhavingsverzoek is gedaan op 10 februari 2020. Op grond van artikel 4.3 van de Invoeringswet Omgevingswet blijft hier daarom het Activiteitenbesluit gelden zoals dat vóór 1 januari 2024 luidde. Het oude recht blijft voor dit verzoek van toepassing totdat het besluit daarop onherroepelijk wordt.
Bronpassages bij deze uitleg
Het verzoek om handhaving van het Activiteitenbesluit is gedaan op 10 februari 2020. Dat betekent dat in dit geval het Activiteitenbesluit, zoals dat gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.
dan blijft op grond van artikel 4.3, aanhef en onder a, van de Invoeringswet Omgevingswet het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt.
Spuitdebiet uit 2019 is hier geen geschikte maatstaf
De Afdeling aanvaardt de gegevens uit 2019 niet als maatstaf voor de metingen in 2022. Het productieproces van Veco wisselt namelijk per opdracht. Een mogelijk veel hoger gemiddeld spuitdebiet in 2019 was geen reden om manipulatie van de metingen aan te nemen. Ook zag de Afdeling geen noodzaak voor extra monitoring van het spuitdebiet. Daarbij woog de toelichting mee dat de gespecialiseerde, geaccrediteerde meetafdeling ervaren medewerkers heeft die bij afwijkende bedrijfssituaties ingrijpen.
Bronpassages bij deze uitleg
Daarbij heeft de rechtbank terecht van belang geacht dat het productieproces van Veco steeds anders is, afhankelijk van de opdracht die verwerkt wordt, zodat de gegevens uit 2019 niet als uitgangspunt kunnen worden gebruikt voor de beoordeling van de metingen in 2022.
In de omstandigheid dat het gemiddeld ingestelde spuitdebiet in 2019 mogelijk (veel) hoger was dan het spuitdebiet tijdens de metingen in 2022, heeft de rechtbank terecht geen aanleiding gezien voor het oordeel dat de metingen door Veco zijn gemanipuleerd.
Er bestaat ook overigens geen aanleiding voor het oordeel dat het college er rekening mee had moeten houden dat Veco het spuitdebiet mogelijk zou manipuleren en het college daarom het spuitdebiet nader had moeten monitoren.
het TMO een gespecialiseerde, geaccrediteerde onderzoeksafdeling van de Omgevingsdienst is die bestaat uit ervaren medewerkers die ingrijpen als zij afwijkende bedrijfssituaties constateren.
Geen theoretische worstcasesituatie als meetuitgangspunt
Voor deze handhavingszaak is volgens de Afdeling bepalend of Veco de grenswaarde in de praktijk overschrijdt, niet of dat theoretisch mogelijk is. Dat moet worden vastgesteld met metingen tijdens de feitelijke bedrijfssituatie. Het college hoefde daarom niet uit te gaan van een spuitdebiet dat hoort bij een theoretische worstcasesituatie.
Bronpassages bij deze uitleg
Verder wijst de Afdeling erop dat dit een handhavingszaak is. Niet van belang is of Veco in theorie de grenswaarde zou kunnen overschrijden, maar of zij dat in de praktijk doet.
Dat kan alleen worden vastgesteld met metingen tijdens de feitelijke bedrijfssituatie. Daarom bestaat geen grond voor het oordeel dat het college had moeten uitgegaan van een spuitdebiet in een worst case bedrijfssituatie.
Weigering blijft in stand, maar metingen zijn geen blijvende garantie
De grenswaarde moet op ieder moment worden nageleefd, maar een meting blijft een momentopname. De Afdeling sluit daarom niet uit dat op een ander moment wel een overtreding plaatsvindt. Dat bood hier geen grond voor handhaving: in de aanvaarde metingen was geen overtreding geconstateerd. Het hoger beroep is ongegrond en de rechtbankuitspraak van 28 juni 2024 over het nieuwe besluit op bezwaar wordt bevestigd. Daarmee blijft de weigering om handhavend op te treden overeind.
Bronpassages bij deze uitleg
Gelet op de aard van de norm, namelijk een emissiegrenswaarde waaraan op ieder moment moet worden voldaan, zal een meting altijd een momentopname zijn. Zoals [appellant] en anderen hebben opgemerkt, is daarom niet uitgesloten dat op een ander moment wel sprake is van een overtreding.
Maar het college is alleen bevoegd om handhavend op te treden als een overtreding is geconstateerd. Omdat tijdens de gedane metingen geen overtreding is geconstateerd, heeft het college terecht geweigerd handhavend op te treden.
In haar uitspraak van 28 juni 2024 heeft de rechtbank het door [appellant] en anderen tegen het besluit van 18 oktober 2022 ingestelde beroep ongegrond verklaard.
4. Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank.
Andere onderzoeksbasis dan bij de vernietiging in 2022
De rechtbank Oost-Brabant vernietigde in 2022 een eerder besluit in dezelfde handhavingsprocedure omdat het onderzoek naar de emissiegrenswaarde onvoldoende zorgvuldig was. Het college moest opnieuw op het bezwaar beslissen. De Afdeling beoordeelt nu een later besluit, gebaseerd op aanvullende metingen die zij wel aanvaardt. Het verschil in uitkomst is daarmee verklaarbaar door een andere onderzoeksbasis; deze beperkte vergelijking toont geen koerswijziging aan.
Bronpassages bij deze uitleg
RECHTBANK OOST-BRABANT
De rechtbank volgt het advies van de StAB en is van oordeel dat verweerder onvoldoende zorgvuldig heeft onderzocht of sprake is van een overschrijding van de emissiegrenswaarde voor totaal organisch koolstof.
In de uitspraak van 13 juli 2022, ECLI:NL:RBOBR:2022:2878, heeft de rechtbank het door [appellant] en anderen daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 9 maart 2021 vernietigd en het college opgedragen een nieuw besluit op bezwaar te nemen.
Ter uitvoering van de opdracht van de rechtbank zijn in de periode van 22 augustus 2022 tot en met 8 september 2022 metingen verricht.
De rechtbank heeft terecht overwogen dat het college het besluit van 18 oktober 2022 op het TMO-rapport heeft mogen baseren.
Verhouding tot eerdere rechtspraak
In de eerdere rechtbankuitspraak was het onderzoek naar de emissiegrenswaarde onvoldoende zorgvuldig en werd het besluit vernietigd. De Afdeling beoordeelt nu een nieuw besluit op basis van aanvullende metingen, die zij aanvaardt. Het verschil in uitkomst is verklaarbaar door deze andere onderzoeksbasis; een koerswijziging blijkt uit deze twee uitspraken niet. De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde eerdere uitspraak in dezelfde handhavingsprocedure.
Bronpassages bij deze uitleg
De rechtbank volgt het advies van de StAB en is van oordeel dat verweerder onvoldoende zorgvuldig heeft onderzocht of sprake is van een overschrijding van de emissiegrenswaarde voor totaal organisch koolstof.
Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit in strijd is met artikel 7.4 van de Awb, omdat het bestreden besluit onvoldoende is gemotiveerd en onvoldoende zorgvuldig is voorbereid. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit.
Ter uitvoering van de opdracht van de rechtbank zijn in de periode van 22 augustus 2022 tot en met 8 september 2022 metingen verricht.
De rechtbank heeft terecht overwogen dat het college het besluit van 18 oktober 2022 op het TMO-rapport heeft mogen baseren.
4. Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank.
Reikwijdte en beperkingen
- De vergelijking omvat alleen de eerdere rechtbankuitspraak uit dezelfde handhavingsprocedure en is geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
- Het oordeel betreft de onderzochte bedrijfsomstandigheden. Het sluit een overtreding op een ander moment niet uit.
- De wetsversie van de Invoeringswet Omgevingswet is niet afzonderlijk onderzocht; voor het overgangsrecht is de uitleg van de Afdeling gevolgd.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:RVS:2026:6337
- ECLI:NL:RBOBR:2022:2878
- Artikel 2.28 Activiteitenbesluit milieubeheer (historische versie 2023-07-01)
- Artikel 2.29 Activiteitenbesluit milieubeheer (historische versie 2023-07-01)
- Artikel 4.3 Invoeringswet Omgevingswet
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.