Uitspraak uitgelegd

Gebrekkige leeftijdsschouw: geboortedatum blijft in stand

De Rechtbank Den Haag, zittingsplaats Utrecht, laat in haar uitspraak van 22 september 2026 een betwiste geboortedatum in stand, ondanks een ontbrekende AVIM-schouw en een onvoldoende gemotiveerde IND-schouw. De Italiaanse registratie en een overeenkomstige Nederlandse verklaring onder ede wegen samen voldoende zwaar. De asielvergunning was al verleend; het beroep ging alleen over de geboortedatum.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Uitspraakdatum
2026-09-22
Publicatie bron
2026-11-11

In het kort

  • De geboortedatum uit 2006 blijft in stand, hoewel de AVIM-schouw ontbreekt en de IND-schouw onvoldoende is gemotiveerd.
  • Volgens de rechtbank weerleggen de Italiaanse registratie en een overeenkomstige verklaring onder ede in Nederland samen het vermoeden van minderjarigheid.
  • De rechtbank passeert het zorgvuldigheidsgebrek met artikel 6:22 Awb. Het beroep is ongegrond, maar de minister moet € 1.868 aan proceskosten betalen.

Waarom deze zaak belangrijk is

Deze uitspraak laat zien waarom een terechte klacht over een leeftijdsschouw niet zonder meer tot een andere geboortedatum leidt. In deze zaak droegen andere gegevens de vaststelling. Van praktisch belang zijn daarom zowel de onderbouwing van de buitenlandse registratie als de betekenis van een eerder in Nederland afgelegde verklaring onder ede.

Alleen de geboortedatum staat ter discussie

De minister verleende op 22 augustus 2025 een asielvergunning, maar nam niet de geboortedatum over die eiser had opgegeven. Eiser stelde de Eritrese nationaliteit te hebben en in 2008 te zijn geboren; de minister registreerde een geboortedatum uit 2006. Het beroep ging uitsluitend over die leeftijdsvaststelling, niet over het verlenen van asiel. De rechtbank moest dus beoordelen of de minister de afwijkende geboortedatum voldoende kon onderbouwen.

Bronpassages bij deze uitleg

De minister heeft met het bestreden besluit van 22 augustus 2025 deze aanvraag toegekend op grond van artikel 29, eerste lid, aanhef en onder b, Vw.

Hij stelt van Eritrese nationaliteit te zijn en te zijn geboren op [geboortedag 1] 2008.

Daarbij heeft de minister aan eiser een geboortedatum van [geboortedag 2] 2006 toegekend.

Het beroep richt zich tegen de vaststelling van de geboortedatum van eiser.

Zonder AVIM-schouw is de beoordeling onvolledig

Volgens het toegepaste beleid moet een leeftijdsschouw uit twee sessies bestaan. Hier was alleen een schouw door twee IND-medewerkers verricht en ontbrak de AVIM-schouw. De minister erkende dat dit niet had mogen gebeuren. De rechtbank stelde daarom vast dat de besluitvorming op dit punt onzorgvuldig was. Het uitgangspunt bleef het vermoeden van minderjarigheid: de minister moest dat vermoeden weerleggen.

Bronpassages bij deze uitleg

bestaat de leeftijdsschouw, voor zover hier van belang, uit twee sessies; een sessie met één ambtenaar belast met de grensbewaking of met het toezicht op vreemdelingen en één sessie met twee medewerkers van de IND.

Niet in geschil is dat er slechts één schouw heeft plaatsgevonden door twee medewerkers van de IND tijdens het aanmeldgehoor van 8 oktober 2024 en er geen schouw heeft plaatsgevonden door een ambtenaar van de AVIM.

In het verweerschrift en ter zitting heeft de minister erkend dat eiser ten onrechte niet is geschouwd door de AVIM.

Het bestreden besluit bevat daarmee in zoverre een zorgvuldigheidsgebrek, omdat er geen volledige leeftijdsschouw heeft plaatsgevonden.

In beginsel moet worden uitgegaan van het vermoeden van minderjarigheid.

Het is aan de minister om het vermoeden van minderjarigheid te ontzenuwen.

Ook de IND-schouw mist een dragende uitleg

Aan een IND-schouw worden ook inhoudelijke eisen gesteld: het verslag moet duidelijk maken hoe uiterlijk, gedrag en verklaringen tot de conclusie leiden. In dit verslag stonden wel waarnemingen, maar ontbrak de uitleg waarom die twijfel aan de leeftijd rechtvaardigden. De rechtbank kon niet volgen hoe de verklaringen en gedragingen waren meegewogen. Zij vond de IND-schouw daarom onvoldoende inzichtelijk en overtuigend gemotiveerd.

Bronpassages bij deze uitleg

Ook moeten de conclusies van de schouw in de verslaglegging worden verbonden aan de observaties tijdens het gehoor, bestaande uit de uiterlijke kenmerken, verklaringen en gedragingen van een vreemdeling.

In de conclusie van de leeftijdsschouw legt de IND niet uit welke signalen hebben geleid tot de conclusie dat er twijfel bestaat over de leeftijd en waarom deze signalen daartoe hebben geleid.

De rechtbank kan uit het verslag niet opmaken hoe de verklaringen en “signalen” (gedragingen) van eiser hebben bijgedragen aan de conclusie dat er twijfel bestaat over de opgegeven leeftijd.

De rechtbank volgt eiser in zijn betoog dat de schouw van de IND niet inzichtelijk en concludent is.

Nader onderzoek blijft mogelijk, maar vraagt eigen motivering

Dat de schouw niet bruikbaar was, betekende niet dat verder leeftijdsonderzoek was uitgesloten. Een registratie als meerderjarige in een andere lidstaat kan daarvoor aanleiding geven. De minister moet wel onderzoeken en uitleggen hoeveel gewicht die registratie verdient. Berust zij alleen op een eigen verklaring van de vreemdeling, dan moet ook worden nagegaan onder welke omstandigheden die verklaring is afgelegd. De betekenis van de buitenlandse registratie moet dus afzonderlijk worden beoordeeld.

Bronpassages bij deze uitleg

ook als de leeftijdsschouw niet inzichtelijk en concludent is geweest en daardoor niet bruikbaar in de leeftijdsbepaling, de minister nader onderzoek mag doen naar de leeftijd van betrokkene als uit een leeftijdsregistratie van een andere lidstaat volgt dat betrokkene meerderjarig is.

Hij zal dan steeds zorgvuldig moeten onderzoeken en deugdelijk moeten motiveren welk gewicht hij aan een bepaalde registratie toekent.

Als aan een leeftijdsregistratie alleen een eigen verklaring van een vreemdeling ten grondslag ligt, dan zal de minister moeten informeren onder welke omstandigheden deze verklaring is afgelegd.

Italië en de verklaring onder ede geven samen de doorslag

De Italiaanse registratie was gebaseerd op eisers eigen verklaring. De minister had hierover niet bij het aanmeldgehoor, maar volgens de rechtbank wel voldoende bij het nader gehoor doorgevraagd. Eisers uitleg dat hij 2008 had opgegeven en de registratie in Italië door chaos onjuist was, overtuigde haar niet. Bovendien bleek uit gemeentelijke informatie dat hij bij zijn eerste inschrijving in Gilze en Rijen onder ede dezelfde geboortedatum uit 2006 had verklaard. De rechtbank verwierp zijn stelling dat hij daarbij geen invloed op de gegevens had. Deze combinatie vond zij voldoende om het vermoeden van minderjarigheid te weerleggen.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank stelt vast dat de leeftijdsregistratie in Italië is gebaseerd op eisers eigen verklaring.

De minister heeft tijdens het aanmeldgehoor geen navraag gedaan naar onder welke omstandigheden deze verklaring is afgelegd. De minister heeft echter in het nader gehoor voldoende doorgevraagd naar de omstandigheden waaronder eiser zijn geboortedatum heeft opgegeven in Italië.

Eiser heeft verklaard dat zijn geboortedatum fout is geregistreerd en dat hij ook in Italië [geboortedag 1] 2008 heeft opgegeven.

De rechtbank volgt de verklaring van eiser over de door hem opgegeven geboortedatum in Italië en de omstandigheden waaronder dat plaatsvond niet, omdat deze verklaring niet aannemelijk is gemaakt. De stelling dat de situatie chaotisch was is daarvoor onvoldoende.

Verder blijkt uit de email van gemeente Roermond gericht aan de IND van 21 augustus 2025 dat eiser bij de eerste inschrijving in de gemeente Gilze en Rijen aan de hand van een verklaring onder ede is ingeschreven in de BRP met de geboortedatum [geboortedag 2] 2006.

De stelling van eiser dat de gemeente afhankelijk is van de gegevens van de minister voor de inschrijving in de BRP en dat eiser daar geen invloed op had, volgt de rechtbank niet.

De minister heeft met de leeftijdsregistratie in Italië en de informatie van gemeente Roermond het vermoeden van minderjarigheid voldoende ontzenuwd en mocht daarmee uitgaan van de geboortedatum van [geboortedag 2] 2006.

Gebrek gepasseerd, wel een proceskostenvergoeding

De rechtbank laat het besluit in stand door het zorgvuldigheidsgebrek wegens de ontbrekende AVIM-schouw te passeren met artikel 6:22 Awb. Zij verklaart het beroep ongegrond, waardoor de geboortedatum uit 2006 blijft gelden. Het vastgestelde gebrek heeft wel een financieel gevolg voor de minister: die moet € 1.868 aan proceskosten van eiser vergoeden.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank ziet gelet op het voorgaande aanleiding om het gebrek geconstateerd onder 5.1. te passeren met toepassing van artikel 6:22 van de Awb.

Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat de minister op goede gronden de geboortedatum van eiser heeft vastgesteld op [geboortedag 2] 2006 en eiser geen gelijk krijgt.

Gelet op het geconstateerde gebrek, ziet de rechtbank aanleiding om op grond van artikel 8:75, eerste lid, van de Awb de minister te veroordelen in de door eiser gemaakte proceskosten.

- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

De rechtbank volgt op de onderzochte punten het door de Afdeling bestuursrechtspraak beschreven kader: een onbruikbare schouw laat het vermoeden van minderjarigheid intact, maar verhindert niet dat een buitenlandse meerderjarigheidsregistratie aanleiding geeft tot nader onderzoek. Die registratie vraagt wel een gemotiveerde bewijswaardering. In de aangeleverde zaak over Tsjechië vond de Afdeling een enkele verwijzing naar de registratie, tegenover ondersteunende geboortegegevens, onvoldoende. In deze Utrechtse zaak kent de rechtbank daarnaast gewicht toe aan een overeenkomstige verklaring onder ede in Nederland. Het verschil in bewijspositie verklaart de andere uitkomst; uit deze beperkte vergelijking blijkt geen afwijking van het genoemde kader. Het onderzoek is niet uitputtend.

Bronpassages bij deze uitleg

ook als de leeftijdsschouw niet inzichtelijk en concludent is geweest en daardoor niet bruikbaar in de leeftijdsbepaling, de minister nader onderzoek mag doen naar de leeftijd van betrokkene als uit een leeftijdsregistratie van een andere lidstaat volgt dat betrokkene meerderjarig is.

De minister heeft met de leeftijdsregistratie in Italië en de informatie van gemeente Roermond het vermoeden van minderjarigheid voldoende ontzenuwd en mocht daarmee uitgaan van de geboortedatum van [geboortedag 2] 2006.

De minister moet in dat geval blijven uitgaan van de presumptie van minderjarigheid en het is aan haar om de stelling van een vreemdeling over zijn leeftijd te ontzenuwen.

De minister mag namelijk nader onderzoek doen naar de leeftijd van betrokkene als uit een leeftijdsregistratie van een andere lidstaat volgt dat betrokkene meerderjarig is.

Hij zal dan steeds zorgvuldig moeten onderzoeken en deugdelijk moeten motiveren welk gewicht hij aan een bepaalde registratie toekent en waarom.

Dat een geboorteakte geen identificerend document is, neemt niet weg dat hierop wel een geboortedatum staat die de verklaringen van de vreemdeling over zijn geboortedatum ondersteunt.

Door alleen te verwijzen naar de leeftijdsregistratie in Tsjechië, heeft de minister het vermoeden van minderjarigheid niet ontzenuwd.

Reikwijdte en beperkingen

  • De vergelijking is beperkt tot de aangeleverde uitspraken en vormt geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
  • De uitkomst hangt samen met de Italiaanse registratie én de overeenkomstige verklaring onder ede in Nederland. De uitspraak betekent niet dat een gebrekkige leeftijdsschouw altijd zonder gevolgen blijft.
  • De voor deze zaak geldende wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.