Uitspraak uitgelegd

Erkenning na kunstmatige inseminatie toegestaan, omgang afgewezen

De Rechtbank Overijssel gaf op 27 oktober 2026 een biologische vader vervangende toestemming om zijn via IUI verwekte kind te erkennen. De gezamenlijke gezinsintentie was voldoende onderbouwd en schade die erkenning zou verhinderen, was niet gebleken. Het verzoek om omgang werd wel afgewezen, omdat hernieuwd contact de PTSS-klachten van de moeder kon verergeren en daarmee nadelige gevolgen kon hebben voor het kind.

Instantie
Rechtbank Overijssel
Uitspraakdatum
2026-10-27
Publicatie bron
2026-11-11

In het kort

  • De biologische vader krijgt vervangende toestemming tot erkenning; het vastgestelde voorgenomen gezinsleven levert de vereiste nauwe persoonlijke betrekking op.
  • Voldoende ernstige schade door alleen de erkenning is niet gebleken. Emotionele weerstand van de moeder is op zichzelf onvoldoende voor weigering.
  • Het omgangsverzoek wordt inhoudelijk afgewezen, omdat de moeder eerst haar trauma’s moet kunnen verwerken en contact mogelijk nadelige gevolgen heeft voor het kind.
  • De moeder moet elk kwartaal per e-mail informatie en een recente, gelijkende foto sturen, maar hoeft de vader nu niet te raadplegen over belangrijke beslissingen.
  • De toestemming tot erkenning is niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard; de rechtbank verlangt eerst een onherroepelijke beslissing voordat de geboorteakte wordt aangepast.

Waarom deze zaak belangrijk is

De praktische betekenis is dat erkenning, omgang en consultatie in dezelfde zaak verschillende uitkomsten kunnen hebben. De mogelijke gevolgen van hernieuwd contact rechtvaardigden hier wel het afwijzen van omgang en consultatie, maar niet het weigeren van erkenning. De moeder moet informatie verstrekken, terwijl zij in deze zaak alleen het gezag en de beslissingsbevoegdheid behoudt.

Bij IUI is de biologische vader niet de verwekker

Het kind was via IUI verwekt met zaadcellen van de man, die eerder een relatie met de moeder had. De rechtbank kwalificeert hem daarom als biologische vader, niet als verwekker. Of partijen hem alleen als donor zagen of een grotere rol voor hem voor ogen hadden, verandert dat onderscheid niet. Voor vervangende toestemming aan zo’n biologische vader is bovendien een nauwe persoonlijke betrekking met het kind nodig.

Bronpassages bij deze uitleg

De moeder en de man hebben een relatie gehad. [het kind] is verwekt via IUI waarbij het semen van de man is gebruikt.

Tussen de man en de vrouw staat vast dat de man de biologische vader en niet de verwekker van [het kind] is, omdat de moeder door kunstmatige inseminatie met semen van de man zwanger is geworden.

Het verschil tussen het begrip “verwekker” en “biologisch vader” staat los van de vraag in hoeverre de man en de vrouw besproken hebben of de man alleen donor zou zijn of een grotere rol in het leven van [het kind] zou krijgen.

Erkenning kan worden verzocht door de verwekker of de biologische vader van het kind[_2e7f4dbe-87ec-4acd-a461-a3083376e8ed], die niet de verwekker is en in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat.

Gezamenlijke kinderwens onderbouwt voorgenomen gezinsleven

De rechtbank onderzocht welke bijkomende omstandigheden wezen op bestaand of voorgenomen gezinsleven, ook wel intended family life. Bij voorgenomen gezinsleven mag het uitblijven van de band niet aan de vader te wijten zijn. Hier vond de rechtbank een gezamenlijke gezinsintentie aanwezig. Daarbij wogen onder meer het briefje van de moeder over het samen volgen van het traject en de vijftien bezoeken van de vader na de geboorte mee. De opname van de vader wegens psychoses na de geboorte werd niet als verwijtbaar aangemerkt.

Bronpassages bij deze uitleg

sprake is van bijkomende omstandigheden waaruit volgt dat er tussen de vader en [het kind] een nauwe persoonlijke betrekking bestaat (“family life”) of dat er een mogelijkheid bestaat dat deze zich ontwikkelt (“intended family life”),

maar dat deze band door omstandigheden die niet aan de vader te wijten zijn, niet tot stand is gekomen.

- het briefje van de moeder van 22 oktober 2023 waarin de moeder onder andere schrijft dat zij samen met de man het traject gaat volgen om een kindje met elkaar te krijgen;

- de verklaring van de moeder dat de vader na de geboorte van [het kind] vijftien maal op bezoek bij de moeder en [het kind] is gekomen;

Uit de genoemde feiten en omstandigheden leidt de rechtbank af dat bij zowel de moeder als bij de vader in het begin van het KI-traject sprake was van een voorgenomen gezinsleven[_9c5d8249-10ef-444e-8b01-cf954159c0fc].

De rechtbank oordeelt verder dat de opname van de vader vanwege zijn psychose(s) na de geboorte van [het kind] niet als verwijtbaar kan worden aangemerkt.

Weerstand van de moeder verhindert erkenning hier niet

Na vaststelling van de persoonlijke band volgt een afweging van de belangen van de vader, de moeder en het kind. Emotionele weerstand van de moeder is op zichzelf niet genoeg om erkenning te weigeren. Dat kan anders zijn wanneer die weerstand belangrijke negatieve gevolgen voor het kind heeft. Hier bleek volgens de rechtbank niet dat de erkenning de ontwikkeling van het kind zou schaden of de moeder-kindrelatie zo zou verstoren dat weigering nodig was. Daarom verleent zij vervangende toestemming. Alleen de moeder blijft in deze zaak met het gezag belast en neemt de belangrijke beslissingen.

Bronpassages bij deze uitleg

Het belang van de man en zijn aanspraak op erkenning van het kind moet worden afgewogen tegen de belangen van de moeder en het kind bij niet-erkenning.

Wanneer de moeder emotionele weerstand heeft tegen de erkenning is dit op zichzelf onvoldoende grond de vervangende toestemming tot erkenning te weigeren. Dit kan echter anders liggen indien de weerstand van de moeder belangrijke negatieve gevolgen heeft voor het kind.

Niet is gebleken dat de erkenning door de vader de ontwikkeling van [het kind] zal schaden of de relatie tussen de moeder en [het kind] dusdanig zal verstoren dat het verzoek moet worden afgewezen.

- verleent aan de vader, toestemming om te erkennen:

Alleen de moeder blijft belast met het gezag en zal de belangrijke beslissingen over [het kind] blijven nemen.

Omgang is op dit moment wel in strijd met het kinderbelang

De vader was ontvankelijk in zijn omgangsverzoek: de rechtbank beoordeelde het dus inhoudelijk. Toch wees zij de gevraagde regeling af. De moeder moet eerst ruimte krijgen om haar trauma’s te verwerken. Haar behandelaar verwachtte dat hernieuwd contact haar PTSS-klachten zou verergeren. Omdat een toename van die klachten mogelijk gevolgen heeft voor het kind, vond de rechtbank omgang op dat moment in strijd met de zwaarwegende belangen van het kind. Toestemming tot erkenning betekende dus niet dat ook omgang werd toegestaan.

Bronpassages bij deze uitleg

Dit betekent dat de vader ontvankelijk is in zijn verzoek tot het vaststellen van een omgangsregeling met [het kind] en dat de rechtbank het verzoek inhoudelijk kan beoordelen.

De rechtbank zal het verzoek van de vader om een (voorlopige) zorgregeling vast te stellen, afwijzen. In navolging van het advies van de raad oordeelt de rechtbank dat de moeder eerst de mogelijkheid moet krijgen om haar trauma(s) te verwerken.

Het is te verwachten dat hernieuwd contact en confrontatie met de ex-partner zal leiden tot een toename van mevrouw haar PTSS klachten.

De rechtbank overweegt dat een toename van de klachten van de moeder mogelijk zijn weerslag zal hebben op [het kind] .

De rechtbank is daarom van oordeel dat op dit moment omgang tussen de vader en [het kind] anderszins in strijd is met de zwaarwegende belangen van [het kind][_4e55afc7-3f42-443e-abeb-d5ff46d031df].

Wel informatie per kwartaal, geen consultatie

De moeder moet de vader in januari, april, juli en oktober per e-mail informeren over de ontwikkeling van het kind, waaronder de gezondheid. Daarbij moet zij een recente, gelijkende foto meesturen. Een verplichting om hem over belangrijke beslissingen te raadplegen legt de rechtbank niet op. Door het verleden tussen de ouders kan dat contact nu niet van de moeder worden verwacht en staat het belang van het kind aan consultatie in de weg. De rechtbank benadrukt daarnaast dat de informatieplicht voor de vader geen aanleiding hoort te zijn om discussies over de berichten te beginnen.

Bronpassages bij deze uitleg

- legt aan de vrouw de verplichting op om de man telkens in de maanden januari, april, juli en oktober van het jaar schriftelijk (per email) te informeren over de ontwikkelingen van [het kind] zoals over haar gezondheid, onder toezending van een recente en gelijkende foto;

De rechtbank oordeelt dat het belang van [het kind] wel aan deze consultatieplicht in de weg staat.

In navolging van het advies van de raad oordeelt de rechtbank dat -vanwege het verleden tussen de vader en de moeder- nu niet van de moeder verwacht kan worden dat zij in contact treedt met de vader over te nemen beslissingen over [het kind] .

Ten overvloede merkt de rechtbank op dat de op de moeder rustende informatieplicht niet inhoudt dat de vader met de moeder de discussie aan moet gaan over de inhoud van de berichten van de moeder.

Toestemming tot erkenning niet uitvoerbaar bij voorraad

De toestemming tot erkenning is niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard. Volgens de rechtbank moet de beslissing over de erkenning eerst onherroepelijk zijn voordat de ambtenaar van de burgerlijke stand de geboorteakte aanpast. Voor de informatieplicht acht zij zo’n verklaring niet nodig, omdat het een wettelijke plicht betreft.

Bronpassages bij deze uitleg

De vader heeft verzocht om de beslissing uitvoerbaar bij voorraad te verklaren. Dat wil zeggen dat de beslissing meteen kan worden uitgevoerd, ook al wordt er hoger beroep ingesteld. De rechtbank zal dit verzoek afwijzen.

De rechtbank vindt namelijk dat de beslissing om [het kind] te erkennen eerst onherroepelijk moet zijn voordat de ambtenaar van de burgerlijke stand de geboorteakte gaat aanpassen (door een latere vermelding toe te voegen aan de geboorteakte).

De informatieplicht is een wettelijke plicht en heeft dus geen uitvoerbaarheid bij voorraad nodig.

- wijst de verzoeken voor het overige af.

Verhouding tot eerdere rechtspraak

Er is geen afzonderlijke uitspraak als vergelijkingsbron aangeleverd. Daarom is niet beoordeeld of deze beschikking aansluit bij of afwijkt van andere rechtspraak.

Reikwijdte en beperkingen

  • Er is geen afzonderlijke uitspraak aangeleverd voor vergelijking. Deze bespreking onderbouwt daarom geen vaste rechtspraak of koerswijziging.
  • De voor deze beschikking relevante wetsversies zijn niet afzonderlijk gecontroleerd.
  • Het aangeleverde materiaal vermeldt niet of hoger beroep is ingesteld of de beschikking inmiddels onherroepelijk is.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.