Uitspraak uitgelegd

Erfenis en schuldwitwassen: € 227.735 verbeurd na aanvaarding nalatenschap

Een beneficiair aanvaarde erfenis kan strafrechtelijke gevolgen hebben als de erfgenaam de criminele herkomst van het vermogen redelijkerwijs moet vermoeden. De Rechtbank Oost-Brabant veroordeelde op 6 november 2026 een dochter voor schuldwitwassen van € 227.735. De rechtbank onderzocht de herkomst van het geld en haar eigen handelen, zonder de overleden moeder persoonlijk schuldig te verklaren. Het geld werd verbeurdverklaard; een verdere straf vond de rechtbank niet zinvol.

Instantie
Rechtbank Oost-Brabant
Uitspraakdatum
2026-11-06
Publicatie bron
2026-11-06

In het kort

  • De dochter aanvaardde beneficiair een nalatenschap met € 227.735 aan contant geld dat volgens de rechtbank uit misdrijf afkomstig was.
  • De rechtbank veroordeelt haar voor schuldwitwassen; opzetwitwassen is niet bewezen.
  • Het onderzoek naar de herkomst houdt volgens de rechtbank geen postuum schuldoordeel over haar moeder in.
  • De rechtbank verklaart het geld verbeurd en legt geen andere straf op.

Waarom deze zaak belangrijk is

De zaak laat zien hoe de rechter onderscheid maakt tussen de herkomst van geërfd vermogen, de positie van de overleden erflater en het eigen handelen van de erfgenaam. In deze zaak waren ook de waarschuwing van het OM, kennis van de witwasverdenking en actieve pogingen om het geld te verkrijgen van belang. Het gaat om toepassing van bestaande rechtspraak, niet om een algemene strafbaarheid van het aanvaarden van een erfenis.

Ontvankelijkheid en de onschuldpresumptie

De verdediging voerde aan dat de vervolging in strijd was met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Omdat de moeder al overleden was en niet meer veroordeeld kon worden, zou een oordeel over de criminele herkomst van het geld neerkomen op een postume schuldvaststelling. De rechtbank verwierp dit argument. De rechter hoeft alleen te beoordelen of het voorwerp zelf uit een misdrijf komt, niet of de erflater persoonlijk strafbaar is. Dit betekent dat de onschuldpresumptie van de overledene niet wordt geschonden door de vervolging van de erfgenaam.

Bronpassages bij deze uitleg

Een oordeel over de herkomst van het geldbedrag houdt immers geen oordeel in over de schuld van de erflater. Over haar strafrechtelijke aansprakelijkheid geeft de rechtbank dan ook geen oordeel.

Bewijs van de criminele herkomst

De rechtbank kende geen concreet misdrijf waaruit het geld was verdiend. Zij beoordeelde de herkomst daarom aan de hand van het zes-stappenplan: eerst moet het OM feiten aandragen die een witwasvermoeden rechtvaardigen. Een voldoende concrete en verifieerbare verklaring vraagt vervolgens nader onderzoek door het OM; de verdachte hoeft haar onschuld niet te bewijzen. In deze zaak vormden de omvang, coupures en opslag van het contante geld aanleiding voor onderzoek. Verklaringen over sparen en geldopnamen werden onderzocht, maar strookten volgens de rechtbank grotendeels niet met de bankgegevens of waren niet verifieerbaar. Zelfs bij gunstige aannames bleef ruim € 112.000 onverklaard. Door vermenging concludeert de rechtbank dat het volledige bedrag uit enig misdrijf afkomstig was.

Bronpassages bij deze uitleg

Het voorwerp dat in de tenlastelegging is opgenomen betreft een groot contant geldbedrag. Uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting volgt niet dat een noodzaak bestond om bijvoorbeeld op grond van beroep of bedrijf over dergelijk groot contant bedrag te beschikken. Voorts bestaat het

Zelfs als ten gunste van verdachte wordt aangenomen dat de € 65.350,- en de ruim € 50.000,- in de kluis hebben gelegen, resteert een bedrag van ruim € 112.000,- waarvoor geen enkele (verifieerbare) bron is aangedragen.

De omstandigheid dat deze verklaring mag worden verlangd, houdt niet in dat het aan de verdachte is om aannemelijk te maken dat het voorwerp niet van enig misdrijf afkomstig is.

Schuldwitwassen en wetenschap

De dochter aanvaardde de nalatenschap op 13 december 2023 beneficiair. De rechtbank ziet daarin het voorhanden hebben van het geld. Zij hield zich daarnaast actief bezig met de afwikkeling en vroeg via klaagschriften om opheffing van het beslag en teruggave; daardoor was volgens de rechtbank ook sprake van verwerven. Zij kende de omvang van het geldbedrag en de witwasverdenking en had een waarschuwing van het OM ontvangen. De rechtbank vindt bewezen dat zij de criminele herkomst redelijkerwijs moest vermoeden, maar niet dat zij die kende. Zij wordt daarom veroordeeld voor schuldwitwassen en vrijgesproken van opzetwitwassen.

Bronpassages bij deze uitleg

Uit jurisprudentie van de Hoge Raad volgt dat een erfgenaam door de zuivere of beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap de daartoe behorende goederen voorhanden heeft (HR 5 september 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6712).

Concluderend acht de rechtbank wettig en overtuigend bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan schuldwitwassen.

Wel verbeurdverklaring, geen andere straf

Het dictum verklaart de dochter strafbaar voor schuldwitwassen en vermeldt dat geen straf wordt opgelegd. Tegelijk verklaart het € 227.735 verbeurd. De rechtbank noemt die verbeurdverklaring in haar motivering zelf een bijkomende straf. De uitkomst moet daarom niet worden gelezen als geheel zonder sanctie. De rechtbank vond een verdere straf niet zinvol wegens het morele dilemma, de impact van het onderzoek naar haar moeder en het ontbreken van een strafrechtelijk verleden. Het geld wordt verbeurdverklaard omdat het aan de dochter toebehoorde en het witwasfeit daarop betrekking had; de grond is niet dat het een instrument van het feit was.

Bronpassages bij deze uitleg

bepaalt dat ten aanzien van het bewezenverklaarde geen straf wordt opgelegd.

Verbeurdverklaring van het inbeslaggenomen goed, te weten:

omdat dit een voorwerp is met betrekking tot welk het feit is begaan en dit voorwerp ten tijde van het begaan van het feit aan verdachte toebehoorde.

Jurisprudentiële achtergrond

De rechtbank bouwt voort op twee Hoge Raad-uitspraken. In 2006 ging het om beslag op de erfenis van een minderjarige en de positie van diens wettelijke vertegenwoordiger; de Hoge Raad oordeelde dat erfopvolging buiten de witwasbepaling niet is uitgezonderd en dat onderzoek naar herkomst geen vervolging van de overledene is. De Hoge Raad benoemde daarbij ook situaties waarin het voorhanden hebben niet als witwassen kan worden gekwalificeerd, zoals onverwijlde melding en beschikbaarstelling aan de Staat zonder oogmerk zelf zeggenschap uit te oefenen. In juni 2026 vernietigde de Hoge Raad een vrijspraak rond een geërfde auto: herkomstonderzoek vereiste geen persoonlijk schuldoordeel over de overledene. Dat arrest stelde niet zelf vast dat die auto was witgewassen. De hoofdzaak past dit onderscheid toe op de eigen gedragingen en wetenschap van de dochter.

Bronpassages bij deze uitleg

Dat oordeel geeft niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting, in het bijzonder niet wat betreft art. 69 Sr, aangezien het onderzoek naar de herkomst van het vermogen van [betrokkene 1] niet oplevert het instellen van een strafvervolging tegen hem en daarmee ook niet op één lijn kan worden gesteld.

Het hof had slechts te beoordelen of de Mercedes als zodanig uit enig misdrijf afkomstig was en niet of [naam 1] persoonlijk in verband daarmee een strafrechtelijk verwijt kan worden gemaakt (vgl. HR 5 september 2006, ECLI:NL:HR:2006:AU6712, rechtsoverweging 7.2.)

Verhouding tot eerdere rechtspraak

De rechtbank past het onderscheid uit HR 2026:955 toe tussen criminele herkomst van een voorwerp en persoonlijke schuld van de overledene. Voor het voorhanden hebben door aanvaarding verwijst zij naar HR 2006:AU 6712. De feiten en procedures verschillen: een inhoudelijke veroordeling voor schuldwitwassen in de hoofdzaak, een cassatie en terugwijzing rond onder meer een auto in 2026, en een beslagprocedure met een minderjarige rechthebbende in 2006. Geen van deze uitspraken maakt iedere aanvaarding van een verdachte erfenis automatisch strafbaar.

Bronpassages bij deze uitleg

De rechtbank hoeft niet te beoordelen of de erflater in verband daarmee persoonlijk een strafrechtelijk verwijt kan worden gemaakt, zo blijkt uit het arrest van de Hoge Raad van 23 juni 2026.

Het hof had slechts te beoordelen of de Mercedes als zodanig uit enig misdrijf afkomstig was en niet of [naam 1] persoonlijk in verband daarmee een strafrechtelijk verwijt kan worden gemaakt

Reikwijdte en beperkingen

  • Deze uitspraak beoordeelt de concrete wetenschap en gedragingen van deze erfgenaam; niet iedere aanvaarding is strafbaar.
  • De motivering noemt artikel 9a en geen straf of maatregel, terwijl het dictum ook verbeurdverklaring bevat. Die verbeurdverklaring wordt in de motivering een bijkomende straf genoemd; er is dus wel een sanctie.
  • De besproken Hoge Raad-uitspraken betroffen andere feiten en procedures.
  • Een eventueel hoger beroep en de actuele wetsversies zijn niet afzonderlijk onderzocht.

Uitspraken en wetsartikelen

De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.

Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.