Uitspraak uitgelegd
Bpm-bezwaar: hoorplicht nageleefd na geweigerd gesprek
Moet een inspecteur blijven proberen een hoorgesprek te voeren totdat de belanghebbende schriftelijk afstand doet van zijn hoorrecht? De Hoge Raad oordeelt op 16 oktober 2026 dat de inspecteur in deze bpm-zaak voldoende gelegenheid had geboden. De gemachtigde had uitnodigingen afgewezen en weigerde later dossierinzage en bespreking. Artikel 47 van het EU-Handvest maakt die bestuurlijke bezwaarprocedure niet tot een gerechtelijke procedure. Het cassatieberoep is ongegrond.
- Primaire bron
- ECLI:NL:HR:2026:1628
- Instantie
- Hoge Raad
- Uitspraakdatum
- 2026-10-16
- Publicatie bron
- 2026-10-16
In het kort
- Het cassatieberoep is ongegrond; de hofuitspraak blijft in stand en er volgt geen proceskostenveroordeling in cassatie.
- De inspecteur heeft de hoorplicht in deze omstandigheden nageleefd: de gemachtigde wees uitnodigingen af en weigerde later dossierinzage en bespreking.
- Artikel 47 van het EU-Handvest ziet op behandeling door een onafhankelijk gerecht, niet op de voorafgaande bestuurlijke heroverweging in bezwaar.
- De bpm-teruggaaf gaf hier geen recht op vergoeding van bezwaarkosten; voor de verlangde Unierechtelijke rente bleef een afzonderlijk verzoek aan de ontvanger nodig.
Waarom deze zaak belangrijk is
Het ongebruikt laten van een behoorlijk geboden hoorgelegenheid levert niet alsnog een schending op wanneer de inspecteur daarvan in deze omstandigheden geen verwijt treft. Daarnaast blijven voor bijkomende aanspraken afzonderlijke voorwaarden gelden: de bpm-teruggaaf gaf hier geen recht op vergoeding van bezwaarkosten en verving het vereiste renteverzoek niet.
De rechtbank had de bpm al met € 692 verlaagd
De belanghebbende had € 8.741 bpm op aangifte betaald. Tijdens de procedure bij de rechtbank bracht hij alsnog een koerslijst voor vergelijkbare margeauto’s in. De rechtbank verlaagde de verschuldigde bpm tot € 8.049, zodat een teruggaaf van € 692 volgde. Het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden bevestigde die uitspraak. Die eerdere vermindering vormt de achtergrond van de cassatieprocedure.
Bronpassages bij deze uitleg
De aldus berekende bpm van € 8.741 is op aangifte voldaan.
Belanghebbende heeft in beroep bij de Rechtbank een pleitnota overgelegd, met daarbij gevoegd een nieuwe koerslijst van AutotelexPRO, gemaakt op 1 april 2019 (hierna: de margekoerslijst). De margekoerslijst ziet op margeauto’s die vergelijkbaar zijn met de auto.
De Rechtbank heeft daarop de verschuldigde bpm verlaagd tot € 8.049 en overwogen dat in verband daarmee een teruggaaf van bpm van € 692 moet volgen.
– bevestigt de uitspraak van de Rechtbank,
op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 25 mei 2021
De geboden hoorgelegenheid was voldoende
Artikel 7:2 Awb verlangt dat een belanghebbende vóór de beslissing op bezwaar gelegenheid krijgt om te worden gehoord. Hier had de gemachtigde uitnodigingen afgewezen, maar verscheen hij toch bij een eerder afgewezen afspraak. Vervolgens weigerde hij dossierinzage en bespreking van de bezwaren. De Hoge Raad laat het oordeel over naleving van de hoorplicht in stand: het ongebruikt blijven van de behoorlijk geboden gelegenheid kon de inspecteur niet worden verweten. Het betoog dat alleen een uitdrukkelijke schriftelijke afstandsverklaring beperking van de hoorplicht mogelijk maakt, wordt verworpen.
Bronpassages bij deze uitleg
Artikel 7:2, lid 1, Awb verplicht een bestuursorgaan om, voordat het op het bezwaar beslist, de belanghebbende in de gelegenheid te stellen te worden gehoord.
dat de gemachtigde geen van die uitnodigingen heeft geaccepteerd, (iii) dat de gemachtigde niettemin op 19 februari 2018 is verschenen op de plaats en het tijdstip van een eerder door de gemachtigde afgewezen uitnodiging voor een hoorgesprek,
dat de gemachtigde bij die gelegenheid heeft geweigerd inzage te nemen in het dossier van belanghebbende en aansluitend de bezwaren te bespreken.
Slechts de expliciete, schriftelijke bevestiging van belanghebbende dat hij afziet van zijn uit het Unierecht voortkomende recht zijn bezwaren mondeling toe te lichten, mag volgens het middel tot een beperking van de in artikel 7:2 Awb bedoelde hoorplicht leiden.
Het hiervoor in 2.6.2 weergegeven betoog van het middel vindt geen steun in de tekst van artikel 7:2, lid 1, Awb noch in de totstandkomingsgeschiedenis van die bepaling.
dat de Inspecteur belanghebbende naar behoren in de gelegenheid heeft gesteld over het bezwaar te worden gehoord, en dat het de Inspecteur niet kan worden aangerekend dat belanghebbende die gelegenheid niet heeft benut.
Artikel 47 Handvest ziet op de rechter, niet op bestuurlijk bezwaar
Artikel 47 van het EU-Handvest beschermt het recht op behandeling door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht. De voorafgaande bestuurlijke heroverweging van een bezwaar is niet zo’n gerechtelijke procedure. Artikel 7:2 Awb is volgens de Hoge Raad ook geen omzetting van een Unierechtelijke verplichting. Het Unierechtelijke verdedigingsbeginsel blijft wel relevant: waar dat beginsel geldt voor besluiten die iemands belangen aanmerkelijk raken, moet diegene behoorlijk zijn standpunt kunnen geven over de voorgenomen beslissingsgronden. De wettelijke hoorgelegenheid voldoet volgens de Hoge Raad aan die eis.
Bronpassages bij deze uitleg
Deze bepaling betreft het recht van eenieder op een doeltreffende voorziening in rechte, dat wil zeggen de behandeling van zijn zaak door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht.
Deze bepaling geldt niet voor een in een nationale rechtsorde voorziene bestuurlijke heroverweging zoals voorzien in afdeling 7.1 Awb die voorafgaat aan het procederen bij de bestuursrechter.
Ook anderszins vormt het bepaalde in artikel 7:2 Awb niet een omzetting van een Unierechtelijke verplichting in de nationale rechtsorde.
Daar waar het beginsel van de rechten van de verdediging als algemeen beginsel van het recht van de Unie vereist dat geadresseerden van besluiten die binnen de werkingssfeer van het Unierecht vallen en die hun belangen aanmerkelijk raken,
in staat worden gesteld naar behoren hun standpunt kenbaar te maken over elementen waarop het bestuursorgaan zijn besluit wil baseren, kan niet anders worden geconcludeerd dan dat artikel 7:2, lid 1, Awb daaraan voldoet.
De teruggaaf gaf hier geen recht op vergoeding van bezwaarkosten
Voor vergoeding van bezwaarkosten verlangt artikel 7:15, tweede lid, Awb een verzoek en herroeping wegens een aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid. Het hof vond daarvan hier geen sprake: de vermindering volgde uit de keuze om pas bij de rechtbank de margekoerslijst te gebruiken. De Hoge Raad laat het oordeel dat geen bezwaarkostenvergoeding verschuldigd is in stand. Niet de omvang van de teruggaaf, maar het ontbreken van de vereiste aan de inspecteur toe te rekenen onrechtmatigheid is daarbij bepalend.
Bronpassages bij deze uitleg
het bestuursorgaan de kosten die de belanghebbende in verband met het bezwaar redelijkerwijs heeft moeten maken, uitsluitend op verzoek van de belanghebbende vergoedt voor zover het bestreden besluit wordt herroepen wegens aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid.
Voornoemde vermindering is immers een gevolg van de keuze van belanghebbende om niet reeds bij de aangifte, maar eerst in beroep bij de Rechtbank een beroep te doen op de margekoerslijst.
dat belanghebbende niet in aanmerking komt voor een vergoeding van de kosten voor de behandeling van het bezwaar
niet het gevolg is geweest van een aan de Inspecteur te wijten onrechtmatigheid.
De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van de uitspraak van het Hof.
Voor de verlangde rente blijft een afzonderlijk verzoek nodig
Voor de verlangde Unierechtelijke rentevergoeding over de bpm-teruggaaf bleef een afzonderlijk verzoek aan de ontvanger nodig op grond van artikel 28c Invorderingswet 1990. De klacht dat nationale procedureregels zo’n verzoek niet mogen vereisen, leidt niet tot cassatie. Dit oordeel gaat over de aanvraagroute voor deze rentevergoeding; het betekent niet dat bij een bpm-teruggaaf nooit recht op rente kan bestaan.
Bronpassages bij deze uitleg
dat belanghebbende voor de door hem gewenste, aan het Unierecht te ontlenen vergoeding van rente over de hem verleende teruggaaf van bpm, op grond van artikel 28c van de Invorderingswet 1990 een afzonderlijk verzoek moet indienen bij de ontvanger.
Volgens het middel vloeit het recht op een passende rentevergoeding voort uit het Unierecht en kan die vergoeding niet worden beperkt door nationale procedureregels.
De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van de uitspraak van het Hof.
Ook vooruitbetaling en bewijslast leiden niet tot cassatie
De klachten over vooruitbetaling van bpm en de bewijslast voor een verdere vermindering slagen evenmin. De belastingplichtige moet de feiten voor de verlangde vermindering stellen en bij betwisting aannemelijk maken. Bij zijn beslissing om hierover geen prejudiciële vragen te stellen, verwijst de Hoge Raad naar twee arresten uit 2022. Daarin is voor de vooruitbetaling van belang dat de regeling niet alleen geldt voor buiten Nederland geproduceerde of aangekochte voertuigen. Voor de bewijslast geldt de belangrijke grens dat de belastingplichtige voldoende gelegenheid moet krijgen om het verlangde bewijs te leveren.
Bronpassages bij deze uitleg
het Unierecht zich niet verzet tegen het systeem van heffing van bpm ter zake van een uit een andere lidstaat ingevoerde gebruikte auto, waarbij bpm moet worden betaald voordat het belastbare feit (de registratie in het kentekenregister) plaatsvindt.
De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van de uitspraak van het Hof.
Op de gronden die zijn vermeld in de rechtsoverwegingen 3.3 en 3.4 van het arrest van de Hoge Raad van 23 september 2022, ECLI:NL:HR:2022:1277, ziet de Hoge Raad wat dit geschilpunt betreft geen aanleiding prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie te stellen.
De in artikel 6, lid 2, aanhef en letter a, onder 1º, en letter b, van de Wet BPM voorziene verplichting tot vooruitbetaling van bpm op aangifte is dus niet beperkt tot motorrijtuigen die buiten Nederland zijn geproduceerd of aldaar zijn aangekocht.
de belastingplichtige die stelt recht te hebben op een vermindering van bpm, de daarvoor benodigde feiten moet stellen en bij betwisting aannemelijk moet maken
De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van de uitspraak van het Hof.
Op de gronden die zijn vermeld in rechtsoverweging 3.2.6 van het arrest van de Hoge Raad van 20 mei 2022, ECLI:NL:HR:2022:640, ziet de Hoge Raad wat dit geschilpunt betreft geen aanleiding prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie te stellen.
In dit verband verdient opmerking dat de belastingplichtige voldoende gelegenheid moet worden geboden het van hem gevraagde bewijs te leveren.
Cassatie ongegrond, geen nieuwe proceskostenveroordeling
De Hoge Raad verklaart het cassatieberoep op 16 oktober 2026 ongegrond en spreekt geen proceskostenveroordeling in cassatie uit. De hofuitspraak blijft daarmee in stand. Dat laat de eerder toegekende proceskostenvergoeding voor beroep en voor het hoger beroep van de inspecteur onverlet; die vergoedingen moeten worden onderscheiden van de geweigerde bezwaarkostenvergoeding. Verschillende klachten zijn met toepassing van artikel 81 Wet op de rechterlijke organisatie afgedaan, zonder nadere inhoudelijke motivering.
Bronpassages bij deze uitleg
De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond.
De Hoge Raad ziet geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten.
en in het openbaar uitgesproken op 16 oktober 2026.
de aan belanghebbende in beroep toegekende proceskostenvergoeding van € 1.024
– veroordeelt de Inspecteur in de proceskosten van belanghebbende voor het hoger beroep van de Inspecteur tot een bedrag van € 1.068 en
Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81, lid 1, van de Wet op de rechterlijke organisatie).
Verhouding tot eerdere rechtspraak
De beoordeling van de hoorplicht sluit op dit afgebakende punt aan bij het arrest van 6 november 2020. Daar bleven bezwaren onbesproken door onenigheid over andere zaken; hier weigerde de gemachtigde dossierinzage en bespreking. In beide gevallen is van belang of het niet benutten van de geboden gelegenheid de inspecteur kan worden aangerekend. De verschillende feiten wijzen op dit punt niet op een afwijkende rechtsregel. Dit is een beperkte vergelijking, geen uitputtend jurisprudentieonderzoek.
Bronpassages bij deze uitleg
dat de Inspecteur belanghebbende naar behoren in de gelegenheid heeft gesteld over het bezwaar te worden gehoord, en dat het de Inspecteur niet kan worden aangerekend dat belanghebbende die gelegenheid niet heeft benut.
dat de gemachtigde bij die gelegenheid heeft geweigerd inzage te nemen in het dossier van belanghebbende en aansluitend de bezwaren te bespreken.
Als gevolg van onenigheid over andere ook op deze datum te bespreken, bezwaren zijn de onderhavige bezwaren uiteindelijk niet besproken.
Dat zou anders zijn als belanghebbende als gevolg van een omstandigheid die voor rekening van de Inspecteur moet blijven, niet gebruik kon maken van de gelegenheid om te worden gehoord.
Reikwijdte en beperkingen
- De beoordeling van de hoorplicht berust op feiten die in cassatie niet waren bestreden. Een belemmering die wel aan de inspecteur is toe te rekenen, kan tot een andere beoordeling leiden.
- Alleen de aangeleverde uitspraken zijn als vergelijkingsmateriaal gebruikt. Niet alle andere in het arrest genoemde uitspraken zijn volledig beschikbaar gesteld.
- De wetsverwijzingen volgen de aangeleverde bronnen. Welke wetsversie in een andere zaak of een ander belastingtijdvak geldt, is niet afzonderlijk onderzocht.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:HR:2026:1628
- ECLI:NL:GHARL:2021:4945
- ECLI:NL:HR:2020:1728
- ECLI:NL:HR:2022:1277
- ECLI:NL:HR:2022:640
- ECLI:NL:HR:2026:1244
- ECLI:NL:GHARL:2021:4945.
- ECLI:NL:HR:2026:1297
- ECLI:NL:HR:2026:1491
- ECLI:NL:HR:2026:915
- Artikel 7:2 Awb
- Artikel 47 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
- Artikel 7:15 Awb
- Artikel 28c IW
- Artikel 110 VWEU
- Artikel 81 RO
- Artikel 52 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.