Uitspraak uitgelegd
Asielbeleid Syrië onvoldoende gemotiveerd: humanitaire oorlogsgevolgen tellen mee
Ook humanitaire gevolgen uit eerdere fasen van het Syrische conflict kunnen meetellen bij een asielaanvraag. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt op 11 november 2026 dat de minister die gevolgen te beperkt heeft beoordeeld. Nodig blijft een voldoende rechtstreeks verband met willekeurig geweld: de omstandigheden moeten overwegend voortkomen uit het geweld of de wijze van oorlogvoering. De minister verliest zijn hoger beroep en moet opnieuw beslissen, zonder dat daarmee een asielvergunning is toegekend.
- Primaire bron
- ECLI:NL:RVS:2026:6543
- Instantie
- Raad van State
- Uitspraakdatum
- 2026-11-11
- Publicatie bron
- 2026-11-11
In het kort
- Het hoger beroep van de minister is ongegrond; de vernietiging van het asielbesluit blijft staan en de minister moet opnieuw beslissen.
- Ook indirecte en oudere humanitaire gevolgen kunnen meetellen, mits zij voldoende rechtstreeks samenhangen met willekeurig geweld en overwegend voortkomen uit dat geweld of de wijze van oorlogvoering.
- De val van het voormalige regime heeft het gewapende conflict in Syrië niet beëindigd. Actuele gevolgen uit eerdere conflictfasen mogen daarom niet alleen vanwege hun ouderdom buiten beeld blijven.
- Het ambtsbericht van mei 2025 mocht als basis dienen, maar de minister heeft relevante humanitaire omstandigheden onvoldoende in de beoordeling betrokken.
- De uitspraak kent geen asielvergunning toe en stelt niet vast dat in heel Syrië de hoogste geweldsgradatie geldt.
Waarom deze zaak belangrijk is
Bij toepassing van het Syriëbeleid moet de minister ook actuele humanitaire gevolgen van eerdere conflictfasen beoordelen, voor zover die overwegend uit willekeurig geweld of de wijze van oorlogvoering voortkomen. Hij moet deze gevolgen in samenhang met de overige relevante factoren wegen. Voor de betrokkene in deze zaak betekent dit een nieuwe beslissing op zijn aanvraag, geen automatische asielvergunning.
De minister bestrijdt de vernietiging van het asielbesluit
De zaak betreft een Palestijn uit Syrië wiens asielaanvraag in 2025 is afgewezen. De rechtbank vernietigde de afwijzing en droeg de minister op opnieuw te beslissen. Volgens de rechtbank was onvoldoende onderbouwd waarom voor Syrië een lagere gradatie van willekeurig geweld gold. De minister stelde hoger beroep in. Centraal staat welke humanitaire gevolgen van het conflict, waaronder gevolgen van het voormalige regime, bij de beoordeling van de veiligheidssituatie moeten worden meegenomen.
Bronpassages bij deze uitleg
Betrokkene is Palestijn en komt uit het gouvernement [plaats] in Syrië.
Bij besluit van 17 juni 2025, aangevuld bij besluit van 13 oktober 2025, heeft de minister een aanvraag van betrokkene om hem een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd te verlenen, afgewezen.
Bij uitspraak van 11 december 2025 heeft de rechtbank het daartegen door betrokkene ingestelde beroep gegrond verklaard, dat besluit vernietigd en bepaald dat de minister een nieuw besluit op de aanvraag neemt met inachtneming van de uitspraak.
De rechtbank komt tot de conclusie dat de minister niet deugdelijk heeft gemotiveerd dat er in Syrië op dit moment een lagere gradatie van willekeurig geweld is. De minister komt in hoger beroep tegen dit oordeel van de rechtbank.
Meer in het bijzonder is in geschil of de minister de humanitaire omstandigheden die het gevolg zijn van het handelen of nalaten van het voormalige regime in Syrië ook moet betrekken in deze beoordeling.
Het ambtsbericht mocht wél als basis dienen
De minister mocht het algemene ambtsbericht van mei 2025 gebruiken voor het landenbeleid. Dat de situatie onzeker en veranderlijk was, maakte het bericht niet onbruikbaar: ook dan moet de minister met de beschikbare informatie een actuele beoordeling maken. Op dit punt krijgt de minister dus gelijk. Dat neemt niet weg dat hij afwijkende landeninformatie die een vreemdeling aanlevert bij de individuele aanvraag moet betrekken.
Bronpassages bij deze uitleg
De minister heeft dit landenbeleid opgesteld naar aanleiding van het Algemeen Ambtsbericht van mei 2025 (AA 2025) met een verslagperiode van 27 november 2024 tot en met april 2025.
De minister heeft het AA 2025 daarom ten grondslag mogen leggen aan het landenbeleid over Syrië.
Dat de situatie fluïde en de informatie soms onduidelijk is, ontslaat de minister niet van de plicht om een actuele beoordeling te maken van de algemene veiligheidssituatie in een land op basis van de op dat moment wel aanwezige informatie.
Als een vreemdeling landeninformatie overlegt die inhoudelijk afwijkt van de informatie die is betrokken bij het opstellen van het landenbeleid, dan moet de minister deze informatie betrekken bij de beoordeling van een individuele aanvraag.
Ook indirecte gevolgen tellen mee, maar niet iedere humanitaire nood
Het in deze zaak toegepaste artikel 15, onderdeel c, van de Kwalificatierichtlijn ziet op een ernstige en individuele bedreiging van het leven of de persoon van een burger door willekeurig geweld tijdens een gewapend conflict. Ook indirect ontstane humanitaire gevolgen kunnen relevant zijn. Er blijft een voldoende rechtstreeks verband vereist: de omstandigheden moeten overwegend voortkomen uit het geweld zelf of uit de manier waarop het conflict wordt of is gevoerd. Een humanitaire noodsituatie op zichzelf is dus niet genoeg. De humanitaire situatie geeft bovendien niet zelfstandig de doorslag; alle relevante factoren moeten in samenhang worden beoordeeld.
Bronpassages bij deze uitleg
ernstige en individuele bedreiging van het leven of de persoon van een burger als gevolg van willekeurig geweld in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict
De Afdeling heeft daarbij ook indirecte gevolgen van het willekeurige geweld genoemd.
Het is evenwel juist dat de omstandigheden die de minister meeneemt in de beoordeling van artikel 15, onderdeel c van de Kwalificatierichtlijn, in voldoende rechtstreeks verband moeten staan met het willekeurige geweld.
Dat betekent dat de humanitaire omstandigheden wel in overwegende mate moeten voortvloeien uit het willekeurige geweld zelf of uit de wijze waarop het gewapende conflict wordt of is gevoerd.
Bij deze beoordeling moeten alle relevante omstandigheden globaal in aanmerking worden genomen.
Zoals de Afdeling ook heeft overwogen in die uitspraak, zijn humanitaire omstandigheden niet op zichzelf doorslaggevend of bepalend voor de uitkomst van die globale beoordeling.
De val van het regime wist eerdere humanitaire gevolgen niet uit
Volgens de Afdeling is na de val van het voormalige regime geen geheel nieuw gewapend conflict begonnen: het bestaande conflict duurt voort onder andere verhoudingen. Dat het voormalige regime geen hoofdactor meer is, rechtvaardigt op zichzelf dus niet dat nog bestaande humanitaire gevolgen uit eerdere conflictfasen buiten beeld blijven. De beoordeling moet gaan over de actuele gevolgen voor burgers. Wanneer en door welke conflictpartij het geweld is uitgeoefend, is niet automatisch beslissend; het voldoende rechtstreekse verband met het willekeurige geweld blijft wel nodig.
Bronpassages bij deze uitleg
Het eerdere conflict duurt sinds de val van het voormalige regime voort, zij het in andere verhoudingen.
Dat betekent naar het oordeel van de Afdeling echter niet dat de omstandigheden die deze voormalige actor heeft veroorzaakt, niet meer meewegen in de beoordeling van artikel 15, onderdeel c, van de Kwalificatierichtlijn.
De minister moet bij het opstellen van landenbeleid een actuele beoordeling maken van de veiligheidssituatie in dat land.
Het moment waarop het willekeurige geweld is uitgeoefend en door welke actor binnen het conflict dat geweld is uitgeoefend, is niet zonder meer bepalend.
Het is alleen nodig om vast te stellen dat de actuele situatie in voldoende rechtstreeks verband staat met het willekeurige geweld binnen het gewapende conflict.
Ook het aangepaste beleid herstelde het gebrek niet
De in de uitspraak besproken landeninformatie beschrijft verwoeste infrastructuur en basisvoorzieningen die nauwelijks werken. De Afdeling acht ten minste een deel van die humanitaire problemen overwegend veroorzaakt door het langdurige conflict. De minister had deze gevolgen herkenbaar in de veiligheidsbeoordeling moeten verwerken. Ook het aangepaste beleid loste dat gebrek niet op: daarin beperkte hij zich ten onrechte tot humanitaire gevolgen van geweld tijdens de verslagperiode van het nieuwe ambtsbericht.
Bronpassages bij deze uitleg
Volledige dorpen zijn onbewoonbaar geworden, terwijl scholen, ziekenhuizen, wegen, elektriciteits- en watervoorzieningen in staat van verval zijn. Publieke diensten zijn nauwelijks operationeel en de economie verkeert in een staat van instorting (noot 14).
Uit die informatie volgt namelijk dat in ieder geval een deel van de humanitaire situatie in overwegende mate is veroorzaakt door dertien jaar lang conflict.
De Afdeling oordeelt dat de minister de humanitaire omstandigheden in Syrië, zoals weergegeven onder 9 tot en met 9.2 van deze uitspraak wel kenbaar had moeten betrekken in zijn beoordeling van de veiligheidssituatie in Syrië.
maar heeft hij ten onrechte alleen de humanitaire omstandigheden meegenomen voor zover deze omstandigheden het gevolg zijn van geweld dat tijdens de verslagperiode van het AA 2026 heeft plaatsgevonden.
De Afdeling wacht de Roermondse verwijzing niet af
De rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond, legde in een andere procedure een prejudiciële vraag over het verband tussen geweld en humanitaire omstandigheden aan het Hof van Justitie voor. Zij schorste de behandeling en nam daarmee nog geen eindbeslissing over bescherming. In de hier besproken zaak vindt de Afdeling een nieuwe verwijzing of wachten op die beantwoording niet nodig: volgens haar kan de rechtsvraag met de bestaande Europese rechtspraak worden beantwoord.
Bronpassages bij deze uitleg
Zo ja, welke mate van causaal verband is vereist tussen het willekeurig geweld in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict en deze humanitaire omstandigheden?
-schorst de behandeling van het beroep in afwachting van de beantwoording van de prejudiciële vraag door het Hof van Justitie van de Europese Unie en houdt iedere verdere beslissing aan.
kan worden beantwoord aan de hand van de rechtspraak van het Hof van Justitie en dat zij dus geen aanleiding ziet prejudiciële vragen te stellen.
Ook ziet zij geen aanleiding om de prejudiciële vragen die al zijn gesteld door de rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond, in de uitspraak van 29 december 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:25445, af te wachten.
Een nieuw asielbesluit, geen automatische vergunning
Het hoger beroep van de minister is ongegrond. De Afdeling laat de vernietiging van het asielbesluit overeind, met een verbeterde onderbouwing, en laat de rechtsgevolgen van de afwijzing niet alsnog voortbestaan. De minister moet opnieuw op de aanvraag beslissen. Dat is geen toekenning van een asielvergunning. Evenmin stelt de Afdeling vast dat voor heel Syrië de hoogste gradatie van willekeurig geweld geldt: het tekortschieten van de motivering staat centraal.
Bronpassages bij deze uitleg
Het hoger beroep is ongegrond. De Afdeling bevestigt de uitspraak van de rechtbank, met verbetering van gronden.
Gelet op al het voorgaande, heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat het besluit een motiveringsgebrek bevat. De Afdeling ziet geen aanleiding om de rechtsgevolgen van het vernietigde besluit in stand te laten.
dat besluit vernietigd en bepaald dat de minister een nieuw besluit op de aanvraag neemt met inachtneming van de uitspraak.
I. bevestigt de aangevallen uitspraak;
Verhouding tot eerdere rechtspraak
De vergelijking met de Jemen-uitspraak van 16 juli 2025 wijst op voortzetting en verduidelijking van het beoordelingskader. Ook daar moesten indirect veroorzaakte humanitaire omstandigheden worden betrokken. De Afdeling verduidelijkt nu dat een voldoende rechtstreeks verband niet uitsluitend directe of zeer recente gevolgen omvat. Wel moeten de omstandigheden overwegend voortvloeien uit willekeurig geweld of de wijze van oorlogvoering. Deze vergelijking betreft het juridische kader, niet een gelijk geweldsniveau in Jemen en Syrië, en is niet uitputtend.
Bronpassages bij deze uitleg
Humanitaire omstandigheden die het directe of het indirecte gevolg zijn van het handelen en/of het nalaten van een actor van ernstige schade die partij is bij een gewapend conflict
moeten als relevante omstandigheid in deze globale beoordeling worden betrokken.
De Afdeling heeft met haar uitspraak alleen bedoeld dat het verband tussen het willekeurige geweld en de daarna ontstane humanitaire situatie ook een wat verder verwijderd verband mag zijn, zowel in oorzakelijke als in temporele zin.
Dat betekent dat de humanitaire omstandigheden wel in overwegende mate moeten voortvloeien uit het willekeurige geweld zelf of uit de wijze waarop het gewapende conflict wordt of is gevoerd.
Reikwijdte en beperkingen
- De Afdeling past het recht toe dat gold vóór 12 juni 2026. Deze bespreking betreft artikel 15 van richtlijn 2011/95 en trekt geen conclusies over de oudere richtlijn 2004/83 of verordening 2024/1347.
- De gelding van de aangehaalde wetsversies is niet afzonderlijk onderzocht. Deze bespreking geeft daarom niet de volledige actuele rechtsstand weer.
- De vergelijking van het inhoudelijke beoordelingskader is beperkt tot de aangeleverde Jemen-uitspraak. De Roermondse verwijzingsuitspraak is daarnaast besproken als procedurele achtergrond; het onderzoek is niet uitputtend.
Uitspraken en wetsartikelen
- ECLI:NL:RVS:2026:6543
- ECLI:NL:RVS:2025:3153
- ECLI:NL:RBDHA:2025:25445
- ECLI:EU:C:1982:335
- ECLI:EU:C:2014:2452 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2021:116 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2021:472 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2021:799
- ECLI:EU:C:2023:469 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2023:843 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2025:397 (interne bronpagina niet beschikbaar)
- ECLI:EU:C:2026:243
- Artikel 15 Richtlijn 2011/95/EU (officiële publicatie 2011-12-20) (interne wetsbron niet beschikbaar)
- Artikel 1 Vluchtelingenverdrag (officiële Nederlandse tekst, bronversie 1956-08-01) (interne wetsbron niet beschikbaar)
De gekoppelde wetsbron heeft geen gecontroleerde tijdsversie voor deze zaak. Raadpleeg voor toepassing de relevante historische tekst en eventuele overgangsregels.
Deze bespreking is met AI voorbereid. De rechterlijke brontekst en de redactionele uitleg zijn afzonderlijke teksten.